Adhyaya 43

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच एतदाकर्ण्य विज्ञानं नारायणमुखेरितम् / कूर्मरूपधरं देवं पप्रच्छुर्मुनयः प्रभुम्

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಉತ್ತರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ನಾರಾಯಣನ ಮುಖದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿತವಾದ ಈ ತತ್ತ್ವವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮುನಿಗಳು ಕೂರ್ಮರೂಪಧಾರಿಯಾದ ಪ್ರಭು ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು।

Verse 2

मुनय ऊचुः कथिता भवता धर्मा मोक्षज्ञानं सविस्तरम् / लोकानां सर्गविस्तारं वंशमन्वन्तराणि च

ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ನೀವು ನಮಗೆ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದೀರಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿವಿಸ್ತಾರ, ವಂಶಪರಂಪರೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ವಂತರಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ।

Verse 3

प्रतिसर्गमिदानीं नो वक्तुमर्हसी माधव / भूतानां भूतभव्येश यथा पूर्वं त्वयोदितम्

ಹೇ ಮಾಧವ! ಈಗ ನಮಗೆ ಪ್ರತಿಸರ್ಗ—ದ್ವಿತೀಯ ಸೃಷ್ಟಿ—ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಲು ನೀವು ಯೋಗ್ಯರು. ಹೇ ಭೂತಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಭೂತ-ಭವಿಷ್ಯದ ಈಶ್ವರ! ನೀವು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿ।

Verse 4

सूत उवाच श्रुत्वा तेषां तदा वाक्यं भगवान् कूर्मरूपधृक् / व्याजहार महायोगी भूतानां प्रतिसंचरम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕೂರ್ಮರೂಪಧಾರಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾಯೋಗಿ, ಸರ್ವ ಭೂತಗಳ ಪ್ರತಿಸಂಚಾರ—ಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳುವಿಕೆ—ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು।

Verse 5

कूर्म उवाच नित्यो नैमित्तिकश्चैव प्राकृतात्यन्तिकौ तथा / चतुर्धायं पुराणे ऽस्मिन् प्रोच्यते प्रतिसंचरः

ಕೂರ್ಮ ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಈ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸಂಚಾರ (ಪ್ರಳಯ) ನಾಲ್ಕು ವಿಧವೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ: ನಿತ್ಯ, ನೈಮಿತ್ತಿಕ, ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು ಆತ್ಯಂತಿಕ।

Verse 6

यो ऽयं संदृश्यते नित्यं लोके भूतक्षयस्त्विह / नित्यः संकीर्त्यते नाम्ना मुनिभिः प्रतिसंचरः

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಕಾಣುವ ಭೂತಕ್ಷಯವೇ ಮುನಿಗಳಿಂದ ನಿತ್ಯವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದಕ್ಕೆ ‘ಪ್ರತಿಸಂಚರ’ ಎಂಬ ನಾಮ—ಮರುಮರು ಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದು।

Verse 7

ब्राह्मो नैमित्तिको नाम कल्पान्ते यो भविष्यति / त्रैलोक्यस्यास्य कथितः प्रतिसर्गो मनीषिभिः

ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದರ ನಂತರ ಈ ತ್ರಿಲೋಕದ ‘ಪ್ರತಿಸರ್ಗ’—ಪುನಃ ಪ್ರಕಟನೆ—ಎಂದು ಮनीಷಿಗಳು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 8

महादाद्यां विशेषान्तं यदा संयाति संक्षयम् / प्राकृतः प्रतिसर्गो ऽयं प्रोच्यते कालचिन्तकैः

ಮಹತ್‌ನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ವಿಶೇಷಾಂತವರೆಗೆ ತತ್ತ್ವಪರಂಪರೆ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಾಗ, ಇದನ್ನು ಕಾಲಚಿಂತಕರು ‘ಪ್ರಾಕೃತ ಪ್ರತಿಸರ್ಗ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 9

ज्ञानादात्यन्तिकः प्रोक्तो योगिनः परमात्मनि / प्रलयः प्रतिसर्गो ऽयं कालचिन्तापरैर्द्विजैः

ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಯೋಗಿಯ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಆತ್ಯಂತಿಕ ಪ್ರಳಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈ ಪ್ರಳಯ ಮತ್ತು (ಅದರ) ಪ್ರತಿಸರ್ಗವನ್ನು ಕಾಲಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾದ ದ್ವಿಜರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 10

आत्यन्तिकश्च कथितः प्रलयो ऽत्र ससाधनः / नैमित्तिकमिदानीं वः कथयिष्ये समासतः

ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಯಂತಿಕ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ಸಾಧನಗಳೊಡನೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ನಿಮಗೆ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು।

Verse 11

चतुर्युगसहस्रान्ते संप्राप्ते प्रतिसंचरे / स्वात्मसंस्थाः प्रजाः कर्तुं प्रतिपेदे प्रजापतिः

ಸಹಸ್ರ ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸಂಹಾರದ ಕಾಲವು ಬಂದಾಗ, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಪ್ರಜைகளை ಸ್ವಾತ್ಮನಿಷ್ಠರಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪುನಃಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಪ್ರವೃತ್ತರಾದರು।

Verse 12

ततो भवत्यनावृष्टिस्तीव्रा सा शतवार्षिकी / भूतक्षयकरी घोरा सर्वभूतक्षयङ्करी

ಆಮೇಲೆ ಭಯಂಕರ ಅನಾವೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಅತಿತೀವ್ರವಾಗಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ—ಭೂತಕ್ಷಯಕಾರಿಣಿ, ಘೋರ, ಸರ್ವಭೂತವಿನಾಶಿನಿ.

Verse 13

ततो यान्यल्पसाराणि सत्त्वानि पृथिवीतले / तानि चाग्रे प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च

ಆಗ ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿರುವ ಅಲ್ಪಸಾರವಾದ, ದುರ್ಬಲ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯ ಸತ್ತ್ವಗಳು ಮೊದಲು ಲಯವಾಗಿ, ಮೃತ್ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ‘ಭೂಮಿ’ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ।

Verse 14

सप्तरश्मिरथो भूत्वा समुत्तिष्ठन् दिवाकरः / असह्यरश्मिर्भवति पिबन्नम्भो गभस्तिभिः

ಆಗ ದಿವಾಕರನು ಸಪ್ತರಶ್ಮಿರಥರೂಪನಾಗಿ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ಅಸಹ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 15

तस्य ते रश्मयः सप्त पिबन्त्यम्बु महार्णवे / तेनाहारेण ता दीप्ताः सूर्याः सप्त भवन्त्युत

ಅವನ ಏಳು ಕಿರಣಗಳು ಮಹಾಸಾಗರದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತವೆ; ಆ ಆಹಾರದಿಂದ ಪೋಷಿತರಾಗಿ ಅವು ದೀಪ್ತಿಯಾಗಿ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಏಳು ಸೂರ್ಯಗಳಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 16

ततस्ते रश्मयः सप्त सूर्या भूत्वा चतुर्दिशम् / चतुर्लोकमिदं सर्वं दहन्ति शिखिनस्तथा

ಅನಂತರ ಆ ಕಿರಣಗಳು ಏಳು ಸೂರ್ಯಗಳಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದವು; ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಗಳ ನಾಲಿಗೆಯಂತೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ಚತುರ್‌ಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ದಹಿಸಿತು।

Verse 17

व्याप्नुवन्तश्च ते विप्रास्तूर्ध्वं चाधश्च रश्मिभिः / दीप्यन्ते भास्कराः सप्त युगान्ताग्निप्रतापिनः

ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಆ ಏಳು ಭಾಸ್ಕರರು ತಮ್ಮ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದರು; ಯುಗಾಂತಾಗ್ನಿಯ ದಹನಪ್ರತಾಪದಂತೆ ಜ್ವಲಿಸಿದರು।

Verse 18

ते सूर्या वारिणा दीप्ता बहुसाहस्त्ररश्मयः / खं समावृत्य तिष्ठन्ति निर्दहन्तो वसुंधराम्

ಆ ಸೂರ್ಯರು ನೀರಿನ ಆರ್ಧ್ರತೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತರಾಗಿ, ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿ ನಿಂತು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 19

ततस्तेषां प्रतापेन दह्यमाना वसुंधरा / साद्रिनद्यर्णवद्वीपा निस्नेहा समपद्यत

ನಂತರ ಅವರ ಪ್ರತಾಪದಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭೂಮಿ—ಪರ್ವತ, ನದಿ, ಸಮುದ್ರ, ದ್ವೀಪಗಳೊಡನೆ—ಎಲ್ಲ ತೇವವನ್ನು ಕಳೆದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುಷ್ಕಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿತು।

Verse 20

दीप्ताभिः संतताभिश्च रश्मिभिर्वै समन्ततः / अधश्चोर्ध्वं च लग्नाभिस्तिर्यक् चैव समावृतम्

ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ದೀಪ್ತ, ನಿರಂತರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆವೃತವಾಯಿತು—ಕೆಳಗೂ ಮೇಲಗೂ ಅಂಟಿಕೊಂಡು, ಅಡ್ಡ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ।

Verse 21

सूर्याग्निना प्रमृष्टानां संसृष्टानां परस्परम् / एकत्वमुपयातानामेकज्वालं भवत्युत

ಸೂರ್ಯಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿತಗೊಂಡು ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆತ ವಸ್ತುಗಳು ಏಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ಜ್ವಾಲೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 22

सर्वलोकप्रणाशश्च सो ऽग्निर्भूत्वा सुकुण्डली / चतुर्लोकमिदं सर्वं निर्दहत्यात्मतेजसा

ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ನಾಶಕಾರಕವಾದ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ, ಮಹಾಕುಂಡಲಿಯಂತೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಆತ್ಮತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ಚತುರ್ಳೋಕಮಯ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

ततः प्रलीने सर्वस्मिञ् जङ्गमे स्थावरे तथा / निर्वृक्षा निस्तृणा भूमिः कूर्मपृष्ठा प्रकाशते

ನಂತರ ಚರಾಚರವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಾಗ, ವೃಕ್ಷ-ತೃಣರಹಿತವಾದ ಭೂಮಿ ಕೂರ್ಮನ ಪೃಷ್ಠದ ಮೇಲೆ ನೆಲಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 24

अम्बरीषमिवाभाति सर्वमापूरितं जगत् / सर्वमेव तदर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते पुनः

ಸರ್ವತ್ರ ತುಂಬಿರುವ ಈ ಜಗತ್ತು ದಹಿಸುವ ಭಟ್ಟಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಮತ್ತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 25

पाताले यानि सत्त्वानि महोदधिगतानि च / ततस्तानि प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च

ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಹಾಗೂ ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸತ್ತ್ವಗಳು ಆಗ ಲೀನವಾಗಿ, ಭೂಮಿತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡು ಭೂಮಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.

Verse 26

द्वीपांश्च पर्वतांश्चैव वर्षाण्यथ महोदधीन् / तान् सर्वान् भस्मसात् कृत्वा सप्तात्मा पावकः प्रभुः

ದ್ವೀಪಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ವರ್ಷಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಮಹಾಸಮುದ್ರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಭಸ್ಮಮಾಡಿ, ಸಪ್ತಾತ್ಮಕನಾದ ಪ್ರಭು ಪಾವಕನು ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 27

समुद्रेभ्यो नदीभ्यश्च पातालेभ्यश्च सर्वशः / पिबन्नपः समिद्धो ऽग्निः पृथिवीमाश्रितो ज्वलन्

ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಿದ್ಧ ಅಗ್ನಿ, ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದಲೂ ನದಿಗಳಿಂದಲೂ ಪಾತಾಳಗಳಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದುಬಿಟ್ಟನು।

Verse 28

ततः संवर्तकः शैलानतिक्रम्य महांस्तथा / लोकान् दहति दीप्तात्मा रुद्रतेजोविजॄम्भितः

ನಂತರ ರುದ್ರತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ದೀಪ್ತಾತ್ಮ ಸಂವರ್ತಕನು, ಮಹಾ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 29

स दग्ध्वा पृथिवीं देवो रसातलमशोषयत् / अधस्तात् पृथिवीं दग्ध्वा दिवमूर्ध्वं दहिष्यति

ಆ ದೇವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಹಿಸಿ ರಸಾತಲವನ್ನೂ ಒಣಗಿಸಿದನು; ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಹಿಸಿ, ನಂತರ ಮೇಲಕ್ಕೆ ದಿವಲೋಕವನ್ನೂ ದಹಿಸುವನು।

Verse 30

योजनानां शतानीह सहस्राण्ययुतानि च / उत्तिष्ठन्ति शिखास्तस्य वह्नेः संवर्तकस्य तु

ಇಲ್ಲಿ ಆ ಸಂವರ್ತಕ ವಹ್ನಿಯ ಶಿಖೆಗಳು ನೂರಾರು ಯೋಜನಗಳು, ಸಾವಿರಗಳು, ಅಯುತಗಳು (ಹತ್ತು ಸಾವಿರ) ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ಏರುತ್ತವೆ।

Verse 31

गन्धर्वांश्च पिशाचांश्च सयक्षोरगराक्षसान् / तदा दहत्यसौ दीप्तः कालरुद्रप्रचोदितः

ಆಗ ಕಾಲರುದ್ರನ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಆ ದೀಪ್ತ ಜ್ವಾಲೆ ಗಂಧರ್ವರು, ಪಿಶಾಚರು, ಯಕ್ಷರು, ಉರಗರು (ನಾಗರು) ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 32

भूर्लोकं च भुवर्लोकं स्वर्लोकं च तथा महः / दहेदशेषं कालाग्निः कालो विश्वतनुः स्वयम्

ಭೂಲೋಕ, ಭುವರ್ಲೋಕ, ಸ್ವರ್ಲೋಕ ಹಾಗೂ ಮಹರ್ಲೋಕ—ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವವೇ ತನ್ನ ದೇಹವಾದ ಕಾಲನು ಸ್ವತಃ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಅವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅವಶೇಷವಿಲ್ಲದೆ ದಹಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 33

व्याप्तेष्वेतेषु लोकेषु तिर्यगूर्ध्वमथाग्निना / तत् तेजः समनुप्राप्य कृत्स्नं जगदिदं शनैः / अयोगुडनिभं सर्वं तदा चैकं प्रकाशते

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮೇಲಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದಾಗ, ಆ ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಂಪಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗುಂಡಿನಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ಅದು ಒಂದೇ ಅವಿಭಕ್ತ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ।

Verse 34

ततो गजकुलोन्नादास्तडिद्भिः समलङ्कृताः / उत्तिष्ठन्ति तदा व्योम्नि घोराः संवर्तका घनाः

ನಂತರ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಸಂವರ್ತಕ ಮೇಘಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ—ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ, ಆನೆಗಳ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಘೋರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ।

Verse 35

केचिन्नीलोत्पलश्यामाः केचित् कुमुदसन्निभाः / धूम्रवर्णास्तथा केचित् केचित् पीताः पयोधराः

ಕೆಲವು (ಮೇಘಗಳು) ನೀಲೋತ್ಪಲದಂತೆ ಶ್ಯಾಮ, ಕೆಲವು ಕುಮುದದಂತೆ ಶುಭ್ರ; ಕೆಲವು ಧೂಮ್ರವರ್ಣ, ಇನ್ನಾವುಗಳ ಮೇಘಸ್ತನಗಳು ಬಂಗಾರದ-ಹಳದಿ ವರ್ಣದಾಗಿದ್ದವು।

Verse 36

केचिद् रासभवर्णास्तु लाक्षारसनिभास्तथा / शङ्खकुन्दनिभाश्चान्ये जात्यञ्जननिभाः परे

ಕೆಲವು ಮೇಘಗಳು ಕತ್ತೆಯ ವರ್ಣದಂತೆ, ಇನ್ನಾವು ಲಾಕ್ಷಾರಸದ ಬಣ್ಣದಂತೆ ಕಂಡವು. ಕೆಲವು ಶಂಖ–ಕುಂದಪುಷ್ಪದಂತೆ ಶುಭ್ರ, ಇನ್ನಾವು ಜಾತಿಪುಷ್ಪಕ್ಕೆ ಅಂಜನ ಮಿಶ್ರವಾದಂತೆ ಗಾಢ ಛಾಯೆಯವು.

Verse 37

मनः शिलाभास्त्वन्ये च कपोतसदृशाः परे / इन्द्रगोपनिभाः केचिद्धरितालनिभास्तथा / इन्द्रचापनिभाः केचिदुत्तिष्ठन्ति घना दिवि

ಕೆಲವು ಮೇಘಗಳು ಮನಃಶಿಲೆಯಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿ, ಇನ್ನಾವು ಪಾರಿವಾಳದಂತೆ ಕಂಡವು. ಕೆಲವು ಇಂದ್ರಗೋಪ ಕೀಟದಂತೆ ಕೆಂಪಾಗಿ, ಕೆಲವು ಹರಿತಾಲದಂತೆ ಹಳದಿಯಾಗಿ; ಇನ್ನಾವು ಘನಮೇಘಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಏಳಿ ಇಂದ್ರಚಾಪದ (ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ) ರೂಪ ಪಡೆದವು.

Verse 38

केचित् पर्वतसंकाशाः केचिद् गजकुलोपमाः / कूटाङ्गारनिभाश्चान्ये केचिन्मीनकुलोद्वहाः / बहूरूपा घोरूपा घोरस्वरनिनादिनः

ಕೆಲವು ಮೇಘಗಳು ಪರ್ವತದಂತೆ ಭಾರೀ, ಇನ್ನಾವು ಆನೆಗಳ ಗುಂಪಿನಂತೆ. ಕೆಲವು ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವ ಅಂಗಾರದ ರಾಶಿಯಂತೆ, ಇನ್ನಾವು ಮೀನುಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠದಂತೆ. ಅವು ಬಹುರೂಪ, ಘೋರರೂಪ, ಭಯಾನಕ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುವವು.

Verse 39

तदा जलधराः सर्वे पूरयन्ति नभः स्थलम् / ततस्ते जलदा घोरा राविणो भास्करात्मजाः / सप्तधा संवृतात्मानस्तमग्निं शमयन्त्युत

ಆಗ ಎಲ್ಲ ಜಲಧರ ಮೇಘಗಳು ಆಕಾಶವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಿದವು. ನಂತರ ಸೂರ್ಯಜನ್ಯವಾದ, ಭಯಾನಕ ಗರ್ಜನೆಯುಳ್ಳ ಆ ಜಲದಗಳು ಏಳು ವಿಧವಾಗಿ ಗುಂಪುಗಟ್ಟಿ, ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಶಮನಗೊಳಿಸಿದವು.

Verse 40

ततस्ते जलदा वर्षं मुञ्चन्तीह महौघवत् / सुघोरमशिवं सर्वं नाशयन्ति च पावकम्

ನಂತರ ಆ ಜಲದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ, ಅಶುಭ ಧಾರೆಯಿಂದ ಅವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಆರಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 41

प्रवृष्टे च तदात्यर्थमम्भसा पूर्यते जगत् / अद्भिस्तेजोभिभूतत्वात् तदाग्निः प्रविशत्यपः

ಮಹಾವೃಷ್ಟಿ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಜಲದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಜಲದಿಂದ ತೇಜೋತತ್ತ್ವವು ಅಭಿಭೂತವಾದಾಗ ಅಗ್ನಿತತ್ತ್ವವು ಆಗಲೇ ಆ ಜಲದಲ್ಲೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ॥

Verse 42

नष्टे चाग्नौ वर्षशतैः पयोदाः क्षयसंभवाः / प्लावयन्तो ऽथ भुवनं महाजलपरिस्त्रवैः

ಅಗ್ನಿ ನಾಶವಾದ ಬಳಿಕ, ಕ್ಷಯದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಮೇಘಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಹಾಜಲಧಾರೆಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ಲಾವಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ॥

Verse 43

धाराभिः पूरयन्तीदं चोद्यमानाः स्वयंभुवा / अत्यन्तसलिलौघैश्च वेला इव महोदधिः

ಸ್ವಯಂಭೂ ಪ್ರಭುವಿನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಜಲಧಾರೆಗಳು ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತವೆ; ಅತಿಭಾರೀ ಜಲಪ್ರವಾಹಗಳಿಂದ ಮಹಾಸಮುದ್ರವು ತನ್ನ ತೀರರೇಖೆಯನ್ನು ಮೀರುವಂತೆ ಅದು ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ॥

Verse 44

साद्रिद्वीपा तथा पृथ्वी जलैः संच्छाद्यते शनैः / आदित्यरश्मिभिः पीतं जलमभ्रेषु तिष्ठति / पुनः पतति तद् भूमौ पूर्यन्ते तेन चार्णवाः

ಪರ್ವತಗಳೂ ದ್ವೀಪಗಳೂ ಸಹಿತ ಭೂಮಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜಲದಿಂದ ಆವೃತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳು ಹೀರಿದ ಜಲವು ಮೇಘಗಳಲ್ಲಿ ತಂಗಿ, ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ಸಮುದ್ರಗಳು ತುಂಬುತ್ತವೆ॥

Verse 45

ततः समुद्राः स्वां वेलामतिक्रान्तास्तु कृत्स्नशः / पर्वताश्च विलीयन्ते मही चाप्सु निमज्जति

ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ತೀರರೇಖೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೀರುತ್ತವೆ; ಪರ್ವತಗಳು ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯೂ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ॥

Verse 46

तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे / योगनिन्द्रां समास्थाय शेते देवः प्रजापतिः

ಆ ಭಯಂಕರ ಏಕಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾದಾಗ, ದೇವನಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಯೋಗನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ಶಯನಿಸಿದನು।

Verse 47

चतुर्युगसहस्रान्तं कल्पमाहुर्महर्षयः / वाराहो वर्तते कल्पो यस्य विस्तार ईरितः

ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಸಹಸ್ರ ಚಕ್ರಗಳ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಒಂದು ಕಲ್ಪ. ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ವರಾಹ-ಕಲ್ಪ; ಅದರ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 48

असंख्यातास्तथा कल्पा ब्रह्मविष्णुशिवात्मकाः / कथिता हि पुराणेषु मुनिभिः कालचिन्तकैः

ಹಾಗೆಯೇ ಕಲ್ಪಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ—ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವಸ್ವರೂಪಗಳಾದವು. ಕಾಲವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವ ಮುನಿಗಳು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 49

सात्त्विकेष्वथ कल्पेषु माहात्म्यमधिकं हरेः / तामसेषु हरस्योक्तं राजसेषु प्रजापतेः

ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು)ಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಹೆಚ್ಚೆಂದು; ತಾಮಸ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಹರ (ಶಿವ)ನದು; ರಾಜಸ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 50

यो ऽयं प्रवर्तते कल्पो वाराहः सात्त्विको मतः / अन्ये च सात्त्विकाः कल्पा मम तेषु परिग्रहः

ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಲ್ಪವು ವರಾಹ-ಕಲ್ಪ; ಇದು ಸಾತ್ತ್ವಿಕವೆಂದು ಮತವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಕಲ್ಪಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ವಿಶೇಷ ಪರಿಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ।

Verse 51

ध्यानं तपस्तथा ज्ञानं लब्ध्वा तेष्वेव योगिनः / आराध्य गिरिशं मां च यान्ति तत् परमं पदम्

ಧ್ಯಾನ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸತ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವುಗಳಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರರಾದ ಯೋಗಿಗಳು—ಗಿರೀಶ (ಶಿವ) ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನೂ ಆರಾಧಿಸಿ—ಆ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 52

सो ऽहं सत्त्वं समास्थाय मायी मायामयीं स्वयम् / एकार्णवे जगत्यस्मिन् योगनिद्रां व्रजामि तु

ನಾನು—ಸತ್ತ್ವಗುಣವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ—ಮಾಯೆಯ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ, ಸ್ವತಃ ಮಾಯಾಮಯನಾಗಿ, ಈ ಜಗತ್ತು ಏಕಾರ್ಣವವಾಗುವಾಗ ಯೋಗನಿದ್ರೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 53

मां पश्यन्ति महात्मानः सुप्तं कालं महर्षयः / जनलोके वर्तमानास्तपसा योगचक्षुषा

ಮಹಾತ್ಮ ಮಹರ್ಷಿಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯರ) ನಿದ್ರಾಕಾಲದಲ್ಲೂ ನನ್ನನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಜನಲೋಕದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಯೋಗಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

Verse 54

अहं पुराणपुरुषो भूर्भुवः प्रभवो विभुः / सहस्रचरणः श्रीमान् सहस्रांशुः सहस्रदृक्

ನಾನು ಪುರಾಣಪುರುಷನು—ಭೂ ಮತ್ತು ಭುವಃಗಳ ಉದ್ಭವವೂ ಸರ್ವವ്യാപಿ ವಿಭುವೂ; ನಾನು ಸಹಸ್ರಚರಣ, ಶ್ರೀಮಂತ, ಸಹಸ್ರಕಿರಣ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರನೇತ್ರನು.

Verse 55

मन्त्रो ऽग्निर्ब्राह्मिणा गावः कुशाश्च समिधो ह्यहम् / प्रोक्षणी च श्रुवश्चैव सोमो घृतमथास्म्यहम्

ನಾನೇ ಮಂತ್ರ, ನಾನೇ ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿ; ನಾನೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ನಾನೇ ಗೋವುಗಳು; ನಾನೇ ಕುಶ ಮತ್ತು ಸಮಿಧೆಗಳು; ನಾನೇ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀ ಮತ್ತು ಶ್ರುವ; ನಾನೇ ಸೋಮ ಮತ್ತು ಘೃತವೂ ಹೌದು.

Verse 56

संवर्तको महानात्मा पवित्रं परमं यशः / वेदो वेद्यं प्रभुर्गोप्ता गोपतिर्ब्रह्मणो मुखम्

ಅವನೇ ಸಂವರ್ತಕ, ಮಹಾತ್ಮ—ಪಾವಿತ್ರ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ, ಪರಮ ಯಶಸ್ಸು. ಅವನೇ ವೇದ ಮತ್ತು ವೇದಾರ್ಥದ ಜ್ಞೇಯ; ಅವನೇ ಪ್ರಭು, ರಕ್ಷಕ, ಗೋಪತಿ ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಖವೂ ಹೌದು.

Verse 57

अनन्तस्तारको योगी गतिर्गतिमतां वरः / हंसः प्राणो ऽथ कपिलो विश्वमूर्तिः सनातनः

ನೀನು ಅನಂತ, ತಾರಕ, ಯೋಗಿ; ನೀನೇ ಪರಮ ಗತಿ ಮತ್ತು ಗತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಶ್ರಯ. ನೀನು ಹಂಸ—ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ; ನೀನು ಪ್ರಾಣ; ನೀನು ಕಪಿಲ; ನೀನು ವಿಶ್ವಮೂರ್ತಿ, ಸನಾತನ.

Verse 58

क्षेत्रज्ञः प्रकृतिः कालो जगद्बीजमथामृतम् / माता पिता महादेवो मत्तो ह्यन्यन्न विद्यते

ನಾನೇ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಾಲ; ನಾನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಬೀಜವೂ ಅಮೃತವೂ. ನಾನೇ ತಾಯಿ, ನಾನೇ ತಂದೆ; ನಾನೇ ಮಹಾದೇವ. ನನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 59

आदित्यवर्णो भुवनस्य गोप्ता नारायणः पुरुषो योगमूर्तिः / मां पश्यन्ति यतयो योगनिष्ठा ज्ञात्वात्मानममृतत्वं व्रजन्ति

ನಾನು ಆದಿತ್ಯವರ್ಣ, ಭುವನಗಳ ರಕ್ಷಕ, ನಾರಾಯಣ—ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಯೋಗಮೂರ್ತಿ. ಯೋಗನಿಷ್ಠ ಯತಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆತ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.