Adhyaya 210
पञ्चवर्णोत्पत्तिः — The Origin of the Five-Colored Fiery Being and Ritual-Disruptor Lineages
Upa-parva: Mārkaṇḍeya-ṛṣi Upākhyāna (Genealogical–Ritual Discourse on Tapas and Yajña)
Mārkaṇḍeya enumerates five ascetic figures—Kāśyapa, Vāsiṣṭha, Prāṇa (and Prāṇaputraka), Agni Āṅgirasa, and Cyavana Triṣuvarcaka—who undertake prolonged tapas seeking a righteous, renowned son. Through meditation on the five mahāvyāhṛtis, a luminous five-colored being arises, described with a fiery head and solar-like arms, with contrasting golden and dark features. The discourse identifies this entity as Pāñcajanya, known in Vedic tradition and characterized as a progenitor of “five lineages” (pañcavaṃśakara). After extended austerity, further emanations and named offspring are listed, organizing a genealogical register. The chapter then shifts to ritual theory: groups arranged in sets of five are said to appropriate or obstruct sacrificial offerings, harming sacrificial outcomes through rivalry, yet they avoid properly established fires and are subdued by mantra when the ritual is correctly conducted. The close reinforces that well-founded agnihotra and competent ritual performance on earth secure sacrificial integrity, and it notes specific fires/sons (e.g., Bhūmi-upāśrita, Rathantara) recognized by ritual specialists.
Chapter Arc: मार्कण्डेय ऋषि धर्म की सूक्ष्मता का द्वार खोलते हैं और धर्मव्याध के मुख से यह प्रतिज्ञा कराते हैं कि धर्म केवल नियम नहीं—विवेक की कठिन परीक्षा है। → धर्मव्याध ‘श्रुति-प्रमाण’ और ‘वृद्धानुशासन’ का सहारा लेकर बताता है कि धर्म की गति बहुशाखी और अनन्त है; फिर वह सत्य-असत्य के कठोर द्वन्द्व को उठाता है—कुछ स्थितियों में प्राणरक्षा, विवाह-रक्षा या महाविपत्ति में असत्य-वचन भी धर्म के निकट हो सकता है, क्योंकि परिणाम-धर्म (फल) और करुणा-धर्म (हित) भी साथ चलते हैं। → वह कर्म-फल की अपरिहार्यता और जीव की अवशता का निर्णायक कथन करता है—कोई भी ब्रह्मन्, अपने हाथ में आयी वस्तुओं/परिस्थितियों का पूर्ण स्वामी नहीं; मनुष्य अपने ही कृत दोषों से जन्म-मृत्यु-जरा-दुःख में पकता है, और इसी कर्म-चक्र से मुक्ति का उपाय भी कर्म-शुद्धि, शम-दम और वैराग्य है। → धर्मव्याध मोक्ष-मार्ग को क्रमबद्ध करता है: शुभ-अशुभ कर्मों की पहचान, पाप-त्याग, वैराग्य, शम-दम-तप, बन्धन-निवृत्ति और विशुद्धि—जिससे मनुष्य पहले सुकृत-लोकों को और अंततः परम मोक्ष को प्राप्त करता है, जहाँ जाकर शोक नहीं रहता। → धर्म की यह सूक्ष्म कसौटी सुनकर श्रोता के भीतर प्रश्न शेष रहता है—किस विशेष परिस्थिति में ‘हितकारी असत्य’ वास्तव में धर्म होगा, और कब वह केवल स्वार्थ का आवरण?
Shlokas
Verse 1
हि न (0) है 7 नवाधिकद्विशततमो< ध्याय: धर्मकी सूक्ष्मता
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವೇಕದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಧರ್ಮವ್ಯಾಧನು ಮತ್ತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೃಷಭನಾದ ಕೌಶಿಕನಿಗೆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
Verse 2
व्याध उवाच श्रुतिप्रमाणो धर्मोड्यमिति वृद्धानुशासनम् | सूक्ष्मा गतिहिं धर्मस्य बहुशाखा हानन्तिका
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ವೃದ್ಧರ ಅನುಶಾಸನವೇನಂದರೆ ‘ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಶ್ರುತಿ (ವೇದ)ಯೇ ಪ್ರಮಾಣ.’ ಅದು ಸತ್ಯ; ಆದರೂ ಧರ್ಮದ ಗತಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ—ಅದರ ಭೇದಗಳು ಅನಂತ, ಶಾಖೆಗಳು ಅನೇಕ.
Verse 3
प्राणान्तिके विवाहे च वक्तव्यमनृतं भवेत् | अनृतेन भवेत् सत्यं सत्येनैवानृतं भवेत्
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿವಾಹಕಾರ್ಯದ ವೇಳೆಯಲ್ಲೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನೃತ (ಸುಳ್ಳು) ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೃತದಿಂದ ಸತ್ಯಫಲ ಉಂಟಾಗಬಹುದು; ಸತ್ಯದಿಂದಲೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನೃತಫಲ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
Verse 4
यद् भूतहितमत्यन्तं तत् सत्यमिति धारणा । विपर्ययकृतो<धर्म: पश्य धर्मस्य सूक्ष्मताम्
ಯಾವುದು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಪರಮ ಹಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತದೋ ಅದನ್ನೇ ‘ಸತ್ಯ’ ಎಂದು ಧರಿಸಬೇಕು. ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಾದರೆ, ಅದು ಹೊರಗೆ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಅಧರ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ—ಧರ್ಮದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ನೋಡು.
Verse 5
यत् करोत्यशुभं कर्म शुभं वा यदि सत्तम | अवश्यं तत् समाप्रोति पुरुषो नात्र संशय:,सज्जनशिरोमणे! मनुष्य जो शुभ या अशुभ कार्य करता है, उसका फल उसे अवश्य भोगना पड़ता है, इसमें संशय नहीं है
ಓ ಸಜ್ಜನಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಮನುಷ್ಯನು ಶುಭವೋ ಅಶುಭವೋ ಯಾವ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದರೂ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಅವನು ತಪ್ಪದೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 6
विषमां च दशां प्राप्तो देवान् गहति वै भृशम् । आत्मन: कर्मदोषाणि न विजानात्यपण्डित:
ಮೂಢನು ಕಠಿಣವಾದ, ಅಸಮ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ ದೇವರನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ದೂಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಇದು ತನ್ನದೇ ಕರ್ಮದೋಷಗಳ ಫಲವೆಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 7
मूढो नैकृतिकश्चापि चपलश्च द्विजोत्तम । सुखदुःखविपर्यासान् सदा समुपपद्यते
ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ! ಮೋಹಿತನೂ, ವಂಚಕನೂ, ಚಂಚಲನೂ ಆದ ಮನುಷ್ಯನು ಸದಾ ಸುಖದುಃಖಗಳ ತಿರುವುಮರಿವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ.
Verse 8
योड्यमिच्छेद् यथा काम त॑ तं कामं स आप्नुयात्
ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಅವನು ಆ ಬಯಕೆಯ ಫಲವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 9
संयताश्चापि दक्षाश्व॒ मतिमन्तश्व मानवा:
ಅವರು ಸಂಯಮಿಗಳೂ ಹೌದು, ನಿಪುಣರೂ ಹೌದು, ವಿವೇಕಿಗಳಾದ ಮಾನವರೂ ಹೌದು.
Verse 10
भूतानामपर: कश्रिद्धिंसायां सततोत्थित:
ಬೇಟೆಗಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಸದಾ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲೇ ನಿರತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
Verse 11
अचेष्टमपि चासीनं श्री: कंचिदुपतिछ्ठति
ಯಾವನೂ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಕುಳಿತಿದ್ದರೂ, ಶ್ರೀ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ನಿಲ್ಲಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕಸಿದ್ಧಿ ಸದಾ ಪುಣ್ಯಕ್ಕಾಗಲಿ ಶ್ರಮಕ್ಕಾಗಲಿ ನೇರ ಪ್ರಮಾಣವಲ್ಲ; ತೀರ್ಪು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚಾರದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು, ಕಾಣುವ ಭಾಗ್ಯಸಂಪತ್ತಿನಿಂದಲ್ಲ.
Verse 12
देवानिष्टवा तपस्तप्त्वा कृपणै: पुत्रगृद्धिभि:
ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೂ, ಅನೇಕರು ಕೃಪಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ಪುತ್ರಲಾಲಸೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ.
Verse 13
अपरे धनधान्यैश्न भोगैश्व पितृसंचितै:
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಧನ-ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಭೋಗಸೌಖ್ಯಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.
Verse 14
कर्मजा हि मनुष्याणां रोगा नास्त्यत्र संशय:
ಬೇಟೆಗಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಮಾನವರ ರೋಗಗಳು ಅವರ ಸ್ವಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.
Verse 15
ते चापि कुशलैरवद्यैर्निपुणै: सम्भूतौषधै:
ಅವರನ್ನೂ ಸಹ ಕುಶಲರಾದ, ನಿರ್ದೋಷರಾದ, ನಿಪುಣ ವೈದ್ಯರು—ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ—ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರು; ಆ ಸೇವೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಯುಕ್ತವೂ ಧರ್ಮತಃ ಕಲಂಕವಿಲ್ಲದದ್ದೂ ಆಯಿತು।
Verse 16
येषामस्ति च भोक्तव्यं ग्रहणीदोषपीडिता:
ಬೇಟೆಗಾರನು ಹೇಳಿದನು—“ಕೆಲವರಿಗೆ ಭೋಜ್ಯವಾದ ಆಹಾರ ಇದ್ದರೂ ಅವರು ಗ್ರಹಣೀ-ದೋಷದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಲಭ್ಯವಿರುವುದನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಸ್ವಾದಿಸಲಾರರು, ಸರಿಯಾಗಿ ಜೀರ್ಣಿಸಿ ಆತ್ಮಸಾತ್ ಮಾಡಲಾರರು।”
Verse 17
अपरे बाहुबलिन: क्लिश्यन्ते बहवो जना:
“ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಬಾಹುಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರೂ ಕ್ಲೇಶಪಡುತ್ತಾರೆ; ಅನೇಕ ಜನರು ದುಃಖದಿಂದ ಅಣಗಿಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ।”
Verse 18
इति लोकमनाक्रन्दं मोहशोकपरिप्लुतम्
“ಇಂತೆಯೇ ಈ ಲೋಕ—ನಿಜವಾದ ಆಕ್ರಂದನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮೋಹ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಳುಗಿದಿದೆ।”
Verse 19
न म्रियेयुर्न जीर्येयु: सर्वे स्यु: सार्वकामिका:
“ಯಾರೂ ಸಾಯರು, ಯಾರೂ ಜರೆಯರು; ಎಲ್ಲರೂ ಸರ್ವಕಾಮಸಂಪನ್ನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।”
Verse 20
उपर्युपरि लोकस्य सर्वो गन्तुं समीहते । यतते च यथाशक्ति न च तद् वर्तते तथा
ಎಲ್ಲರೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೇಲೆ ಏರಲು—ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಉನ್ನತವಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ತಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಫಲ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 21
बहव: सम्प्रदृश्यन्ते तुल्यनक्षत्रमड्रला: । महच्च फलवैषम्यं दृश्यते कर्मसंधिषु
ಒಂದೇ ಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರ ಹೊಂದಿರುವವರೂ, ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಕರ್ಮಗಳು ನೆರವೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರೂ ಅನೇಕರು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಸಂಚಿತ ಕರ್ಮಗಳ ಭೇದದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಫಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 22
न केचिदीशते ब्रह्मन् स्वयंग्राह्म॒ुस्थ सत्तम । कर्मणा प्राक् कृतानां वै इह सिद्धि: प्रदृश्यते
ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಹೇ ಸತ್ತಮ! ಯಾರಿಗೂ ತನ್ನ ಕೈಗೆ ಬಂದದ್ದರ ಮೇಲೆಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕೃತ ಕರ್ಮಗಳೇ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ—ಅವುಗಳ ಫಲವೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 23
यथाश्रुतिरियं ब्रह्मन्ू जीव: किल सनातन: । शरीरमध्ृर॒वं लोके सर्वेषां प्राणिनामिह,विप्रवर! श्रुतिके अनुसार यह जीवात्मा निश्चय ही सनातन है और इस संसारमें समस्त प्राणियोंका शरीर नश्वर है
ಹೇ ವಿಪ್ರವರ! ಶ್ರುತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜೀವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸನಾತನನು; ಆದರೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹ ಅಧ್ರುವ—ನಶ್ವರ—ವಾಗಿದೆ.
Verse 24
वध्यमाने शरीरे तु देहनाशो भवत्युत । जीव: सड्क्रमते<न्यत्र कर्मबन्धनिबन्धन:
ದೇಹವನ್ನು ವಧಿಸಿದಾಗ ನಾಶವಾಗುವುದು ದೇಹವೇ. ಜೀವನು ತನ್ನ ಕರ್ಮಬಂಧನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Verse 25
शरीरपर आघात करनेसे उस शरीरका नाश तो हो जाता है; किंतु अविनाशी जीव नहीं मरता। वह कर्मोंके बन्धनमें बँधकर फिर दूसरे शरीरमें प्रवेश कर जाता है ।।
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ವಕ್ತಾರರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನೇ! ಜೀವನು ಶಾಶ್ವತನು ಹೇಗೆ? ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 26
व्याध उवाच न जीवनाशो<स्ति हि देहभेदे मिथ्यैतदाहुर्ग्नियते किलेति । जीवस्तु देहान्तरित: प्रयाति दशार्धतैवास्यथ शरीरभेद:
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ದೇಹ ಭಂಗವಾದರೂ ಜೀವನಾಶವಿಲ್ಲ; ‘ಅದು ಸಾಯುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ಜನರು ಹೇಳುವುದು ಮಿಥ್ಯೆ. ಜೀವನು ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ದೇಹದ ‘ಮರಣ’ವೆಂದರೆ ಪಂಚಭೂತಗಳು ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮೂಲಭೂತಗಳಿಗೆ ಮರಳುವುದಷ್ಟೇ.
Verse 27
अन्यो हि नाक्षाति कृतं हि कर्म मनुष्यलोके मनुजस्य कश्रित् | यत् तेन किंचिद्धि कृतं हि कर्म तदश्लुते नास्ति कृतस्य नाश:
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದ ಫಲದಿಂದ ಯಾರೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರರು. ಮನುಷ್ಯನು ಮಾಡಿದ ಯಾವ ಕರ್ಮವಾದರೂ—ಅಲ್ಪವಾದರೂ—ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಅವನು ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕು; ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ನಾಶವಿಲ್ಲ.
Verse 28
इस मानवलोकमें मनुष्यके किये हुए कर्मको (उस कतकि सिवा) दूसरा कोई नहीं भोगता है। उसके द्वारा जो कुछ ही कर्म किया गया है, उसे वह स्वयं ही भोगेगा। किये हुए कर्मोका कभी नाश नहीं होता ।।
ಈ ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಾನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಕర్తನೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ. ಅವನು ಮಾಡಿದ ಯಾವ ಕರ್ಮವಾದರೂ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಅವನೇ ಭೋಗಿಸಬೇಕು; ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ನಾಶವಿಲ್ಲ. ಸತ್ಪುಣ್ಯಶೀಲರು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅಧಮರು ಪಾಪದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಪಾಪವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೇ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡು ಅವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಜನ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 29
ब्राह्मण उवाच कथं सम्भवते योनौ कथं वा पुण्यपापयो: । जाती: पुण्यास्त्वपुण्याश्ष कथं गच्छति सत्तम
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಜೀವನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ಪುಣ್ಯ-ಪಾಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಮತ್ತು ಅವನು ಪುಣ್ಯಜನ್ಮಗಳನ್ನೂ ಅಪುಣ್ಯಜನ್ಮಗಳನ್ನೂ ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ?
Verse 30
व्याध उवाच गर्भाधानसमायुक्तं कर्मेदं सम्प्रदृश्यते । समासेन तु ते क्षिप्रं प्रवक्ष्यामि द्विजोत्तम
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಗರ್ಭಾಧಾನಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಕರ್ಮಾಧೀನವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಕೇಳು—ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು.
Verse 31
यथा सम्भूतसम्भार: पुनरेव प्रजायते । शुभकृच्छुभयोनीषु पापकृत् पापयोनिषु
ಜೀವನು ಕರ್ಮಬೀಜಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶುಭಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನು ಶುಭ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾಪಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನು ಪಾಪ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 32
शुभै: प्रयोगैर्देवत्वं व्यामिश्रैर्मानुषो भवेत् मोहनीयैर्वियोनीषु त्वधोगामी च किल्बिषी
ಶುಭ ಕರ್ಮಗಳ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಜೀವನು ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಶುಭ-ಅಶುಭ ಮಿಶ್ರ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮಾನವ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೋಹ ಉಂಟುಮಾಡುವ ತಾಮಸ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅವನು ಪಶು, ಪಕ್ಷಿ ಮೊದಲಾದ ಕೆಳ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಪಾಪವನ್ನೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವನು ಅಧೋಗಾಮಿಯಾಗಿ ನರಕಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 33
जातिमृत्युजरादु:खै: सततं समभिद्रुत: । संसारे पच्यमानश्न दोषैरात्मकृतैर्नर:,मनुष्य अपने ही किये हुए अपराधोंके कारण जन्म-मृत्यु और जरासम्बन्धी दु:खोंसे सदा पीडित हो बारंबार संसारमें पचता रहता है
ಮನುಷ್ಯನು ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ದೋಷಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಜನನ, ಮರಣ, ಜರೆಯ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಸದಾ ಪೀಡಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮರುಮರು ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 34
तिर्यग्योनिसहस्राणि गत्वा नरकमेव च । जीवा: सम्परिवर्तन्ते कर्मबन्धनिबन्धना:,कर्मबन्धनमें बँधे हुए (पापी) जीव सहस्रों प्रकारकी तिर्यक् योनियों तथा नरकॉंमें चक्कर लगाया करते हैं
ಕರ್ಮಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾದ ಜೀವಿಗಳು ಸಾವಿರಾರು ತಿರ್ಯಕ್ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ನರಕದಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗಿ, ಮರುಮರು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.
Verse 35
जन्तुस्तु कर्मभिस्तैस्तै: स्वकृतैः प्रेत्य दु:खित: । तददुःखप्रतिघातार्थमपुण्यां योनिमाप्लुते
ಜೀವನು ತನ್ನದೇ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮರಣಾನಂತರ ದುಃಖಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆ ದುಃಖವನ್ನು ಪ್ರತಿಘಟಿಸಲು (ನಿವಾರಿಸಲು) ಅವನು ಅಪುಣ್ಯ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 36
प्रत्येक जीव अपने किये हुए कममोसे ही मृत्युके पश्चात् दुःख भोगता है और उस दुःखका भोग करनेके लिये ही वह (चाण्डालादि) पापयोनिमें जन्म लेता है ।।
ಬೇಟಗಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಯೂ ಮರಣಾನಂತರ ತನ್ನದೇ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಫಲದಿಂದ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಆ ದುಃಖಭೋಗಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಚಾಂಡಾಲಾದಿ ಪಾಪಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದು ಮತ್ತೆ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಹೊಸ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ಅದು ಮರುಮರು ತಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ—ಅಪಥ್ಯವನ್ನು ತಿಂದ ರೋಗಿಯು ನಾನಾವಿಧ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ.
Verse 37
अजसमेव दु:खार्तो5दु:ःखित: सुखसंज्ञित: । ततो<निवृत्तबन्धत्वात् कर्मणामुदयादपि
ಮನುಷ್ಯನು ನಿಜವಾಗಿ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ‘ದುಃಖಿತನಲ್ಲ’ ‘ಸುಖಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ—ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿಲ್ಲ. ಕರ್ಮಫಲಗಳು ಉದಯಿಸಿದರೂ, ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಬಂಧನವೂ ಇರುತ್ತದೆ.
Verse 38
स चेन्निवृत्तबन्धस्तु विशुद्धक्षापि कर्मभि:
ಬೇಟಗಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಬಂಧನಕಾರಕ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲಭೋಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಸತ್ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಶುದ್ಧನಾದಾಗ, ಅವನ ಬಂಧನ ನಿವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ಅವನು ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಯೋಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ಶುಭಕರ್ಮಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಅವನು ಉನ್ನತ ಲೋಕಗಳ ಭೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 39
तपोयोगसमारम्भं कुरुते द्विजसत्तम | कर्मभिर्बहुभिश्चापि लोकानश्नाति मानव:
ಬೇಟಗಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ! ಮನುಷ್ಯನು ಅನೇಕ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ನಂತರವೇ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಯೋಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಆ ಅನೇಕ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲದಿಂದಲೇ ಅವನು ಉನ್ನತ ಲೋಕಗಳ ಭೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 40
स चेन्निवृत्तबन्धस्तु विशुद्धश्नापि कर्मभि: । प्राप्नोति सुकृताललोकान् यत्र गत्वा न शोचति
ಮನುಷ್ಯನು ನಿಜವಾಗಿ ಲೋಕಬಂಧನಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿ ಅಂತರಂಗದಿಂದ ಶುದ್ಧನಾದರೆ, ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಪುಣ್ಯದ ಫಲದಿಂದ ಪುಣ್ಯಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಹೋದವನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 41
पापं कुर्वन् पापवृत्त: पापस्यान्तं न गच्छति । तस्मात् पुण्यं यतेत् कर्तु वर्जयीत च पापकम्
ಪಾಪ ಮಾಡುವವನು ಪಾಪವೃತ್ತಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆಗ ಅವನ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿ, ಪಾಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
Verse 42
अनसूयु: कृतज्ञश्न कल्याणानि च सेवते । सुखानि धर्ममर्थ च स्वर्ग च लभते नर:
ದೋಷಾನ್ವೇಷಣೆಯಿಲ್ಲದ, ಕೃತಜ್ಞನಾದ, ಕಲ್ಯಾಣಕರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಸುಖವನ್ನೂ, ಧರ್ಮವನ್ನೂ, ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 43
संस्कृतस्य च दान्तस्य नियतस्य यतात्मन: । प्राज्ञस्यानन्तरा वृत्तिरिह लोके परत्र च
ಸಂಸ್ಕಾರಸಂಪನ್ನನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯದಮನ ಹೊಂದಿ, ನಿಯಮಶೀಲನಾಗಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮದಿಂದಿರುವ ಪ್ರಾಜ್ಞನ ಸತ್ವರ್ತನೆ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಅಖಂಡವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
Verse 44
जो संस्कारसम्पन्न, जितेन्द्रिय, शौचाचारपरायण और मनको काबूमें रखनेवाला है, उस बुद्धिमान पुरुषको इहलोक और परलोकमें भी सुखकी प्राप्ति होती है ।।
ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಮನುಷ್ಯನು ಸತ್ಪುರುಷರ ಧರ್ಮದಂತೆ ನಡೆಯಬೇಕು, ಶಿಷ್ಟರಂತೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಲೋಕದಲ್ಲಿನ ಯಾವ ಜೀವಿಗೂ ಕಷ್ಟವಾಗದಂತೆ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುವ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸಬೇಕು.
Verse 45
सन्ति हाागमविज्ञाना: शिष्टा: शास्त्रे विचक्षणा: । स्वथधर्मेण क्रिया लोके कर्मण: सो5प्यसंकर:
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವೇದವೇತ್ತರೂ, ಶಾಸ್ತ್ರವಿಚಕ್ಷಣರೂ ಆದ ಶಿಷ್ಟರು ಬಹಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಉಪದೇಶದಂತೆ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು; ಹೀಗಾದರೆ ಕರ್ಮಸಂಕರ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 46
प्राज्ञो धर्मेण रमते धर्म चैवोपजीवति । तस्माद् धर्मादवाप्तेन धनेन द्विजसत्तम
ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ; ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ಧರ್ಮದಿಂದ ಪಡೆದ ಧನದಿಂದಲೇ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 47
धर्मात्मा भवति होवं चित्त चास्य प्रसीदति
ಬೇಟೆಗಾರನು ಹೇಳಿದನು: “ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಚಿತ್ತವೂ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿ ಶಾಂತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.”
Verse 48
शब्द स्पर्श तथा रूप॑ गन्धानिष्टांश्ष सत्तम
ಬೇಟೆಗಾರನು ಹೇಳಿದನು: “ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ ಹಾಗೂ ಮನೋಹರ ಗಂಧಗಳು—ಇವು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.”
Verse 49
धर्मस्य च फलं लब्ध्वा न तृप्पति महाद्विज
ಓ ಮಹಾದ್ವಿಜನೇ, ಧರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ತೃಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 50
प्रज्ञाचक्षुर्नर इह दोषं नैवानुरुध्यते
ಯಾರ ದೃಷ್ಟಿ ಸತ್ಯವಿವೇಕದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೋ, ಆ ಮನುಷ್ಯನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೋಷವನ್ನಾಗಲಿ ಅಧರ್ಮವನ್ನಾಗಲಿ ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಅದಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ತನ್ನ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅದು ಆಳಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 51
विरज्यति यथाकामं न च धर्म विमुज्चति । इस जगत्में ज्ञानदृष्टिसे सम्पन्न पुरुष राग-द्वेष आदि दोषोंका अनुसरण नहीं करता। उसे यशथेष्ट वैराग्य होता है तथा वह कभी धर्मका त्याग नहीं करता है ।।
ಬೇಟೆಗಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಸತ್ಯಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಪುರುಷನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಲೋಕವು ಕ್ಷಯಶೀಲ ಸ್ವಭಾವದ್ದೆಂದು ಕಂಡು, ಅವನು ಸರ್ವತ್ಯಾಗದತ್ತ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ; ರಾಗ-ದ್ವೇಷಾದಿ ದೋಷಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 52
एवं निर्वेदमादत्ते पापं कर्म जहाति च
ಹೀಗೆ ಅವನು ನಿರ್ವೇದ (ವೈರಾಗ್ಯ)ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 53
तपो नि:श्रेयसं जन्तोस्तस्य मूलं शमो दम:
ಬೇಟೆಗಾರನು ಹೇಳಿದನು—ತಪಸ್ಸು ಜೀವಿಗೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ತರುತ್ತದೆ; ಆ ತಪಸ್ಸಿನ ಮೂಲ ಶಮ (ಮನೋನಿಗ್ರಹ) ಮತ್ತು ದಮ (ಇಂದ್ರಿಯಸಂಯಮ) ಆಗಿವೆ।
Verse 54
तेन सर्वानिवाप्रोति कामान् यान् मनसेच्छति । जीवके कल्याणका साधन है तप और उसका मूल है शम (मनोनिग्रह) तथा दम (इन्द्रियसंयम)। मनुष्य मनके द्वारा जिन-जिन अभीष्ट पदार्थोंकी पाना चाहता है उन सबको वह उस तपके द्वारा प्राप्त कर लेता है ।।
ಆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಯಸುವ ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ದಮ (ಆತ್ಮಸಂಯಮ)ಗಳಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 55
द्विजश्रेष्ठ! इन्द्रियसंयम, सत्यभाषण और मनोनिग्रह--इनके द्वारा मनुष्य ब्रह्मके परमपदको प्राप्त कर लेता है ।।
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಉತ್ತಮ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ವ್ಯಾಧನೇ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವು ಯಾವುವು? ಅವುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು? ಆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಫಲವೇನು?
Verse 56
कथं च फलमाप्रोति तेषां धर्मभूतां वर । एतदिच्छामि तत्त्वेन धर्म ज्ञातुं निबोध मे
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—ಧರ್ಮಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವ್ಯಾಧನೇ! ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹವೆಂಬ ಈ ಧರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು? ಅದರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ನನಗೆ ಬೋಧಿಸು.
Verse 73
नैनं प्रज्ञा सुनीतं वा त्रायते नैव पौरुषम् । द्विजश्रेष्ठ! मूर्ख
ಅವನನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞೆಯೂ ರಕ್ಷಿಸಲಾರದು; ಸುನೀತಿಯೂ ರಕ್ಷಿಸಲಾರದು; ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನವೂ ರಕ್ಷಿಸಲಾರದು. ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಮೂಢನು, ಶಠನು, ಚಂಚಲಚಿತ್ತನು ಮೋಹವಶದಿಂದ ಸದಾ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಸುಖಬುದ್ಧಿಯನ್ನೂ, ಸುಖದಲ್ಲಿ ದುಃಖಬುದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿ, ಸದುಪದೇಶ, ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ಅವನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಾರವು.
Verse 86
यदि स्यादपराधीनं पौरुषस्य क्रियाफलम् | यदि पुरुषार्थजनित कर्मका फल पराधीन न होता तो जिसकी जो इच्छा होती, उसीको वह प्राप्त कर लेता
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ಮಾನವನ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾದ ಕರ್ಮಫಲವು ಪರಾಧೀನವಾಗಿರದೆ ಇದ್ದರೆ, ಯಾರು ಏನನ್ನು ಬಯಸಿದರೋ ಅದೇ ಹಾಗೆಯೇ ದೊರಕುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 96
दृश्यन्ते निष्फला: सन्त: प्रहीणा: सर्वकर्मभि: । किंतु बड़े-बड़े संयमी, कार्यकुशल और बुद्धिमान् मनुष्य भी अपना काम करते-करते थक जाते हैं तो भी वे इच्छानुसार फलकी प्राप्तिसे वंचित ही देखे जाते हैं
ಸತ್ಪುರುಷರು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ದಣಿದರೂ ಫಲವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮಹಾನ್ ಸಂಯಮಿಗಳು, ಕಾರ್ಯದಕ್ಷರು, ಪ್ರಾಜ್ಞರು ಕೂಡ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾ ಶ್ರಮಿಸಿ ದಣಿದರೂ, ಬಯಸಿದ ಫಲದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿರುವುದೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
Verse 106
वज्चनायां च लोकस्य स सुखी जीवते सदा । तथा दूसरा मनुष्य, जो निरन्तर जीवोंकी हिंसाके लिये उद्यत रहता है और सदा लोगोंको ठगनेमें ही लगा रहता है, वह सुखपूर्वक जीवन बिताता देखा जाता है
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ಲೋಕವನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ಬದುಕುವವನು ಸದಾ ಸುಖಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸೆಗೆ ಉದ್ಯತನಾಗಿ ಸದಾ ಜನರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿರುವವನೂ ಸುಖವಾಗಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
Verse 113
वश्चित् कर्माणि कुर्वन् हि न प्राप्पमधिगच्छति । कोई बिना उद्योग किये चुपचाप बैठा रहता है और लक्ष्मी उसकी सेवामें उपस्थित हो जाती है और कोई सदा काम करते रहनेपर भी अपने उचित वेतनसे भी वज्चित रह जाता है (ऐसा देखा जाता है)
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ಕೆಲವರು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರೂ ಯೋಗ್ಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರೋ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾನೆ; ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅವನ ಸೇವೆಗೆ ತಾನೇ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದುಡಿದರೂ ತನ್ನ ನ್ಯಾಯವಾದ ವೇತನದಿಂದಲೂ ವಂಚಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
Verse 123
दशमासधूता गर्भ जायन्ते कुलपांसना: । कितने ही दीन मनुष्य पुत्रकी कामना रखकर देवताओंको पूजते और कठिन तपस्या करते हैं
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ಹತ್ತು ತಿಂಗಳು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ಪೋಷಿಸಿದರೂ ಕೆಲವರು ಹುಟ್ಟಿ ಕುಲಕ್ಕೆ ಕಲಂಕವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ದೀನರು ಪುತ್ರಕಾಮನೆಯಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಅವರಿಂದ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ ಹತ್ತು ತಿಂಗಳು ತಾಯಿಯ ಉದರದಲ್ಲಿ ಪೋಷಿತನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುತ್ರನೂ ಕುಲನಾಶಕನಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 136
विपुलैरभिजायन्ते लब्धास्तैरेव मड़लै: । और दूसरे बहुत-से ऐसे भी हैं जो अपने पिताके द्वारा जोड़कर रखे हुए धन-धान्य तथा भोग-विलासके प्रचुर साधनोंके साथ पैदा होते हैं और उनकी प्राप्ति भी उन्हीं मांगलिक कृत्योंके अनुष्ठानसे होती है
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ಕೆಲವರು ಅದೇ ಮಂಗಳಕರ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಲಭಿಸಿದ ಸಮೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಪಾರ ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕರು ತಂದೆಯು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕಾಪಾಡಿಟ್ಟ ಧನಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಭೋಗವಿಲಾಸದ ಸಮೃದ್ಧ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇಂತಹ ಲಾಭವೂ ಅದೇ ಪುಣ್ಯಮಯ ಮಂಗಳಕರ್ಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 143
आधिकभिश्ैव बाध्यन्ते व्याधै: क्षुद्रमूगा इव । इसमें संदेह नहीं कि मनुष्योंके जो रोग होते हैं
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ಜೀವಿಗಳು ಆಧಿ-ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಚಿಕ್ಕ ಜಿಂಕೆಗಳು ಬೇಟೆಗಾರರಿಂದ ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ಮಾನವರಿಗೆ ಬರುವ ರೋಗಗಳು ಅವರ ಕರ್ಮಫಲವೇ; ಹಾಗೆಯೇ ಈ ವ್ಯಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ತಾಪಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.
Verse 166
न शवनुवन्ति ते भोक्तुं पश्य धर्मभूतां वर । धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ कौशिक! देखो, जिनके यहाँ भोजनका भण्डार भरा पड़ा है, उन्हें प्राय: संग्रहणी सता रही है, वे उसका उपभोग नहीं कर पाते
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ಧರ್ಮವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೋಡು; ಅವರು ಅದನ್ನು ಭೋಗಿಸಲಾರರು. ಕೌಶಿಕ, ಸದ್ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನೇ, ನೋಡು—ಯಾರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ನಸಂಚಯ ತುಂಬಿರುವದೋ, ಅವರಿಗೂ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸಂಗ್ರಹಣಿ ರೋಗ ಬಾಧಿಸಿ, ತಾವು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಭುಜಿಸಲಾರರು.
Verse 173
दुःखेन चाधिगच्छन्ति भोजन द्विजसत्तम | विप्रवर! दूसरे बहुत-से ऐसे मनुष्य हैं
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವರು ದುಃಖದಿಂದಲೇ ಭೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿಪ್ರವರ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಜನರು ಇದ್ದಾರೆ—ಅವರಿಗೆ ಭುಜಬಲವಿದೆ, ಅವರು ಆರೋಗ್ಯವಂತರು, ಅನ್ನವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಬಲ್ಲವರು; ಆದರೂ ಅವರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಹಾಕಷ್ಟದಿಂದ ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅವರು ಸದಾ ಹಸಿವಿನ ಕಷ್ಟವನ್ನೂ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಹೋರಾಟವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 186
स्रोतसासकृदाक्षिप्तं द्वियमाणं बलीयसा । इस प्रकार यह संसार असहाय तथा मोह
ಬಲಿಷ್ಠ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ವಸ್ತು ನದಿಯ ಸ್ರೋತಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅದು ಮರುಮರು ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ತೂಗಾಡುವಂತೆ, ಈ ಲೋಕವೂ ಅಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಮೋಹ ಮತ್ತು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆ. ಕರ್ಮಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಅದು ಪುನಃಪುನಃ ಆಧಿ-ವ್ಯಾಧಿ ಎಂಬ ಅಲೆಗಳ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇತ್ತಿಂದತ್ತ ತೇಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
Verse 208
इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत मार्कण्डेयसमास्यापर्वमें पतिव्रतोपाख्यानके प्रसंगमें ब्राह्मणव्याधसंवादाविषयक दो सौ आठवाँ अध्याय पूरा हुआ
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ವನಪರ್ವದ ಅಂತರಗತ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಸಮಾಸ್ಯಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಪತಿವ್ರತೋಪಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವ್ಯಾಧ ಸಂವಾದವಿಷಯಕ ಎರಡೂ ನೂರು ಎಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.
Verse 209
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि मार्कण्डेयसमास्यापर्वणि ब्राह्मणव्याधसंवादे नवाधिकद्वधिशततमो< ध्याय:
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ವನಪರ್ವದ ಅಂತರಗತ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಸಮಾಸ್ಯಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವ್ಯಾಧ ಸಂವಾದವಿಷಯಕ ಎರಡೂ ನೂರು ಒಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.
Verse 373
परिक्रामति संसारे चक्रवद् बहुवेदन: । इस प्रकार वह यद्यपि निरन्तर दुःख ही भोगता रहता है
ಹೀಗೆ ಅವನು ನಿರಂತರ ದುಃಖವನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ತನ್ನನ್ನು ದುಃಖಿತನೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ದುಃಖಕ್ಕೇ ‘ಸುಖ’ವೆಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಬಂಧನಕಾರಕ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲಭೋಗ ಮುಗಿಯದೆ, ಹೊಸಹೊಸ ಕರ್ಮಗಳು ಸಂಚಿತವಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುವವರೆಗೆ, ನಾನಾವಿಧ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತಾ ಚಕ್ರದಂತೆ ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ.
Verse 466
तस्यैव सिज्चते मूलं गुणान् पश्यति तत्र वै । द्विजश्रेष्ठ! बुद्धिमान् पुरुष धर्मसे ही आनन्द मानता है
ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಆನಂದವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ, ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ; ಧರ್ಮದಿಂದ ಪಡೆದ ಧನದಿಂದ ಧನದ ಮೂಲವನ್ನು ಸಿಂಚಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅಂದರೆ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಧರ್ಮದಲ್ಲೇ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
Verse 473
स मित्रजनसंतुष्ट इह प्रेत्य च नन्दति । इस प्रकार वह धर्मात्मा होता है, उसका अन्तःकरण निर्मल हो जाता है तथा मित्रजनोंसे संतुष्ट होकर वह इहलोक और परलोकमें भी आनन्दित होता है
ಮಿತ್ರರು ಮತ್ತು ಹಿತೈಷಿಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದವನು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನ ಅಂತಃಕರಣ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಸೌಹಾರ್ದ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದಿಂದ ಅವನು ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 486
प्रभुत्वं लभते चापि धर्मस्यैतत् फल विदु: । सज्जनशिरोमणे! धर्मात्मा पुरुष शब्द, स्पर्श, रूप और प्रिय गन्ध--सभी प्रकारके विषय तथा प्रभुत्व भी प्राप्त करता है। उसकी यह स्थिति धर्मका ही फल मानी गयी है
ಸಜ್ಜನಶಿರೋಮಣೇ! ಪ್ರಭುತ್ವವೂ ಧರ್ಮದ ಫಲವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ಪ್ರಿಯ ಗಂಧ—ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಧಿಕಾರ-ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಧರ್ಮಫಲವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 496
अतृष्यमाणो निर्वेदमापेदे ज्ञानचक्षुषा । द्विजोत्तम! कोई-कोई धर्मके फलरूपसे सांसारिक सुखको पाकर संतुष्ट नहीं होता। वह ज्ञानदृष्टिके कारण विषयभोगके सुखसे तृप्ति-लाभ न करके निर्वेद (वैराग्य)-को प्राप्त होता है
ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ! ಕೆಲವರು ಧರ್ಮಫಲವಾಗಿ ಲೌಕಿಕ ಸುಖಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೂ ತೃಪ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ಅವರು ವಿಷಯಭೋಗದ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಅಂತतः ನಿರ್ವೇದ (ವೈರಾಗ್ಯ)ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 513
ततो मोक्षे प्रयतते नानुपायादुपायत: । सम्पूर्ण जगतको नश्वर समझकर वह सबको त्यागनेका प्रयत्न करता है। तत्पश्चात् उचित उपायसे मोक्षके लिये सचेष्ट होता है। अनुपाय (प्रारब्ध आदि)-का अवलम्बन करके बैठ नहीं रहता
ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅನುಪಾಯವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಯೋಗ್ಯ ಉಪಾಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ. ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಅನಿತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಸರಿಯಾದ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಮೋಕ್ಷಸಾಧನೆಗೆ ಚುರುಕಾಗಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಾರಬ್ಧಾದಿ ‘ಅನುಪಾಯ’ಗಳನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 523
धार्मिकश्नापि भवति मोक्ष च लभते परम् | इस प्रकार वह वैराग्यको अपनाता और पापकर्मको छोड़ता जाता है। फिर सर्वथा धर्मात्मा हो जाता और अन्तमें परम मोक्ष प्राप्त कर लेता है
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವನು ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪರಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 1563
व्याधयो विनिवार्यन्ते मृगा व्याधैरिव द्विज । ब्रह्म! (उनका भोग पूरा होनेपर) ओषधियोंका संग्रह करनेवाले चिकित्साकुशल चतुर चिकित्सक उन रोगव्याधियोंका उसी प्रकार निवारण कर देते हैं
ಓ ದ್ವಿಜನೇ! ರೋಗವ್ಯಾಧಿಗಳು ಬೇಟೆಗಾರರು ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವಂತೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಭೋಗಕಾಲ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೂ ವೈದ್ಯಕಲೆಯಲ್ಲೂ ಚತುರನಾದ ವೈದ್ಯನು ಆ ವ್ಯಾಧಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ದೂರಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಬೇಟೆಗಾರನು ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸುವಂತೆ.
Verse 1936
नाप्रियं प्रतिपश्येयु्वशित्वं यदि वै भवेत् यदि जीव अपने वशमें होते तो वे न मरते और न बूढ़े ही होते। सभी सब तरहकी मनचाही वस्तुओंको प्राप्त कर लेते। किसीको अप्रिय घटना नहीं देखनी पड़ती
ಜೀವಿಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಮ್ಮ ವಶದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೆ, ಅವರು ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ, ವೃದ್ಧರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನೆಲ್ಲ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು; ಯಾರಿಗೂ ಅಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮರಣ, ಜರಾ ಮತ್ತು ಅನಿಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುವುದೇ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಜೀವನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
Frequently Asked Questions
The implied problem is how to preserve sacrificial order when disruptive agents appropriate offerings; the text answers by relocating responsibility to correct ritual establishment—proper fire, qualified performance, and mantra-governed restraint.
Tapas and disciplined knowledge (śruti/mantra) are portrayed as stabilizing forces: generative power must be regulated by correct form, and ethical order is inseparable from procedural integrity in sacred action.
No explicit phalaśruti is stated in these verses; the meta-message functions implicitly—understanding the genealogy and ritual mechanics reinforces confidence that properly grounded agni and mantra secure auspicious sacrificial results.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.