Adhyaya 48

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साह्स्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तचत्वारिंशोध्यायः सूत उवाच शाकद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन व्यवस्थितः / क्षीरार्णवं समाश्रित्य द्वीपः पुष्करसंवृतः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದ ನಲವತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಶಾಕದ್ವೀಪದ ವಿಸ್ತಾರದ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ಪುಷ್ಕರದ್ವೀಪವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಅದು ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಪುಷ್ಕರಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 2

एक एवात्र विप्रेन्द्राः पर्वतो मानसोत्तरः / योजनानां सहस्त्राणि सार्धं पञ्चाशदुच्छ्रितः / तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः

ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಇಲ್ಲಿ ಮಾನಸೋತ್ತರ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಪರ್ವತವಿದೆ. ಅದು ಸಾವಿರ ಐವತ್ತು ಯೋಜನ ಎತ್ತರ, ಅಷ್ಟೇ ಅಗಲ; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿದೆ.

Verse 3

स एव द्वीपः पश्चार्धे मानसोत्तरसंज्ञितः / एक एव महासानुः संनिवेशाद् द्विधा कृतः

ಆ ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧವನ್ನು ‘ಮಾನಸೋತ್ತರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಒಂದೇ ಮಹಾ ಉನ್ನತ ಭೂಭಾಗವಾದರೂ, ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 4

तस्मिन् द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ / अपरौ मानसस्याथ पर्वतस्यानुमण्डलौ / महावीतं स्मृतं वर्षं धातकीखण्डमेव च

ಆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶುಭ ಹಾಗೂ ಪುಣ್ಯ ಜನಪದಗಳು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಒಂದು ‘ಮಾನಸ್ಯ’ ಎಂದು, ಮತ್ತೊಂದು ಪರ್ವತವನ್ನು ಸುತ್ತುವ ಪರಿಮಂಡಲ ಪ್ರದೇಶ. ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ವರ್ಷ ‘ಮಹಾವೀತ’ ಹಾಗೂ ‘ಧಾತಕೀಖಂಡ’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 5

स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः / तस्मिन् द्वीपे महावृक्षो न्यग्रोधो ऽमरपूजितः

ಸಿಹಿ ನೀರಿನ ಸಾಗರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಪುಷ್ಕರ ದ್ವೀಪವಿದೆ. ಆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಮರರೂ ಪೂಜಿಸುವ ಮಹಾವೃಕ್ಷವಾದ ನ್ಯಗ್ರೋಧ (ಅಲದ ಮರ) ನಿಂತಿದೆ.

Verse 6

तस्मिन् निवसति ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वभावनः / तत्रैव मुनिशार्दूलाः शिवनारायणालयः

ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅವನು ವಿಶ್ವಾತ್ಮ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಭಾವಿಸಿ ಪೋಷಿಸುವವನು. ಅಲ್ಲೀಯೇ, ಓ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲರೇ, ಶಿವ-ನಾರಾಯಣರ ಆಲಯ (ಧಾಮ) ಇದೆ.

Verse 7

वसत्यत्र महादेवो हरोर्ऽद्धहरिरव्ययः / संपूज्यमानो ब्रह्माद्यैः कुमाराद्यैश्च योगिभिः / गन्धर्वैः किन्नरैर्यक्षैरीश्वरः कृष्णपिङ्गलः

ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅವ್ಯಯ ಪ್ರಭು, ಅರ್ಧ ಹರವೂ ಅರ್ಧ ಹರಿಯೂ ಆಗಿರುವವನು. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ಕುಮಾರಾದಿ ಯೋಗನಿಷ್ಠ ಋಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಗಂಧರ್ವರು, ಕಿನ್ನರರು, ಯಕ್ಷರೂ ಕೃಷ್ಣ-ಪಿಂಗಳ ವರ್ಣದ ಆ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 8

स्वस्थास्तत्र प्रजाः सर्वा ब्रह्मणा सदृशत्विषः / निरामया विशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः

ಅಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ಆರೋಗ್ಯದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ರೋಗರಹಿತರು, ಶೋಕವಿಲ್ಲದವರು, ರಾಗ-ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದವರು.

Verse 9

सत्यानृते न तत्रास्तां नोत्तमाधममध्यमाः / न वर्णाश्रमधर्माश्च न नद्यो न च पर्वताः

ಅಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಸತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಉತ್ತಮ‑ಅಧಮ‑ಮಧ್ಯಮ ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮಗಳಿಲ್ಲ; ನದಿಗಳಿಲ್ಲ, ಪರ್ವತಗಳಿಲ್ಲ.

Verse 10

परेण पुष्करस्याथ स्थितो महान् / स्वादूदकसमुद्रस्तु समन्ताद् द्विजसत्तमाः

ಪುಷ್ಕರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸಮುದ್ರವಿದೆ; ಅದು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿದೆ, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ.

Verse 11

परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः / काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वा चैव शिलोपमा

ಅದರ ಆಚೆಗೆ ಮಹತ್ತರ ಲೋಕವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಭೂಮಿ ಇದೆ; ಅದು ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶಿಲೆಯಂತೆ ದೃಢವಾಗಿದೆ.

Verse 12

तस्याः परेण शैलस्तु मर्यादात्मात्ममण्डलः / प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते

ಅದರ ಆಚೆಗೆ ಒಂದು ಪರ್ವತವಿದೆ; ಅದು ಆತ್ಮಮಂಡಲವನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಮર્યಾದಾ-ರೂಪ ಗಡಿ. ಅದು ಪ್ರಕಾಶಮಯವೂ ಅಪ್ರಕಾಶಮಯವೂ; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಲೋಕಾಲೋಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 13

योजनानां सहस्त्राणि दश तस्योच्छ्रयः स्मृतः / तावानेव च विस्तारो लोकालोको महागिरिः

ಮಹಾಗಿರಿ ಲೋಕಾಲೋಕದ ಎತ್ತರವು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದರ ಅಗಲವೂ ಅಷ್ಟೇ.

Verse 14

समावृत्य तु तं शैलं सर्वतो वै तमः स्थितम् / तमश्चाण्डकटाहेन समन्तात् परिवेष्टितम्

ಆ ಪರ್ವತವು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಘೋರ ತಮಸ್ಸು ಸ್ಥಿತವಾಯಿತು; ಆ ಅಂಧಕಾರವು ಮಹಾಕಟಾಹದಂತೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪರಿವೇಷ್ಠಿಸಿತು।

Verse 15

एतै सप्त महालोकाः पातालाः सप्तकीर्तिताः / ब्रह्माण्डस्यैष विस्तारः संक्षेपेण मयोदितः

ಹೀಗೆ ಈ ಏಳು ಮಹಾಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು ಪಾತಾಳಗಳು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಈ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು।

Verse 16

अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्त्रशः / सर्वगत्वात् प्रधानस्य कारणस्याव्ययात्मनः

ಇಂತಹ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಅಂಡಗಳು ಕೋಟ್ಯಂತರ—ಸಾವಿರದ ಮೇಲೆ ಸಾವಿರ—ಇವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವ್ಯಯಸ್ವರೂಪವಾದ ಕಾರಣ ‘ಪ್ರಧಾನ’ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ.

Verse 17

अण्डेष्वेतेषु सर्वेषु भुवनानि चतुर्दश / तत्र तत्र चतुर्वक्त्रा रुद्रा नारायणादयः

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಅಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಭುವನಗಳಿವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ, ನಾರಾಯಣ ಮೊದಲಾದ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ।

Verse 18

दशोत्तरमथैकैकमण्डावरणसप्तकम् / समन्तात् संस्थितं विप्रा यत्र यान्ति मनीषिणः

ಮತ್ತೆ, ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸುತ್ತಲೂ ಏಳು-ಏಳು ಆವರಣಗಳಾಗಿ ಇರುವ ಹದಿನೇಳು ಮಂಡಲಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ—ಅವುಗಳತ್ತ ಮನುಷಿಗಳು ಧ್ಯಾನಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 19

अनन्तमेकमव्यक्तनादिनिधनं महत् / अतीत्य वर्तते सर्वं जगत् प्रकृतिरक्षरम्

ಅನಂತ, ಏಕ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಆದ್ಯಂತವಿಲ್ಲದ ಮಹತ್—ಈ ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಯೂ ಅದರಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ।

Verse 20

अनन्तत्वमनन्तस्य यतः संख्या न विद्यते / तदव्यक्तमिति ज्ञेयं तद् ब्रह्म परमं पदम्

ಅನಂತನ ಅನಂತತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವನಿಗೆ ಸಂಖ್ಯೆ-ಮಾಪನವೇ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ‘ಅವ್ಯಕ್ತ’ವೆಂದು ತಿಳಿ—ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅದೇ ಪರಮಪದ.

Verse 21

अनन्त एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु पठ्यते / तस्य पूर्वं मयाप्युक्तं यत्तन्माहात्म्यमव्ययम्

ಅನಂತನ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ/ಉಪದೇಶವು ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದರ ಅವ್ಯಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಹಿಂದೆಯೂ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.

Verse 22

गतः स एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु वर्तते / भूमौ रसातले चैव आकाशे पवने ऽनले / अर्णवेषु च सर्वेषु दिवि चैव न सशयः

ಅವನು ಸರ್ವವ്യാപಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ರಸಾತಲದಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 23

तथा तमसि सत्त्वे च एष एव महाद्युतिः / अनेकधा विभक्ताङ्गः क्रीडते पुरुषोत्तमः

ಹಾಗೆಯೇ ತಮಸ್ಸಲ್ಲಿಯೂ ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಮಹಾದ್ಯುತಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಲೀಲೆಯಾಗಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 24

महेश्वरः परो ऽव्यक्तादण्डमव्यक्तसंभवम् / अण्डाद् ब्रह्मा समुत्पन्नस्तेन सृष्टमिदं जगत्

ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡರೂಪ ಅಂಡವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಆ ಅಂಡದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಅವನಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.