Adhyaya 50
Purva BhagaAdhyaya 5025 Verses

Adhyaya 50

Lineage of Vyāsas, Division of the Veda, and Vāsudeva/Īśāna as the Veda-Known Supreme

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂತನು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಶ್ರುತಿಯ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಮನ್ವಂತರಗಳು ಹಾಗೂ ದ್ವಾಪರ-ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಿ, ವ್ಯಾಸರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಪರಾಶರಪುತ್ರ ಕೃಷ್ಣ ದ್ವೈಪಾಯನನಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸನ ಅಧಿಕಾರವು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅನುಗ್ರಹವೂ—ಈಶಾನನ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿ ಸಾಂಬ (ಶಿವ) ದರ್ಶನ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಅವನು ವೇದವಿಭಾಜಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಪೈಲನಿಗೆ ಋಗ್ವೇದ, ವೈಶಂಪಾಯನನಿಗೆ ಯಜುರ್ವೇದ, ಜೈಮಿನಿಗೆ ಸಾಮವೇದ, ಸುಮಂತುವಿಗೆ ಅಥರ್ವವೇದ, ಸೂತನಿಗೆ ಇತಿಹಾಸ–ಪುರಾಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಚಾತುರ್ಹೋತ್ರ ಯಾಜ್ಞಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತರ್ಕವೂ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಓಂಕಾರ ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ, ವೇದಗಳು ಬೋಧಿಸುವ ಪರಮನು ವಾಸುದೇವ, ಮಹಾದೇವನು ವೇದಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಹೇಳಿ ಹರಿ–ಹರ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಕೇವಲ ಪಠಣಕ್ಕಿಂತ ಮೀರಿದ ವೇದಾಂತಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ।

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकोनपञ्चाशो ऽध्यायः सूत उवाच अस्मिन् मन्वन्तरे पूर्वं वर्तमाने महान् विभुः / द्वापरे प्रथमे व्यासो मनुः स्वायंभुवो मतः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಕೋನಪಂಚಾಶತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ವರ್ತಮಾನ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ವಿಭು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಮೊದಲ ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸನಾಗಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 2

बिभेद बहुधा वेदं नियोगाद् ब्रह्मणः प्रभोः / द्वितीये द्वापरे चैव वेदव्यासः प्रजापतिः

ಪ್ರಭು ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿಯೋಗದಿಂದ ಅವನು ಒಂದೇ ವೇದವನ್ನು ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡನೇ ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ವೇದವ್ಯಾಸನು ಈ ವಿಭಜನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 3

तृतीये चोशना व्यासश्चतुर्थे स्याद् बृहस्पतिः / सविता पञ्चमे व्यासः षष्ठे मृत्युः प्रकीर्तितः

ಮೂರನೇಯಲ್ಲಿ ಉಶನಾ ವ್ಯಾಸ; ನಾಲ್ಕನೇಯಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಐದನೇಯಲ್ಲಿ ಸವಿತೃ ವ್ಯಾಸ; ಆರನೇಯಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯುವು ಪ್ರಖ್ಯಾತ (ವ್ಯಾಸರೂಪವಾಗಿ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 4

सप्तमे च तथैवेन्द्रो वसिष्ठश्चाष्टमे मतः / सारस्वतश्च नवमे त्रिधामा दशमे स्मृतः

ಏಳನೇಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರ; ಎಂಟನೇಯಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂಬತ್ತನೇಯಲ್ಲಿ ಸಾರಸ್ವತ; ಹತ್ತನೇಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಧಾಮ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 5

एकादशे तु त्रिवृषः शततेजास्ततः परः / त्रयोदशे तथा धर्मस्तरक्षुस्तु चतुर्दशे

ಹನ್ನೊಂದನೇ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ತ್ರಿವೃಷನು; ಅವನ ನಂತರ ಶತತೇಜನು. ಹದಿಮೂರನೇಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮನು, ಹದಿನಾಲ್ಕನೇಯಲ್ಲಿ ತರಕ್ಷು ಇದ್ದನು.

Verse 6

त्र्यारुणिर्वै पञ्चदशे षोडशे तु धनञ्जयः / कृतञ्जयः सप्तदशे ह्यष्टादशे ऋतञ्जयः

ಹದಿನೈದನೇ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ತ್ರ್ಯಾರುಣಿ; ಹದಿನಾರನೇಯಲ್ಲಿ ಧನಂಜಯನು. ಹದಿನೇಳನೇಯಲ್ಲಿ ಕೃತಂಜಯನು, ಹದಿನೆಂಟನೇಯಲ್ಲಿ ಋತಂಜಯನು ಇದ್ದನು.

Verse 7

ततो व्यासो भरद्वाजस्तस्मादूर्ध्वं तु गौतमः / राजश्रवाश्चैकविंशस्तस्माच्छुष्मायणः परः

ಅವನಿಂದ ವ್ಯಾಸನು, ವ್ಯಾಸನಿಂದ ಭರದ್ವಾಜನು ಜನಿಸಿದನು. ಭರದ್ವಾಜನ ನಂತರ ಗೌತಮನು. ಗೌತಮನಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ರಾಜಶ್ರವಾ, ಅವನ ನಂತರ ಶುಷ್ಮಾಯಣನು ಬಂದನು.

Verse 8

तृणबिन्दुस्त्रयोविंशे वाल्मीकिस्तत्परः स्मृतः / पञ्चविशे तथा शक्तिः षड्विंशे तु पराशरः

ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರನೇಯಲ್ಲಿ ತೃಣಬಿಂದು; ಅವನ ನಂತರ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ, ಇಪ್ಪತ್ತಾರನೇಯಲ್ಲಿ ಪರಾಶರನು ಇದ್ದನು.

Verse 9

सप्तविंशे तथा व्यासो जातूकर्णो महामुनिः / अष्टाविंशे पुनः प्राप्ते ह्यस्मिन् वै द्वापरे द्विजाः / पराशरसुतो व्यासः कृष्णद्वैपायनो ऽभवत्

ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೇ ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮುನಿ ಜಾತೂಕರ್ಣನು ವ್ಯಾಸನಾದನು. ಈಗ ಈ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ, ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಪರಾಶರಪುತ್ರನಾದ ವ್ಯಾಸನು ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 10

स एव सर्ववेदानां पुराणानां प्रदर्शकः / पाराशर्यो महायोगी कृष्णद्वैपायनो हरिः

ಅವನೇ ಸರ್ವ ವೇದಗಳಿಗೂ ಪುರಾಣಗಳಿಗೂ ಪ್ರಕಾಶಕ‑ವ್ಯಾಖ್ಯಾತ; ಪರಾಶರಪುತ್ರ ಮಹಾಯೋಗಿ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ವ್ಯಾಸನು, ಸ್ವಯಂ ಹರಿಯೇ।

Verse 11

आराध्य देवमीशानं दृष्ट्वा साम्बं त्रिलोचनम् / तत्प्रसादादसौ व्यासं वेदानामकरोत् प्रभुः

ಈಶಾನ ದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಸಾಂಬ—ತ್ರಿಲೋಚನ ಶಿವನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು; ಅವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಆ ಪ್ರಭು ವೇದಗಳ ವ್ಯಾಸ (ವಿನ್ಯಾಸಕ)ನಾದನು।

Verse 12

अथ शिष्यान् प्रिजग्राह चतुरो वेदपारगान् / जैमिनिं च सुमन्तुं च वैशम्पायनमेव च / पैलं तेषां चतुर्थं च पञ्चमं मां महामुनिः

ನಂತರ ಆ ಮಹಾಮುನಿ ವೇದಪಾರಂಗತರಾದ ಐದು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು—ಜೈಮಿನಿ, ಸುಮಂತು, ವೈಶಂಪಾಯನ; ನಾಲ್ಕನೆಯವನು ಪೈಲ; ಐದನೆಯವನಾಗಿ ನನ್ನನ್ನೂ।

Verse 13

ऋग्वेदश्रावकं पैलं जग्राह स महामुनिः / यजुर्वेदप्रवक्तारं वैशम्पायनमेव च

ಆ ಮಹಾಮುನಿ ಪೈಲನನ್ನು ಋಗ್ವೇದದ ಶ್ರಾವಕ‑ಪ್ರಸಾರಕನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಯಜುರ್ವೇದದ ಪ್ರವಕ್ತನಾಗಿ ವೈಶಂಪಾಯನನನ್ನೇ ನೇಮಿಸಿದನು।

Verse 14

जैमिनिं सामवेदस्य श्रावकं सोन्वपद्यत / तथैवाथर्ववेदस्य सुमन्तुमृषिसत्तमम् / इतिहासपुराणानि प्रवक्तुं मामयोजयत्

ಅವನು ಜೈಮಿನಿಯನ್ನು ಸಾಮವೇದದ ಶ್ರಾವಕ‑ಪ್ರಸಾರಕನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಥರ್ವವೇದಕ್ಕೆ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುಮಂತುವನ್ನು. ಇತಿಹಾಸ‑ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರವಚನಕ್ಕೆ ನನ್ನನ್ನೇ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು।

Verse 15

एक आसीद्यजुर्वेदस्तं चतुर्धा व्यकल्पयत् / चातुर्हेत्रमभूद् यस्मिंस्तेन यज्ञमथाकरोत्

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಜುರ್ವೇದವು ಒಂದೇ ಸಂಹಿತೆಯಾಗಿತ್ತು; ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಚಾತುರ್ಹೋತ್ರ—ನಾಲ್ಕು ಋತ್ವಿಜರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ—ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಯಜ್ಞಕರ್ಮ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿತು।

Verse 16

आध्वर्यवं यजुर्भिः स्यादृग्भिर्हेत्रं द्विजोत्तमाः / औद्गात्रं सामभिश्चक्रे ब्रह्मत्वं चाप्यथर्वभिः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಅಧ್ವರ್ಯುವಿನ ಕಾರ್ಯ ಯಜುರ್ವೇದ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ, ಹೋತೃನ ಕಾರ್ಯ ಋಗ್ವೇದದಿಂದ; ಉದ್ಗಾತೃನ ಕಾರ್ಯ ಸಾಮವೇದದ ಸಾಮಗಾನಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಪುರೋಹಿತತ್ವ ಅಥರ್ವವೇದದಿಂದ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ।

Verse 17

ततः स ऋच उद्धृत्य ऋग्वेदं कृतवान् प्रभुः / यजूंषि च यजुर्वेदं सामवेदं च सामभिः

ಅನಂತರ ಪ್ರಭುವು ಋಚಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು; ಯಜುಷ್ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು, ಮತ್ತು ಸಾಮಗಾನಗಳಿಂದ ಸಾಮವೇದವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು।

Verse 18

एकविंशतिभेदेन ऋग्वेदं कृतवान् पुरा / शाखानां तु शतेनैव यजुर्वेदमथाकरोत्

ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನೂ ನೂರು ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 19

सामवेदं सहस्त्रेण शाखानां प्रबिभेद सः / अथर्वाणमथो वेदं बिभेद नवकेन तु

ಅವನು ಸಾಮವೇದವನ್ನು ಸಾವಿರ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು।

Verse 20

भेदैरष्टादशैर्व्यासः पुराणं कृतवान् प्रभुः / सो ऽयमेकश्चतुष्पादो वेदः पूर्वं पुरातनात्

ಅಷ್ಟಾದಶ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಪ್ರಭು ವ್ಯಾಸರು ಪುರಾಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳೊಂದೇ ವೇದವಾಗಿ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಹರಿದು ಬಂದಿತು.

Verse 21

ओङ्कारो ब्रह्मणो जातः सर्वदोषविशोधनः / वेदवेद्यो हि भगवान् वासुदेवः सनातनः

ಓಂಕಾರವು ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಜನಿಸಿದೆ; ಅದು ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ವೇದಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವ ಸನಾತನ ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನೇ.

Verse 22

स गीयते परो वेदे यो वेदैनं स वेदवित् / एतत् परतरं ब्रह्म ज्योतिरानन्दमुत्तमम्

ವೇದದಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಪರಮನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದವನೇ ವೇದವಿತ್. ಇದೇ ಸರ್ವೋತ್ತರಾತೀತ ಬ್ರಹ್ಮ—ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಅನುತ್ತಮ ಆನಂದ.

Verse 23

वेदवाक्योदितं तत्त्वं वासुदेवः परं पदम् / वेदवेद्यमिमं वेत्ति वेदं वेदपरो मुनिः

ವೇದವಾಕ್ಯಗಳು ಸಾರುವ ತತ್ತ್ವ ಇದು: ವಾಸುದೇವನೇ ಪರಮಪದ. ವೇದಪರಾಯಣನಾದ ಮುನಿಯು ಈ ವೇದದಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ವೇದವನ್ನೂ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 24

अवेदं परमं वेत्ति वेदनिष्ठः सदेश्वरः / स वेदवेद्यो भगवान् वेदमूर्तिर्महेश्वरः / स एव वेदो वेद्यश्च तमेवाश्रित्य मुच्यते

ವೇದನಿಷ್ಠನಾಗಿಯೂ ಈಶ್ವರಭಕ್ತನಾಗಿಯೂ ಇರುವವನು ವೇದಪಠಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪರವಾದ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ವೇದದಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವ ಆ ಭಗವಾನ್ ಮಹೇಶ್ವರನು ವೇದಮೂರ್ತಿ. ಅವನೇ ವೇದವೂ ವೇದ್ಯವೂ; ಅವನ ಶರಣಿನಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿ.

Verse 25

इत्येदक्षरं वेद्यमोङ्कारं वेदमव्ययम् / अवेदं च विजानाति पाराशर्यो महामुनिः

ಇಂತೆ ಮಹಾಮುನಿ ಪಾರಾಶರ್ಯನು ಜ್ಞೇಯವಾದ ಅವಿನಾಶಿ ಅಕ್ಷರವು ‘ಓಂಕಾರ’—ಅದೇ ಅವ್ಯಯ ವೇದವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಿಜವಾದ ವೈದಿಕ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನುದನ್ನು ‘ಅವೇದ’ ಎಂದೂ ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ।

← Adhyaya 49Adhyaya 51

Frequently Asked Questions

It presents a cyclical model: in successive manvantaras and Dvāpara ages, different Vyāsas arise to re-arrange the one Veda into teachable divisions and lineages, culminating here in Kṛṣṇa Dvaipāyana as the current Vyāsa.

It articulates samanvaya: Vāsudeva is affirmed as the Supreme taught by the Vedas, while Mahādeva/Īśāna is described as Veda-form and knowable through the Veda—presented as complementary expressions of the same highest reality rather than competing sectarian claims.

Oṁkāra is said to arise from Brahman and purify faults; true Vedic knowing culminates in realizing the Supreme (Vāsudeva), and taking refuge in the Lord—who is both the Veda and the object of knowledge—leads beyond mere recitation to mokṣa.