Adhyaya 7: Harishchandra Tested by Vishvamitra: The Gift of the Kingdom and the Pandava Curse-Backstory

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे बलदेवब्रह्महत्यानाम षष्ठोऽध्यायः । सप्तमोऽध्यायः । धर्मपक्षिण ऊचुः— हरिश्चन्द्र इति राजर्षिरासीत्त्रेतायुगे पुरा । धर्मात्मा पृथिवीपालः प्रोल्लसत्कीर्तिरुत्तमः ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯಪುರಾಣದ ‘ಬಲದೇವ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹತ್ಯಾ-ಪ್ರಕರಣ’ ಎಂಬ ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನೆಂಬ ರಾಜರ್ಷಿಯೊಬ್ಬನಿದ್ದನು; ಅವನು ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ಭೂಮಿಯ ರಕ್ಷಕ, ಅವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೀರ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 2

न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्नाकालमरणं नृणाम् । नाधर्मरुचयः पौरास्तस्मिन् शासति पार्थिवे ॥

ಆ ರಾಜನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ದುರ್ಭಿಕ್ಷವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ರೋಗಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಜನರು ಅಕಾಲಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ. ನಗರವಾಸಿಗಳಿಗೂ ಅಧರ್ಮದ ಕಡೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.

Verse 3

बभूवुर्न ततोन्मत्ताः धनवीर्यतपोमदैः । नाजायन्त स्त्रियश्चैव काश्चिदप्राप्तयौवनाः ॥

ಆಗ ಧನ, ಬಲ ಅಥವಾ ತಪಃಶಕ್ತಿಯ ಮದದಿಂದ ಯಾರೂ ಉನ್ಮತ್ತರಾಗಲಿಲ್ಲ (ಅಥವಾ ಅಹಂಕಾರಿಗಳಾಗಲಿಲ್ಲ); ಯಾವ ಮಹಿಳೆಯೂ ಯೌವನಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಮುನ್ನ ಪ್ರಸವಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 4

स कदाचिन्महाबाहुररण्येऽनुसरन् मृगम् । शुश्राव शब्दमसकृत् त्रायस्वेति च योषिताम् ॥

ಒಮ್ಮೆ ಆ ಮಹಾಬಾಹು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸ್ತ್ರೀಯರು ‘ರಕ್ಷಿಸಿರಿ, ರಕ್ಷಿಸಿರಿ!’ ಎಂದು ಅಳುವ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮರುಮರು ಕೇಳಿದನು.

Verse 5

स विहाय मृगं राजा मा भैषीरित्यभाषत । मयि शासति दुर्मेधाः कोऽयमन्यायवृत्तिमान् ॥

ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ರಾಜನು, “ಭಯಪಡಬೇಡಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ನಂತರ, “ನಾನು ಆಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡುವ ಆ ಮೂರ್ಖನು ಯಾರು?” ಎಂದೂ ನುಡಿದನು.

Verse 6

तत्क्रन्दितानुसारī च सर्वारम्भविघातकृत् । एकस्मिन्नन्तरे रौद्रो विघ्नराट् समचिन्तयत् ॥

ಆ ಕೂಗುಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ವಿಘ್ನಗೊಳಿಸುವ ಒಬ್ಬನು ಇದ್ದನು. ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಭೀಕರ ವಿಘ್ನರಾಟ್ (ವಿಘ್ನಗಳ ಅಧಿಪತಿ) ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದನು.

Verse 7

विश्वामित्रोऽयमतुलं तप आस्थाय वीर्यवान् । प्रागसिद्धाभवादीनां विद्याः साध्यति व्रती ॥

ಆ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಅತೂಲ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ದೃಢವ್ರತನಾಗಿ, ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗುಹ್ಯ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರವೃತ್ತನಾದನು।

Verse 8

साध्यमानाः क्षमामौनचित्तसंयमिनामुना । ता वै भयार्ताः क्रन्दन्ति कथं कार्यमिदं मया ॥

ಕ್ಷಮೆ, ಮೌನ ಮತ್ತು ಮನೋನಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಆ ಮುನಿಯಿಂದ ಹೀಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರು ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಕೂಗಿದರು—“ನಾನು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಿ?”

Verse 9

तेजस्वी कौशिकश्वेष्ठो वयमस्य सुदुर्बलाः । क्रोशन्त्येतास्तथा भीता दुष्पारं प्रतिबाति मे ॥

“ಕೌಶಿಕನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನೂ ಭೀಕರನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ಅವನ ಮುಂದೆ ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣ ದುರ್ಬಲರು. ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಭಯದಿಂದ ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಈ ಅಪಾಯವನ್ನು ದಾಟುವುದು ನನಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ.”

Verse 10

अथवायं नृपः प्राप्तो मा भैरिति वदन् मुहुः । इममेव प्रविश्याशु साधयिष्ये यथेप्सितम् ॥

“ಅಥವಾ ರಾಜನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ಮರುಮರು ‘ಭಯಪಡಬೇಡಿ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಬಯಸಿದುದನ್ನು ನಾನು ಸಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 11

इति सञ्चिन्त्य रौद्रेण विघ्नराजेन वै ततः । तेनाविष्टो नृपः कोपादिदं वचनमब्रवीत् ॥

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ರೂರ ವಿಘ್ನರಾಜನು (ವಿಘ್ನಗಳ ಅಧಿಪತಿ) ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತನಾದನು; ಅವನ ಆವೇಶದಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾದ ರಾಜನು ಕೋಪದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 12

कोऽयं बघ्नाति वस्त्रान्ते पावकं पापकृन्नरः । बलोष्णतेजसा दीप्ते मयि पत्यावुपस्थिते ॥

ಇವನು ಯಾರು ಪಾಪಾತ್ಮನು? ವಸ್ತ್ರದ ಅಂಚಿನಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಾನು ಬಲತೇಜಸ್ಸಿನ ದಹನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿ, ಪತಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ!

Verse 13

सो ’द्य मत्कार्मुकाक्षेप-विदीपितदिगन्तरैः । शरैर्विभिन्नसर्वाङ्गो दीर्घनिद्रां प्रवेक्ष्यति ॥

ಇಂದು ನಾನು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಬಿಡುವಾಗ, ದೂರ ದಿಗಂತಗಳವರೆಗೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಬಾಣಗಳು ಅವನ ದೇಹವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಭೇದಿಸಿ, ಅವನು ದೀರ್ಘ ನಿದ್ರೆಗೆ—ಅಂದರೆ ಮರಣಕ್ಕೆ—ಪ್ರವೇಶಿಸುವನು.

Verse 14

विश्वामित्रस्ततः क्रुद्धः श्रुत्वा तन्नृपतेर्वचः । क्रुद्धे चर्षिवरे तस्मिन्नेशुर्विद्याः क्षणेन ताः ॥

ರಾಜನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಆ ಮುನಿವರನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಆ (ಗುಹ್ಯ) ವಿದ್ಯೆಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಲೋಪವಾದವು.

Verse 15

स चापि राजा तं दृष्ट्वा विश्वामित्रं तपोनिधिम् । भीतः प्रावेपत अत्यर्थं सहसाश्वत्थपर्णवत् ॥

ಆ ರಾಜನೂ ಸಹ, ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಧಿಯಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯಗೊಂಡು, ತಕ್ಷಣವೇ ಅಶ್ವತ್ಥ (ಅರಳಿ) ಎಲೆಯಂತೆ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ನಡುಗಿದನು.

Verse 16

स दुरात्मन्निति यदा मुनिस्तिष्ठेति चाब्रवीत् । ततः स राजा विनयात् प्रणिपत्याभ्यभाषत ॥

ಮುನಿಯು “ದುಷ್ಟಾತ್ಮನೇ” ಎಂದು, ಹಾಗೆಯೇ “ನಿಲ್ಲು” ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ರಾಜನು ವಿನಯದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 17

भगवन्नेष धर्मो मे नापराधो मम प्रभो । न क्रोद्धुमर्हसि मुने निजधर्मरतस्य मे ॥

ಹೇ ಭದ್ರೇ, ಇದೇ ನನ್ನ ಧರ್ಮ; ಹೇ ಪ್ರಭು, ಇದರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲ. ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಿಸಬೇಡಿ; ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 18

दातव्यं रक्षितव्यं च धर्मज्ञेन महीक्षिताः । चापं चोद्यंय योद्धव्यं धर्मशास्त्रानुसारतः ॥

ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ರಾಜನು ದಾನವನ್ನೂ ಕೊಡಬೇಕು, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 19

विश्वामित्र उवाच । दातव्यं कस्य के रक्ष्याः कैरुद्धव्यं च ते नृप । क्षिप्रमेतत् समाचक्ष्व यद्यधर्मभयं तव ॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಜನೇ, ಯಾರಿಗೆ ದಾನ ಕೊಡಬೇಕು? ಯಾರು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು, ಮತ್ತು ಯಾರಿಂದ ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು? ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಬೇಗನೆ ಹೇಳು.

Verse 20

हरिश्चन्द्र उवाच दातव्यं विप्रमुख्येभ्यो ये चान्ये कृशवृत्तयः । रक्ष्या भीताः सदा युद्धं कर्तव्यं परिपन्थिभिः ॥

ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪೋಪಾಯದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರಿಗೆ ದಾನ ಕೊಡಬೇಕು. ಭಯಗೊಂಡವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತು ದಾರಿದೋಚುಗಳು ಹಾಗೂ ಶತ್ರು ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಸದಾ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 21

विश्वामित्र उवाच यदि राजा भवान् सम्यग्राजधर्ममवेक्षते । निर्वेष्टुकामो विप्रोऽहं दीयतामिष्टदक्षिणा ॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಜನೇ, ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಯಜ್ಞದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡು. ನಾನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು.

Verse 22

पक्षिण ऊचुः एतद्राजा वचः श्रुत्वा प्रहृष्टेनान्तरात्मना । पुनर्जातमिवात्मानं मेने प्राह च कौशिकम् ॥

ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನ ಅಂತಃಕರಣ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿತು; ಅವನು ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದವನಂತೆ ಆಯಿತು; ನಂತರ ಕೌಶಿಕನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 23

उच्यतां भगवन् यत्ते दातव्यमविशङ्कितम् । दत्तमित्येव तद्विद्धि यद्यपि स्यात् सुदुर्लभम् ॥

ಹೇ ಭಗವನ್, ದಯಮಾಡಿ ಹೇಳಿರಿ—ಯಾವ ದಾನವನ್ನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ನೀಡಬೇಕು? ‘ಇದು ನೀಡಿದೆ’ ಎಂಬ ಸಂಕಲ್ಪವಾದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅದು ನಿಜವಾಗಿ ‘ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು’ ಆಗುತ್ತದೆ—ಅದು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಳಭವಾದರೂ ಸಹ।

Verse 24

हिरण्यं वा सुवर्णं वा पुत्रः पत्नी कलेवरम् । प्राणा राज्यं पुरं लक्ष्मीः यदभिप्रेतमात्मनः ॥

ಧನ—ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಬಂಗಾರ—ಆಗಲಿ, ಪುತ್ರ, ಪತ್ನಿ, ಅಥವಾ ಈ ದೇಹವೇ ಆಗಲಿ; ಪ್ರಾಣಗಳು, ರಾಜ್ಯ, ನಗರ, ಅಥವಾ ಶ್ರೀಸಂಪತ್ತು—ಮಾನವನೊಳಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದುದೇ ಅವನ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 25

विश्वामित्र उवाच राजन् प्रतिगृहीतोऽयं यस्ते दत्तः प्रतिग्रहः । प्रयच्छ प्रथमं तावद् दक्षिणां राजसूयिकीम् ॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ನೀಡಿದ ದಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲು ರಾಜಸೂಯಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡು।

Verse 26

राजोवाच ब्रह्मंस्तामपि दास्यामि दक्षिणां भवतो ह्यहम् । व्रियतां द्विजशार्दूल यस्तवेष्टः प्रतिग्रहः ॥

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪೂಜ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಆ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನೂ ನಾನು ನಿಮಗೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಅಧೀನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ನೀವು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಬಯಸುವ ದಾನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿರಿ।

Verse 27

विश्वामित्र उवाच ससागरां धरामेतां सभूभृद्ग्रामपत्तनाम् । राज्यं च सकलं वीर रथाश्वगजसङ्कुलम् ॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವೀರ, ಸಮುದ್ರಗಳೊಡನೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು, ಪರ್ವತಗಳು, ಗ್ರಾಮಗಳು, ನಗರಗಳೊಡನೆ, ಹಾಗೂ ರಥ-ಅಶ್ವ-ಗಜಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ದಾನಮಾಡು।

Verse 28

कोष्ठागारं च कोषं च यच्चान्यद्विद्यते तव । विना भार्यां च पुत्रं च शरीरं च तवानघ ॥

ನಿನ್ನ ಧಾನ್ಯಾಗಾರವೂ ನಿನ್ನ ಖಜಾನೆಯೂ, ಮತ್ತು ನಿನಗಿರುವ ಇತರ ಎಲ್ಲವೂ—ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪುತ್ರರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಹೇ ನಿರ್ದೋಷ, ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಕೊಡು।

Verse 29

धर्मं च सर्वधर्मज्ञ यो यान्तमनुगच्छति । बहुना वा किमुक्तेन सर्वमेतत् प्रदीयताम् ॥

ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಧರ್ಮದ ಗತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನು—ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಡಲಿ।

Verse 30

पक्षिण ऊचुः प्रहृष्टेनैव मनसा सोऽविकारमुखो नृपः । तस्यार्षेर्वचनं श्रुत्वा तथेत्याह कृताञ्जलिः ॥

ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಆ ರಾಜನ ಮನಸ್ಸು ಹರ್ಷಗೊಂಡಿತ್ತು, ಮುಖವು ಅವಿಕೃತವಾಗಿತ್ತು; ಮುನಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 31

विश्वामित्र उवाच सर्वस्वं यदि मे दत्तं राज्यमुर्वो बलं धनम् । प्रभुत्वं कस्य राजर्षे राज्यस्थे तापसे मयि ॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಜ್ಯ, ಹೇ ಉರ್ವಾ, ಬಲ ಮತ್ತು ಧನ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನನಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಹೇ ರಾಜರ್ಷಿ, ನಾನು ತಪಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾದಾಗ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರದು?

Verse 32

हरिश्चन्द्र उवाच— यस्मिन्नपि मया काले ब्राह्मण दत्ता वसुन्धरा । तस्मिन्नपि भवान् स्वामी किमुताद्य महीपतिः ॥

ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದಾಗಲೂ ಅದರ ಸ್ವಾಮಿ ನೀನೇ ಇದ್ದೆ; ಈಗಂತೂ, ಹೇ ಭೂಮಿಪತೇ, ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀನೇ.

Verse 33

विश्वामित्र उवाच यदि राजंस्त्वया दत्ता मम सर्वा वसुन्धरा । यत्र मे विषये स्वाम्यं तस्मान्निष्क्रान्तुमर्हसि ॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನನಗೆ ದಾನಮಾಡಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಅಧಿಪತ್ಯ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನೀನು ಹೊರಟು ಹೋಗಬೇಕು.

Verse 34

श्रोणीसूत्रादिसकलं मुक्त्वा भूषणसंग्रहम् । तरुवल्कलमाबध्य सह पत्न्या सुतेन च ॥

ಅವನು ಶ್ರೋಣೀ-ಸೂತ್ರ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ವಲ್ಕಲ (ಮರಬೊಕ್ಕೆಯ) ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡನು.

Verse 35

पक्षिण ऊचुः तथेत्य चोक्त्वा कृत्वा च राजा गन्तुं प्रचक्रमे । स्वपत्न्या शैव्यया सार्धं बालकेनात्मजेन च ॥

ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—“ಏವಮಸ್ತು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಗತ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ರಾಜನು ಪತ್ನಿ ಶೈವ್ಯಾ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು.

Verse 36

व्रजतः स ततो रुद्ध्वा पन्थानं प्राह तं नृपम् । क्व यास्यसीत्यदत्त्वा मे दक्षिणां राजसूयिकीम् ॥

ಆಮೇಲೆ ರಾಜನು ಹೊರಟಾಗ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆದು ಹೇಳಿದನು—“ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡದೆ ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯ?”

Verse 37

हरिश्चन्द्र उवाच भगवन् राज्यं एतत् ते दत्तं निहतकण्टकम् । अवशिष्टम् इदं ब्रह्मन् अद्य देहत्रयं मम ॥

ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಭಗವನ್, ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿಮಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ ಇದು ನಿಷ್ಕಂಟಕ, ಅಂದರೆ ಶತ್ರುಗಳೂ ವಿಘ್ನಗಳೂ ದೂರವಾದವು. ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇಂದು ನನ್ನ ‘ತ್ರಿವಿಧ ಶರೀರ’ ಮಾತ್ರವೇ ಉಳಿದಿದೆ.

Verse 38

विश्वामित्र उवाच तथापि खलु दातव्या त्वया मे यज्ञदक्षिणा । विशेषतो ब्राह्मणानां हन्त्यदत्तं प्रतिश्रुतम् ॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು— ಹಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ಯಜ್ಞದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಕೊಡಲೇಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ವಾಗ್ದಾನಿಸಿದ ದಾನವನ್ನು ಕೊಡದಿದ್ದರೆ ಅದು ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 39

यावत् तोषो राजसूये ब्राह्मणानां तभवेन्नृप । तावदेव तु दातव्या दक्षिणा राजसूयिकी ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನೀಡಬೇಕಾದ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋತ್ವಿಜರು ತೃಪ್ತರಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲೇ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 40

प्रतिश्रुत्य च दातव्यं योद्धव्यं चाततायिभिः । रक्षितव्यास्तथा चार्तास्त्वयैव प्राक् प्रतिश्रुतम् ॥

ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ದಾನವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು; ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಆತತಾಯಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಪೀಡಿತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು— ಇದೇ ನೀನು ಹಿಂದೆ ಸ್ವತಃ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೆ.

Verse 41

हरिश्चन्द्र उवाच भगवन् साम्प्रतं नास्ति दास्ये कालक्रमेण ते । प्रसादं कुरु विप्रर्षे सद्भावमनुचिन्त्य च ॥

ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಭಗವನ್, ಈಗ ನಿಮ್ಮ ದಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲವು ಮುಂದುವರಿದು ಹೋಗಿದೆ. ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ, ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಪುನರ್ವಿಚಾರಿಸಿರಿ.

Verse 42

विश्वामित्र उवाच किम्प्रमाणो मया कालः प्रतीक्ष्यस्ते जनाधिप । शीघ्रमाचक्ष्व शापाग्निरन्यथा त्वां प्रदहक्ष्यति ॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನರಾಧಿಪಾ! ನಿನ್ನ ವಿಳಂಬದ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು? ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಳು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಶಾಪಾಗ್ನಿ ನಿನ್ನನ್ನು ದಹಿಸುವುದು।

Verse 43

हरिश्चन्द्र उवाच मासेन तव विप्रर्षे प्रदास्ये दक्षिणाधनम् । साम्प्रतं नास्ति मे वित्तमनुज्ञां दातुमर्हसि ॥

ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ! ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ನಾನು ವಾಗ್ದಾನಿಸಿದ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವೆನು. ಈಗ ನನ್ನ ಬಳಿ ಧನವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀಡಲು ನನಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ।

Verse 44

विश्वामित्र उवाच । गच्छ गच्छ नृपश्रेष्ठ स्वधर्ममनुपालय । शिवश्च तेऽध्वा भवतु मा सन्तु परिपन्थिनः ॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೋಗು, ಹೋಗು, ಹೇ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ನಿನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸು. ನಿನ್ನ ಪಥವು ಶುಭವಾಗಲಿ; ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನಗಳೂ ವಿರೋಧಿಗಳೂ ಇರದಿರಲಿ।

Verse 45

पक्षिण ऊचुः अनुज्ञातश्च गच्छेति जगाम वसुधाधिपः । पद्भ्यामनुचितां गन्तुमन्वगच्छत तं प्रिया ॥

ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—“ಹೋಗು” ಎಂದು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಆ ಭೂಪತಿ ಹೊರಟನು. ಅವನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ, ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹೋದಳು।

Verse 46

तं सभार्यं नृपश्रेष्ठं निर्यान्तं ससुतं पुरात् । दृष्ट्वा प्रचुक्रुशुः पौराः राज्ञश्चैवानुयायिनः ॥

ಆ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಡುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಪಟ್ಟಣದ ಜನರೂ ರಾಜಸೇವಕರೂ ಜೋರಾಗಿ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 47

हानाथ किं जहास्यस्मान् नित्यार्तिपरिपीडितान् । त्वं धर्मतत्परो राजन् पौरानुग्रहकृत् तथा ॥

ಹೇ ನಾಥಾ! ನಾವು ಸದಾ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ; ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಏಕೆ ತ್ಯಜಿಸುವೆ? ನೀನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ರಾಜನು; ಪಟ್ಟಣವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಸಹ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸುವವನು.

Verse 48

नयास्मानपि राजर्षे यदि धर्ममवेक्षसे । मुहूर्तं तिष्ठ राजेन्द्र भवतो मुखपङ्कजम् ॥

ಹೇ ರಾಜರ್ಷೇ! ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದರೆ ನಮ್ಮನ್ನೂ ನಡೆಸು. ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲು—ನಿನ್ನ ಕಮಲಸದೃಶ ಮುಖವನ್ನು ನಾವು ದರ್ಶಿಸೋಣ.

Verse 49

पिबामो नेत्रभ्रमरैः कदा द्रक्ष्यामहे पुनः । यस्य प्रयातस्य पुरो यान्ति पृष्ठे च पार्थिवाः ॥

ನಾವು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಯಾವಾಗ ದರ್ಶಿಸಿ, ನಮ್ಮ ನೇತ್ರಭೃಂಗಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವೆವು? ಅವನು ಹೊರಟಾಗ ರಾಜರು ಅವನ ಮುಂದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 50

तस्यानुयाति भार्येयं गृहीत्वा बालकं सुतम् । यस्य भृत्याः प्रयातस्य यान्त्यग्रे कुञ्जचरस्थिताः ॥

ಅವನ ಪತ್ನಿ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಮಗನನ್ನು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು. ಆ ಹೊರಟುಹೋಗುವ ಪುರುಷನ ಸೇವಕರು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ, ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿಕೊಂಡು.

Verse 51

स एष पद्भ्यां राजेन्द्रो हरिश्चन्द्रो ’द्य गच्छति । हा राजन् सुकुमारं ते सुभ्रु सुत्वचमुन्‍नसम् ॥

ನೋಡಿ—ಇಂದು ರಾಜಾಧಿರಾಜ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅಯ್ಯೋ, ಹೇ ರಾಜನೇ! ನೀನು ನಿನ್ನ ಸೂಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೀ—ಶುಭ್ರಭ್ರೂ, ಸುಂದರ ಚರ್ಮ, ಉನ್ನತ ನಾಸಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವಳನ್ನು?

Verse 52

पथि पांशुपरिक्लिष्टं मुखं कीदृग्भविष्यति । तिष्ठ तिष्ठ नृपश्रेष्ठ स्वधर्ममनुपालय ॥

ಮಾರ್ಗದ ಧೂಳಿನಿಂದ ನಿನ್ನ ಮುಖ ಮಲಿನವಾದರೆ ಅದು ಹೇಗೆ ಕಾಣುವುದು? ದೃಢವಾಗಿ ನಿಲ್ಲು, ದೃಢವಾಗಿ ನಿಲ್ಲು, ಓ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ—ನಿನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು।

Verse 53

आनृशंस्यं परो धर्मः क्षत्रियाणां विशेषतः । किं दारैः किं सुतैर्नाथ धनैर्धान्यैरथापि वा ॥

ಅಹಿಂಸೆ (ಕರುಣಾಮಯ ಸಂಯಮ) ಪರಮ ಧರ್ಮ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ. ಪ್ರಭು, ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಹೆಂಡತಿಗಳಿಂದ ಏನು, ಪುತ್ರರಿಂದ ಏನು, ಧನಧಾನ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

Verse 54

सर्वमेतत् परित्यज्य छायाभूता वयं तव । हानाथ हा महाराज हा स्वामिन् किं जहासि नः ॥

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ನಾವು ನಿನ್ನ ನೆರಳಿನಂತಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಅಯ್ಯೋ ರಕ್ಷಕನೇ! ಅಯ್ಯೋ ಮಹಾರಾಜನೇ! ಅಯ್ಯೋ ಸ್ವಾಮೀ—ನಮ್ಮನ್ನು ಏಕೆ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೀ?

Verse 55

यत्र त्वं तत्र हि वयं तत्सुखं यत्र वै भवान् । नगरं तद्भवान् यत्र स स्वर्गो यत्र नो नृपः ॥

ನೀನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೀಯೋ ಅಲ್ಲೇ ನಾವು; ನೀನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೀಯೋ ಅದೇ ನಮ್ಮ ಸುಖ. ನೀನು ಇರುವ ಸ್ಥಳವೇ ನಗರ; ನಮ್ಮ ರಾಜನು ಇರುವ ಸ್ಥಳವೇ ಸ್ವರ್ಗ.

Verse 56

इति पौरवचः श्रुत्वा राजा शोकपरिप्लुतः । अतिष्ठत स तदा मार्गे तेषामेवानुकम्पया ॥

ಪಟ್ಟಣದವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು; ಅವರ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅವನು ಆಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ನಿಂತನು.

Verse 57

विश्वामित्रोऽपि तं दृष्ट्वा पौरवाक्याकुलीकृतम् । रोषमर्षविवृत्ताक्षः समागम्य वचोऽब्रवीत् ॥

ಪೌರವನ ವಚನಗಳಿಂದ ಅವನು ಗೊಂದಲಗೊಂಡುದನ್ನು ಕಂಡು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನೂ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಅಸಹನದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 58

धिक् त्वां दुष्टसमाचारम् अनृतं जिह्मभाषणम् । मम राज्यं च दत्वा यः पुनः प्राक्रष्टुम् इच्छसि ॥

ನಿನಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ—ದುಷ್ಟಾಚಾರಿಯೇ, ಸುಳ್ಳುಗಾರನೇ, ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ವಕ್ರನಾದವನೇ! ನಾನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದೆ; ಈಗ ನೀನು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ।

Verse 59

इत्युक्तः परुषं तेन गच्छामीति सवेपथुः । ब्रुवन्नेवं ययौ शीघ्रमाकर्षन् दयितां करे ॥

ಅವನ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಗದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವನು ನಡುಗುತ್ತ ‘ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಿಯೆಯ ಕೈ ಹಿಡಿದು ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟನು।

Verse 60

कर्षतस्तां ततो भार्यां सुकुमारीं श्रमातुराम् । सहसा दण्डकाष्ठेन ताडयामास कौशिकः ॥

ನಂತರ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ—ಸೂಕುಮಾರಿಯಾದ, ದಣಿವಿನಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ ಅವನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು—ಕೌಶಿಕನು ಅಚಾನಕ ದಂಡದಿಂದ ಹೊಡೆದನು।

Verse 61

तां तथा ताडितां दृष्ट्वा हरिश्चन्द्रो महीपतिः । गच्छामीत्याह दुःखार्तो नान्यत् किञ्चिदुदाहरत् ॥

ಅವಳು ಹೀಗೆ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ರಾಜ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ‘ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮತ್ತೇನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ।

Verse 62

अथ विश्वे तदा देवाः पञ्च प्राहुः कृपालवः । विश्वामित्रः सुपापोऽयं लोकान् कान् समवाप्स्यति ॥

ಆಗ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಐದು ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಹೇಳಿದರು— “ಈ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಿ; ಅವನು ಯಾವ ಯಾವ ಲೋಕಗಳನ್ನು (ಗತಿಗಳನ್ನು) ಪಡೆಯುವನು?”

Verse 63

येनायां यज्वनां श्रेष्ठः स्वराज्यादवरॊपितः । कस्य वा श्रद्धया पूतं सुतं सोमं महाध्वरे । पीत्वा वयं प्रयास्यामो मुदं मन्त्रपुरःसरम् ॥

“ಯಜ್ಞಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಈತನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದಿಂದ ಯಾರು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದರು? ಅಥವಾ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಗೊಂಡ ಸೋಮ—ಯಾರ ಪುತ್ರನದು—ಅದನ್ನು ನಾವು ಪಾನಮಾಡಿ, ಪವಿತ್ರ ಮಂತ್ರಗಳು ಮುನ್ನಡೆಸುವಂತೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೊರಡೋಣ?”

Verse 64

पक्षिण ऊचुः इति तेषां वचः श्रुत्वा कौशिकोऽतिरुषान्वितः । शशाप तान् मनुष्यत्वं सर्वे यूयमवाप्स्यथ ॥

ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೌಶಿಕನು ತೀವ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಶಪಿಸಿದನು— “ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮಾನವತ್ವವು ಸಂಭವಿಸಲಿ.”

Verse 65

प्रसादितश्च तैः प्राह पुनरेव महामुनिः । मानुषत्वेऽपि भवतां भवित्री नैव सन्ततिः ॥

ಈ ರೀತಿ ಅವರು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಮಹರ್ಷಿ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು— “ನೀವು ಮಾನವಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಸಹ, ನಿಮಗೆ ಸಂತಾನವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 66

न दारसंग्रहश्चैव भविता न च मत्सरः । कामक्रोधविनिर्मुक्ता भविष्यथ सुराः पुनः ॥

“ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದೂ ಇರದು; ಅಸೂಯೆಯೂ ಇರದು. ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ನೀವು ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತೆ ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ.”

Verse 67

ततोऽवतेरुरंशैः स्वैर्देवास्ते कुरुवेश्मनि । द्रौपदीगर्भसम्भूताः पञ्च वै पाण्डुनन्दनाः ॥

ಅನಂತರ ಆ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಂಶಾವತಾರರೂಪಗಳಿಂದ ಕುರುಗಳ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದರು; ದ್ರೌಪದಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪಾಂಡುವಿನ ಐದು ಪುತ್ರರು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು।

Verse 68

एतस्मात् कारणात् पञ्च पाण्डवेया महारथाः । न दारसंग्रहं प्राप्ताः शापात् तस्य महामुनेः ॥

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಾಂಡುವಿನ ಐದು ಮಹಾರಥಿ ಪುತ್ರರು ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ವಿವಾಹಗ್ರಹಣ (ಪತ್ನೀಪ್ರಾಪ್ತಿ) ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 69

एतत्ते सर्वमाख्यातं पाण्डवेयकथाश्रयम् । प्रश्नं चतुष्टयं गीतं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥

ಪಾಂಡವರ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿನಗೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಸಮೂಹವೂ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯ?