Adhyaya 26
स्नानविधिः — गायत्र्यावाहन, सूर्यवन्दन, तर्पण, पञ्चमहायज्ञ, भस्मस्नान, मन्त्रस्नान
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಂದೀ ಶಿವಾರಾಧನೆಗೆ ಮುನ್ನ ಮಾಡುವ ನಿತ್ಯ ಶುದ್ಧಿಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ವೇದಮಾತೆ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ ಪಾದ್ಯ, ಆಚಮನೀಯ, ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ; ನಂತರ ಪ್ರಣವಸಹಿತ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜಪ ಮಾಡಿ, ಗೌರವದಿಂದ ವಿಸರ್ಜನೆ. ಬಳಿಕ ವೈದಿಕ ಸೂಕ್ತಗಳಿಂದ ಸೂರ್ಯವಂದನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ, ನಂತರ ದೇವ-ಋಷಿ-ಪಿತೃ ತರ್ಪಣ—ಪುಷ್ಪೋದಕ/ಜಲ, ಕುಶೋದಕ, ತಿಲೋದಕಗಳಿಂದ—ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉಪವೀತ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೆರಳು ಮುದ್ರೆಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮುಂದೆ ಪಂಚಮಹಾಯಜ್ಞಗಳು (ಬ್ರಹ್ಮ, ದೇವ, ಭೂತ, ಮಾನುಷ್ಯ, ಪಿತೃ) ವಿವರಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಿಸಿದರೆ ದೋಷವೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ; ವೇದ-ಪುರಾಣ-ಇತಿಹಾಸ-ಕಲ್ಪಗಳ ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞ ಆಚಮನ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶವಿಧಿಯೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಸ್ನಾನ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಹೋಮದಿಂದ ದೊರಕಿದ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಭಸ್ಮಸ್ನಾನ, ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಂಗನ್ಯಾಸ/ಶುದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ‘ಆಪೋ ಹಿಷ್ಠಾ’ ಮೊದಲಾದ ಋಕ್-ಯಜುಃ-ಸಾಮ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಮಂತ್ರಸ್ನಾನ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ಸಂಕ್ಷೇಪದಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಪರಮಪದದತ್ತ ಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे स्नानविधिर्नाम पञ्चविंशो ऽध्यायः नन्द्युवाच आवाहयेत्ततो देवीं गायत्रीं वेदमातरम् आयातु वरदा देवीत्य् अनेनैव महेश्वरीम्
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಲಿಂಗ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಸ್ನಾನವಿಧಿ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ನಂದಿ ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ವೇದಮಾತೆ ದೇವಿ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಆವಾಹನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ‘ಆಯಾತು ವರದಾ ದೇವಿ’ ಎಂಬ ಇದೇ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸಲಿ।
Verse 2
पाद्यमाचमनीयं च तस्याश्चार्घ्यं प्रदापयेत् प्राणायामत्रयं कृत्वा समासीनः स्थितो ऽपि वा
ಅವನು ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದ್ಯ (ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನ ಜಲ) ಮತ್ತು ಆಚಮನೀಯ (ಆಚಮನ ಜಲ) ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಾಣಾಯಾಮತ್ರಯ ಮಾಡಿ, ಸಮಾಧಾನಚಿತ್ತದಿಂದ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಅಥವಾ ನಿಂತೆಯೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು.
Verse 3
सहस्रं वा तदर्धं वा शतमष्टोत्तरं तु वा गायत्रीं प्रणवेनैव त्रिविधेष्वेकमाचरेत्
ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಸಹಿತ ಗಾಯತ್ರೀ ಜಪವನ್ನು—ಸಹಸ್ರ ಬಾರಿ, ಅಥವಾ ಅದರ ಅರ್ಧ, ಅಥವಾ ೧೦೮ ಬಾರಿ—ಈ ಮೂರು ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಇಂತಹ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಜಪದಿಂದ ಪಶು-ಜೀವ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಪತಿ (ಶಿವ) ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 4
अर्घ्यं दत्त्वा समभ्यर्च्य प्रणम्य शिरसा स्वयम् उत्तमे शिखरे देवीत्य् उक्त्वोद्वास्य च मातरम्
ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ, ತಾನೇ ಶಿರಸನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ—“ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ಉತ್ತಮ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮಾತೆಯನ್ನು ವಿಧಿಯಾಗಿ ಉದ್ವಾಸನೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 5
प्राच्यालोक्याभिवन्द्येशां गायत्रीं वेदमातरम् कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्रार्थयेद्भास्करं तथा
ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕನ್ನು ಎದುರುನೋಡಿ, ಆ ಪೂಜ್ಯ ಗಾಯತ್ರೀ—ವೇದಮಾತೆಯನ್ನು—ಅಭಿವಂದಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಭಾಸ್ಕರ (ಸೂರ್ಯ)ನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.
Verse 6
उदुत्यं च तथा चित्रं जातवेदसमेव च अभिवन्द्य पुनः सूर्यं ब्रह्माणं च विधानतः
“ಉದುತ್ಯಂ”, “ಚಿತ್ರಂ”, “ಜಾತವೇದಸಂ” ಎಂಬ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ವಿಧಾನದಂತೆ ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಅಭಿವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
Verse 7
तथा सौराणि सूक्तानि ऋग्यजुःसामजानि च जप्त्वा प्रदक्षिणं पश्चात् त्रिः कृत्वा च विभावसोः
ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೌರ ಸೂಕ್ತಗಳನ್ನೂ ಋಗ್‑ಯಜುಃ‑ಸಾಮಜನ್ಯ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಜಪಿಸಿ, ನಂತರ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಅನಂತರ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿ (ವಿಭಾವಸು)ಯನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 8
आत्मानं चान्तरात्मानं परमात्मानमेव च अभिवन्द्य पुनः सूर्यं ब्रह्माणं च विभावसुम्
ಮೊದಲು ಆತ್ಮ, ಅಂತರಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಭಾವಸು (ಅಗ್ನಿ)ಗೆ ಅಭಿವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು।
Verse 9
मुनीन् पितॄन् यथान्यायं स्वनाम्नावाहयेत्ततः सर्वानावाहयामीति देवानावाह्य सर्वतः
ನಂತರ ವಿಧಿಯಂತೆ ಮುನಿಗಳನ್ನೂ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ಅವರವರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆವಾಹನೆ ಮಾಡಬೇಕು। ಅನಂತರ “ನಾನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆವಾಹಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆವಾಹನೆ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 10
तर्पयेद्विधिना पश्चात् प्राङ्मुखो वा ह्युदङ्मुखः ध्यात्वा स्वरूपं तत्तत्त्वम् अभिवन्द्य यथाक्रमम्
ನಂತರ ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಲಿ ಇದ್ದು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು। ಆ ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪವಾದ ಸ್ವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಭಿವಂದನೆ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು।
Verse 11
देवानां पुष्पतोयेन ऋषीणां तु कुशांभसा पितॄणां तिलतोयेन गन्धयुक्तेन सर्वतः
ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪುಷ್ಪಮಿಶ್ರಿತ ಜಲ, ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಕುಶೆಯಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಂಡ ಜಲ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತಿಲಮಿಶ್ರಿತ ಜಲ—ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಗಂಧಯುಕ್ತವಾಗಿ—ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 12
यज्ञोपवीती देवानां निवीती ऋषितर्पणम् प्राचीनावीती विप्रेन्द्र पितॄणां तर्पयेत् क्रमात्
ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಉಪವೀತ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ದೇವರಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು; ನಿವೀತ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು; ಪ್ರಾಚೀನಾವೀತವಾಗಿ, ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 13
अङ्गुल्यग्रेण वै धीमांस् तर्पयेद्देवतर्पणम् ऋषीन् कनिष्ठाङ्गुलिना श्रोत्रियः सर्वसिद्धये
ಬುದ್ಧಿವಂತ ಶ್ರೋತ್ರಿಯನು ಬೆರಳ ತುದಿಗಳಿಂದ ದೇವರಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು; ಚಿಕ್ಕ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು—ಶಿವಾರಾಧನೆಯ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿ ನೆರವೇರಲೆಂದು।
Verse 14
पितॄंस्तु तर्पयेद् विद्वान् दक्षिणाङ्गुष्ठकेन तु तथैवं मुनिशार्दूल ब्रह्मयज्ञं यजेद् द्विजः
ವಿದ್ವಾಂಸನು ಬಲಗೈ ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಹೇ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ದ್ವಿಜನು ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು—ಪಾಶಬಂಧಿತ ಪಶುವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಪತಿ-ಸ್ವರೂಪ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಣಭಾವದಿಂದ।
Verse 15
देवयज्ञं च मानुष्यं भूतयज्ञं तथैव च पितृयज्ञं च पूतात्मा यज्ञकर्मपरायणः
ಪವಿತ್ರ ಹೃದಯನಾಗಿ ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾದವನು ದೇವಯಜ್ಞ, ಮಾನುಷ್ಯಯಜ್ಞ (ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರ), ಭೂತಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಪಿತೃಯಜ್ಞವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 16
स्वशाखाध्ययनं विप्र ब्रह्मयज्ञ इति स्मृतः अग्नौ जुहोति यच्चान्नं देवयज्ञ इति स्मृतः
ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಸ್ವಶಾಖೆಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ‘ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಅನ್ನವನ್ನು ‘ದೇವಯಜ್ಞ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.
Verse 17
सर्वेषामेव भूतानां बलिदानं विधानतः भूतयज्ञ इति प्रोक्तो भूतिदः सर्वदेहिनाम्
ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಬಲಿದಾನವನ್ನು ‘ಭೂತಯಜ್ಞ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।
Verse 18
सदारान् सर्वतत्त्वज्ञान् ब्राह्मणान् वेदपारगान् प्रणम्य तेभ्यो यद्दत्तम् अन्नं मानुष उच्यते
ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಇರುವ, ಸರ್ವತತ್ತ್ವಜ್ಞರು, ವೇದಪಾರಂಗತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನೀಡುವ ಅನ್ನದಾನವು ದಾನವರ್ಗದಲ್ಲಿ ‘ಮಾನುಷ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 19
पितॄन् उद्दिश्य यद्दत्तं पितृयज्ञः स उच्यते एवं पञ्च महायज्ञान् कुर्यात् सर्वार्थसिद्धये
ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಏನು ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ‘ಪಿತೃಯಜ್ಞ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ ಸರ್ವಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪಂಚ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 20
सर्वेषां शृणु यज्ञानां ब्रह्मयज्ञः परः स्मृतः ब्रह्मयज्ञरतो मर्त्यो ब्रह्मलोके महीयते
ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞವೇ ಪರಮವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 21
ब्रह्मयज्ञेन तुष्यन्ति सर्वे देवाः सवासवाः ब्रह्मा च भगवान्विष्णुः शङ्करो नीललोहितः
ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞದಿಂದ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ನೀಲಲೋಹಿತ ಶಂಕರನೂ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 22
वेदाश् च पितरः सर्वे नात्र कार्या विचारणा ग्रामाद्बहिर्गतो भूत्वा ब्राह्मणो ब्रह्मयज्ञवित्
ಅಲ್ಲಿ ವೇದಗಳೂ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಪಿತೃಗಳೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿರಬಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞವನ್ನು ತಿಳಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಗ್ರಾಮದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮಾಡಲಿ।
Verse 23
यावत् त्वदृष्टम् अभवद् उटजानां छदं नरः प्राच्यामुदीच्यां च तथा प्रागुदीच्यामथापि वा
ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಕುಟೀರಗಳ ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಕಾಣುವವರೆಗೆ—ಪೂರ್ವದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ—ಅವನು ಹುಡುಕುತ್ತಲೇ ಮುಂದುವರಿದನು।
Verse 24
पुण्यमाचमनं कुर्याद् ब्रह्मयज्ञार्थमेव तत् प्रीत्यर्थं च ऋचां विप्राः त्रिः पीत्वा प्लाव्य प्लाव्य च
ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿಯೇ ಪುಣ್ಯವಾದ ಆಚಮನ ಮಾಡಬೇಕು. ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಋಚೆಗಳ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ನೀರನ್ನು ಸಿಪ್ ಮಾಡಿ, ಪ್ರತಿಬಾರಿಯೂ ಮರುಮರು ಬಾಯಿ ತೊಳೆಯಬೇಕು।
Verse 25
यजुषां परिमृज्यैवं द्विः प्रक्षाल्य च वारिणा प्रीत्यर्थं सामवेदानाम् उपस्पृश्य च मूर्धनि
ಯಜುರ್ವೇದ ವಿಧಿಯಂತೆ ಹೀಗೆ ಪರಿಮಾರ್ಜನ ಮಾಡಿ, ನೀರಿನಿಂದ ಎರಡು ಬಾರಿ ತೊಳೆಯಿಸಿ, ಸಾಮವೇದಗಳ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಆ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಶಿರೋಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು।
Verse 26
स्पृशेदथर्ववेदानां नेत्रे चाङ्गिरसां तथा नासिके ब्राह्मणो ऽङ्गानां क्षाल्य क्षाल्य च वारिणा
ಅಂಗಗಳನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಮರುಮರು ತೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಥರ್ವವೇದ ನ್ಯಾಸವಾಗಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಆಂಗಿರಸ ಪರಂಪರೆಯನ್ನೂ; ಮತ್ತು ಮೂಗನ್ನೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಬೇಕು।
Verse 27
अष्टादशपुराणानां ब्रह्माद्यानां तथैव च तथा चोपपुराणानां सौरादीनां यथाक्रमम्
ನಾನು ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಅಷ್ಟಾದಶ ಮಹಾಪುರಾಣಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಸೌರಾದಿ ಉಪಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವೆನು।
Verse 28
पुण्यानामितिहासानां शैवादीनां तथैव च श्रोत्रे स्पृशेद्धि तुष्ट्यर्थं हृद्देशं तु ततः स्पृशेत्
ಪುನ್ಯ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶೈವ ಕಥನಗಳನ್ನು—ಶ್ರವಣಿಸುವಾಗ ತೃಪ್ತ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಹೃದಯದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು, ಶ್ರುತ ಧರ್ಮವು ಶಿವರೂಪ ಪತಿಯ ಭಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗುವಂತೆ।
Verse 29
कल्पादीनां तु सर्वेषां कल्पवित्कल्पवित्तमाः एवमाचम्य चास्तीर्य दर्भपिञ्जूलम् आत्मनः
ಕಲ್ಪಾದಿ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲ್ಪವಿದರು ಹೀಗೆ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಶಿವಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ತಮ್ಮಿಗಾಗಿ ದರ್ಭೆಯ ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಹಾಸಿ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 30
कृत्वा पाणितले धीमान् आत्मनो दक्षिणोत्तरम् हेमाङ्गुलीयसंयुक्तो ब्रह्मबन्धयुतो ऽपि वा
ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸಾಧಕನು ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈತಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಲ-ಎಡ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಚಿನ್ನದ ಉಂಗುರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ, ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಬಂಧವನ್ನೂ ಧರಿಸಬಹುದು।
Verse 31
विधिवद्ब्रह्मयज्ञं च कुर्यात्सूत्री समाहितः अकृत्वा च मुनिः पञ्च महायज्ञान्द्विजोत्तमः
ಸಮಾಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಸೂತ್ರೀ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಪಂಚ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡದೆ ಮುನಿಯೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣನೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಯಜ್ಞಗಳು ಪಶುಭಾವ (ಬಂಧಿತ ಜೀವ)ವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಪತಿ—ಭಗವಾನ್ ಶಿವ—ನ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 32
भुक्त्वा च सूकराणां तु योनौ वै जायते नरः तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्तव्याः शुभमिच्छता
ಇಂತಹ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಮನುಷ್ಯನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹಂದಿಯ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶುಭವನ್ನು ಬಯಸುವವನು—ಪಾಶವಿಮೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪತಿ ಶಿವನ ಕೃಪೆ—ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಧರ್ಮ್ಯವಾದ ಹಿತಕರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೇ ಮಾಡಲಿ.
Verse 33
ब्रह्मयज्ञादथ स्नानं कृत्वादौ सर्वथात्मनः तीर्थं संगृह्य विधिवत् प्रविशेच्छिबिरं वशी
ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವನು ಮೊದಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಿ. ನಂತರ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತೀರ್ಥಜಲವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ನಿಯಮಶೀಲನು ಶಿಬಿರ (ವಿಧಿ-ಆವರಣ)ಕ್ಕೆ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ.
Verse 34
बहिरेव गृहात्पादौ हस्तौ प्रक्षाल्य वारिणा भस्मस्नानं ततः कुर्याद् विधिवद् देहशुद्धये
ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ನೀರಿನಿಂದ ಪಾದಗಳನ್ನೂ ಕೈಗಳನ್ನೂ ತೊಳೆದು, ನಂತರ ದೇಹಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭಸ್ಮಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಇದರಿಂದ ದೇಹಧಾರಿ ಪಶುಭಾವ ಶಿವಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 35
शोध्य भस्म यथान्यायं प्रणवेनाग्निहोत्रजम् ज्योतिः सूर्य इति प्रातर् जुहुयादुदिते यतः
ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದಿಂದ ದೊರಕಿದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಣವ (ಓಂ)ದಿಂದ ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರಾತಃ ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ‘ಜ್ಯೋತಿಃ ಸೂರ್ಯಃ’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಉದಯ ಕಿರಣವು ಅವನಿಂದಲೇ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 36
ज्योतिरग्निस् तथा सायं सम्यक् चानुदिते मृषा तस्मादुदितहोमस्थं भसितं पावनं शुभम्
ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಜ್ವಲಿತವಾದ ಅಗ್ನಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಜ್ಯೋತಿರಗ್ನಿ; ಸಂಜೆ ಅಗ್ನಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗದಿದ್ದರೆ ಅದು ನಂಬಲಾರದದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಉದಿತ ಹೋಮದಿಂದ ದೊರಕಿದ ಭಸ್ಮವು ಪಾವನ ಮತ್ತು ಶುಭ—ಪಾಶವಿಮೋಚಕ ಪತಿ ಶಿವಪೂಜೆಯ ಲಕ್ಷಣ, ಧರಿಸತಕ್ಕದು.
Verse 37
नास्ति सत्यसमं यस्माद् असत्यं पातकं च यत् ईशानेन शिरोदेशं मुखं तत्पुरुषेण च
ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ಅಸತ್ಯವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಹಾಪಾತಕ. ಈಶಾನನು ಶಿರೋಭಾಗದ ಅಧಿಪತಿ, ತತ್ಪುರುಷನು ಮುಖದ ಅಧಿಪತಿ—ಹೀಗೆ ಪ್ರಭು ಪತಿ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಅಂಗಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಆಳುತ್ತಾನೆ।
Verse 38
उरोदेशमघोरेण गुह्यं वामेन सुव्रताः सद्येन पादौ सर्वाङ्गं प्रणवेनाभिषेचयेत्
ಹೇ ಸುವ್ರತಿಗಳೇ, ಅಘೋರ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಉರಃಪ್ರದೇಶವನ್ನು, ವಾಮ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಗುಹ್ಯಭಾಗವನ್ನು, ಸದ್ಯೋಜಾತ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪಾದಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ದೇಹವನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಬೇಕು।
Verse 39
ततः प्रक्षालयेत्पादं हस्तं ब्रह्मविदां वरः व्यपोह्य भस्म चादाय देवदेवमनुस्मरन्
ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ತನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನೂ ಕೈಗಳನ್ನೂ ತೊಳೆಯಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿ ದೇವದೇವ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು।
Verse 40
मन्त्रस्नानं ततः कुर्याद् आपोहिष्ठादिभिः क्रमात् पुण्यैश्चैव तथा मन्त्रैर् ऋग्यजुःसामसंभवैः
ನಂತರ ‘ಆಪೋ ಹಿಷ್ಠಾ…’ ಮೊದಲಾದ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಂತ್ರಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಋಗ್, ಯಜುಃ, ಸಾಮವೇದಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಇತರ ಪುಣ್ಯ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು।
Verse 41
द्विजानां तु हितायैवं कथितं स्नानमद्य ते संक्षिप्य यः सकृत्कुर्यात् स याति परमं पदम्
ದ್ವಿಜರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸ್ನಾನವಿಧಿಯನ್ನು ಇಂದು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ನಿಯಮದಂತೆ ಒಮ್ಮೆ ಮಾಡಿದರೂ ಅವನು ಪರಮಪದ—ಪತಿ ಶಿವನ ಧಾಮ—ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Frequently Asked Questions
Gayatri invocation with offerings → pranayama and Om-based japa → arghya and respectful closure → Surya-vandana with Vedic suktas and pradakshina → tarpana to devas/rishis/pitrs → Pancha Mahayajna (with Brahma Yajna highlighted) → external washing → bhasma-snana → Panchabrahma-mantra limb consecration → mantra-snana (Apo-hishtha, etc.).
By substances (flowers/water for devas, kuśa-water for ṛṣis, tila-water with fragrance for pitṛs), by upavīta orientation (yajñopavītī/nivītī/prācīnāvītī), and by finger usage (deva with fingertip, ṛṣi with little finger, pitṛ with right thumb).
Brahma-yajña (study/recitation of one’s Vedic śākhā), Deva-yajña (offerings into fire), Bhūta-yajña (bali for beings), Mānuṣya-yajña (feeding/serving learned brāhmaṇas and guests), Pitṛ-yajña (offerings dedicated to ancestors).
They ritually consecrate body-parts: Īśāna for head, Tatpuruṣa for face, Aghora for chest, Vāma for the hidden/secret region, Sadyojāta for feet, with praṇava (Om) pervading all—turning bathing into Shaiva sacralization.