
Adhyaya 59 — सूर्याद्यभिषेककथनम् (Surya and Related Abhisheka/ Cosmological Determinations)
ಹಿಂದಿನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಋಷಿಗಳು ಸೂತ ರೋಮಹರ್ಷಣನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ ಗತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ನಿಖರವಾದ, ವಿಸ್ತೃತ ವಿನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು. ಸೂತನು ವಿಧಿ-ವಿಷಯದಿಂದ ಕಾರಣತತ್ತ್ವದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ ಅಗ್ನಿಯ ತ್ರಿವಿಧ ವಿಭಾಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸೌರ, ಪಾರ್ಥಿವ ಮತ್ತು ವಾರಿಗರ್ಭ/ವೈದ್ಯುತ—ಇವು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಒಂದನ್ನೊಂದು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯನು ಕಿರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಜಲವನ್ನು ‘ಪಾನ’ ಮಾಡಿ ದಿನ-ರಾತ್ರಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ಋತುಫಲಗಳಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಮಳೆ, ಶೀತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಾಡೀಮಾರ್ಗಗಳು, ಕಿರಣವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಫಲಗಳು (ವರ್ಷೆ, ಹನಿ/ಪಾಲ, ತಾಪ) ವಿವರಿಸಿ ತಿಂಗಳವಾರು ಸೂರ್ಯನ ಹೆಸರುಗಳು/ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರಣಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ, ಗ್ರಹ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಸೂರ್ಯಜನ್ಯವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರನ್ನು ಭಗವಂತನ ನೇತ್ರಗಳೆಂದು ಹೇಳಿ, ಮುಂದಿನ ಶೈವ ಪವಿತ್ರಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅಭಿಷೇಕತತ್ತ್ವದ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ನೆಲೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ.
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे सूर्याद्यभिषेककथनं नामाष्टपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच एतच्छ्रुत्वा तु मुनयः पुनस्तं संशयान्विताः पप्रच्छुरुत्तरं भूयस् तदा ते रोमहर्षणम्
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಲಿಂಗಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ “ಸೂರ್ಯಾದ್ಯಭಿಷೇಕಕಥನ” ಎಂಬ ಐವತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ (ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ). ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಂಶಯಯುಕ್ತರಾಗಿ, ಆ ರೋಮಹರ್ಷಣನನ್ನು (ಸೂತನನ್ನು) ಪುನಃ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು।
Verse 2
ऋषय ऊचुः यदेतदुक्तं भवता सूतेह वदतां वर एतद्विस्तरतो ब्रूहि ज्योतिषां च विनिर्णयम्
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತನೇ, ವಕ್ತಾರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನೀನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕಗಳ (ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ-ಗ್ರಹಾದಿ) ಕುರಿತು ನಿಶ್ಚಿತ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸು।
Verse 3
श्रुत्वा तु वचनं तेषां तदा सूतः समाहितः उवाच परमं वाक्यं तेषां संशयनिर्णये
ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸೂತನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಹಿತಗೊಳಿಸಿ, ಅವರ ಸಂಶಯ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಪರಮ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದರು।
Verse 4
अस्मिन्नर्थे महाप्राज्ञैर् यदुक्तं शान्तबुद्धिभिः एतद्वो ऽहं प्रवक्ष्यामि सूर्यचन्द्रमसोर्गतिम्
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞರೂ ಶಾಂತಬುದ್ಧಿಯವರೂ ಆದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದುದನ್ನೇ ನಾನು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ—ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರ ಗತಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗ।
Verse 5
फ़िरे-wअतेर्-चिर्च्ले यथा देवगृहाणीह सूर्यचन्द्रादयो ग्रहाः अतः परं तु त्रिविधम् अग्नेर्वक्ष्ये समुद्भवम्
ಇಲ್ಲಿ ದೇವಗೃಹಗಳ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯಂತೆ ನಿಯತ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರಾದಿ ಗ್ರಹಗಳು ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ, ಈಗ ನಾನು ಅಗ್ನಿಯ ತ್ರಿವಿಧ ಉದ್ಭವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಈ ಸಮಸ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪತಿ (ಶಿವ)ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಪಾಶಬಂಧಿತ ಪಶುಗಳು (ಜೀವಗಳು) ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಫಲಾನುಸಾರ ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 6
दिव्यस्य भौतिकस्याग्नेर् अथो ऽग्नेः पार्थिवस्य च व्युष्टायां तु रजन्यां च ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
ದಿವ್ಯ ಅಗ್ನಿ, ಭೌತಿಕ (ತತ್ತ್ವ) ಅಗ್ನಿ ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಥಿವ ಅಗ್ನಿ—ಉಷಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿಯೂ—ಅವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕುರಿತು ಇದು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.
Verse 7
अव्याकृतमिदं त्वासीन् नैशेन तमसा वृतम् चतुर्भागावशिष्टे ऽस्मिन् लोके नष्टे विशेषतः
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಅವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾರಾತ್ರಿಯ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಲೋಕವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲಯಗೊಂಡು, ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಂತೆ ಆದಾಗ ಭೇದಗಳು ನಶಿಸಿದವು.
Verse 8
स्वयंभूर्भगवांस्तत्र लोकसर्वार्थसाधकः खद्योतवत्स व्यचरद् आविर्भावचिकीर्षया
ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಭೂ ಭಗವಾನ್—ಲೋಕಗಳ ಸರ್ವಾರ್ಥಸಾಧಕನು—ತನ್ನ ಆವಿರ್ಭಾವವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಖದ್ಯೋತದಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
Verse 9
सो ऽग्निं सृष्ट्वाथ लोकादौ पृथिवीजलसंश्रितः संहृत्य तत्प्रकाशार्थं त्रिधा व्यभजदीश्वरः
ಲೋಕಗಳ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಜಲದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈಶ್ವರನು, ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶಾರ್ಥವಾಗಿ ಅದನ್ನು ತ್ರಿಧಾ ವಿಭಜಿಸಿದನು.
Verse 10
पवनो यस्तु लोके ऽस्मिन् पार्थिवो वह्निरुच्यते यश्चासौ लोकादौ सूर्ये शुचिरग्निस्तु स स्मृतः
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪವನದಿಂದ ಪೋಷಿತವಾಗಿರುವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪಾರ್ಥಿವ ವಹ್ನಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಲೋಕಗಳ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಶುದ್ಧ ಅಗ್ನಿಯೇ ‘ಶುಚಿ ಅಗ್ನಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 11
वैद्युतो ऽब्जस्तु विज्ञेयस् तेषां वक्ष्ये तु लक्षणम् वैद्युतो जाठरः सौरो वारिगर्भास्त्रयो ऽग्नयः
‘ಅಬ್ಜ’ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ವೈದ್ಯುತ (ವಿದ್ಯುತ್ಜನ್ಯ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಈಗ ಅವುಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳು—ವೈದ್ಯುತ, ಜಾಠರ ಮತ್ತು ಸೌರ; ಸೌರ ಅಗ್ನಿ ಜಲಗರ್ಭಜನ್ಯವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
Verse 12
तस्मादपः पिबन्सूर्यो गोभिर् दीप्यत्यसौ विभुः जले चाब्जः समाविष्टो नाद्भिर् अग्निः प्रशाम्यति
ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸೂರ್ಯನು ನೀರನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿ ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕಮಲವು ನೀರಿನೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದೆ; ಅಗ್ನಿ ನೀರಿನಿಂದ ಶಮನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಇದು ಪ್ರಭುವಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯ.
Verse 13
मानवानां च कुक्षिस्थो नाग्निः शाम्यति पावकः अर्चिष्मान्पवनः सो ऽग्निर् निष्प्रभो जाठरः स्मृतः
ಮಾನವರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪಾವಕ ಅಗ್ನಿ ಶಮನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನಿಂದ ಉದ್ದೀಪಿತವಾದ ಅದೇ ಅಗ್ನಿ, ಹೊರ ಜ್ವಾಲೆ-ಪ್ರಭೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಜಾಠರಾಗ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 14
यश्चायं मण्डली शुक्ली निरूष्मा सम्प्रजायते प्रभा सौरी तु पादेन ह्य् अस्तं याते दिवाकरे
ಮತ್ತು ಈ ಶ್ವೇತ, ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪ್ರಕಾಶವು—ಉಷ್ಣತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಶೀತಲವಾಗಿ—ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವುದು ಸೌರ ಪ್ರಭೆ. ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಂಗತವಾದಾಗ ಅದು ಕೇವಲ ಪಾದಭಾಗವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 15
अग्निमाविशते रात्रौ तस्माद्दूरात्प्रकाशते उद्यन्तं च पुनः सूर्यम् औष्ण्यम् अग्नेः समाविशेत्
ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ದೂರದಿಂದಲೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಅಗ್ನಿಯ ಉಷ್ಣತೆ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 16
पादेन पार्थिवस्याग्नेस् तस्मादग्निस्तपत्यसौ प्रकाशोष्णस्वरूपे च सौराग्नेये तु तेजसी
ಒಂದು ಪಾದದಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಪಾರ್ಥಿವ ತತ್ತ್ವಸಂಬಂಧಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಅಗ್ನಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸ್ವಭಾವ ಪ್ರಕಾಶ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆ; ಸೌರ-ಆಗ್ನೇಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ತೇಜಸ್ಸಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 17
परस्परानुप्रवेशाद् आप्यायेते परस्परम् उत्तरे चैव भूम्यर्धे तथा ह्यग्निश् च दक्षिणे
ಪರಸ್ಪರ ಅನುಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಭೂತತತ್ತ್ವಗಳು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಪೋಷಿಸಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಭಾಗ; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 18
उत्तिष्ठति पुनः सूर्यः पुनर्वै प्रविशत्य् अपः तस्मात्ताम्रा भवन्त्यापो दिवारात्रिप्रवेशनात्
ಸೂರ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಿನ-ರಾತ್ರಿ ಅವನ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ನೀರು ತಾಮ್ರವರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಕಾಲಚಕ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಪತಿ (ಈಶ್ವರ)ಯ ಅಂತರ್ನಿಯಂತ್ರತ್ವ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 19
अस्तं याति पुनः सूर्यो ऽहर्वै प्रविशत्य् अपः तस्मान्नक्तं पुनः शुक्ला आपो दृश्यन्ति भास्वराः
ಸೂರ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಅಸ್ತಮಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಗಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ನೀರು ಮತ್ತೆ ಶುಭ್ರವಾಗಿ, ಭಾಸ್ವರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
Verse 20
एतेन क्रमयोगेन भूम्यर्धे दक्षिणोत्तरे उदयास्तमने नित्यम् अहोरात्रं विशत्य् अपः
ಈ ಕ್ರಮಯೋಗದಂತೆ, ಭೂಮಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾರ್ಧಗಳಲ್ಲಿ, ಉದಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಮನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೀರು ನಿತ್ಯವೂ ಅಹೋರಾತ್ರ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
Verse 21
यश्चासौ तपते सूर्यः पिबन्नंभो गभस्तिभिः पार्थिवाग्निविमिश्रो ऽसौ दिव्यः शुचिरिति स्मृतः
ಯಾವ ಸೂರ್ಯನು ತಪಿಸಿ, ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪಾರ್ಥಿವ ಅಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತನಾದರೂ ದಿವ್ಯನೂ ಸ್ವಭಾವತಃ ಶುಚಿಯೆಂದು ಸ್ಮೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।
Verse 22
सहस्रपादसौ वह्निर् वृत्तकुम्भनिभः स्मृतः आदत्ते स तु नाडीनां सहस्रेण समन्ततः
ಆ ವಹ್ನಿ ‘ಸಹಸ್ರಪಾದ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತನಾಗಿದ್ದು, ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಕುಂಭದಂತೆ; ಅವನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಸಹಸ್ರ ನಾಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 23
नादेयीश्चैव सामुद्रीः कूपाश्चैव तथा घनाः स्थावरा जङ्गमाश्चैव वापीकुल्यादिका अपः
ನೀರು ಹಲವು ವಿಧ—ನದಿಜನ್ಯ, ಸಮುದ್ರಜ, ಕೂಪದಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು, ಮಳೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾದದ್ದು; ಕೆಲವು ಸ್ಥಾವರ, ಕೆಲವು ಜಂಗಮ—ವಾಪಿ, ಕುಲ್ಯಾದಿಗಳ ನೀರು।
Verse 24
च्लस्सेस् ओफ़् सुन्रय्स् तस्य रश्मिसहस्रं तच् छीतवर्षोष्णनिःस्रवम् तासां चतुःशता नाड्यो वर्षन्ते चित्रमूर्तयः
ಆ (ಸೂರ್ಯ)ನಿಂದ ಸಹಸ್ರ ರಶ್ಮಿಧಾರೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಶೀತ-ವರ್ಷ-ಉಷ್ಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕು ನೂರು ನಾಡಿಗಳು ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪಗಳಿಂದ ಸುರಿಯುತ್ತವೆ।
Verse 25
भजनाश्चैव माल्याश् च केतनाः पतनास् तथा अमृता नामतः सर्वा रश्मयो वृष्टिसर्जनाः
ಆ ರಶ್ಮಿಗಳೆಲ್ಲ ‘ಭಜನಾ’, ‘ಮಾಲ್ಯಾ’, ‘ಕೇತನಾ’, ‘ಪತನಾ’, ‘ಅಮೃತಾ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಇವೇ ವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಜಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳು।
Verse 26
हिमोद्वहाश् च ता नाड्यो रश्मयस् त्रिशताः पुनः रेशा मेघाश् च वात्स्याश् च ह्लादिन्यो हिमसर्जनाः
ಆ ನಾಡಿಗಳು ಹಿಮವನ್ನು ಹೊರುವವು; ಮತ್ತೆ ಕಿರಣಗಳು ಮೂರು ನೂರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವು ‘ರೇಶಾ’, ‘ಮೇಘಾ’, ‘ವಾತ್ಸ್ಯ’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ—ಶೀತಲಿನೀ ಧಾರೆಗಳು, ತೂಷಾರ ಹಾಗೂ ಹಿಮವನ್ನು ಸೃಜಿಸುವವು।
Verse 27
चन्द्रभा नामतः सर्वा पीताभाश् च गभस्तयः शुक्लाश् च ककुभाश्चैव गावो विश्वभृतस् तथा
ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಾಮತಃ ‘ಚಂದ್ರಭಾ’ (ಚಂದ್ರಪ್ರಭೆ) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಗಭಸ್ತಿಗಳು (ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳು) ಪೀತವರ್ಣ; ದಿಕ್ಕುಗಳು ಶುಕ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳು ‘ಗೋವುಗಳು’ ಎಂಬಂತೆ ಸಹ ಅದೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿತ।
Verse 28
शुक्लास्ता नामतः सर्वास् त्रिशतीर्घर्मसर्जनाः सोमो बिभर्ति ताभिस्तु मनुष्यपितृदेवताः
ಅವುಗಳೆಲ್ಲ ನಾಮತಃ ‘ಶುಕ್ಲಾ’—ಮೂರು ನೂರು, ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸೃಜಿಸುವವು. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ) ಮಾನವರು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 29
मनुष्यानौषधेनेह स्वधया च पितॄनपि अमृतेन सुरान् सर्वांस् तिसृभिस् तर्पयत्यसौ
ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವರನ್ನು ಔಷಧಿ-ವನಸ್ಪತಿಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪಿತೃಗಳನ್ನು ‘ಸ್ವಧಾ’ ಅರ್ಪಣದಿಂದ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅಮೃತದಿಂದ—ಈ ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ತ್ರಿವರ್ಗವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ತರ್ಪಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 30
वसन्ते चैव ग्रीष्मे च शतैः स तपते त्रिभिः वर्षास्वथो शरदि च चतुर्भिः संप्रवर्षति
ವಸಂತದಲ್ಲಿಯೂ ಗ್ರೀಷ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಮೂರು ನೂರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ತಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಶರದಲ್ಲಿಯೂ ನಾಲ್ಕು ನೂರು (ಕಿರಣಗಳಿಂದ) ಮಳೆಯನ್ನೂ ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 31
हेमन्ते शिशिरे चैव हिममुत्सृजते त्रिभिः गऺत्तेर् इन् देर् सोन्ने इन्द्रो धाता भगः पूषा मित्रो ऽथ वरुणो ऽर्यमा
ಹೇಮಂತ ಹಾಗೂ ಶಿಶಿರ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ಶಕ್ತಿಗಳು ಹಿಮ/ಪಾಲನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯನ ಗತಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ, ಧಾತೃ, ಭಗ, ಪೂಷನ್, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ನಂತರ ವರುಣ ಹಾಗೂ ಆರ್ಯಮಾ—ಇವರು ಕಾಲಕ್ರಮದ ನಿಯಾಮಕ ದೇವತೆಗಳು. ಎಲ್ಲ ದೇವರ ಅಂತర్యಾಮಿ ಪತಿ (ಪರಮೇಶ್ವರ) ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಲಯ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 32
अंशुर् विवस्वांस्त्वष्टा च पर्जन्यो विष्णुरेव च वरुणो माघमासे तु सूर्य एव तु फाल्गुने
ಸೂರ್ಯನ ನಾಮಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಂಶು, ವಿವಸ್ವಾನ್, ತ್ವಷ್ಟೃ, ಪರ್ಜನ್ಯ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ವರುಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವರುಣ-ರೂಪವಾಗಿ, ಫಾಲ್ಗುಣದಲ್ಲಿ ‘ಸೂರ್ಯ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 33
चैत्रे मासि भवेदंशुर् धाता वैशाखतापनः ज्येष्ठे मासि भवेदिन्द्र आषाढे चार्यमा रविः
ಚೈತ್ರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಅಂಶು-ರೂಪವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ವೈಶಾಖದಲ್ಲಿ ಧಾತೃ—ತಾಪವನ್ನು ನೀಡುವವನು; ಜ್ಯೇಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ; ಆಷಾಢದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯಮಾ—ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ರವಿ—ನಿಯತ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕಾಲವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 34
विवस्वान् श्रावणे मासि प्रौष्ठपदे भगः स्मृतः पर्जन्यो ऽश्वयुजे मासि त्वष्टा वै कार्तिके रविः
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ‘ವಿವಸ್ವಾನ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರೌಷ್ಠಪದದಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಭಗ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆಶ್ವಯುಜದಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಪರ್ಜನ್ಯ’ ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಕಾರ್ತಿಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ‘ತ್ವಷ್ಟೃ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 35
मार्गशीर्षे भवेन्मित्रः पौषे विष्णुः सनातनः पञ्चरश्मिसहस्राणि वरुणस्यार्ककर्मणि
ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಮಾಸದಲ್ಲಿ (ಸೌರಶಕ್ತಿ) ‘ಮಿತ್ರ’ ರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಪೌಷದಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ‘ವಿಷ್ಣು’ ಅಧಿಷ್ಠಾನವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ವರುಣನ ಅರ್ಕಕರ್ಮದಲ್ಲಿ (ಸೌರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ) ಐದು ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 36
षड्भिः सहस्रैः पूषा तु देवो ऽंशुः सप्तभिस् तथा धाताष्टभिः सहस्रैस्तु नवभिस्तु शतक्रतुः
ಪೂಷಾ ದೇವನು ಆರು ಸಾವಿರ (ರಶ್ಮಿ-ಗಣಗಳ) ಸಹಿತ ಗಣ್ಯನು; ಅಂಶು ಏಳು ಸಾವಿರ ಸಹಿತ; ಧಾತೃ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಸಹಿತ; ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರನು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಸಹಿತ—ಇಂತೆ ದೇವಗಣಗಳ ಗಣನೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।
Verse 37
विवस्वान् दशभिर् याति यात्येकादशभिर् भगः सप्तभिस्तपते मित्रस् त्वष्टा चैवाष्टभिः स्मृतः
ವಿವಸ್ವಾನ್ ಹತ್ತು (ರಶ್ಮಿಗಳ)ೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಭಗನು ಹನ್ನೊಂದುೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮಿತ್ರನು ಏಳರಿಂದ ತಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ತ್ವಷ್ಟಾ ಎಂಟು ಸಹಿತ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು—ಇಂತೆ ಆದಿತ್ಯರು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಲೋಕಧರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 38
अर्यमा दशभिर् याति पर्जन्यो नवभिस् तथा षड्भी रश्मिसहस्रैस्तु विष्णुस्तपति मेदिनीम्
ಅರ್ಯಮಾ ಹತ್ತು (ರಶ್ಮಿಗಳ)ೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಪರ್ಜನ್ಯನು ಒಂಬತ್ತುೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ; ಆದರೆ ವಿಷ್ಣು ಆರು ಸಾವಿರ ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಪಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 39
वसंते कपिलः सूर्यो ग्रीष्मे काञ्चनसप्रभः श्वेतो वर्षासु वर्णेन पाण्डुः शरदि भास्करः
ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಕಪಿಲವರ್ಣ; ಗ್ರೀಷ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಾಂಚನಪ್ರಭೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತ; ವರ್ಷಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತವರ್ಣ; ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರನು ಪಾಂಡುವರ್ಣ—ಇಂತೆ ಕಾಲಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಶಕ್ತಿ ದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 40
हेमन्ते ताम्रवर्णस्तु शिशिरे लोहितो रविः इति वर्णाः समाख्याता मया सूर्यसमुद्भवाः
ಹೇಮಂತದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ತಾಮ್ರವರ್ಣ; ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ ರವಿ ಲೋಹಿತ (ಕೆಂಪು) ವರ್ಣ; ಇಂತೆ ಸೂರ್ಯದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಋತುಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದೆ—ಇವು ಪ್ರಭುವಿನ ನಿಯತ ಆಡಳಿತದ ಲಕ್ಷಣಗಳು।
Verse 41
ओषधीषु बलं धत्ते स्वधया च पितृष्वपि सूर्यो ऽमरेष्वप्यमृतं त्रयं त्रिषु नियच्छति
ಸೂರ್ಯನು ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ‘ಸ್ವಧಾ’ ಅರ್ಪಣದಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಮೃತವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಈ ಮೂರನ್ನೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮೂರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 42
एवं रश्मिसहस्रं तत् सौरं लोकार्थसाधकम् भिद्यते लोकमासाद्य जलशीतोष्णनिःस्रवम्
ಹೀಗೆ ಲೋಕಹಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸೂರ್ಯನ ಸಹಸ್ರಕಿರಣಮಯ ತೇಜಸ್ಸು ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿ, ಜಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಶೀತ-ಉಷ್ಣ ಪ್ರವಾಹಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ.
Verse 43
इत्येतन्मण्डलं शुक्लं भास्वरं सूर्यसंज्ञितम् नक्षत्रग्रहसोमानां प्रतिष्ठायोनिरेव च
ಹೀಗೆ ಈ ಶುಕ್ಲ, ಭಾಸ್ವರ, ತೇಜೋಮಯ ಮಂಡಲವು ‘ಸೂರ್ಯ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ) ಇವರಿಗೆ ಇದು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಆಧಾರವೂ ಯೋನಿಕಾರಣವೂ ಆಗಿದೆ.
Verse 44
चन्द्रऋक्षग्रहाः सर्वे विज्ञेयाः सूर्यसंभवाः नक्षत्राधिपतिः सोमो नयनं वाममीशितुः
ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೂರ್ಯಸಂಭವವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ನಕ್ಷತ್ರಾಧಿಪತಿ ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ)ನು ಈಶನ ಎಡ ಕಣ್ಣು.
Verse 45
नयनं चैवम् ईशस्य दक्षिणं भास्करः स्वयम् तेषां जनानां लोके ऽस्मिन् नयनं नयते यतः
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈಶನ ಬಲ ಕಣ್ಣು ಸ್ವತಃ ಭಾಸ್ಕರ (ಸೂರ್ಯ)ನೇ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅವನೇ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ—ನೋಡುವ ಶಕ್ತಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಾಗುತ್ತಾನೆ.
The chapter distinguishes soura (solar/divine), jathara (digestive/fire within beings), and varigarbha/vaidyuta (watery-atmospheric/lightning-related) Agni. Their mutual ‘entry’ explains how heat, digestion, weather, and solar radiance function as a single integrated cosmic economy.
It presents the Sun as drawing waters via rays and distributing effects through ray-channels (nāḍīs): sets of rays are associated with rainfall, heat (gharma), and cold/frost (hima), producing seasonal alternations through day–night and north–south movement.
The chapter states that luminaries (chandra, grahas, nakṣatras) are to be understood as arising from or grounded in the solar principle, with Soma as nakṣatra-lord, while Sun and Moon function as the Lord’s right and left ‘eyes’ governing perception and order in the world.