Adhyaya 64

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे देवादिसृष्टिकथनं नाम त्रिषष्टितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं हि रक्षसा शक्तिर् भक्षितः सो ऽनुजैः सह वासिष्ठो वदतां श्रेष्ठ सूत वक्तुमिहार्हसि

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಲಿಂಗಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ದೇವಾದಿ ಸೃಷ್ಟಿಕಥನ’ ಎಂಬ ತ್ರಿಷಷ್ಟಿತಮ ಅಧ್ಯಾಯ. ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತ, ವಕ್ತೃಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ವಸಿಷ್ಠಪುತ್ರ ಶಕ್ತಿ ತನ್ನ ಅನುಜರೊಡನೆ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಹೇಗೆ ಭಕ್ಷಿತನಾದನು? ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲು ನೀನೇ ಯೋಗ್ಯನು।

Verse 2

सूत उवाच शक्ति किल्लेद् ब्य् रुधिर राक्षसो रुधिरो नाम वसिष्ठस्य सुतं पुरा शक्तिं स भक्षयामास शक्तेः शापात्सहानुजैः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ರುಧಿರ’ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ವಸಿಷ್ಠನ ಪುತ್ರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. ಅವನು ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದನು; ಶಕ್ತಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ರುಧಿರನೂ ತನ್ನ ಅನುಜರೊಡನೆ ನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು।

Verse 3

वसिष्ठयाज्यं विप्रेन्द्रास् तदादिश्यैव भूपतिम् कल्माषपादं रुधिरो विश्वामित्रेण चोदितः

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ! ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ‘ರುಧಿರ’ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ವಸಿಷ್ಠನು ಯಾಜಕನಾಗಿರುವ ಯಜ್ಞಕರ್ಮದ ಕಡೆಗೆ ಕಲ್ಮಾಷಪಾದ ರಾಜನನ್ನು ದಾರಿತೋರಿಸಿದನು।

Verse 4

भक्षितः स इति श्रुत्वा वसिष्ठस्तेन रक्षसा शक्तिः शक्तिमतां श्रेष्ठो भ्रातृभिः सह धर्मवित्

‘ಅವನು ಭಕ್ಷಿತನಾದ’ ಎಂದು ಕೇಳಿ ವಸಿಷ್ಠನು ತಿಳಿದನು: ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಧರ್ಮವಿತ್, ಶಕ್ತಿಮಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವನ ಸಹೋದರರೊಡನೆ ಭಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು।

Verse 5

हा पुत्र पुत्र पुत्रेति क्रन्दमानो मुहुर्मुहुः अरुन्धत्या सह मुनिः पपात भुवि दुःखितः

“ಹಾ ಪುತ್ರ, ಹಾ ಪುತ್ರ!” ಎಂದು ಮರುಮರು ಅಳುತ್ತ ಮುನಿ ಅರುಂಧತಿಯೊಡನೆ ದುಃಖಾಕುಲನಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು।

Verse 6

वसिष्ठ wअन्त्स् तो चोम्मित् सुइचिदे नष्टं कुलमिति श्रुत्वा मर्तुं चक्रे मतिं तदा स्मरन्पुत्रशतं चैव शक्तिज्येष्ठं च शक्तिमान्

“ಕುಲ ನಾಶವಾಯಿತು” ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳಿ ವಸಿಷ್ಠನು ಆಗ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ನೂರು ಪುತ್ರರನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಶೋಕಾಕುಲನಾದನು।

Verse 7

न तं विनाहं जीविष्ये इति निश्चित्य दुःखितः

“ಅವನಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಅವನು ದುಃಖದಿಂದ ಕಲುಷಿತನಾದನು।

Verse 8

आरुह्य मूर्धानम् अजात्मजो ऽसौ तयात्मवान् सर्वविद् आत्मविच्च धराधरस्यैव तदा धरायां पपात पत्न्या सह साश्रुदृष्टिः

ಅಜನ ಪುತ್ರನಾದ ಆ ಆತ್ಮವಂತ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಆತ್ಮವಿದ್, ಆಗ ಆ ‘ಧರಾಧರ’ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ದೃಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು।

Verse 9

धराधरात्तं पतितं धरा तदा दधार तत्रापि विचित्रकण्ठी करांबुजाभ्यां करिखेलगामिनी रुदन्तमादाय रुरोद सा च

ಧರಾಧರದಿಂದ ಬಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಭೂಮಿ ಧರಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ವಿಚಿತ್ರಕಂಠೀ ದೇವಿ—ಆನೆಯ ಗಂಭೀರ ಗತಿಯಂತೆ ನಡೆಯುವಳು—ತನ್ನ ಕಮಲಹಸ್ತಗಳಿಂದ ಅಳುವವನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ತಾನೂ ಅಳಿದಳು।

Verse 10

तदा तस्य स्नुषा प्राह पत्नी शक्तेर्महामुनिम् वसिष्ठं वदतां श्रेष्ठं रुदन्ती भयविह्वला

ಆಗ ಶಕ್ತಿಯ ಪತ್ನಿಯಾದ ಆ ಸೊಸೆ ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ, ವಾಕ್ಪ್ರವೀಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾಮುನಿ ವಶಿಷ್ಠರನ್ನು ಧರ್ಮಾಶ್ರಯವಾಗಿ ಶರಣು ಬೇಡಿದಳು।

Verse 11

भगवन्ब्राह्मणश्रेष्ठ तव देहम् इदं शुभम् पालयस्व विभो द्रष्टुं तव पौत्रं ममात्मजम्

ಭಗವನ್, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ವಿಭೋ, ನಿಮ್ಮ ಈ ಶುಭ ದೇಹವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿರಿ; ಆಗ ನೀವು ನನ್ನ ಪುತ್ರನಾದ ನಿಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಗನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಬಹುದು।

Verse 12

न त्याज्यं तव विप्रेन्द्र देहमेतत्सुशोभनम् गर्भस्थो मम सर्वार्थसाधकः शक्तिजो यतः

ವಿಪ್ರೇಂದ್ರನೇ, ನಿಮ್ಮ ಈ ಅತ್ಯಂತ ಶುಭ್ರ-ಶೋಭನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು; ನನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವವನು ನನ್ನ ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವವನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಶಕ್ತಿಜನು।

Verse 13

एवमुक्त्वाथ धर्मज्ञा कराभ्यां कमलेक्षणा उत्थाप्य श्वशुरं नत्वा नेत्रे संमृज्य वारिणा

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಧರ್ಮಜ್ಞಳಾದ ಕಮಲನಯನೆ ಇಬ್ಬರೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಮಾವನನ್ನು ಎತ್ತಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನೀರಿನಿಂದ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಕರುಣಾಮಯ ಸೇವೆಯಿಂದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ತಂದಳು।

Verse 14

दुःखितापि परित्रातुं श्वशुरं दुःखितं तदा अरुन्धतीं च कल्याणीं प्रार्थयामास दुःखिताम्

ತಾನೂ ದುಃಖಿತಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಆಗ ದುಃಖಿತನಾದ ಮಾವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ಶೋಕಾಕುಲಳಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯು ಕರುಣಾಮಯಿ ಅರುಂಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಳು।

Verse 15

स्नुषावाक्यं ततः श्रुत्वा वसिष्ठ उत्थाय भूतलात् संज्ञामवाप्य चालिङ्ग्य सा पपात सुदुःखिता

ಸೊಸೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಸಿಷ್ಠನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಎದ್ದು, ಸಂಜ್ಞೆ ಪಡೆದು ಅವಳನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಅವಳು ತೀವ್ರ ದುಃಖದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಕುಸಿದಳು।

Verse 16

अरुन्धती कराभ्यां तां संस्पृश्यास्राकुलेक्षणाम् रुरोद मुनिशार्दूलो भार्यया सुतवत्सलः

ಅರುಂಧತಿ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಅಶ್ರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಂಡಳು; ಸುತವತ್ಸಲ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ ವಸಿಷ್ಠನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಅತ್ತುಬಿಟ್ಟನು। ಹೀಗೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿತ ಪಶು-ಜೀವ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಮುಕ್ತಿದಾತ ಪತಿ—ಶಿವನ—ಶರಣು ಸೇರುವ ತನಕ।

Verse 17

पराशर रेचितेस् वेदिच् ह्य्म्न्स् अस् अन् एम्ब्र्यो अथ नाभ्यंबुजे विष्णोर् यथा तस्याश्चतुर्मुखः आसीनो गर्भशय्यायां कुमार ऋचमाह सः

ಪರಾಶರನು ಗರ್ಭಸ್ಥನಾಗಿದ್ದರೂ ವೇದಋಚಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಭಿಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾದ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನು ಗರ್ಭಶಯ್ಯೆಯಂತಿರುವ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಋಕ್‌ವಾಣಿಯನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ, ಆ ಮುನಿಕುಮಾರನೂ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದ ಮಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ದೈವಾನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಸರ್ವಪ್ರಕಾಶಕ ಪತಿ ಶಿವನ ಅಧೀನದಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 18

ततो निशम्य भगवान् वसिष्ठ ऋचमादरात् केनोक्तमिति संचिन्त्य तदातिष्ठत्समाहितः

ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠನು ಆ ಪವಿತ್ರ ಋಚವನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಕೇಳಿ, “ಇದನ್ನು ಯಾರು ಹೇಳಿದರು?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ, ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 19

व्योमाङ्गणस्थो ऽथ हरिः पुण्डरीकनिभेक्षणः वसिष्ठमाह विश्वात्मा घृणया स घृणानिधिः

ನಂತರ ಆಕಾಶಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಪದ್ಮನೇತ್ರ ಹರಿ—ವಿಶ್ವಾತ್ಮ, ಕರುಣಾನಿಧಿ—ಕರುಣೆಯಿಂದ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 20

भो वत्स वत्स विप्रेन्द्र वसिष्ठ सुतवत्सल तव पौत्रमुखाम्भोजाद् ऋग् एषाद्य विनिःसृता

ಓ ವತ್ಸ, ಓ ವತ್ಸ! ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ, ವಸಿಷ್ಠಪುತ್ರವತ್ಸಲ! ನಿನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನ ಮುಖಕಮಲದಿಂದ ಈ ಋಗ್ವೇದೀಯ ಋಚೆ ಇಗೋ ಈಗಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ।

Verse 21

मत्समस्तव पौत्रो ऽसौ शक्तिजः शक्तिमान्मुने तस्मादुत्तिष्ठ संत्यज्य शोकं ब्रह्मसुतोत्तम

ಓ ಮುನೇ, ಅವನು ನಿನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನೇ—ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು, ತಪೋಬಲದಿಂದ ಶಕ್ತಿಮಾನ. ಆದ್ದರಿಂದ ಏಳು; ಶೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು, ಓ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರೋತ್ತಮ।

Verse 22

रुद्रभक्तश् च गर्भस्थो रुद्रपूजापरायणः रुद्रदेवप्रभावेण कुलं ते संतरिष्यति

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಶುವೂ ರುದ್ರಭಕ್ತನಾಗಿ, ರುದ್ರಪೂಜೆಯಲ್ಲೇ ಪರಾಯಣನಾಗುತ್ತಾನೆ. ರುದ್ರದೇವನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಿನ್ನ ಕುಲವೆಲ್ಲಾ ತಾರಿಹೋಗುವುದು।

Verse 23

एवमुक्त्वा घृणी विप्रं भगवान् पुरुषोत्तमः वसिष्ठं मुनिशार्दूलं तत्रैवान्तरधीयत

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಕರುಣಾಮಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಋಷಿ ವಸಿಷ್ಠ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲನಿಗೆ ಭಗವಾನ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು।

Verse 24

ततः प्रणम्य शिरसा वसिष्ठो वारिजेक्षणम् अदृश्यन्त्या महातेजाः पस्पर्शोदरमादरात्

ನಂತರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವಸಿಷ್ಠನು ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ಕಮಲನಯನ ಪ್ರಭು ಅದೃಶ್ಯನಾಗಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತ್ಯಾದರದಿಂದ ಅವನ ಉದರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದನು।

Verse 25

हा पुत्र पुत्र पुत्रेति पपात च सुदुःखितः ललापारुन्धती प्रेक्ष्य तदासौ रुदतीं द्विजाः

“ಹಾಯ್ ಪುತ್ರ, ಹಾಯ್ ಪುತ್ರ!” ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಅವನು ಮಹಾದುಃಖದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು. ಅರುಂಧತಿಯನ್ನು ಅಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಆಗ ದ್ವಿಜರೂ ಜೋರಾಗಿ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 26

स्वपुत्रं च स्मरन् दुःखात् पुनरेह्येहि पुत्रक तव पुत्रमिमं दृष्ट्वा भो शक्ते कुलधारणम्

ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೆನೆದು ದುಃಖದಿಂದ ಅವನು ಕೂಗಿದನು—“ಬಾ, ಬಾ ಮಗನೇ! ಓ ಶಕ್ತಿಯೇ, ನೋಡು—ಇವನು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರ, ವಂಶವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಆಧಾರ!”

Verse 27

तवान्तिकं गमिष्यामि तव मात्रा न संशयः सूत उवाच एवमुक्त्वा रुदन्विप्र आलिङ्ग्यारुन्धतीं तदा

“ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ನಾನು ಹೋಗುವೆನು—ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮಾತಿನಿಂದ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ।” ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ವಿಪ್ರನು ಅಳುತ್ತಾ ಆಗ ಅರುಂಧತಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು।

Verse 28

पपात ताडयन्तीव स्वस्य कुक्षी करेण वै अदृश्यन्ती जघानाथ शक्तिजस्यालयं शुभा

ಆ ಶುಭಾ ದೇವಿ ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವಂತೆ ಅಚಾನಕವಾಗಿ ಬಿದ್ದಳು. ನಂತರ ಅದೃಶ್ಯಳಾಗಿ ಶಕ್ತಿಜನ ಶುಭಾಲಯವನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿದಳು।

Verse 29

स्वोदरं दुःखिता भूमौ ललाप च पपात च अरुन्धति तदा भीता वसिष्ठश् च महामतिः

ದುಃಖದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಅರುಂಧತಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡು ಅಳಲುತ್ತಾ ಬಿದ್ದಳು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮತಿ ವಸಿಷ್ಠನೂ ಭಯಗ್ರಸ್ತನಾದನು।

Verse 30

समुत्थाप्य स्नुषां बालाम् ऊचतुर्भयविह्वलौ

ಯುವ ಸೊಸೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 31

विचारमुग्धे तव गर्भमण्डलं करांबुजाभ्यां विनिहत्य दुर्लभम् कुलं वसिष्ठस्य समस्तमप्यहो निहन्तुमार्ये कथमुद्यता वद

ಹೇ ಆರ್ಯೆ! ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಕಮಲಹಸ್ತಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಗರ್ಭಕಮಲವನ್ನು ಹೊಡೆದು ದುರ್ಲಭವಾದುದನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದೆ; ಅಯ್ಯೋ, ವಸಿಷ್ಠರ ಸಮಸ್ತ ಕುಲವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ನೀನು ಹೇಗೆ ಉದ್ಧತಳಾದೆ? ಹೇಳು।

Verse 32

तवात्मजं शक्तिसुतं च दृष्ट्वा चास्वाद्य वक्त्रामृतम् आर्यसूनोः त्रातुं यतो देहमिमं मुनीन्द्रः सुनिश्चितः पाहि ततः शरीरम्

ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನೂ ಶಕ್ತಿಯ ಪುತ್ರನನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಆರ್ಯಸೂನೋಃ ವಕ್ತ್ರಾಮೃತವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿ, ಈ ಮುನೀಂದ್ರನು ಈ ದೇಹವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಶರೀರವನ್ನು ಆ ಅಪಾಯದಿಂದ ಕಾಪಾಡು।

Verse 33

सूत उवाच एवं स्नुषामुपालभ्य मुनिं चारुन्धती स्थिता अरुन्धती वसिष्ठस्य प्राह चार्तेति विह्वला

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿ ಸೊಸೆಯನ್ನು ಗದರಿಸಿ ಅರುಂಧತಿ ಮುನಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಳು. ನಂತರ ದುಃಖದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾದ ಅರುಂಧತಿ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ—“ಅಯ್ಯೋ! ನಾನು ಪೀಡಿತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು।

Verse 34

त्वय्येव जीवितं चास्य मुनेर् यत् सुव्रते मम जीवितं रक्ष देहस्य धात्री च कुरु यद्धितम्

ಹೇ ಸುವ್ರತೇ! ಈ ಮುನಿಯ ಜೀವವು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ; ನನ್ನ ಜೀವವೂ ಹಾಗೆಯೇ. ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ಈ ದೇಹದ ಧಾತ್ರಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ನಿಜವಾದ ಹಿತವನ್ನು ಮಾಡು।

Verse 35

अदृश्यन्त्युवाच मया यदि मुनिश्रेष्ठस् त्रातुं वै निश्चितं स्वकम् ममाशुभं शुभं देहं कथंचित् पालयाम्यहम्

ಅದೃಶ್ಯಂತೀ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ! ನೀನು ನಿನ್ನ ಸ್ವವ್ರತ-ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಕೂಡ—ಈ ದೇಹ ಅಶುಭವಾದರೂ ಶುಭಸಾಧಕವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿದು—ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವೆ, ನಿನ್ನ ರಕ್ಷಣಾಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾಗಲೆಂದು।

Verse 36

प्रियदुःखमहं प्राप्ता ह्य् असती नात्र संशयः मुने दुःखादहं दग्धा यतः पुत्री मुने तव

ನಾನು ಪ್ರಿಯವಿಯೋಗದ ದುಃಖವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ; ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಾನು ‘ಅಸತೀ’—ಅಮಂಗಳಭಾಗಿನಿ—ಆಗಿದ್ದೇನೆ, ಓ ಮುನೇ. ದುಃಖದಿಂದ ನಾನು ದಗ್ಧಳಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರಿ, ಓ ಮುನಿ।

Verse 37

अहो ऽद्भुतं मया दृष्टं दुःखपात्री ह्यहं विभो दुःखत्राता भव ब्रह्मन् ब्रह्मसूनो जगद्गुरो

ಅಹೋ! ನಾನು ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಕಂಡೆ; ಆದರೂ ನಾನು ದುಃಖಪಾತ್ರಳಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಓ ವಿಭೋ. ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್—ಬ್ರಹ್ಮಸೂನು, ಜಗದ್ಗುರೋ—ನನ್ನ ದುಃಖಕ್ಕೆ ತ್ರಾತನಾಗು।

Verse 38

तथापि भर्तृरहिता दीना नारी भवेदिह पाहि मां तत आर्येन्द्र परिभूता भविष्यति

ಆದರೂ, ನಾನು ಭರ್ತೃರಹಿತಳಾಗಿ ಉಳಿದರೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೀನ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಿಬಿಡುವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು, ಓ ಆರ್ಯೇಂದ್ರ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಅವಮಾನಿತಳಾಗಿ ಹಿಂಸಿತಳಾಗುವೆ।

Verse 39

पिता माता च पुत्राश्च पौत्राः श्वशुर एव च एते न बान्धवाः स्त्रीणां भर्ता बन्धुः परा गतिः

ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಪುತ್ರರು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಮಾವನೂ ಕೂಡ ಅಂತಿಮ ಆಶ್ರಯವಲ್ಲ; ಭರ್ತನೇ ಅವಳ ನಿಜವಾದ ಬಂಧು ಮತ್ತು ಪರಮಗತಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 40

आत्मनो यद्धि कथितम् अप्यर्धमिति पण्डितैः तदप्यत्र मृषा ह्यासीद् गतः शक्तिरहं स्थिता

ಪಂಡಿತರು ಆತ್ಮವೃತ್ತಾಂತದ ‘ಅರ್ಧ’ವೆಂದು ಹೇಳಿದುದೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಿಥ್ಯೆಯಾಯಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ಶಕ್ತಿ ಹೋಗಿಲ್ಲ—ನಾನೇ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಅಚಲ ಶಕ್ತಿರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ।

Verse 41

अहो ममात्र काठिन्यं मनसो मुनिपुङ्गव पतिं प्राणसमं त्यक्त्वा स्थिता यत्र क्षणं यतः

ಅಯ್ಯೋ! ಹೇ ಮುನಿಪುಂಗವ, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಎಷ್ಟು ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ! ಪ್ರಾಣಸಮಾನ ಪ್ರಿಯನಾದ ಪತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನಾನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಹೇಗೆ ನಿಂತೆ, ಏಕೆ?

Verse 42

वसिष्ठाश्वत्थमाश्रित्य ह्य् अमृता तु यथा लता निर्मूलाप्यमृता भर्त्रा त्यक्ता दीना स्थिताप्यहम्

ವಸಿಷ್ಠರ ಪವಿತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವ ಬಳ್ಳಿಯಂತೆ, ನಾನು ‘ಅಮೃತಾ’ ಸಹ ಆಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನೇ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಮೃತಾ ಆದರೂ, ನಾನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಹೋಗಿದ್ದೇನೆ—ಭರ್ತೃನಿಂದ ತ್ಯಜಿತಳಾಗಿ—ದೀನಳಾಗಿ ಕೇವಲ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ।

Verse 43

स्नुषावाक्यं निशम्यैव वसिष्ठो भार्यया सह तदा चक्रे मतिं धीमान् यातुं स्वाश्रममाश्रमी

ಸೊಸೆಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ, ಧೀಮಂತ ವಸಿಷ್ಠರು ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು—ಆಶ್ರಮಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು।

Verse 44

कृच्छ्रात्सभार्यो भगवान् वसिष्ठः स्वाश्रमं क्षणात् अदृश्यन्त्या च पुण्यात्मा संविवेश स चिन्तयन्

ಕಷ್ಟದಿಂದ, ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠರು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಆದರೆ ಆಕೆ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡಗಿಹೋಗಿದ್ದಳು; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 45

सा गर्भं पालयामास कथंचिन्मुनिपुङ्गवाः कुलसंधारणार्थाय शक्तिपत्नी पतिव्रता

ಓ ಮುನಿಪುಂಗವರೇ, ಅವಳು ಹೇಗೋ ಗರ್ಭವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಿದಳು—ಶಕ್ತಿಸಂಪನ್ನ ಪತಿವ್ರತೆ, ಕುಲಸಂತತಿ ಉಳಿಸಲು ಮಾತ್ರ।

Verse 46

ततः सासूत तनयं दशमे मासि सुप्रभम् शक्तिपत्नी यथा शक्तिं शक्तिमन्तमरुन्धती

ನಂತರ ದಶಮ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು—ಶಕ್ತಿಯ ಪತ್ನಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಕಟಿಸುವಂತೆ, ಅವಳು ಶಕ್ತಿಮಂತನನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದಳು।

Verse 47

असूत सा दितिर्विष्णुं यथा स्वाहा गुहं सुतम् अग्निं यथारणिः पत्नी शक्तेः साक्षात्पराशरम्

ದಿತಿಯು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಹೆತ್ತಳು—ಸ್ವಾಹಾ ಗುಹನನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಹೆತ್ತಂತೆ, ಅರಣಿಯಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಉದ್ಭವಿಸುವಂತೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ತಿಯ ಪತ್ನಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಾಶರನನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದಳು।

Verse 48

यदा तदा शक्तिसूनुर् अवतीर्णो महीतले शक्तिस्त्यक्त्वा तदा दुःखं पितॄणां समतां ययौ

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪುತ್ರನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವತಾರಗೊಂಡನು. ಶಕ್ತಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದಾಗ ಪಿತೃಗಳ ದುಃಖ ಶಮನವಾಗಿ ಸಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿತು।

Verse 49

भ्रातृभिः सह पुण्यात्मा आदित्यैर् इव भास्करः रराज पितृलोकस्थो वासिष्ठो मुनिपुङ्गवाः

ಪಿತೃಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮ ವಾಸಿಷ್ಠ—ಮುನಿಪುಂಗವ—ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಆದಿತ್ಯರ ಮಧ್ಯೆ ಭಾಸ್ಕರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 50

जगुस्तदा च पितरो ननृतुश् च पितामहाः प्रपितामहाश् च विप्रेन्द्रा ह्य् अवतीर्णे पराशरे

ಆಗ ಪಿತೃಗಳು ಗಾನಮಾಡಿದರು; ಪಿತಾಮಹರು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹರು ನೃತ್ಯಮಾಡಿದರು. ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪರಾಶರನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದುದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷಗೊಂಡರು.

Verse 51

ये ब्रह्मवादिनो भूमौ ननृतुर् दिवि देवताः पुष्कराद्याश् च ससृजुः पुष्पवर्षं च खेचराः

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಭಕ್ತರು ನೃತ್ಯಮಾಡಿದರು; ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಹರ್ಷಿಸಿದರು. ಪುಷ್ಕರಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಖೇಚರಗಣಗಳು ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು—ಧರ್ಮಜಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಪಾಶಬಂಧದಿಂದ ಪಶುಗಳನ್ನು ವಿಮೋಚಿಸುವ ಪತಿ ಶಿವನನ್ನು ವಂದಿಸಿ.

Verse 52

पुरेषु राक्षसानां च प्रणादं विषमं द्विजाः आश्रमस्थाश् च मुनयः समूहुर्हर्षसंततिम्

ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರ ಕಠೋರ ಹಾಗೂ ಅಸಮ ಘೋಷಣೆ ಎದ್ದಿತು; ಆಗ ಆಶ್ರಮಸ್ಥ ಮುನಿಗಳು ನಿರಂತರ ಹರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು—ಇದು ಶುಭಲಕ್ಷಣವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಪಾಶಬಲವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಪತಿ ಶಿವನು ಶೀಘ್ರ ಪಶುಗಳ (ಜೀವಗಳ) ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವನೆಂದು।

Verse 53

अवतीर्णो यथा ह्यण्डाद् भानुः सो ऽपि पराशरः अदृश्यन्त्याश्चतुर्वक्त्रो मेघजालाद्दिवाकरः

ಯಥಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಾಂಡದಿಂದ ಭಾನು ಹೊರಬಂದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪರಾಶರನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು. ಮೇಘಜಾಲ ಬಿಚ್ಚಿದಾಗ ದಿವಾಕರ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ, ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ದೃಶ್ಯನಾಗುವಂತೆ, ಅವನು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

Verse 54

सुखं च दुःखमभवद् अदृश्यन्त्यास्तथा द्विजाः दृष्ट्वा पुत्रं पतिं स्मृत्वा अरुन्धत्या मुनेस्तथा

ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಅದೃಶ್ಯಳಾದ ಅರುಂಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಖವೂ ದುಃಖವೂ ಎರಡೂ ಉದಯಿಸಿದವು. ಪುತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮುನಿಪತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದಾಗ ಅವಳ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಭಾವದ್ವಂದ್ವ ಎದ್ದಿತು.

Verse 55

दृष्ट्वा च तनयं बाला पराशरमतिद्युतिम् ललाप विह्वला बाला सन्नकण्ठी पपात च

ಅಸಾಧಾರಣ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ತನ್ನ ಮಗ ಪರಾಶರನನ್ನು ಕಂಡ ಆ ಯುವತಿ ವ್ಯಾಕುಳಳಾಗಿ ವಿಲಪಿಸತೊಡಗಿದಳು; ಕಂಠ ಬಿಗಿದು ಭೂಮಿಗೆ ಕುಸಿದಳು।

Verse 56

सा पराशरमहो महामतिं देवदानवगणैश् च पूजितम् जातमात्रम् अनघं शुचिस्मिता बुध्य साश्रुनयना ललाप च

ಶುಚಿಸ್ಮಿತಳಾದ ಆಕೆ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಳಾಗಿ, ದೇವ-ದಾನವಗಣಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದ ಪರಾಶರವಂಶದ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಮಹಾಮತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಈಗಷ್ಟೇ ಜನಿಸಿದ ನಿರ್ದೋಷ ಶಿಶುವನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ವಿಲಪಿಸಿದಳು।

Verse 57

हा वसिष्ठसुत कुत्रचिद्गतः पश्य पुत्रमनघं तवात्मजम् त्यज्य दीनवदनां वनान्तरे पुत्रदर्शनपरामिमां प्रभो

ಅಯ್ಯೋ! ವಸಿಷ್ಠಪುತ್ರನೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದೆಯೆ? ನಿನ್ನ ನಿರ್ದೋಷ ಪುತ್ರನನ್ನು—ನಿನ್ನದೇ ಆತ್ಮಜನನ್ನು—ನೋಡು. ಪ್ರಭೋ, ಪುತ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತವಕಿಸುವ ಈ ದೀನಮುಖಿಯನ್ನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಡ।

Verse 58

शक्ते स्वं च सुतं पश्य भ्रातृभिः सह षण्मुखम् यथा महेश्वरो ऽपश्यत् सगणो हृषिताननः

“ಹೇ ಶಕ್ತಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪುತ್ರ ಷಣ್ಮುಖನನ್ನು ಅವನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ನೋಡಿ; ಮಹೇಶ್ವರನು ಗಣಸಮೇತನಾಗಿ ಹರ್ಷಿತಮುಖದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕಂಡಂತೆ.”

Verse 59

अथ तस्यास्तदालापं वसिष्ठो मुनिसत्तमः श्रुत्वा स्नुषामुवाचेदं मा रोदीर् इति दुःखितः

ಆಗ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸಿಷ್ಠನು ಅವಳ ವಿಲಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿ, ತಾನೂ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಸೊಸೆಗೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಹೇಳಿದನು—“ಅಳಬೇಡ.”

Verse 60

पराशर: छिल्धोओद् अन्द् योउथ् आज्ञया तस्य सा शोकं वसिष्ठस्य कुलाङ्गना त्यक्त्वा ह्यपालयद्बालं बाला बालमृगेक्षणा

ಪರಾಶರನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೂ ಯೌವನದಲ್ಲೂ, ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ವಸಿಷ್ಠಕುಲದ ಆ ಮೃಗನೇತ್ರೆಯಾದ ಯುವತಿ ಶೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಸ्नेಹದಿಂದ ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿ ಕಾಪಾಡಿದಳು।

Verse 61

दृष्ट्वा तामबलां प्राह मङ्गलाभरणैर् विना आसीनामाकुलां साध्वीं बाष्पपर्याकुलेक्षणाम्

ಮಂಗಳಾಭರಣಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಅಶಾಂತಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆ ಅಸಹಾಯ ಸಾಧ್ವಿಯನ್ನು—ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿ ಕಂಪಿಸುವ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ—ನೋಡಿ ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 62

शाक्तेय उवाच अम्ब मङ्गलविभूषणैर् विना देहयष्टिरनघे न शोभते वक्तुमर्हसि तवाद्य कारणं चन्द्रबिंबरहितेव शर्वरी

ಶಾಕ್ತೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅಂಬೆ, ಅನಘೆ! ಮಂಗಳವಿಭೂಷಣಗಳಿಲ್ಲದೆ ನಿನ್ನ ಸೂಕುಮಾರ ದೇಹಯಷ್ಟಿ ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂದು ನಿನ್ನ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು; ನೀನು ಚಂದ್ರಬಿಂಬವಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ।

Verse 63

मातर्मातः कथं त्यक्त्वा मङ्गलाभरणानि वै आसीना भर्तृहीनेव वक्तुमर्हसि शोभने

ತಾಯೇ, ಪೂಜ್ಯ ತಾಯೇ! ಮಂಗಳಾಭರಣಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಗಂಡನಿಲ್ಲದವಳಂತೆ ಏಕೆ ಕುಳಿತಿದ್ದೀಯೆ? ಶೋಭನೇ, ನಡೆದದ್ದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಬೇಕು।

Verse 64

अदृश्यन्ती तदा वाक्यं श्रुत्वा तस्य सुतस्य सा न किंचिद् अब्रवीत् पुत्रं शुभं वा यदि वेतरत्

ಆಗ ಅವಳು ತನ್ನ ಮಗನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ಏನನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಿಲ್ಲ; ಮಗನಿಗೆ ‘ಶುಭ’ ಎಂದೂ ‘ಅಶುಭ’ ಎಂದೂ ಏನೂ ಹೇಳದೆ ಮೌನವಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 65

अदृश्यन्तीं पुनः प्राह शाक्तेयो भगवान्मम मातः कुत्र महातेजाः पिता वद वदेति ताम्

ಅವಳು ಕಾಣಿಸದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಭಗವಾನ್ ಶಾಕ್ತೇಯನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು— “ಅಮ್ಮಾ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ನನ್ನ ತಂದೆ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ಹೇಳು, ಹೇಳು,” ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು।

Verse 66

श्रुत्वा रुरोद सा वाक्यं पुत्रस्यातीव विह्वला भक्षितो रक्षसा तातस् तवेति निपपात च

ಮಗನ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಅವಳು ಅತೀವ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ಅತ್ತಳು; “ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ರಾಕ್ಷಸನು ಭಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾನೆ,” ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಳು।

Verse 67

श्रुत्वा वसिष्ठो ऽपि पपात भूमौ पौत्रस्य वाक्यं स रुदन्दयालुः अरुन्धती चाश्रमवासिनस्तदा मुनेर्वसिष्ठस्य मुनीश्वराश् च

ಮೊಮ್ಮಗನ ಮಾತು ಕೇಳಿ ದಯಾಳು ವಸಿಷ್ಠ ಋಷಿಯೂ ಅಳುತ್ತಾ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರು. ಆಗ ಅರುಂಧತಿ, ಆಶ್ರಮವಾಸಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಸಿಷ್ಠ ಮುನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ವಿಲಪಿಸಿದರು।

Verse 68

भक्षितो रक्षसा मातुः पिता तव मुखादिति श्रुत्वा पराशरो धीमान् प्राह चास्राविलेक्षणः

ತಾಯಿಯ ಬಾಯಿಂದಲೇ “ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ರಾಕ್ಷಸನು ಭಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾನೆ” ಎಂದು ಕೇಳಿ ಧೀಮಂತ ಪರಾಶರನು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 69

पराशर wइल्ल् सेइनेन् वतेर् र्äछेन् पराशर उवाच अभ्यर्च्य देवदेवेशं त्रैलोक्यं सचराचरम् क्षणेन मातः पितरं दर्शयामीति मे मतिः

ಪರಾಶರನು ಹೇಳಿದನು— “ದೇವದೇವೇಶನಾದ, ಚರಾಚರ ಸಹಿತ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರಭುವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿ, ಅಮ್ಮಾ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ತಂದೆಯ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುತ್ತೇನೆ— ಇದೇ ನನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪ।”

Verse 70

सा निशम्य वचनं तदा शुभं सस्मिता तनयमाह विस्मिता तथ्यम् एतदिति तं निरीक्ष्य सा पुत्र पुत्र भवमर्चयेति च

ಆ ಶುಭ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಳು ಮೃದುಸ್ಮಿತದಿಂದ ವಿಸ್ಮಿತಳಾಗಿ, ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿ ಹೇಳಿದಳು—“ಇದು ನಿಜವೇ. ಓ ಪುತ್ರ, ನನ್ನ ಪುತ್ರ, ಭವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸು।”

Verse 71

ज्ञात्वा शक्तिसुतस्यास्य संकल्पं मुनिपुङ्गवः वसिष्ठो भगवान्प्राह पौत्रं धीमान् घृणानिधिः

ಶಕ್ತಿಪುತ್ರನ ಈ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಮುನಿಪುಂಗವ ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠ—ಧೀಮಂತನು, ಕೃಪಾನಿಧಿ—ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು।

Verse 72

स्थाने पौत्र मुनिश्रेष्ठ संकल्पस्तव सुव्रत तथापि शृणु लोकस्य क्षयं कर्तुं न चार्हसि

ಓ ಮೊಮ್ಮಗನೇ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸುವ್ರತನೇ—ನಿನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ; ಆದರೂ ಕೇಳು, ಲೋಕಗಳ ಕ್ಷಯವನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನೀನು ಅರ್ಹನಲ್ಲ. ಸಂಹಾರವು ಪತಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ।

Verse 73

राक्षसानामभावाय कुरु सर्वेश्वरार्चनम् त्रैलोक्यं शृणु शाक्तेय अपराध्यति किं तव

ರಾಕ್ಷಸರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಶಿವನ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡು. ಓ ಶಾಕ್ತೇಯ, ಕೇಳು—ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವೇ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದರೂ, ಪ್ರಭುವಿನ ಶರಣಾಗತನಿಗೆ ಏನು ಹಾನಿ?

Verse 74

ततस्तस्य वसिष्ठस्य नियोगाच्छक्तिनन्दनः राक्षसानामभावाय मतिं चक्रे महामतिः

ನಂತರ ವಸಿಷ್ಠರ ನಿಯೋಗದಿಂದ ಶಕ್ತಿಪುತ್ರನು—ಮಹಾಮತಿ—ರಾಕ್ಷಸರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು।

Verse 75

अदृश्यन्तीं वसिष्ठं च प्रणम्यारुन्धतीं ततः कृत्वैकलिङ्गं क्षणिकं पांसुना मुनिसन्निधौ

ವಸಿಷ್ಠನ ಕಡೆ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಅರುಂಧತಿ ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು; ನಂತರ ಮುನಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಧೂಳಿನಿಂದ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು।

Verse 76

सम्पूज्य शिवसूक्तेन त्र्यंबकेन शुभेन च जप्त्वा त्वरितरुद्रं च शिवसंकल्पमेव च

ಶಿವಸೂಕ್ತದಿಂದಲೂ ಶುಭ ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಮಂತ್ರದಿಂದಲೂ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ತ್ವರಿತರುದ್ರ ಮತ್ತು ಶಿವಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ ಜಪಿಸಬೇಕು।

Verse 77

नीलरुद्रं च शाक्तेयस् तथा रुद्रं च शोभनम् वामीयं पवमानं च पञ्चब्रह्म तथैव च

ನೀಲರುದ್ರ, ಶಾಕ್ತೇಯ, ಶೋಭನ ರುದ್ರ, ವಾಮೀಯ, ಪವಮಾನ ಮತ್ತು ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮ—ಇವನ್ನೂ ಪಠಿಸಬೇಕು।

Verse 78

होतारं लिङ्गसूक्तं च अथर्वशिर एव च अष्टाङ्गमर्घ्यं रुद्राय दत्त्वाभ्यर्च्य यथाविधि

ಹೋತಾರ ಮಂತ್ರ, ಲಿಂಗಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಅಥರ್ವಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ರುದ್ರನಿಗೆ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು।

Verse 79

पराशर उवाच भगवन्रक्षसा रुद्र भक्षितो रुधिरेण वै पिता मम महातेजा भ्रातृभिः सह शङ्कर

ಪರಾಶರನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಭಗವನ್, ಹೇ ರುದ್ರ, ಹೇ ಶಂಕರ! ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ರಾಕ್ಷಸನು ರಕ್ತসহಿತವಾಗಿ, ನನ್ನ ಸಹೋದರರೊಡನೆ ಭಕ್ಷಿಸಿದನು।

Verse 80

द्रष्टुमिच्छामि भगवन् पितरं भ्रातृभिः सह एवं विज्ञापयांल्लिङ्गं प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

ಹೇ ಭಗವನ್! ನಾನು ನನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ತಂದೆಯನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪಾಶಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಪತಿ-ಪರಮೇಶ್ವರನ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು।

Verse 81

हा रुद्र रुद्र रुद्रेति रुरोद निपपात च तं दृष्ट्वा भगवान्रुद्रो देवीमाह च शङ्करः

“ಹಾ ರುದ್ರ! ರುದ್ರ! ರುದ್ರ!” ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಅವಳು ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದಳು. ಅವಳನ್ನು ಹಾಗೆ ಕಂಡ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರ—ಶಂಕರ—ದೇವಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 82

पश्य बालं महाभागे बाष्पपर्याकुलेक्षणम् ममानुस्मरणे युक्तं मदाराधनतत्परम्

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ! ಈ ಬಾಲನನ್ನು ನೋಡು—ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮಂಕಾಗಿವೆ. ಅವನು ನನ್ನ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ, ನನ್ನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ, ಪಾಶಮೋಚಕ ಪತಿ-ಪ್ರಭುವಿನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 83

सा च दृष्ट्वा महादेवी पराशरमनिन्दिता दुःखात् संक्लिन्नसर्वाङ्गम् अस्राकुलविलोचनम्

ಅನಿಂದಿತ ಮಹಾದೇವಿ ಪರಾಶರನನ್ನು ನೋಡಿ—ದುಃಖದಿಂದ ಅವನ ದೇಹವೆಲ್ಲ ತೋಯ್ದು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು—ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕರಗಿದಳು।

Verse 84

लिङ्गार्चनविधौ सक्तं हर रुद्रेति वादिनम् प्राह भर्तारमीशानं शङ्करं जगतामुमा

ಲಿಂಗಾರ್ಚನ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ, “ಹರ! ರುದ್ರ!” ಎಂದು ಜಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜಗದೀಶಾನನಾದ ತನ್ನ ಪತಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಉಮಾ ಸಂಬೋಧಿಸಿದಳು।

Verse 85

ईप्सितं यच्छ सकलं प्रसीद परमेश्वर निशम्य वचनं तस्याः शङ्करः परमेश्वरः

“ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಾ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು—ಇಚ್ಛಿತವಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಯಪಾಲಿಸು.” ಅವಳ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಕರನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.

Verse 86

भार्यामार्यामुमां प्राह ततो हालाहलाशनः रक्षाम्येनं द्विजं बालं फुल्लेन्दीवरलोचनम्

ಆಮೇಲೆ ಹಾಲಾಹಲಾಶನ (ವಿಷಭಕ್ಷಕ) ಶಿವನು ತನ್ನ ಆರ್ಯ ಪತ್ನಿ ಉಮೆಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಳಿದ ನೀಲಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಈ ಬಾಲ ದ್ವಿಜನನ್ನು ನಾನು ರಕ್ಷಿಸುವೆನು.”

Verse 87

ददामि दृष्टिं मद्रूपदर्शनक्षम एष वै एवमुक्त्वा गणैर् दिव्यैर् भगवान्नीललोहितः

“ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ದಿವ್ಯ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಗವಾನ್ ನೀಲಲೋಹಿತನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು.

Verse 88

ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राद्यैः संवृतः परमेश्वरः ददौ च दर्शनं तस्मै मुनिपुत्राय धीमते

ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಆ ಧೀಮಂತ ಮುನಿಪುತ್ರನಿಗೆ ತನ್ನ ಸాక్షಾತ್ ದರ್ಶನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.

Verse 89

सो ऽपि दृष्ट्वा महादेवम् आनन्दास्राविलेक्षणः निपपात च हृष्टात्मा पादयोस्तस्य सादरम्

ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಕಂಡು ಅವನೂ—ಆನಂದಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ—ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಸಾದರವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 90

पुनर्भवान्याः पादौ च नन्दिनश् च महात्मनः सफलं जीवितं मे ऽद्य ब्रह्माद्यांस्तांस्तदाह सः

ಮತ್ತೆ ಭವಾನಿಯ ಪಾದಯುಗ್ಮವನ್ನೂ ಮಹಾತ್ಮ ನಂದೀಶ್ವರನನ್ನೂ ದರ್ಶಿಸಿ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರಿಗೆ—“ಇಂದು ನನ್ನ ಜೀವನ ಸಫಲವಾಯಿತು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 91

रक्षार्थमागतस्त्वद्य मम बालेन्दुभूषणः को ऽन्यः समो मया लोके देवो वा दानवो ऽपि वा

ಇಂದು ನನ್ನ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ನೀನು ಬಂದಿರುವೆ, ಹೇ ಬಾಲೇಂದುಭೂಷಣ! ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಮಾನ ಇನ್ನಾರು—ದೇವನಾದರೂ ದಾನವನಾದರೂ?

Verse 92

अथ तस्मिन्क्षणादेव ददर्श दिवि संस्थितम् पितरं भ्रातृभिः सार्धं शाक्तेयस्तु पराशरः

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಶಕ್ತಿಪುತ್ರನಾದ ಪರಾಶರನು ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ದಿವ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ತಂದೆಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದನು.

Verse 93

सूर्यमण्डलसंकाशे विमाने विश्वतोमुखे भ्रातृभिः सहितं दृष्ट्वा ननाम च जहर्ष च

ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ವಿಶ್ವತೋಮುಖ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಕಂಡು ಅವನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು.

Verse 94

तदा वृषध्वजो देवः सभार्यः सगणेश्वरः वसिष्ठपुत्रं प्राहेदं पुत्रदर्शनतत्परम्

ಆಗ ವೃಷಧ್ವಜನಾದ ದೇವ ಶಿವನು, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಗಣೇಶ್ವರರೊಂದಿಗೆ, ಪುತ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತತ್ಪರನಾದ ವಸಿಷ್ಠಪುತ್ರನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 95

श्रीदेव उवाच शक्ते पश्य सुतं बालम् आनन्दास्राविलेक्षणम् अदृश्यन्तीं च विप्रेन्द्र वसिष्ठं पितरं तव

ಶ್ರೀದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಶಕ್ತಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನಾದ ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ನೋಡು; ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಆನಂದಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಮತ್ತು ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೋಡು—ನಿನ್ನ ತಂದೆ ವಸಿಷ್ಠನು ಈಗ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 96

अरुन्धतीं महाभागां कल्याणीं देवतोपमाम् मातरं पितरं चोभौ नमस्कुरु महामते

ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿಯಾದ, ಕಲ್ಯಾಣಮಯಿ ದೇವತೋಪಮೆ ಅರುಂಧತಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸು; ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ—ಇಬ್ಬರಿಗೂ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸು.

Verse 97

तदा हरं प्रणम्याशु देवदेवमुमां तथा वसिष्ठं च तदा श्रेष्ठं शक्तिर् वै शङ्कराज्ञया

ಆಗ ಶಂಕರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಯು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದೇವದೇವನಾದ ಹರನಿಗೆ ಉಮೆಯೊಡನೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಯಾದ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೂ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.

Verse 98

मातरं च महाभागां कल्याणीं पतिदेवताम् अरुन्धतीं जगन्नाथनियोगात्प्राह शक्तिमान्

ಜಗನ್ನಾಥನ ನಿಯೋಗದಿಂದ ಶಕ್ತಿಮಾನನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಅರುಂಧತಿ ನನ್ನ ತಾಯಿ; ಅವಳು ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿ, ಕಲ್ಯಾಣಮಯಿ, ಪತಿಯನ್ನು ದೇವನಾಗಿ ಭಾವಿಸುವವಳು.

Verse 99

वासिष्ठ उवाच भो वत्स वत्स विप्रेन्द्र पराशर महाद्युते रक्षितो ऽहं त्वया तात गर्भस्थेन महात्मना

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವತ್ಸ, ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ, ಮಹಾದ್ಯುತಿ ಪರಾಶರಾ! ತಾತಾ, ನೀನು ಗರ್ಭಸ್ಥನಾಗಿದ್ದರೂ ಮಹಾತ್ಮನಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೆ.

Verse 100

अणिमादिगुणैश्वर्यं मया वत्स पराशर लब्धमद्याननं दृष्टं तव बाल ममाज्ञया

ವತ್ಸ ಪರಾಶರ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನೀನು ಅಣಿಮಾದಿ ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವೆ; ಅದೇ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಇಂದು ನಾನು ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದೆ, ಬಾಲಕಾ।

Verse 101

अदृश्यन्तीं महाभागां रक्ष वत्स महामते अरुन्धतीं च पितरं वसिष्ठं मम सर्वदा

ವತ್ಸಾ, ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ಈಗ ಅದೃಶ್ಯಳಾದ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಅರುಂಧತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ತಂದೆ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನೂ ಸದಾ ಕಾಪಾಡು।

Verse 102

अन्वयः सकलो वत्स मम संतारितस्त्वया पुत्रेण लोकाञ्जयतीत्य् उक्तं सद्भिः सदैव हि

ವತ್ಸಾ, ನಿನ್ನಂತಹ ಪುತ್ರನಿಂದ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಂಶವು (ಸಂಸಾರಸಾಗರದಿಂದ) ತಾರಿತವಾಗಿದೆ; ‘ಪುತ್ರನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ’ ಎಂದು ಸಜ್ಜನರು ಸದಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 103

ईप्सितं वरयेशानं जगतां प्रभवं प्रभुम् गमिष्याम्यभिवन्द्येशं भ्रातृभिः सह शङ्करम्

ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲವೂ ಪ್ರಭುವೂ ಆದ ಈಶಾನ ಶಂಕರನಿಂದ ನಾನು ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವೆ; ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆ ವಂದನೀಯ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವೆ।

Verse 104

एवं पुत्रमुपामन्त्र्य प्रणम्य च महेश्वरम् निरीक्ष्य भार्यां सदसि जगाम पितरं वशी

ಹೀಗೆ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ, ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯ ಕಡೆ ಒಮ್ಮೆ ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಯಿಸಿ, ಆ ಸಂಯಮಿಯು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಸಭೆಗೆ ಹೋದನು।

Verse 105

गतं दृष्ट्वाथ पितरं तदाभ्यर्च्यैव शङ्करम् तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिः शाक्तेयः शशिभूषणम्

ತಂದೆ ತೆರಳಿದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಶಾಕ್ತೇಯನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಇಷ್ಟವಾದ ಸುಚಯಿತ ವಚನಗಳಿಂದ ಚಂದ್ರಶೇಖರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 106

ततस्तुष्टो महादेवो मन्मथान्धकमर्दनः अनुगृह्याथ शाक्तेयं तत्रैवान्तरधीयत

ಆಗ ಮನ್ಮಥ-ಅಂಧಕಮರ್ದನನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಪರಮ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಶಾಕ್ತೇಯನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನಗೊಂಡನು।

Verse 107

गते महेश्वरे सांबे प्रणम्य च महेश्वरम् ददाह राक्षसानां तु कुलं मन्त्रेण मन्त्रवित्

ಸಾಂಬೆಯೊಡನೆ ಮಹೇಶ್ವರನು ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ, ಮಂತ್ರವಿತ್ ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಲವನ್ನೇ ದಹಿಸಿದನು।

Verse 108

तदाह पौत्रं धर्मज्ञो वसिष्ठो मुनिभिर् वृतः अलम् अत्यन्तकोपेन तात मन्युमिमं जहि

ಆಗ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮಜ್ಞ ವಸಿಷ್ಠನು ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಮಗನೇ, ಈ ಅತಿಯಾದ ಕೋಪ ಸಾಕು; ಈ ರೋಷವನ್ನು ಬಿಡು।”

Verse 109

राक्षसा नापराध्यन्ति पितुस् ते विहितं तथा मूढानामेव भवति क्रोधो बुद्धिमतां न हि

“ರಾಕ್ಷಸರು ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ತಂದೆ ವಿಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಪವು ಮೂಢರಲ್ಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ।”

Verse 110

हन्यते तात कः केन यतः स्वकृतभुक्पुमान् संचितस्यातिमहता वत्स क्लेशेन मानवैः

ಮಗನೇ, ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರನ್ನು ಯಾರು ಹನಿಸುತ್ತಾರೆ? ದೇಹಧಾರಿ ಜೀವನು ತನ್ನ ಸ್ವಕೃತ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಾನವರ ಅತಿಮಹಾ ಸಂಚಿತ ಕರ್ಮರಾಶಿಯ ಕ್ಷಯವೂ ತೀವ್ರ ದುಃಖ-ಕ್ಲೇಶದಿಂದಲೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 111

यशसस्तपसश्चैव क्रोधो नाशकरः स्मृतः अलं हि राक्षसैर् दग्धैर् दीनैर् अनपराधिभिः

ಕ್ರೋಧವು ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು—ಎರಡನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವದು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ। ಇನ್ನು ಸಾಕು; ದೀನರಾದ ನಿರಪರಾಧ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ದಹಿಸಬೇಡಿ।

Verse 112

सत्रं ते विरमत्वेतत् क्षमासारा हि साधवः एवं वसिष्ठवाक्येन शाक्तेयो मुनिपुङ्गवः

“ನಿನ್ನ ಈ ಸತ್ರಯಾಗವು ಈಗ ವಿರಮಿಸಲಿ; ಸತ್ಯ ಸಾಧುಗಳು ಕ್ಷಮೆಯಲ್ಲೇ ಸಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ।” ವಸಿಷ್ಠರ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಮುನಿಪುಂಗವ ಶಾಕ್ತೇಯನು ಸಂಯಮದ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 113

उपसंहृतवान् सत्रं सद्यस्तद्वाक्यगौरवात् ततः प्रीतश् च भगवान् वसिष्ठो मुनिसत्तमः

ಆ ವಾಕ್ಯದ ಗೌರವವನ್ನು ಮಾನಿಸಿ ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಸತ್ರಯಾಗವನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿದನು। ಆಗ ಮುನಿಸತ್ತಮ ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠರು ಪ್ರಸನ್ನರಾದರು; ಸಮಸ್ತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಪತಿ (ಶಿವ)ಯ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಯಿತು।

Verse 114

सम्प्राप्तश् च तदा सत्रं पुलस्त्यो ब्रह्मणः सुतः वसिष्ठेन तु दत्तार्घ्यः कृतासनपरिग्रहः

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರ ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಆ ಸತ್ರಯಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದನು। ವಸಿಷ್ಠರು ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು; ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಆಸನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಕುಳಿತನು।

Verse 115

पराशरमुवाचेदं प्रणिपत्य स्थितं मुनिः वैरे महति यद्वाक्याद् गुरोर् अद्याश्रिता क्षमा

ಪರಾಶರನು ಹೇಳಿದನು—ಮುನಿಯು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತು ಹೀಗೆಂದನು—“ವೈರವು ಮಹತ್ತಾದರೂ, ಇಂದು ಗುರುವಿನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೇನೆ।”

Verse 116

त्वया तस्मात्समस्तानि भवाञ्छास्त्राणि वेत्स्यति संततेर्मम न छेदः क्रुद्धेनापि यतः कृतः

ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮೂಲಕ ನೀನು ಸಮಸ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ವಂಶಸಂತತಿಯ ಛೇದವಾಗಿಲ್ಲ—ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಇದ್ದರೂ ಸಹ।

Verse 117

त्वया तस्मान्महाभाग ददाम्यन्यं महावरम् पुराणसंहिताकर्ता भवान्वत्स भविष्यति

ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಹಾಭಾಗನೇ, ನಿನಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹಾವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ—ವತ್ಸ, ನೀನು ಪುರಾಣ-ಸಂಹಿತೆಯ ಕರ್ತೃ ಹಾಗೂ ಸಂಗ್ರಾಹಕನಾಗುವೆ. ಇದರಿಂದ ಪಶುಪತಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಪಾಶಬದ್ಧ ಪಶುಗಳ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥ ಶೈವಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವುದು।

Verse 118

देवतापरमार्थं च यथावद्वेत्स्यते भवान् प्रवृत्तौ वा निवृत्तौ वा कर्मणस् ते ऽमला मतिः

ನೀನು ದೇವತೆಯ ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ತಿಳಿಯುವೆ; ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಲಿ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗಲಿ, ಕರ್ಮವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮತಿ ಅಮಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ—ಪಾಶಬದ್ಧ ಪಶುವನ್ನು ಪಾಶದಿಂದ ದಾಟಿಸಿ ಪತಿ-ಪ್ರಭುವಿನ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದುದು।

Verse 119

मत्प्रसादादसंदिग्धा तव वत्स भविष्यति ततश् च प्राह भगवान् वसिष्ठो वदतां वरः

“ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ, ವತ್ಸ, ನಿನ್ನ ಅಭೀಷ್ಟವು ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.” ನಂತರ ವಕ್ತೃಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 120

पराशर बेचोमेस् औथोर् ओफ़् विष्णुपुराण पुलस्त्येन यदुक्तं ते सर्वमेतद्भविष्यति अथ तस्य पुलस्त्यस्य वसिष्ठस्य च धीमतः

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಪರಾಶರನು ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣದ ಕರ್ತನಾಗುವನು. ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವುದು. ಅನಂತರ ಆ ಪುಲಸ್ತ್ಯನ ಹಾಗೂ ಧೀಮಂತ ವಸಿಷ್ಠನ ವೃತ್ತಾಂತವು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 121

प्रसादाद्वैष्णवं चक्रे पुराणं वै पराशरः षट्प्रकारं समस्तार्थसाधकं ज्ञानसंचयम्

ದಿವ್ಯ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಪರಾಶರನು ವೈಷ್ಣವ ಪುರಾಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು—ಆರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮಸ್ತ ಪುರುಷಾರ್ಥಸಾಧಕ, ಮೋಕ್ಷದಾಯಕ ಜ್ಞಾನಸಂಚಯ. ಶೈವ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಗ್ರಹವು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪತಿ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿರೂಪವಾಗಿ ಪರಿಪಕ್ವವಾಗಿ, ಪಶುವಿನ ಪಾಶವನ್ನು ಛೇದಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 122

षट्साहस्रमितं सर्वं वेदार्थेन च संयुतम् चतुर्थं हि पुराणानां संहितासु सुशोभनम्

ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗ್ರಂಥವು ಆರು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ವೇದಾರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ ಗಣ್ಯ; ಸಂಹಿತೆಗಳೊಳಗೆ ಸುಶೋಭಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 123

एष वः कथितः सर्वो वासिष्ठानां समासतः प्रभवः शक्तिसूनोश् च प्रभावो मुनिपुङ्गवाः

ಓ ಮುನಿಪುಂಗವರೇ, ವಸಿಷ್ಠರ ಸಮಸ್ತ ಉದ್ಭವವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು; ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ತಿಪುತ್ರನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದೆನು—ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು (ಶೈವ) ಅನುಗ್ರಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.