Adhyaya 208

Verse 1

ऑपन-- मा बछ। अ<-छऋाज - पुरुष (श्रीकृष्ण) ही यह सब कुछ हैं। अष्टाधिकद्विशततमो< ध्याय: ब्रह्माके पुत्र मरीचि आदि प्रजापतियोंके वंशका तथा प्रत्येक दिशामें निवास करनेवाले महर्षियोंका वर्णन युधिछिर उवाच के पूर्वमासन्‌ पतय: प्रजानां भरतर्षभ । के चर्षयो महाभागा दिक्षु प्रत्येकश: स्मृता:

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದರು—ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ들의 ಅಧಿಪತಿಗಳು (ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು) ಯಾರು ಯಾರು? ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಮಹಾಭಾಗ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ?

Verse 2

भीष्म उवाच श्रूयतां भरतश्रेष्ठ यन्मां त्वं परिपृच्छसि । प्रजानां पतयो ये5स्मिन्‌ दिक्षु ये चर्षय: स्मृता:

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳು. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಯಾರು ಯಾರು ಇದ್ದರು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿವಿಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃಗಳೆಂದು ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವ ಋಷಿಗಳು ಯಾರು ಯಾರು—ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 3

एक: स्वयम्भूर्भगवानाद्यो ब्रह्मा सनातन: । ब्रह्मण: सप्त वै पुत्रा महात्मान: स्वयम्भुव:,एकमात्र सनातन भगवान्‌ स्वयम्भू ब्रह्मा सबके आदि हैं। स्वयम्भू ब्रह्माके सात महात्मा पुत्र बताये गये हैं

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಒಬ್ಬನೇ ಸ್ವಯಂಭೂ, ಸನಾತನ, ಆದ್ಯನಾದ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಎಲ್ಲದರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದಲೇ ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಏಳು ಪುತ್ರರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 4

मरीचिरुत्र्यड्विरसौ पुलस्त्य: पुलह: क्रतु: । वसिष्ठश्न महाभाग: सदृशो वै स्वयम्भुवा

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು: ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಅಂಗಿರಸ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾಗ ವಸಿಷ್ಠ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಶಕ್ತಿ-ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

Verse 5

सप्तब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गता: । अत ऊर्ध्व॑ प्रवक्ष्यामि सवनिव प्रजापतीन्‌,पुराणमें ये सात ब्रह्मा निश्चित किये गये हैं। अब मैं समस्त प्रजापतियोंका वर्णन आरम्भ करता हूँ

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ‘ಸಪ್ತಬ್ರಹ್ಮರು’ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 6

अत्रिवंशसमुत्पन्नो ब्रह्मयोनि: सनातन: । प्राचीनबर्हिर्भगवांस्तस्मात्‌ प्राचेतसलो दश,अत्रिकुलमें उत्पन्न जो सनातन ब्रह्मययोनि भगवान्‌ प्राचीनबर्हि हैं, उनसे प्राचेतस नामवाले दस प्रजापति उत्पन्न हुए

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಅತ್ರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸನಾತನ, ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿ. ಅವನಿಂದ ‘ಪ್ರಾಚೇತಸ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 7

दशानां तनयस्त्वेको दक्षो नाम प्रजापति: । तस्य द्वे नामनी लोके दक्ष: क इति चोच्यते,उन दसोंके एकमात्र पुत्र दक्ष नामसे प्रसिद्ध प्रजापति हैं। उनके दो नाम बताये जाते हैं --'दक्ष' और “क'

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಹತ್ತು ಮಂದಿಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಪುತ್ರನಿದ್ದನು; ಅವನು ‘ದಕ್ಷ’ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನು ಎರಡು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ—‘ದಕ್ಷ’ ಮತ್ತು ‘ಕ’.

Verse 8

मरीचे: कश्यप: पुत्रस्तस्य द्वे नामनी स्मृते । अरिष्टनेमिरित्येके कश्यपेत्यपरे विदु:

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಮರೀಚಿಯ ಪುತ್ರ ಕಶ್ಯಪ; ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕೆಲವರು ಅವನನ್ನು ‘ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಇತರರು ‘ಕಶ್ಯಪ’ ಎಂದೇ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 9

अन्रेश्नैवौरस: श्रीमान्‌ राजा सोमश्न वीर्यवान्‌ | सहस्र॑ यश्व दिव्यानां युगानां पर्युपासिता,अत्रिके औरस पुत्र श्रीमान्‌ और बलवान राजा सोम हुए, जिन्होंने सहस्र दिव्य युगोंतक भगवानकी उपासना की थी

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅತ್ರಿಯ ಔರಸ ವಂಶದಲ್ಲಿ ‘ಸೋಮಶ್ರವಾ’ ಎಂಬ ಶ್ರೀಮಂತ ಹಾಗೂ ವೀರ್ಯವಂತ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ಸಹಸ್ರ ದಿವ್ಯಯುಗಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಭುವಿನ ಉಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತನು.

Verse 10

अर्यमा चैव भगवान्‌ ये चास्य तनया विभो । एते प्रदेशा: कथिता भुवनानां प्रभावना:,प्रभो! भगवान्‌ अर्यमा और उनके सभी पुत्र--ये प्रदेश (आदेश देनेवाले शासक) तथा प्रभावन (उत्तम स्रष्टा) कहे गये हैं

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಭೋ! ಭಗವಾನ್ ಆರ್ಯಮ ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರರೆಲ್ಲರೂ ‘ಪ್ರದೇಶಗಳು’—ಅಧಿಕಾರಯುತ ಆಡಳಿತಗಾರರು—ಮತ್ತು ‘ಪ್ರಭಾವನಗಳು’—ಲೋಕಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ಧಾರಣೆ ಮಾಡುವವರು—ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 11

शशबिन्दोश्व भार्याणां सहस्राणि दशाच्युत । एकैकस्यां सहस्नं तु तनयानामभूत्‌ तदा

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಧರ್ಮದಿಂದ ಅಚ್ಯುತನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ! ಶಶಬಿಂದು ರಾಜನಿಗೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬಳಿಂದಲೂ ಆ ವೇಳೆಗೆ ತಲಾ ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

Verse 12

एवं शतसहस्राणां शतं तस्य महात्मन: । पुत्राणां च न ते कंचिदिच्छन्त्यन्यं प्रजापतिम्‌

ಹೀಗೆ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನಿಗೆ ಪುತ್ರರ ನೂರು ಗುಂಪುಗಳಿದ್ದವು—ಪ್ರತಿ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷ; ಅವನ ಸಂತಾನ ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಪುತ್ರರು ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿ ಬಯಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 13

प्रजामाचक्षते विप्रा: पुराणा: शाशबिन्दवीम्‌ | स वृष्णिवंशप्रभवो महावंश: प्रजापते:

ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಜೆಯ ಉದ್ಭವವನ್ನು ಶಶಬಿಂದುನಿಂದಲೇ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಆ ಮಹಾವಂಶವೇ ಮುಂದಾಗಿ ವೃಷ್ಣಿವಂಶದ ಮೂಲವಾಯಿತು.

Verse 14

एते प्रजानां पतय: समुद्दिष्टा यशस्विन: । अतः पर प्रवक्ष्यामि देवांस्त्रिभुवनेश्वरान्‌,युधिष्ठि!! ये सब यशस्वी प्रजापति बताये गये हैं। अब मैं तीनों लोकोंपर शासन करनेवाले देवताओंका परिचय दूँगा

ಈ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳೆಲ್ಲರನ್ನು ನಾನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು. ಇನ್ನು, ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 15

भगों5शश्षार्यमा चैव मित्रो5थ वरुणस्तथा । सविता चैव धाता च विवस्वांश्ष महाबल:

ಭಗ, ಅಂಶ, ಅರ್ಯಮಾ, ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ಸವಿತೃ, ಧಾತೃ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ವಿವಸ್ವಾನ್—ಇವರು ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು.

Verse 16

त्वष्टा पूषा तथैवेन्द्रो द्वादशो विष्णुरुच्यते । इत्येते द्वादशादित्या: कश्यपस्यात्मसम्भवा:

ತ್ವಷ್ಟೃ, ಪೂಷನ್ ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರನೂ ಅವರಲ್ಲೇ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ; ಹನ್ನೆರಡನೆಯವನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಇವರು ಹನ್ನೆರಡು ಆದಿತ್ಯರು.

Verse 17

नासत्यश्वैव दख्रश्न॒ स्मृतौ द्वावश्विनावपि । मार्तण्डस्यात्मजावेतावष्टमस्य महात्मन:

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಸತ್ಯ ಮತ್ತು ದಧ್ರಶ್ನ—ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಶ್ವಿನಿ ಯಮಜರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಅಷ್ಟಮ ಆದಿತ್ಯ ಮಾರ್ತಂಡನ (ಸೂರ್ಯನ) ಪುತ್ರರು.

Verse 18

नासत्य और दखस्न--ये दोनों अश्विनीकुमार बताये गये हैं। ये दोनों अष्टम आदित्य महात्मा सूर्यके पुत्र हैं ।। ते च पूर्व सुराश्षैति द्विविधा: पितर: स्मृता: । त्वष्टश्वैवात्मज: श्रीमान्‌ विश्वरूपो महायशा:

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ನಾಸತ್ಯ ಮತ್ತು ದಸ್ರ—ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಇವರು ತೇಜಸ್ವಿಗಳಾದ ಮಹಾತ್ಮರು; ಅಷ್ಟಮ ಆದಿತ್ಯನಾದ ಸೂರ್ಯನ ಪುತ್ರರು. ಹಾಗೆಯೇ ಪುರಾತನ ವಂಶಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ಎರಡು ವಿಧವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಮತ್ತು ತ್ವಷ್ಟೃನ ಶ್ರೀಮಂತ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಪುತ್ರ ವಿಶ್ವರೂಪನೂ (ಉಲ್ಲೇಖಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ).

Verse 19

ये तथा पूर्वोक्त देवता-दो प्रकारके पितर माने गये हैं। त्वष्टाके पुत्र महायशस्वी श्रीमान्‌ विश्वरूप हुए ।।

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು ಎರಡು ವಿಧವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ತ್ವಷ್ಟೃನಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ವಿಶ್ವರೂಪನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು. ಅಜೈಕಪಾದ್, ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ರೈವತ, ಹರ, ಬಹುರೂಪ, ತ್ರ್ಯಂಬಕ, ಸುರೇಶ್ವರ, ಸಾವಿತ್ರ, ಜಯಂತ, ಪಿನಾಕೀ, ಅಪರಾಜಿತ—ಇವರೇ ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರು. ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ಅಷ್ಟ ವಸುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮುಂಚೆಯೇ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 20

सावित्रश्न॒ जयन्तश्न॒ पिनाकी चापराजित: । पूर्वमेव महाभागा वसवोड ष्टौ प्रकीर्तिता:

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಸಾವಿತ್ರ, ಜಯಂತ, ಪಿನಾಕೀ, ಅಪರಾಜಿತ—ಇವರೂ (ರುದ್ರರಲ್ಲಿ) ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ಅಷ್ಟ ವಸುಗಳು ಮುಂಚೆಯೇ ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 21

एत एवंविधा देवा मनोरेव प्रजापते: । ते च पूर्व सुराक्षेति द्विविधा: पितर: स्मृता:,इस प्रकार ये देवता प्रजापति मनुकी ही संतान हैं। वे तथा पूर्वोक्त देवता-ये दो प्रकारके पितर माने गये हैं

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತಹ ವಿಧದ ಈ ದೇವರುಗಳು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮನುನ ಸಂತಾನವೇ. ಮತ್ತು ಇವರು, ಹಿಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಪಿತೃಗಳು ಎಂದು ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 22

शीलयौवनतत्त्वन्यस्तथान्य: सिद्धसाध्ययो: । ऋतभवो मरुतश्वैव देवानां चोदितो गण:

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವರಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಗಣಗಳುಂಟು. ಒಂದು ಗಣವು ಸತ್ಶೀಲಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಅಕ್ಷಯ ಯೌವನದಿಂದ ಸಂಪನ್ನ; ಮತ್ತೊಂದು ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯರ ಗಣ. ಋಭುಗಳು ಮತ್ತು ಮರುತರೂ ದೇವರ ನಿಯತ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತರಾದ ದಿವ್ಯ ಸಮೂಹಗಳು—ದೇವಗಣಗಳು—ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.

Verse 23

एवमेते समाम्नाता विश्वेदेवास्तथाश्विनौ । आदित्या: क्षत्रियास्तेषां विशश्षु मरतस्तथा

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನರೂ ದೇವಗಣಗಳೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯಗಣ ಕ್ಷತ್ರಿಯರೆಂದೂ, ಮರುತ್ಗಣ ವೈಶ್ಯರೆಂದೂ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 24

अश्विनौ तु स्मृतौ शूद्रौ तपस्युग्रे समास्थितौ । स्मृतास्त्वद्धिरसो देवा ब्राह्मणा इति निश्चय:

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನರು ಶೂದ್ರರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆಂಗಿರಸ ವಂಶದ ದೇವರುಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂಬುದು ಪಂಡಿತರ ಸ್ಥಿರ ನಿರ್ಣಯ.

Verse 25

इत्येतत्‌ सर्वदेवानां चातुर्वर्ण्य प्रकीर्तितम्‌ । एतान्‌ वै प्रातरुत्थाय देवान्‌ यस्तु प्रकीर्तयेत्‌

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆಲ್ಲಾ ದೇವರ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಈ ದೇವರ ನಾಮ-ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾನೋ…

Verse 26

यवक्रीतो<थ रैभ्यश्व अर्वावसुपरावसू

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಅನಂತರ ಯವಕ್ರೀತ, ರೈಭ್ಯಶ್ವ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರಾದ ಅರ್ವಾವಸು ಹಾಗೂ ಪರಾವಸು ಎಂಬವರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿತರಾದರು.

Verse 27

ऋषिर्मेधातिथे: पुत्र: कण्वो बर्हिषदस्तथा

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಮೇಧಾತಿಥಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಋಷಿ ಕಣ್ವನು, ಹಾಗೆಯೇ ಬರ್ಹಿಷದ ವಂಶದ (ಒಬ್ಬ) ಮಹರ್ಷಿ.”

Verse 28

उन्मुचो विमुचश्चैव स्वस्त्यात्रेयश्व वीर्यवान्‌

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಉನ್ಮುಚ, ವಿಮುಚ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯವಂತ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಾತ್ರೇಯ—ಈ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ನಿತ್ಯವೂ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.”

Verse 29

प्रमुचश्चेध्मवाहश्च भगवांश्व दृढव्रत: । मित्रावरुणयो: पुत्रस्तथागस्त्य: प्रतापवान्‌

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಪ್ರಮುಚ ಮತ್ತು ಇಧ್ಮವಾಹ—ದೃಢವ್ರತದ ಪೂಜ್ಯ ಋಷಿಗಳು—ಮತ್ತು ಮಿತ್ರ-ವರುಣರ ಪುತ್ರನಾದ ಪ್ರತಾಪವಂತ ಅಗಸ್ತ್ಯ.”

Verse 30

उषड्भु: कवषो धौम्य: परिव्याधश्च वीर्यवान्‌

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಉಷಡ್ಭು, ಕವಷ, ಧೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯವಂತ ಪರಿವ್ಯಾಧ—ಈ ಮಹಾತ್ಮರು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.”

Verse 31

एकततक्ष द्वितश्रैव त्रितश्वैव महर्षय: । अत्रे: पुत्रश्न भगवांस्तथा सारस्वत: प्रभु:

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಏಕತತಕ್ಷ, ದ್ವಿತ ಮತ್ತು ತ್ರಿತ—ಈ ಮಹರ್ಷಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಅತ್ರಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಪೂಜ್ಯ ಋಷಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುವಾದ ಸಾರಸ್ವತ.”

Verse 32

आत्रेयश्व वसिष्ठश्न॒ कश्यपश्च महानृषि:

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಆತ್ರೇಯ, ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿ ಕಶ್ಯಪ—ಇವರು ಮಹಾನ್ ಋಷಿಗಳು.

Verse 33

गौतमो5थ भरद्वाजो विश्वामित्रो5थ कौशिक: । तथैव पुत्रो भगवानूचीकस्य महात्मन:

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಗೌತಮ, ಭರದ್ವಾಜ ಮತ್ತು ಕೌಶಿಕನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿ ಊಚೀಕನ ಪುತ್ರನಾದ ಭಗವಾನ್ (ಜಮದಗ್ನಿ) ಕೂಡ.

Verse 34

जमदमन्निश्व सप्तैते उदीचीमाश्रिता दिशम्‌ | आत्रेय, वसिष्ठ, महर्षि कश्यप, गौतम, भरद्वाज, कुशिकवंशी विश्वामित्र तथा महात्मा ऋचीकके पुत्र भगवान्‌ जमदग्नि--ये सात उत्तर दिशामें रहते हैं ।।

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಏಳು ಮಂದಿ—ಜಮದಗ್ನಿ ಮೊದಲಾದವರು—ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ: ಆತ್ರೇಯ, ವಸಿಷ್ಠ, ಮಹರ್ಷಿ ಕಶ್ಯಪ, ಗೌತಮ, ಭರದ್ವಾಜ, ಕುಶಿಕ ವಂಶೀಯ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಋಚೀಕನ ಪುತ್ರನಾದ ಭಗವಾನ್ ಜಮದಗ್ನಿ. ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಮಹರ್ಷಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 35

साक्षिभूता महात्मानो भुवनानां प्रभावना: । एवमेते महात्मान: स्थिता: प्रत्येकशो दिशम्‌

ಈ ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿಗಳು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧಾರಣೆಮಾಡಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಅವರು ಪ್ರತಿದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 36

एतेषां कीर्तन कृत्वा सर्वपापात्‌ प्रमुच्यते । यस्यां यस्यां दिशि होते तां दिशं शरणं गत: । मुच्यते सर्वपापेभ्य: स्वस्तिमांश्व गृहान्‌ व्रजेत्‌

ಈ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಯಾವ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವರ ಶರಣಾಗುವವನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆದು ಕ್ಷೇಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 207

इस प्रकार श्रीमह्याभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत मोक्षधर्मपर्वमें श्रीकृष्णसे सम्पूर्ण भूतोंकी उत्पत्तिविषयक दो सौ सातवाँ अध्याय पूरा हुआ

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಶಾಂತಿಪರ್ವದ ಅಂತರಗತ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿವಿಷಯಕ ಎರಡೂ ನೂರ ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 208

इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि दिशास्वस्तिकं नाम अष्टाधिकद्विशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्याभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत मोक्षधर्मपर्वमें दिशास्वस्तिक नामक दो सौ आठवाँ अध्याय पूरा हुआ

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಶಾಂತಿಪರ್ವದ ಅಂತರಗತ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮಪರ್ವದಲ್ಲಿ ‘ದಿಶಾಸ್ವಸ್ತಿಕಂ’ ಎಂಬ ಎರಡೂ ನೂರ ಎಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 266

ओऔशिजजश्चैव कक्षीवान्‌ बलश्नाड्रिरस: सुता: । यवक्रीत, रैभ्य, अर्वावसु, परावसु, औशिज, कक्षीवान्‌ और बल--ये अंगिराके पुत्र हैं

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಔಶಿಜಜ, ಕಕ್ಷೀವಾನ್ ಮತ್ತು ಬಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಯವಕ್ರೀತ, ರೈಭ್ಯ, ಅರ್ವಾವಸು, ಪರಾವಸು—ಇವರೆಲ್ಲ ಅಙ್ಗಿರಸ ಋಷಿಯ ಪುತ್ರರೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 273

त्रैलोक्यभावनास्तात प्राच्यां सप्तर्षयस्तथा । तात! मेधातिथिके पुत्र कण्वमुनि, बर्हिषद तथा त्रिलोकीको उत्पन्न करनेमें समर्थ सप्तर्षिगण हैं, जो पूर्व दिशामें स्थित होते हैं

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ತಾತ, ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಮಾಡಿ ಧರಿಸಲು ಸಮರ್ಥರು।

Verse 293

एते ब्रह्मर्षयो नित्यमास्थिता दक्षिणां दिशम्‌ उन्मुच

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ನಿತ್ಯವೂ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ—ಉನ್ಮುಚ, ವಿಮುಚ, ಬಲವಾನ್, ಸ್ವಸ್ತ್ಯಾತ್ರೇಯ, ಪ್ರಮುಚ, ಇಧ್ಮವಾಹ, ದೃಢತಾಪೂರ್ವಕ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಿತ್ರ-ವರುಣರ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ಪುತ್ರನಾದ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತಗಳ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ಭಗವಾನ್ ಅಗಸ್ತ್ಯನು. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸದಾ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 313

एते चैव महात्मान: पश्चिमामाश्रिता दिशम्‌ | उषंगु, कवष, धौम्य, शक्तिशाली परिव्याध, एकत, द्वित, त्रित तथा अत्रिके प्रभावशाली पुत्र भगवान्‌ सारस्वत--ये महात्मा महर्षि पश्चिम दिशामें निवास करते हैं

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅತೀ ಮಹಾತ್ಮರು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಮಹತ್ತಾದ ತಪೋಬಲವುಳ್ಳವರು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ: ಉಷಂಗು, ಕವಷ, ಧೌಮ್ಯ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪರಿಾವ್ಯಾಧ, ಹಾಗೆಯೇ ಏಕತ, ದ್ವಿತ, ತ್ರಿತ; ಮತ್ತು ಅತ್ರಿಯ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪುತ್ರನಾದ ಪೂಜ್ಯ ಭಗವಾನ್ ಸಾರಸ್ವತ. ಇವರೆ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿಗಳು.

Verse 2536

स्वजादन्यकृताच्चैव सर्वपापात्‌ प्रमुच्यते । इस प्रकार सम्पूर्ण देवताओंमें जो चार वर्ण हैं

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನದೇ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನೂ, ಇತರರ ಕರ್ಮಗಳ ಸಂಗದಿಂದ ಬಂದ ಪಾಪಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ—ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕು ‘ವರ್ಣ’ಗಳ ವಿವರಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಯಾರು ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಎದ್ದು ಈ ದೇವತೆಗಳ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಸ್ವಕೃತವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಪರಸಂಗದಿಂದ ಬಂದಿರಲಿ—ಪಾಪಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಚಯದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.