Shloka 166
पञ्चवर्णोत्पत्तिः — The Origin of the Five-Colored Fiery Being and Ritual-Disruptor Lineages
न शवनुवन्ति ते भोक्तुं पश्य धर्मभूतां वर । धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ कौशिक! देखो, जिनके यहाँ भोजनका भण्डार भरा पड़ा है, उन्हें प्राय: संग्रहणी सता रही है, वे उसका उपभोग नहीं कर पाते
na śaknuvanti te bhoktuṃ paśya dharmabhūtāṃ vara | dharmātmāṇāṃ śreṣṭha kauśika paśya, yeṣāṃ gṛhe bhojanabhāṇḍāgāraṃ pūrṇaṃ tiṣṭhati, teṣāṃ prāyaḥ saṃgrahaṇī pīḍā vartate; te tad upabhoktuṃ na śaknuvanti ||
ವ್ಯಾಧನು ಹೇಳಿದನು—ಧರ್ಮವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೋಡು; ಅವರು ಅದನ್ನು ಭೋಗಿಸಲಾರರು. ಕೌಶಿಕ, ಸದ್ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನೇ, ನೋಡು—ಯಾರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ನಸಂಚಯ ತುಂಬಿರುವದೋ, ಅವರಿಗೂ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸಂಗ್ರಹಣಿ ರೋಗ ಬಾಧಿಸಿ, ತಾವು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಭುಜಿಸಲಾರರು.
व्याध उवाच
Educational Q&A
Material abundance does not guarantee enjoyment or well-being; hoarded resources can become futile when health fails. The verse urges a dharmic perspective: value right living and measured use over mere accumulation.
Vyādha instructs Kauśika by pointing to a moral observation: people with overflowing food stores are sometimes struck by a digestive illness and cannot eat what they possess, illustrating the limits of wealth and the need for dharma-guided conduct.