Adhyaya 49

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टचत्वारिंशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः अतीतानागतानीह यानि मन्वन्तराणि तु / तानि त्वं कथयास्माकं व्यासांश्च द्वापरे युगे

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಚತ್ವಾರಿಂಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹಿಂದಿನ ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಮನ್ವಂತರಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸನ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸು.

Verse 2

वेदशाखाप्रणयनं देवदेवस्य धीमतः / तथावतारान् धर्मार्थमीशानस्य कलौ युगे

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ದೇವದೇವನಾದ ಧೀಮಂತ ಈಶಾನನು ವೇದದ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ತನ್ನ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 3

कियन्तो देवदेवस्य शिष्याः कलियुगेषु वै / एतत् सर्वं समासेन सूत वक्तुमिहार्हसि

ಕಲಿಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ದೇವದೇವನ ಶಿಷ್ಯರು ಎಷ್ಟು ಜನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ? ಹೇ ಸೂತ, ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಹೇಳಲು ನೀನು ಯೋಗ್ಯನು.

Verse 4

सूत उवाच मनुः स्वायंभुवः पूर्वं ततः स्वारोचिषो मनुः / उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಮೊದಲು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು, ನಂತರ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನು. ಆಮೇಲೆ ಉತ್ತಮ, ತಾಮಸ, ರೈವತ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನು ಬಂದರು.

Verse 5

षडेते मनवो ऽतीताः सांप्रतं तु रवेः सुतः / वैवस्वतो ऽयं यस्यैतत् सप्तमं वर्तते ऽन्तरम्

ಈ ಆರು ಮನುಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ; ಈಗ ಸೂರ್ಯಪುತ್ರ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವೇ ಆಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ಏಳನೆಯ ಮನ್ವಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

Verse 6

स्वायंभुवं तु कथितं कल्पादावन्तरं मया / अत ऊर्ध्वं निबोधध्वं मनोः स्वारोचिषस्य तु

ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರವನ್ನು ನಾನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಮುಂದೆ ಕೇಳಿರಿ—ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನುವಿನ ಮನ್ವಂತರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 7

पारावताश्च तुषिता देवाः स्वारोचिषे ऽन्तरे / विपश्चिन्नाम देवेन्द्रो बभूवासुरसूदनः

ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಪಾರಾವತರು ಮತ್ತು ತುಷಿತರು ಆಗಿದ್ದರು; ದೇವೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನು ‘ವಿಪಶ್ಚಿತ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಅಸುರಸೂದನನಾಗಿ ಇದ್ದನು.

Verse 8

ऊर्जस्तम्भस्तथा प्राणो दान्तो ऽथ वृषभस्तथा / तिमिरश्चार्वरीवांश्च सप्त सप्तर्षयो ऽभवन्

ಊರ್ಜಸ್ತಂಭ, ಪ್ರಾಣ, ದಾಂತ, ವೃಷಭ, ತಿಮಿರ, ಆರ್ವರೀವಾನ್—ಇವರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸೇರಿ ಏಳು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಾದರು.

Verse 9

चैत्रकिंपुरुषाद्याश्च सुताः स्वारोचिषस्य तु / द्वितीयमतदाख्यातमन्तरं शृणु चोत्तरम्

ಚೈತ್ರ, ಕಿಂಪುರುಷ ಮೊದಲಾದವರು ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನುವಿನ ಪುತ್ರರು. ಹೀಗೆ ಎರಡನೆಯ ಮನ್ವಂತರವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ; ಈಗ ಮುಂದಿನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 10

तृतीये ऽप्यन्तरे विप्रा उत्तमो नाम वै मनुः / सुशान्तिस्तत्र देवेन्द्रो बभूवामित्रकर्षणः

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ತೃತೀಯ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಮನುವಿನ ಹೆಸರು ‘ಉತ್ತಮ’ವೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವೇಂದ್ರನಾಗಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವವನಾದನು.

Verse 11

सुधामानस्तथा सत्याः शिवाश्चाथ प्रतर्दनाः / वशवर्तिनश्च पञ्चैते गणा द्वादशकाः स्मृताः

ಅದೇ ರೀತಿ ಸುಧಾಮಾನರು, ಸತ್ಯರು, ಶಿವರು, ಪ್ರತರ್ಧನರು ಮತ್ತು ವಶವರ್ತಿನರು—ಈ ಐದು ಗಣಗಳು ಸ್ಮೃತ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಣವೂ ಹನ್ನೆರಡು ಸದಸ್ಯರದು.

Verse 12

रजोर्ध्वश्चोर्ध्वबाहुश्च सबलश्चानयस्तथा / सुतपाः शुक्र इत्येते सप्त सप्तर्षयो ऽभवन्

ರಜೋರ್ಧ್ವ, ಊರ್ಧ್ವಬಾಹು, ಸಬಲ, ಅನಯ, ಸುತಪಾ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರ—ಇವರು ಏಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಅಂದರೆ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಾದರು.

Verse 13

तामसस्यान्तरे देवाः सुरा वाहरयस्तथा / सत्याश्च सुधियश्चैव सप्तविंशतिका गणाः

ತಾಮಸ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವಗಣಗಳು—ಸುರರು, ವಾಹರಯರು, ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯರು ಮತ್ತು ಸುಧಿಯರು; ಇವು ಸೇರಿ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಗಣಗಳೆಂದು ಸ್ಮೃತ.

Verse 14

शिबिरिन्द्रस्तथैवासीच्छतयज्ञोपलक्षणः / बभूव शङ्करे भक्तो महादेवार्चने रतः

ಅದೇ ರೀತಿ ಶಿಬಿರೀಂದ್ರನು ಶತಯಜ್ಞಕರ್ತನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಅವನು ಶಂಕರಭಕ್ತನಾಗಿ, ಮಹಾದೇವಾರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 15

ज्योतिर्धर्मा पृथुः काव्यश्चैत्रोग्निर्वनकस्तथा / पीवरस्त्वृषयो ह्येते सप्त तत्रापि चान्तरे

ಜ್ಯೋತಿರ್ಧರ್ಮಾ, ಪೃಥು, ಕಾವ್ಯ, ಚೈತ್ರೋಗ್ನಿ, ವನಕ ಹಾಗೂ ಪೀವರ—ಈ ಏಳು ಋಷಿಗಳು ಆ ಅಂತರ್ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು।

Verse 16

पञ्चमे चापि विप्रेन्द्रा रैवतो नाम नामतः / मनुर्वसुश्च तत्रेन्द्रो बभूवासुरमर्दनः

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಐದನೇ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಮನು ‘ರೈವತ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದ; ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಸು ಇಂದ್ರನಾಗಿ ಅಸುರಮರ್ದನನಾದನು।

Verse 17

अमिताभा भूतरया वैकुण्ठाः स्वच्छमेधसः / एते देवगणास्तत्र चतुर्दश चतुर्दश

ಅಲ್ಲಿ (ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ) ಅಮಿತಾಭಾ, ಭೂತರಯಾ, ವೈಕುಂಠರು ಎಂಬ ದೇವಗಣಗಳಿದ್ದಾರೆ—ಅವರ ಮೇಧೆ ಸ್ವಚ್ಛ; ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಣವೂ ಹದಿನಾಲ್ಕು-ಹದಿನಾಲ್ಕು ಎಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 18

हिरण्यरोमा वेदश्रीरूर्ध्वबाहुस्तथैव च / वेदबाहुः सुधामा च पर्जन्यश्च महामुनिः / एते सप्तर्षयो विप्रास्तत्रासन् रैवते ऽन्तरे

ಹಿರಣ್ಯರೋಮಾ, ವೇದಶ್ರೀ, ಊರ್ಧ್ವಬಾಹು, ವೇದಬಾಹು, ಸುಧಾಮಾ ಮತ್ತು ಮಹಾಮುನಿ ಪರ್ಜನ್ಯ—ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ರೈವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು।

Verse 19

स्वारोचिषश्चोत्तमश्च तामसो रैवतस्तथा / प्रियव्रतान्वया ह्येते चत्वारो मनवः स्मृताः

ಸ್ವಾರೋಚಿಷ, ಉತ್ತಮ, ತಾಮಸ ಹಾಗೂ ರೈವತ—ಈ ನಾಲ್ಕು ಮನುವರು ಪ್ರಿಯವ್ರತ ವಂಶಪರಂಪರೆಯವರಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।

Verse 20

षष्ठे मन्वन्तरे चासीच्चाक्षुषस्तु मनुर्द्विजाः / मनोजवस्तथैवेन्द्रो देवानपि निबोधतः

ಓ ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳೇ, ಆರನೆಯ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನು ಇದ್ದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಮನೋಜವನು ಇಂದ್ರನಾಗಿದ್ದನು. ಈಗ ಆ ಕಾಲದ ದೇವಗಣಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಿರಿ.

Verse 21

आद्याः प्रसूता भाव्याश्च पृथुगाश्च दिवौकसः / महानुभावा लेख्याश्च पञ्चैते ह्यष्टका गणाः

ಆದ್ಯರು, ಪ್ರಸೂತರು, ಭಾವ್ಯರು, ಪೃಥುಗರು, ದಿವೌಕಸರು; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾನುಭಾವರು ಮತ್ತು ಲೇಖ್ಯರು—ಇವರೇ ಅಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಿಸಲ್ಪಡುವ ಗಣಗಳು.

Verse 22

सुमेधा विरजाश्चैव हविष्मानुत्तमो मधुः / अतिनामा सहिष्णुश्च सप्तासन्नृषयः शुभाः

ಸುಮೇಧಾ, ವಿರಜಾ, ಹವಿಷ್ಮಾನ್, ಉತ್ತಮ, ಮಧು, ಅತಿನಾಮಾ ಮತ್ತು ಸಹಿಷ್ಣು—ಇವರು ಏಳು ಶುಭ ಋಷಿಗಳು.

Verse 23

विवस्वतः सुतो विप्राः श्राद्धदेवो महाद्युतिः / मनुः स वर्तते धीमान् सांप्रतं सप्तमे ऽन्तरे

ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ವಿವಸ್ವಾನನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾದ್ಯುತಿಯುಳ್ಳ ಶ್ರಾದ್ಧದೇವನೇ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಮನು; ಇವನು ಈಗ ಏಳನೆಯ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 24

आदित्या वसवो रुद्रा देवास्तत्र मरुद्गणाः / पुरन्दरस्तथैवेन्द्रो बभूव परवीरहा

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಮರುದ್ಗಣಗಳು ಇದ್ದರು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪುರಂದರನೆಂಬ ಇಂದ್ರನು ಕೂಡ ಇದ್ದು, ಪರಪಕ್ಷದ ವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನಾದನು.

Verse 25

वसिष्ठः कश्यपश्चात्रिर्जमदग्निश्च गौतमः / विश्वामित्रो भरद्वाजः सप्त सप्तर्षयो ऽभवन्

ವಸಿಷ್ಠ, ಕಶ್ಯಪ, ಅತ್ರಿ, ಜಮದಗ್ನಿ, ಗೌತಮ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಭರದ್ವಾಜ—ಇವರೇ ಏಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳಾಗಿ ‘ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು’ ಆದರು।

Verse 26

विष्णुशक्तिरनौपम्या सत्त्वोद्रिक्ता स्थिता स्थितौ / तदंशभूता राजानः सर्वे च त्रिदिवौकसः

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನೌಪಮ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಉನ್ನತವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿ (ಪಾಲನೆ) ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ; ಅದರ ಅಂಶದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ರಾಜಶಕ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ತ್ರಿದಿವವಾಸಿ ದೇವತೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 27

स्वायंभुवे ऽन्तरे पूर्वमाकूत्यां मानसः सुतः / रुचेः प्रजापतेर्यज्ञस्तदंशेनाभवद् द्विजाः

ಹಿಂದಿನ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಆಕೂತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನಸಪುತ್ರನಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ರುಚಿಗೆ ಸೇರಿದ ‘ಯಜ್ಞ’ ಎಂಬ ಪ್ರಭು ಅಂಶಾವತಾರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು।

Verse 28

ततः पुनरसौ देवः प्राप्ते स्वारोचिषे ऽन्तरे / तुषितायां समुत्पन्नस्तुषितैः सह दैवतैः

ನಂತರ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರ ಬಂದಾಗ, ಅದೇ ದೇವನು ತುಷಿತೆಯಲ್ಲಿ ತುಷಿತ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕಟನಾದನು।

Verse 29

औत्तमे ऽप्यन्तरे विष्णुः सत्यैः सह सुरोत्तमैः / सत्यायामभवत् सत्यः सत्यरूपो जनार्दनः

ಔತ್ತಮ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಷ್ಣು, ‘ಸತ್ಯ’ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸತ್ಯಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾಗಿ ತಾನೇ ‘ಸತ್ಯ’ನಾದನು—ಸತ್ಯರೂಪ ಜನಾರ್ದನ।

Verse 30

तामसस्यान्तरे चैव संप्राप्ते पुनरेव हि / हर्यायां हरिभिर्देवैर्हरिरेवाभवद्धरिः

ತಾಮಸ ಮನ್ವಂತರವು ಪುನಃ ಬಂದಾಗ, ಹರ್ಯಾ ಎಂಬ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಎಂಬ ದೇವಗಣದ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ವಯಂ ಹರಿಯೇ ಧರಿ (ಧಾರಕ-ಪಾಲಕ) ರೂಪವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕಟನಾದನು।

Verse 31

रैवते ऽप्यन्तरे चैव संभूत्यां मानसो ऽभवत् / संभूतो मानसैः सार्धं देवैः सह महाद्युतिः

ರೈವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ, ಸಂಭೂತಿ ಎಂಬ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಮಾನಸ’ ದೇವನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ಮಹಾದ್ಯುತಿಯುಳ್ಳ ಸಂಭೂತನು ಮಾನಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು।

Verse 32

चाक्षुषे ऽप्यन्तरे चैव वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः / विकुण्ठायामसौ जज्ञे वैकुण्ठैर्दैवतैः सह

ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ವೈಕುಂಠನು ಪ್ರಕಟನಾದನು; ಅವನು ವಿಕುಂಠೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿ, ವೈಕುಂಠರೆಂಬ ದೈವಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಿತವಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದನು।

Verse 33

मन्वन्तरे ऽत्र संप्राप्ते तथा वैवस्वते ऽन्तरे / वामनः कश्यपाद् विष्णुरदित्यां संबभूव ह

ಈ ಮನ್ವಂತರವು ಬಂದಾಗ, ವೈವಸ್ವತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ಅದಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಮನ ರೂಪವಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು।

Verse 34

त्रिभिः क्रमैरिमांल्लोकाञ्जित्वा येन महात्मना / पुरन्दराय त्रैलोक्यं दत्तं निहतकण्टकम्

ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಈ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಕಂಟಕಗಳು—ವೈರಿ-ವಿಘ್ನಗಳು—ನಾಶಮಾಡಿ, ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ)ನಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದನು।

Verse 35

इत्येतास्तनवस्तस्य सप्त मन्वन्तरेषु वै / सप्त चैवाभवन् विप्रा याभिः संरक्षिताः प्रजाः

ಹೀಗೆ ಅವನ ಏಳು ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಏಳು ಧಾರಕ ತನುಗಳು (ಪ್ರಕಟ ಶಕ್ತಿಗಳು) ಇದ್ದವು; ಮತ್ತು ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಪ್ರಜೆಗಳು ರಕ್ಷಿತರೂ ಸಂರಕ್ಷಿತರೂ ಆಗುವಂತೆ ಏಳು ವಿಧದ ಉಪಾಯಗಳೂ ಇದ್ದವು।

Verse 36

यस्माद् विष्टमिदं कृत्स्नं वामनेन महात्मना / तस्मात् स वै स्मृतो विष्णुर्विशेर्धातोः प्रवेशनात्

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವಾಮನನು ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅದನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಕಾರಣ, ‘ವಿಶ್’ ಧಾತು (ಪ್ರವೇಶ/ವ್ಯಾಪಿಸು) ಯಿಂದ ಅವನು ‘ವಿಷ್ಣು’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 37

एष सर्वं सृजत्यादौ पाति हन्ति च केशवः / भूतान्तरात्मा भगवान् नारायण इति श्रुतिः

ಅವನೇ ಕೇಶವನು; ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪಾಲಿಸಿ, ಲಯವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ಸರ್ವ ಭೂತಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮನಾದ ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣನೇ ಅವನು।

Verse 38

एकांशेन जगत् सर्वं व्याप्य नारायणः स्थितः / चतुर्धा संस्थितो व्यापी सगुणो निर्गुणो ऽपि च

ನಾರಾಯಣನು ತನ್ನ ಒಂದು ಅಂಶದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭು ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತನು—ಸಗುಣನೂ, ನಿರ್ಗುಣನೂ ಆಗಿ।

Verse 39

एका भगवतो मूर्तिर्ज्ञानरूपा शिवामला / वासुदेवाभिधाना सा गुणातीता सुनिष्कला

ಭಗವಂತನ ಒಂದು ಮೂರ್ತಿ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ, ಶಿವಮಯ (ಮಂಗಳಕರ) ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ. ಆ ಮೂರ್ತಿ ‘ವಾಸುದೇವ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅದು ಗುಣಾತೀತ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷ್ಕಲ (ಅಖಂಡ)ವಾಗಿದೆ।

Verse 40

द्वितीया कालसंज्ञान्या तामसी शेषसंज्ञिता / निहन्ति सकलं चान्ते वैष्णवी परमा तनुः

ಎರಡನೆಯ ಶಕ್ತಿ ‘ಕಾಲ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅದು ತಾಮಸೀ, ‘ಶೇಷ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಖ್ಯಾತ. ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಪರಮ ವೈಷ್ಣವೀ ತನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 41

सत्त्वोद्रिक्ता तथैवान्या प्रद्युम्नेति च संज्ञिता / जगत् स्थापयते सर्वं स विष्णुः प्रकृतिर्ध्रुवा

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಶಕ್ತಿ ಸತ್ತ್ವಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದು ‘ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆ ಧ್ರುವ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 42

चतुर्थो वासुदेवस्य मूर्तिर्ब्राह्मीति संज्ञिता / राजसी चानिरुद्धाख्या प्रद्युम्नः सृष्टिकारिका

ವಾಸುದೇವನ ನಾಲ್ಕನೇ ಮೂರ್ತಿ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಆ ರಾಜಸ ಶಕ್ತಿ ‘ಅನಿರುದ್ಧ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ‘ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ’ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕಾರಕನು.

Verse 43

यः स्वपित्यखिलं भूत्वा प्रद्युम्नेन सह प्रभुः / नारायणाख्यो ब्रह्मासौ प्रिजासर्गं करोति सः

ಸರ್ವರ ಆತ್ಮವೂ ತಂದೆಯೂ ಆಗಿ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನೊಂದಿಗೆ ‘ನಾರಾಯಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆ ಪ್ರಭು—ಅವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ; ಅವನೇ ಪ್ರಜಾಸರ್ಗ, ಅಂದರೆ ಜೀವಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 44

या सा नारायणतनुः प्रद्युम्नाख्या मुनीश्वराः / तया संमोहयेद् विश्वं सदेवासुरमानुषम्

ಓ ಮುನೀಶ್ವರರೇ, ನಾರಾಯಣನ ‘ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ’ ಎಂಬ ತನು—ಆ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಮಾನವರು ಸೇರಿ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 45

सैव सर्वजगत्सूतिः प्रकृतिः परिकीर्तिता / वासुदेवो ह्यनन्तात्मा केवलो निर्गुणो हरिः

ಅವಳೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಸೂತಿ ಆದ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ; ಅನಂತಾತ್ಮನಾದ ವಾಸುದೇವನೇ ಏಕೈಕ ಹರಿ—ಶುದ್ಧ, ನಿರ್ಗುಣ ಪರಮ।

Verse 46

प्रधानं पुरुषः कालस्तत्त्वत्रयमनुत्तमम् / वासुदेवात्मकं नित्यमेतद् विज्ञाय मुच्यते

ಪ್ರಧಾನ, ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಕಾಲ—ಈ ಅನುತ್ತಮ ತತ್ತ್ವತ್ರಯವು ನಿತ್ಯವೂ ವಾಸುದೇವಸ್ವರೂಪವೇ; ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 47

एकं चेदं चतुष्पादं चतुर्धा पुनरच्युतः / बिभेद वासुदेवो ऽसौ प्रद्युम्नो हरिरव्ययः

ಈ ಒಂದೇ (ವೇದ) ಚತುಷ್ಪಾದವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಚ್ಯುತ ಪ್ರಭುವು ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು—ಅವನೇ ವಾಸುದೇವ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಅವ್ಯಯ ಹರಿ।

Verse 48

कृष्णद्वैपायनो व्यासो विष्णुर्नारायणः स्वयम् / अपान्तरतमाः पूर्वं स्वेच्छया ह्यभवद्धरिः

ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ವ್ಯಾಸನು ಸాక్షಾತ್ ವಿಷ್ಣು—ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣನೇ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಪಾಂತರತಮಾ; ತನ್ನ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಹರಿ ಈ ರೂಪವಾಯಿತು।

Verse 49

अनाद्यन्तं परं ब्रह्म न देवा नर्षयो विदुः / एको ऽयं वेद भगवान् व्यासो नारायणः प्रभुः

ಆದಿ-ಅಂತವಿಲ್ಲದ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ದೇವರೂ ಋಷಿಗಳೂ ತಿಳಿಯರು. ಅದನ್ನು ಈ ಒಬ್ಬನೇ ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ—ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸ, ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣ ಪ್ರಭು.

Verse 50

इत्येतद् विष्णुमाहात्म्यमुक्तं वो मुनिपुङ्गवाः / एतत् सत्यं पुनः सत्यमेवं ज्ञात्वा न मुह्यति

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನಿಮಗೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸತ್ಯ, ಪುನಃ ಸತ್ಯವೇ; ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.