Adhyaya 41

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चत्वारिशो ऽध्यायः सूत उवाच एवमेष महादेवो देवदेवः पितामहः / करोति नियतं कालं कालात्मा ह्यैश्वरी तनुः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ಮಹಾದೇವ, ದೇವದೇವ, ಪಿತಾಮಹ, ನಿಯತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಲವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲವೇ ಅವನ ಆತ್ಮ, ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯಮಯ ತನುವಾಗಿದೆ.

Verse 2

तस्य ये रश्मयो विप्राः सर्वलोकप्रदीपकाः / तेषां श्रेष्ठाः पुनः सप्त रश्मयो ग्रहयोनयः

ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಅವನ (ಸೂರ್ಯನ) ಕಿರಣಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ದೀಪಗಳಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಏಳು ಕಿರಣಗಳು ಗ್ರಹಗಳ ಯೋನಿಗಳು, ಅಂದರೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಕಾರಣಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 3

सुषुम्नो हरिकेशश्च विश्वकर्मा तथैव च / विश्वव्यचाः पुनश्चान्यः संयद्वसुरतः परः

(ಈ ಕಿರಣಗಳ ನಾಮಗಳು)—ಸುಷುಮ್ನ, ಹರಿಕೇಶ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಕರ್ಮ; ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದು ‘ವಿಶ್ವವ್ಯಚಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಇವುಗಳ ಪಾರವಾಗಿ ‘ಸಂಯದ್ವಸುರತ’ ಎಂಬ ಕಿರಣವಿದೆ.

Verse 4

अर्वावसुरिति ख्यातः स्वराडन्यः प्रकीर्तितः / सुपुम्नः सूर्यरश्मिस्तु पुष्णाति शिशिरद्युतिम्

ಒಂದು ಸೂರ್ಯಕಿರಣ ‘ಅರ್ವಾವಸು’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ಮತ್ತೊಂದು ‘ಸ್ವರಾಟ್’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿತ. ‘ಸುಪುಮ್ನ’ ಎಂಬ ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿ ಶಿಶಿರ ಋತುವಿನ ಶೀತಲ ದ್ಯುತಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 5

तिर्यगूर्ध्वप्रचारो ऽसौ सुषुम्नः परिपठ्यते / हरिकेशस्तु यः प्रोक्तो रश्मिर्नक्षत्रपोषकः

ಅದು ಅಡ್ಡವಾಗಿಯೂ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿಯೂ ಸಂಚರಿಸುವ ಪ್ರವಾಹ ‘ಸುಷುಮ್ನ’ ಎಂದು ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಹರಿಕೇಶ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕಿರಣವು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದು.

Verse 6

विश्वकर्मा तथा रश्मिर्बुधं पुष्णाति सर्वदा / विश्वव्यचास्तु यो रश्मिः शुक्रं पुष्णाति नित्यदा

‘ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ’ ಎಂಬ ಕಿರಣ ಸದಾ ಬುಧಗ್ರಹವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ‘ವಿಶ್ವವ್ಯಚಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಣ ನಿತ್ಯ ಶುಕ್ರಗ್ರಹವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 7

संयद्वसुरिति ख्यातः स पुष्णाति च लोहितम् / वृहस्पतिं प्रपुष्णाति रश्मिरर्वावसुः प्रभोः / शनैश्चरं प्रपुष्णाति सप्तमस्तु सुराट् तथा

‘ಸಂಯದ್ವಸು’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾದ ಆ (ಪ್ರಭುವಿನ) ಕಿರಣ ಲೋಹಿತ (ಮಂಗಳ) ಗ್ರಹವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಭುವಿನ ‘ಅರ್ವಾವಸು’ ಕಿರಣ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಏಳನೆಯ ‘ಸುರಾಟ್’ ಕಿರಣ ಶನೈಶ್ಚರ (ಶನಿ) ಗ್ರಹವನ್ನೂ ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 8

एवं सूर्यप्रभावेन सर्वा नक्षत्रतारकाः / वर्धन्ते वर्धिता नित्यं नित्यमाप्याययन्ति च

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ನಕ್ಷತ್ರ-ತಾರಾಗಳು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಸದಾ ಬಲವರ್ಧಿತರಾಗಿ ಅವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮರುಮರು ಪೋಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 9

दिव्यानां पार्थिवानां च नैशानां चैव सर्वशः / आदानान्नित्यमादित्यस्तेजसां तमसां प्रभुः

ದಿವ್ಯ, ಪಾರ್ಥಿವ ಮತ್ತು ನೈಶ—ಎಲ್ಲ ವಿಧಗಳ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸರ್ವತಃ ನಿತ್ಯವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಆದಿತ್ಯನು ತೇಜಸ್ಸಿಗೂ ತಮಸ್ಸಿಗೂ ಸದಾ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 10

आदत्ते स तु नाडीनां सहस्त्रेण समन्ततः / नादेयांश्चैव सामुद्रान् कूप्यांश्चैव सहस्त्रदृक् / स्थावराञ्जङ्गमांश्चैव यच्च कुल्यादिकं पयः

ಸಹಸ್ರದೃಕ್ ಸೂರ್ಯನು ಸುತ್ತಲೂ ಸಹಸ್ರ ನಾಡಿಗಳ (ಧಾರೆಗಳ) ಮೂಲಕ ಜಲವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ—ನದಿಗಳದು, ಸಮುದ್ರದದು, ಬಾವಿ ಹಾಗೂ ಜಲಾಶಯಗಳದು ಸಹ; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕುಲ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನೀರನ್ನೂ ಅವನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 11

तस्य रश्मिसहस्त्रं तच्छीतवर्षोष्णनिस्त्रवम् / तासां चतुः शतं नाड्यो वर्षन्ते चित्रमूर्तयः

ಅವನಿಂದ (ಸೂರ್ಯನಿಂದ) ಸಹಸ್ರ ರಶ್ಮಿಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ; ಅವು ಶೀತ, ವರ್ಷಾ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹರಿದುಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೂರು ನಾಡಿಗಳು ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 12

वन्दनाश्चैव याज्याश्च केतना भूतनास्तथा / अमृता नाम ताः सर्वा रश्मयो वृष्टिसर्जनाः

ವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಜಿಸುವ ಆ ರಶ್ಮಿಗಳು ‘ವಂದನಾ’, ‘ಯಾಜ್ಯಾ’, ‘ಕೇತನಾ’, ‘ಭೂತನಾ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ‘ಅಮೃತಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ—ಮಳೆಯನ್ನು ಜನಿಸುವ ತೇಜೋಮಯ ರಶ್ಮಿಗಳು।

Verse 13

हिमोद्वाहाश्च ता नाड्यो रश्मयस्त्रिशतं पुनः / रश्म्यो मेष्यश्च पौष्यश्च ह्लादिन्यो हिमसर्जनाः / चन्द्रास्ता नामतः सर्वाः पीताभाः स्युर्गभस्तयः

ಶೀತವನ್ನು ಹೊರುವ ಆ ನಾಡಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಚಂದ್ರನ ಮೂರು ನೂರು ಕಿರಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಯಾ ಎಂಬವು ಶೀತಲ ಸ್ವಭಾವದವು, ಹಿಮ/ಪಾಲನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವು. ಅವೆಲ್ಲವೂ ‘ಚಂದ್ರಾಃ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅವುಗಳ ಕಾಂತಿ ಮಂಕು ಹಳದಿ ವರ್ಣದಂತೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 14

शुक्राश्च ककुभश्चैव गावो विश्वभृतस्तथा / शुक्रास्ता नामतः सर्वास्त्रिविधा घर्मसर्जनाः

ಶುಕ್ರಾ ಮತ್ತು ಕಕುಭಾ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ವಿಶ್ವಭೃತ್’ ಎಂಬ ಗೋವುಗಳು—ಹೆಸರಿನಿಂದ ಇವೆಲ್ಲವೂ ‘ಶುಕ್ರಾಃ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇವು ತ್ರಿವಿಧವಾಗಿದ್ದು ಘರ್ಮ ಅಂದರೆ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವವು.

Verse 15

समं बिभर्ति ताभिः स मनुष्यपितृदेवताः / मनुष्यानौषधेनेह स्वधया च पितॄनपि / अमृतेन सुरान् सर्वांस्त्रिभिस्त्ररिंस्तर्पयत्यसौ

ಈ ಮೂರರಿಂದ ಅವನು ಮಾನವರು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಧರಿಸಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವರನ್ನು ಅನ್ನ ಹಾಗೂ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ, ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸ್ವಧಾ ಅರ್ಪಣದಿಂದ, ಎಲ್ಲ ದೇವರನ್ನು ಅಮೃತದಿಂದ ತರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ತ್ರಿವಿಧದಿಂದ ತ್ರಯವೂ ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 16

वसन्ते ग्रैष्मिके चैव शतैः स तपति त्रिभिः / शरद्यपि च वर्षासु चतुर्भैः संप्रवर्षति / हेमन्ते शिशिरे चैव हिममुत्सृजति त्रिभिः

ವಸಂತ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಷ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವನು (ಸೂರ್ಯ) ಮೂರು ನೂರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ತಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶರದ್ ಮತ್ತು ವರ್ಷಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇಮಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ನೂರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹಿಮವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

वरुणो माघमासे तु सूर्यः पूषा तु फल्गुने / चैत्रे मासि भवेदंशो धाता वैशाखतापनः

ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವರುಣನು ಅಧಿಷ್ಠಾತ; ಫಾಲ್ಗುಣದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನೇ ಪೂಷಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಚೈತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂಶನು ಅಧಿಷ್ಠಾತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ವೈಶಾಖದಲ್ಲಿ ಧಾತಾ ‘ತಾಪನ’—ಉಷ್ಣತೆ ನೀಡುವವನು—ಅಧಿಷ್ಠಾತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 18

ज्येष्ठामूले भवेदिन्द्रः आषाढे सविता रविः / विवस्वान् श्रावणे मासि प्रौष्ठपद्यां भगः स्मृतः

ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಅಧಿಷ್ಠಾತ; ಆಷಾಢದಲ್ಲಿ ಸವಿತಾ—ರವಿ—ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ವಿವಸ್ವಾನ್, ಮತ್ತು ಪ್ರೋಷ್ಠಪದದಲ್ಲಿ ಭಗನು ಅಧಿದೇವತೆಯೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 19

पर्जन्यो ऽश्वयुजि त्वष्टाकार्तिके मासि भास्करः / मार्गशीर्ष भवेन्मित्रः पौषे विष्णुः सनातनः

ಆಶ್ವಯುಜದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪರ್ಜನ್ಯನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಕಾರ್ತಿಕದಲ್ಲಿ ತ್ವಷ್ಟಾ, ಮತ್ತು ಅದೇ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರನೂ. ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಪೌಷದಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ವಿಷ್ಣುವಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 20

पञ्चरश्मिसहस्त्राणि वरुणस्यार्ककर्मणि / षड्भिः सहस्त्रैः पूषा तु देवोंशः सप्तभिस्तथा

ಸೂರ್ಯನ ಕಾರ್ಯಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ವರುಣನಿಗೆ ಐದು ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳು ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಪೂಷನು ಆರು ಸಾವಿರದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ದೇವಾಂಶವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಏಳು ಸಾವಿರದಿಂದ.

Verse 21

धाताष्टभिः सहस्त्रैस्तु नवभिस्तु शतक्रतुः / विवस्वान् दशभिः पाति पात्येकादशभिर्भगः

ಧಾತಾ ಎಂಟು ಸಾವಿರ (ಕಿರಣಗಳಿಂದ) ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ) ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರದಿಂದ. ವಿವಸ್ವಾನ್ ಹತ್ತು ಸಾವಿರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಭಗನು ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

सप्तभिस्तपते मित्रस्त्वष्टा चैवाष्टभिस्तपेत् / अर्यमा दशभैः पाति पर्जन्यो नवभिस्तपेत् / षड्भी रश्मिसहस्त्रैस्तु विष्णुस्तपति विश्वसृक्

ಮಿತ್ರನು ಏಳು (ಕಿರಣ-ಸಮೂಹಗಳಿಂದ) ತಪಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ತ್ವಷ್ಟಾ ಎಂಟರಿಂದ ತಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅರ್ಯಮಾ ಹತ್ತರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪರ್ಜನ್ಯನು ಒಂಬತ್ತರಿಂದ ತಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವಿಶ್ವಸೃಕ್ ವಿಷ್ಣು ಆರು ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ತಪಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

वसन्ते कपिलः सूर्यो ग्रीष्मे काञ्चनसप्रभः / श्वेतो वर्षासु वर्णेन पाण्डुरः शरदि प्रभुः / हेमन्ते ताम्रवर्णः स्याच्छिशिरे लोहितो रविः

ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಕಪಿಲವರ್ಣನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಗ್ರೀಷ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್. ವರ್ಷಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತವರ್ಣವಾಗಿ, ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ಪಾಂಡುರಪ್ರಭೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಹೇಮಂತದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರವರ್ಣ, ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ ರವಿ ಲೋಹಿತವರ್ಣನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 24

ओषधीषु बलं धत्ते स्वधामपि पितृष्वथ / सूर्यो ऽमरत्वममृते त्रयं त्रिषु नियच्छति

ಅವನು ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪಿತೃಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಧಾ’ ಎಂಬ ಹವಿಯನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯನು ಅಮೃತದ ಮೂಲಕ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಆ ತ್ರಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 25

अन्ये चाष्टौ ग्रहा ज्ञेयाः सूर्येणाधिष्ठिता द्विजाः / चन्द्रमाः सोमपुत्रश्च शुक्रश्चैव बृहस्पतिः / भौमो मन्दस्तथा राहुः केतुमानपि चाष्टमः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಸೂರ್ಯನ ಅಧಿಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇನ್ನೂ ಎಂಟು ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ—ಚಂದ್ರ, ಸೋಮಪುತ್ರ ಬುಧ, ಶುಕ್ರ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಭೌಮ (ಮಂಗಳ), ಮಂದ (ಶನಿ), ರಾಹು ಮತ್ತು ಎಂಟನೆಯದು ಕೇತು.

Verse 26

सर्वे ध्रुवे निबद्धा वै ग्रहास्ते वातरश्मिभिः / भ्राम्यमाणा यथायोगं भ्रमन्त्यनुदिवाकरम्

ಆ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳು ಧ್ರುವತಾರೆಯಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿನಂತಿರುವ ರಶ್ಮಿಗಳ ಕಯಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಚಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಪ್ರತಿದಿನ ದಿವಾಕರನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಪರಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 27

अलातचक्रवद् यान्ति वातचक्रेरिता द्विजाः / यस्माद् वहति तान् वायुः प्रवहस्तेन स स्मृतः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ವಾಯುಚಕ್ರದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಅವರು ಅಲಾತಚಕ್ರದಂತೆ ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ವಾಯುವೇ ಅವರನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದರಿಂದ, ಅವನು ‘ಪ್ರವಹ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 28

रथस्त्रिचक्रः सोमस्य कुन्दाभास्तस्य वाजिनः / वामदक्षिणतो युक्ता दश तेन निशाकरः

ಸೋಮನ ರಥವು ತ್ರಿಚಕ್ರಯುಕ್ತ; ಅವನ ವಾಜಿನಗಳು ಕುಂದಪುಷ್ಪದಂತೆ ಶುಭ್ರ. ಎಡ-ಬಲಗಳಲ್ಲಿ ದಶ ಅಶ್ವಗಳು ಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಶಾಕರ ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 29

वीथ्याश्रयाणि चरति नक्षत्राणि रविर्यथा / ह्रासवृद्धी च विप्रेन्द्रा ध्रुवाधाराणि सर्वदा

ರವಿಯು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ವೀಥಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಅವುಗಳ ಹ್ರಾಸ-ವೃದ್ಧಿಗಳು ಸದಾ ಧ್ರುವತಾರೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ.

Verse 30

स सोमः शुक्लपक्षे तु भास्करे परतः स्थिते / आपूर्यते परस्यान्तः सततं दिवसक्रमात्

ಆ ಸೋಮನು ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಭಾಸ್ಕರನು ಅವನ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಪಾರವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವಾಗ, ದಿನಕ್ರಮದಂತೆ ಅವನ ಪರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತುಂಬುತ್ತಾ (ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತಾ) ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

क्षीणायितं सुरैः सोममाप्यायति नित्यदा / एकेन रश्मिना विप्राः सुषुम्नाख्येन भास्करः

ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ದೇವತೆಗಳು ‘ಪಾನ’ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಸೋಮನು ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ಭಾಸ್ಕರನು ‘ಸುಷುಮ್ನಾ’ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಿರಣದಿಂದ ಅವನನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಪೋಷಿಸಿ ತುಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 32

एषा सूर्यस्य वीर्येण सोमस्याप्यायिता तनुः / पौर्णमास्यां स दृश्येत संपूर्णे दिवसक्रमात्

ಸೂರ್ಯನ ವೀರ್ಯದಿಂದ ಪೋಷಿತವಾದ ಈ ಸೋಮನ ತನುವು (ಚಂದ್ರಮಂಡಲ), ದಿನಕ್ರಮ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಪೌರ್ಣಮಾಸಿಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 33

संपूर्णमर्धमासेन तं सोमममृतात्मकम् / पिबन्ति देवता विप्रा यतस्ते ऽमृतभोजनाः

ಅರ್ಧಮಾಸದಲ್ಲೇ ದೇವರೂ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳೂ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ಸೋಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಅಮೃತಭೋಜಿಗಳು ಎನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 34

ततः पञ्चदशे भागे किञ्चिच्छिष्टे कलात्मके / अपराह्णे पितृगणा जघन्यं पर्युपासते

ನಂತರ ಕಲಾಮಯ ದಿನದ ಹದಿನೈದನೇ ಭಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಉಳಿದಾಗ, ಅಪರಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಣರು ಅವನತ (ಅವಸಾನ) ಭಾಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಅರ್ಪಣಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 35

पिबन्ति द्विकलं कालं शिष्टा तस्य कला तुया / सुधामृतमयीं पुण्यां तामन्दोरमृतात्मिकाम्

ಎರಡು ಕಲಾ-ಕಾಲದವರೆಗೆ ಧರ್ಮಿಷ್ಠರು, ನಿನ್ನಿಂದ ಪ್ರದತ್ತವಾದ ಅವನ ಪವಿತ್ರ ಸುಧಾ-ಅಮೃತಮಯ ಕಲೆಯನ್ನು—ಚಂದ್ರನ ಅಮೃತಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು—ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 36

निः सृतं तदमावास्यां गभस्तिभ्यः स्वधामृतम् / मासतृप्तिमपाप्यग्र्यां पितरः सन्ति निर्वृताः

ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಿಂದ ‘ಸ್ವಧಾ’ ಎಂಬ ಅಮೃತ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾಸಿಕ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಪಿತೃಗಳು ಸಂತೃಪ್ತಿಯೂ ಶಾಂತಿಯೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 37

न सोमस्य विनाशः स्यात् सुधा देवैस्तु पीयते / एवं सूर्यनिमित्तस्य क्षयो वृद्धिश्च सत्तमाः

ಸೋಮನಿಗೆ ವಿನಾಶವಿಲ್ಲ; ದೇವರುಗಳು ಅವನ ಸುಧೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ಸತ್ತಮಾ, ಸೂರ್ಯನಿಮಿತ್ತದಿಂದಲೇ ಇಂತೆ ಕ್ಷಯವೂ ವೃದ್ಧಿಯೂ (ಕಲಾಹ್ರಾಸ-ವೃದ್ಧಿ) ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 38

सोमपुत्रस्य चाष्टाभिर्वाजिभिर्वायुवेगिभिः / वारिजैः स्यन्दनो युक्तस्तेनासौ याति सर्वतः

ಸೋಮಪುತ್ರನ ರಥವು ಜಲಜನ್ಯ, ವಾಯುವೇಗದಂತೆ ಓಡುವ ಎಂಟು ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ; ಆ ರಥದಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 39

शुक्रस्य भूमिजैरश्वैः स्यन्दनो दशभिर्वृतः / अष्टबिश्चाथ भौमस्य रथो हैमः सुशोभनः

ಶುಕ್ರನ ರಥವು ಭೂಮಿಜವಾದ ಹತ್ತು ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಭೌಮ (ಮಂಗಳ)ನ ರಥವು ಎಂಟು ಹಯಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ, ಸುವರ್ಣಮಯ ಸುಶೋಭನ ರಥವಾಗಿದೆ।

Verse 40

बृहस्पतेरथाष्टाश्वः स्यन्दनो हेमनिर्मितः / रथस्तमोमयो ऽष्टाश्वो मन्दस्यायसनिर्मितः / स्वर्भानोर्भास्करारेश्च तथा षड्भिर्हयैर्वृतः

ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ರಥವು ಹಿಮನಿರ್ಮಿತ (ಸುವರ್ಣ)ವಾಗಿದ್ದು ಎಂಟು ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಮಂದ (ಶನಿ)ನ ರಥವು ಆಯಸನಿರ್ಮಿತ, ತಮೋಮಯ, ಎಂಟು ಅಶ್ವಗಳ ರಥ. ಸ್ವರ್ಭಾನು (ರಾಹು), ಭಾಸ್ಕರನ ಶತ್ರು, ಅವನೂ ಆರು ಹಯಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 41

एते महाग्रहाणां वै समाख्याता रथा नव / सर्वे ध्रुवे महाभागा निबद्धा वातरश्मिभिः

ಈ ರೀತಿ ಮಹಾಗ್ರಹಗಳ ಒಂಬತ್ತು ರಥಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಓ ಮಹಾಭಾಗನೇ! ಅವೆಲ್ಲವೂ ವಾಯುರಶ್ಮಿಗಳ ರೂಪದ ಬಂಧಗಳಿಂದ ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ನಿಬದ್ಧವಾಗಿವೆ।

Verse 42

ग्रहर्क्षताराधिष्ण्यानि ध्रुवे बद्धान्येशेषतः / भ्रमन्ति भ्रामयन्त्येनं सर्वाण्यनिलरश्मिभिः

ಗ್ರಹಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲಗಳು, ತಾರೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿನಾಯಿತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ. ಅವು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಭ್ರಮಿಸಿ, ಅನಿಲರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ (ವಿಶ್ವಚಕ್ರ)ವನ್ನೂ ಭ್ರಮಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ।