Adhyaya 14

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्माहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयोदशो ऽध्यायः नैमिषीया ऊचुः देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् / उत्पत्तिं विस्तरात् सूत ब्रूहि वैवस्वते ऽन्तरे

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಮಾಹಸ್ತ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದ ತ್ರಯೋದಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು। ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತನೇ! ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವರು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 2

स शप्तः शंभुना पूर्वं दक्षः प्राचेतसो नृपः / किमकार्षोन्महाबुद्धे श्रोतुमिच्छाम सांप्रतम्

ಹೇ ರಾಜನೇ! ಪ್ರಾಚೇತಸ ಪುತ್ರನಾದ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಶಂಭು (ಶಿವ) ಶಾಪ ನೀಡಿದ್ದನು. ಹೇ ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತನೇ! ನಂತರ ಅವನು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಅದನ್ನು ಈಗ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ।

Verse 3

सूत उवाच वक्ष्ये नारायणेनोक्तं पूर्वकल्पानुषङ्गिकम् / त्रिकालबद्धं पापघ्नं प्रजासर्गस्य विस्तरम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ನಾರಾಯಣನು ಉಕ್ತಿಸಿದ, ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ತ್ರಿಕಾಲಬದ್ಧ, ಪಾಪಘ್ನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ನಾನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 4

स शप्तः शंभुना पूर्वं दक्षः प्राचेतसो नृपः / विनिन्द्य पूर्ववैरेण गङ्गाद्वरे ऽयजद् भवम्

ಪ್ರಾಚೇತಸನ ಪುತ್ರನಾದ ರಾಜ ದಕ್ಷನು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶಂಭುವಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು; ನಂತರವೂ ಹಳೆಯ ವೈರವಶದಿಂದ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ ಗಂಗಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಭವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 5

देवाश्च सर्वे भागार्थमाहूता विष्णुना सह / सहैव मुनिभिः सर्वैरागता मुनिपुङ्गवाः

ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಗಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಬಂದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುನಿಪುಂಗವರೂ ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು।

Verse 6

दृष्ट्वा देवकुलं कृत्स्नं शङ्करेण विनागतम् / दधीचो नाम विप्रर्षिः प्राचेतसमथाब्रवीत्

ಶಂಕರನಿಲ್ಲದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇವಕುಲ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದಧೀಚಿ ಎಂಬ ವಿಪ್ರರ್ಷಿ ಆಗ ಪ್ರಾಚೇತಸ (ದಕ್ಷ)ನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು।

Verse 7

दधीच उवाच ब्रह्मादयः पिशाचान्ता यस्याज्ञानुविधायिनः / स देवः सांप्रतं रुद्रो विधिना किं न पूज्यते

ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಿಂದ ಪಿಶಾಚಾಂತವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಯಾರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ದೇವನೇ ಈಗ ರುದ್ರನಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಹಾಗಾದರೆ ವಿಧಿಯಂತೆ ಅವನನ್ನು ಏಕೆ ಪೂಜಿಸಬಾರದು?

Verse 8

दक्ष उवाच सर्वेष्वेव हि यज्ञेषु न भागः परिकल्पितः / न मन्त्रा भार्यया सार्धं शङ्करस्येति नेज्यते

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು—ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶಂಕರನಿಗೆ ಪಾಲು ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಶಂಕರನ ಪೂಜೆಯೂ ನಡೆಯದು।

Verse 9

विहस्य दक्षं कुपितो वचः प्राह महामुनिः / शृण्वतां सर्वदेवानां सर्वज्ञानमयः स्वयम्

ಆಮೇಲೆ ಮಹಾಮುನಿ—ನಗುತ್ತಲೇ ಕೋಪಗೊಂಡು—ದಕ್ಷನಿಗೆ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು; ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವನು ಸ್ವತಃ ಸರ್ವಜ್ಞಾನಮಯನಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 10

दधीच उवाच यतः प्रवृत्तिर्विश्वेषां यश्चास्य परमेश्वरः / संपूज्यते सर्वयज्ञैर्विदित्वा किल शङ्करः

ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದರು—ಯಾರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೋ ಮತ್ತು ಯಾರು ಅದರ ಪರಮೇಶ್ವರನೋ; ಅವನನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ಜನರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 11

न ह्यं शङ्करो रुद्रः संहर्ता तामसो हरः / नग्नः कपाली विकृतो विश्वात्मा नोपपद्यते

ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು (ಕೇವಲ) ಸಂಹಾರಕ ರುದ್ರ-ಶಂಕರ, ತಾಮಸ ‘ಹರ’ ಮಾತ್ರನಲ್ಲ. ವಿಶ್ವಾತ್ಮನನ್ನು ನಗ್ನ, ಕಪಾಲಧಾರಿ ಅಥವಾ ವಿಕೃತರೂಪ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಯುಕ್ತಿಯಲ್ಲ।

Verse 12

ईश्वरो हि जगत्स्त्रष्टा प्रभुर्नारायणः स्वराट् / सत्त्वात्मको ऽसौ भगवानिज्यते सर्वकर्मसु

ನಾರಾಯಣನೇ ಈಶ್ವರನು—ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪ್ರಭು, ಸ್ವರಾಟ್. ಆ ಭಗವಾನ್ ಸತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪನು; ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 13

दधीच उवाच किं त्वया भगवानेष सहस्त्रांशुर्न दृश्यते / सर्वलोकैकसंहर्ता कालात्मा परमेश्वरः

ದಧೀಚನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನಗೆ ಈ ಸಹಸ್ರಕಿರಣಗಳ ಭಗವಾನ್ ಸೂರ್ಯನು ಏಕೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ? ಅವನೇ ಕಾಲಾತ್ಮಕ ಪರಮೇಶ್ವರ, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಏಕೈಕ ಸಂಹಾರಕನು।

Verse 14

यं गृणन्तीह विद्वांसो धार्मिका ब्रह्मवादिनः / सो ऽयं साक्षी तीव्ररोचिः कालात्मा शाङ्करीतनुः

ಇಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರು, ಧಾರ್ಮಿಕರು, ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಯಾರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೋ—ಅವನೇ ಸಾಕ್ಷಿ; ತೀವ್ರ ಪ್ರಕಾಶವಂತ, ಕಾಲಾತ್ಮ, ಶಾಂಕರೀ ತನು (ಶಿವಸ್ವರೂಪ) ಧರಿಸಿದವನು।

Verse 15

एष रुद्रो महादेवः कपर्दे च घृणी हरः / आदित्यो भगवान् सूर्यो नीलग्रीवो विलोहितः

ಇವನೇ ರುದ್ರ ಮಹಾದೇವ—ಕಪರ್ದೀ, ಘೃಣೀ, ಹರ. ಇವನೇ ಆದಿತ್ಯ, ಭಗವಾನ್ ಸೂರ್ಯ—ನೀಲಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ವಿಲೋಹಿತನು ಕೂಡ।

Verse 16

संस्तूयते सहस्त्रांशुः सामगाध्वर्युहोतृभिः / पश्यैनं विश्वकर्माणं रुद्रमूर्ति त्रयीमयम्

ಸಹಸ್ರಾಂಶು (ಸೂರ್ಯ)ನನ್ನು ಸಾಮಗಾಯಕರು, ಅಧ್ವರ್ಯುಗಳು, ಹೋತೃಗಳು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನನ್ನು ನೋಡು—ವಿಶ್ವಕರ್ಮ, ರುದ್ರಮೂರ್ತಿ, ವೇದತ್ರಯೀಮಯನು।

Verse 17

दक्ष उवाच य एते द्वादशादित्या आगता यज्ञभागिनः / सर्वे सूर्या इति ज्ञेया न ह्यान्यो विद्यते रविः

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು—ಯಜ್ಞಭಾಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿ ಬಂದ ಈ ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರು ಎಲ್ಲರೂ ‘ಸೂರ್ಯ’ರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ರವಿ ಇಲ್ಲ।

Verse 18

एवमुक्ते तु मुनयः समायाता दिदृक्षवः / बाढमित्यब्रुवन् वाक्यं तस्य साहाय्यकारिणः

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದರ್ಶನಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಾದ ಮುನಿಗಳು ಸೇರಿ ಬಂದರು. ಅವರು “ಬಾಢಮ್—ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಅವನ ಸಹಾಯಕರಾದರು.

Verse 19

तमसाविष्टमनसो न पश्यन्ति वृषध्वजम् / सहस्त्रशो ऽथ शतशो भूय एव विनिन्द्यते

ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರು ವೃಷಧ್ವಜನಾದ (ಶಿವನ) ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯರು. ಬದಲಾಗಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ—ಸಾವಿರದಷ್ಟು, ನೂರದಷ್ಟು—ನಿಂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 20

निन्दन्तो वैदिकान् मन्त्रान् सर्वभूतपतिं हरम् / अपूजयन् दक्षवाक्यं मोहिता विष्णुमायया

ವಿಷ್ಣುಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಅವರು ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರು; ಸರ್ವಭೂತಪತಿಯಾದ ಹರನನ್ನು (ಶಿವನನ್ನು) ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ. ದಕ್ಷನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ತಡೆದರು.

Verse 21

देवाश्च सर्वे भागार्थमागता वासवादयः / नापश्यन् देवमीशानमृते नारायणं हरिम्

ಇಂದ್ರಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಪಾಲಿಗಾಗಿ ಬಂದರು; ಆದರೆ ನಾರಾಯಣ ಹರಿಯನ್ನು ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಈಶಾನನನ್ನು ಅವರು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

Verse 22

हिरण्यगर्भो भगवान् ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः / पश्यतामेव सर्वेषां क्षणादन्तरधीयत

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನಾದ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ, ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು—ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಂತರಧಾನನಾದನು.

Verse 23

अन्तर्हिते भगवति दक्षो नारायणं हरिम् / रक्षकं जगतां देवं जगाम शरणं स्वयम्

ಭಗವಾನ್ ಅಂತರ್ಹಿತನಾದಾಗ ದಕ್ಷನು ಸ್ವತಃ ಜಗತ್ತಿನ ರಕ್ಷಕ ದೇವ—ನಾರಾಯಣ ಹರಿ—ಯ ಶರಣಿಗೆ ಹೋದನು.

Verse 24

प्रवर्तयामास च तं यज्ञं दक्षो ऽथ निर्भयः / रक्षते भगवान् विष्णुः शरणागतरक्षकः

ನಂತರ ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ದಕ್ಷನು ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು; ಶರಣಾಗತರ ರಕ್ಷಕನಾದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವೇ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 25

पुनः प्राह च तं दक्षं दधीचो भगवानृषिः / संप्रेक्ष्यर्षिगणान् देवान् सर्वान् वै ब्रह्मविद्विषः

ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ದಧೀಚಿ ಮತ್ತೆ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು; ಋಷಿಗಣಗಳನ್ನೂ ದೇವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮದ್ವೇಷಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದರು.

Verse 26

अपूज्यपूजने चैव पूज्यानां चाप्यपूजने / नरः पापमवाप्नोति महद् वै नात्र संशयः

ಅಪೂಜ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಪೂಜ್ಯರನ್ನು ಪೂಜಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ, ಮನುಷ್ಯನು ಮಹಾಪಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 27

असतां प्रग्रहो यत्र सतां चैव विमानना / दण्डो देवकृतस्तत्र सद्यः पतति दारुणः

ಎಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವಿದ್ದು ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಅವಮಾನವೋ, ಅಲ್ಲಿ ದೇವರಿಂದ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭೀಕರ ದಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

Verse 28

एवमुक्त्वा तु विप्रर्षिः शशापेश्वरविद्विषः / समागतान् ब्राह्मणांस्तान् दक्षसाहाय्यकारिणः

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಆ ವಿಪ್ರಋಷಿಯು, ಈಶ್ವರದ್ವೇಷಿಗಳಾದ—ದಕ್ಷನಿಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು—ಶಪಿಸಿದನು।

Verse 29

यस्माद् बहिष्कृता वेदा भवद्भिः परमेश्वरः / विनिन्दितो महादेवः शङ्करो लोकवन्दितः

ನೀವು ವೇದಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ ಕಾರಣ, ಲೋಕವಂದಿತ ಪರಮೇಶ್ವರ—ಮಹಾದೇವ ಶಂಕರನನ್ನು—ನಿಂದಿಸಿದ್ದೀರಿ।

Verse 30

भविष्यध्वं त्रयीबाह्याः सर्वे ऽपीश्वरविद्विषः / निन्दन्तो ह्यैश्वरं मार्गं कुशास्त्रासक्तमानसाः

ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ತ್ರಯೀ-ವೇದದ ಹೊರಗಿನವರಾಗುವಿರಿ; ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಈಶ್ವರದ್ವೇಷಿಗಳಾಗುವಿರಿ—ಕುಶಾಸ್ತ್ರಾಸಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಗವಂತನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿಂದಿಸುವಿರಿ।

Verse 31

मिथ्याधीतसमाचारा मिथ्याज्ञानप्रलापिनः / प्राप्य घोरं कलियुगं कलिजैः किल पीडिताः

ಅವರ ಆಚರಣೆ ಮಿಥ್ಯಾ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದು, ಅವರು ಮಿಥ್ಯಾ ‘ಜ್ಞಾನ’ವನ್ನು ಬಡಬಡಿಸುವರು; ಘೋರ ಕಲಿಯುಗವನ್ನು ಪಡೆದು ಕಲಿಜನಿತ ದೋಷಗಳಿಂದಲೂ ಕಲಿಜರಿಂದಲೂ ಪೀಡಿತರಾಗುವರು।

Verse 32

त्यक्त्वा तपोबलं कृत्स्नं गच्छध्वं नरकान् पुनः / भविष्यति हृषीकेशः स्वाश्रितो ऽपि पराङ्मुखः

ಸಂಪೂರ್ಣ ತಪೋಬಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನೀವು ಮತ್ತೆ ನರಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವಿರಿ; ನೀವು ಆಶ್ರಯವೆಂದು ಹೇಳುವ ಹೃಷೀಕೇಶನೂ ನಿಮ್ಮಿಂದ ಪರಾಂಗ್ಮುಖನಾಗುವನು।

Verse 33

एवमुक्त्वा तु विप्रर्षिर्विरराम तपोनिधिः / जगाम मनसा रुद्रमशेषाघविनाशनम्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ತಪೋನಿಧಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಮೌನರಾದರು; ಮತ್ತು ಮನಸಿನಿಂದಲೇ ನಿಃಶೇಷ ಪಾಪನಾಶಕ ರುದ್ರನನ್ನು ಶರಣಾದರು.

Verse 34

एतस्मिन्नन्तरे देवी महादेवं महेश्वरम् / पतिं पशुपतिं देवं ज्ञात्वैतत् प्राह सर्वदृक्

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸರ್ವದರ್ಶಿನಿಯಾದ ದೇವಿ ಅವರನ್ನು ಮಹಾದೇವ, ಮಹೇಶ್ವರ, ಪತಿ ಹಾಗೂ ಪಶುಪತಿ ದೇವನೆಂದು ತಿಳಿದು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 35

देव्युवाच दक्षो यज्ञेन यजते पिता मे पूर्वजन्मनि / विनिन्द्य भवतो भावमात्मानं चापि शङ्कर

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆ ದಕ್ಷ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ; ಓ ಶಂಕರ, ಅವನು ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯಭಾವವನ್ನೂ ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನೂ ಸಹ ನಿಂದಿಸಿದನು.

Verse 36

देवाः सहर्षिभिश्चासंस्तत्र साहाय्यकारिणः / विनाशयाशु तं यज्ञं वरमेकं वृणोम्यहम्

ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಋಷಿಗಳೊಡನೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಇದ್ದರು. “ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನಾಶಮಾಡು; ನಾನು ಈ ಒಂದೇ ವರವನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 37

एवं विज्ञापितो देव्या देवो देववरः प्रभुः / ससर्ज सहसा रुद्रं दक्षयज्ञजिघांसया

ದೇವಿಯ ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪ್ರಭು ದಕ್ಷಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ರುದ್ರನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 38

सहस्त्रशीर्षपादं च सहस्त्राक्षं महाभुजम् / सहस्त्रपाणिं दुर्धर्षं युगान्तानलसन्निभम्

ಅವನು ಸಹಸ್ರ ಶಿರಸ್ಸುಗಳೂ ಪಾದಗಳೂಳ್ಳವನು, ಸಹಸ್ರ ನೇತ್ರಗಳವನು, ಮಹಾಬಾಹು; ಸಹಸ್ರ ಹಸ್ತಗಳವನು, ಅಜೇಯ, ಯುಗಾಂತಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವವನು।

Verse 39

दंष्ट्राकरालं दुष्प्रेक्ष्यं शङ्खचक्रगदाधरम् / दण्डहस्तं महानादं शार्ङ्गिणं भूतिभूषणम्

ಅವನು ದಂಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಭೀಕರ, ನೋಡುವುದೇ ದುಷ್ಕರ; ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಗದೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು; ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಹಿಡಿದು ಮಹಾನಾದ ಮಾಡಿದವನು, ಶಾರ್ಙ್ಗಧನುರ್ಧರ, ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಭೂಷಣವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವನು ಎಂದು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು।

Verse 40

वीरभद्र इति ख्यातं देवदेवसमन्वितम् / स जातमात्रो देवेशमुपतस्थे कृताञ्जलिः

ಅವನು ‘ವೀರಭದ್ರ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದನು, ದೇವಾಧಿದೇವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮನ್ವಿತ; ಜನ್ಮಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ದೇವೇಶನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 41

तमाह दक्षस्य मखं विनाशय शिवोस्त्विति / विनिन्द्य मां स यजते गङ्गाद्वारे गणेश्वर

ಅವನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು—‘ಶಿವಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ದಕ್ಷನ ಮಖವನ್ನು (ಯಜ್ಞವನ್ನು) ನಾಶಮಾಡು.’ ಆದರೆ ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದವನೇ ಗಂಗಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಓ ಗಣೇಶ್ವರ!

Verse 42

ततो बन्धुप्रयुक्तेन सिंहेनैकेन लीलया / वीरभद्रेण दक्षस्य विनाशमगमत् क्रतुः

ನಂತರ ಬಂಧುಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದೇ ಸಿಂಹದಿಂದಲೇ, ವೀರಭದ್ರನು ಲೀಲೆಯಂತೆ ದಕ್ಷನ ಕ್ರತು (ಯಜ್ಞ)ವನ್ನು ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದನು।

Verse 43

मन्युना चोमया सृष्टा भद्रकाली महेश्वरी / तया च सार्धं वृषभं समारुह्य ययौ गणः

ಕ್ರೋಧದಿಂದಲೂ ಉಮಾದೇವಿಯಿಂದಲೂ ಮಹೇಶ್ವರಿ ಭದ್ರಕಾಳಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಳು. ಅವಳೊಡನೆ ಗಣಸಮೂಹವು ವೃಷಭಾರೂಢನಾಗಿ ಹೊರಟನು.

Verse 44

अन्ये सहस्त्रशो रुद्रा निसृष्टास्तेन धीमता / रोमजा इति विख्यातास्तस्य साहाय्यकारिणः

ಆ ಧೀಮಂತನು ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರಾರು ರುದ್ರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವರು ‘ರೋಮಜ’ (ರೋಮದಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು) ಎಂದು ಖ್ಯಾತರು, ಅವನ ಕಾರ್ಯಸಹಾಯಕರು.

Verse 45

शूलशक्तिगदाहस्ताष्टङ्कोपलकरास्तथा / कालाग्निरुद्रसंकाशा नादयन्तो दिशो दश

ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶೂಲ, ಶಕ್ತಿ, ಗದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಕಾಲಾಗ್ನಿ-ರುದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ದಶದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಾದಗೊಳಿಸಿದರು.

Verse 46

सर्वे वृषासनारूढाः सभार्याश्चातिभीषणाः / समावृत्य गणश्रेष्ठं ययुर्दक्षमखं प्रति

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ವೃಷಭಾರೂಢರಾಗಿದ್ದು, ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಅತಿಭೀಕರರಾಗಿದ್ದರು. ಗಣಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು.

Verse 47

सर्वे शंप्राप्य तं देशं गङ्गाद्वारमिति श्रुतम् / ददृशुर्यज्ञदेशं तं दक्षस्यामिततेजसः

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ‘ಗಂಗಾದ್ವಾರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆ ದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅಲ್ಲಿ ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಂಡರು.

Verse 48

देवाङ्गनासहस्त्राढ्यमप्सरोगीतनादितम् / वीणावेणुनिनादाढ्यं वेदवादाभिनादितम्

ಆ ದಿವ್ಯಸಭೆ ಸಾವಿರಾರು ದೇವಾಂಗನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗೀತನಾದದಿಂದ ನಿನಾದಿತವಾಗಿತ್ತು. ವೀಣೆ-ವೇಣುವಿನ ಮಧುರಧ್ವನಿಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ, ವೇದವಾಕ್ಯಗಳ ಗಂಭೀರ ಪಠನಘೋಷದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು.

Verse 49

दृष्ट्वा सहर्षिभिर्देवैः समासीनं प्रजापतिम् / उवाच भद्रया रुद्रैर्वोरभद्रः स्मयन्निव

ಋಷಿಗಳೂ ದೇವರೂ ಜೊತೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ರುದ್ರರೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ವೀರಭದ್ರನು ನಗುವಂತೆ, ಶುಭವಾದ ಆದರೆ ದೃಢವಾದ ಸ್ಥೈರ್ಯದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 50

वयं ह्यनुचराः सर्वे शर्वस्यामिततेजसः / भागाभिलप्सया प्राप्ता भागान् यच्छध्वमीप्सितान्

ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಶರ್ವ (ಶಿವ)ನ ಅನುಚರರು. ನಮ್ಮ ಯಜ್ಞಭಾಗಗಳ ಆಸೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ; ನಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ ಕೊಡಿ.

Verse 51

अथ चेत् कस्यचिदियमाज्ञा मुनिसुरोत्तमाः / भागो भवद्भ्यो देयस्तु नास्मभ्यमिति कथ्यताम् / तं ब्रूताज्ञापयति यो वेत्स्यामो हि वयं ततः

ಹೇ ಮುನಿ-ಸುರೋತ್ತಮರೇ, ಇದು ಯಾರಾದರೂ ನೀಡಿದ ಆಜ್ಞೆಯಾದರೆ—‘ಭಾಗ ನಿಮಗೆ ಕೊಡಬೇಕು, ನಮಗೆ ಅಲ್ಲ’—ಅಂದರೆ ಆ ಆಜ್ಞಾಪಕನು ಯಾರು ಎಂದು ಹೇಳಿರಿ. ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದ ನಂತರ ನಾವು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವೆವು.

Verse 52

एवमुक्ता गणेशेन प्रजापतिपुरः सराः / देवा ऊचुर्यज्ञभागे न च मन्त्रा इति प्रभुम्

ಗಣೇಶನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸಭೆಯ ಮುಂದೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ದೇವರುಗಳು ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಯಜ್ಞಭಾಗದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೆ ಅನುಮೋದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 53

मन्त्रा ऊचुः सुरान् यूयं तमोपहतचेतसः / ये नाध्वरस्य राजानं पूजयध्वं महेश्वरम्

ಮಂತ್ರಗಳು ದೇವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಸುರರೇ, ನಿಮ್ಮ ಚಿತ್ತ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಧ್ವರಯಜ್ಞದ ರಾಜನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ನೀವು ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ।”

Verse 54

ईश्वरः सर्वभूतानां सर्वभूततनुर्हरः / पूज्यते सर्वयज्ञेषु सर्वाभ्युदसिद्धिदः

ಈಶ್ವರನು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಅಧಿಪತಿ; ಹರಿಯೇ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ದೇಹರೂಪವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯನು, ಸರ್ವ ಅಭ್ಯುದಯ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನು।

Verse 55

एवमुक्ता अपीशानं मायया नष्टचेतसः / न मेनिरे ययुर्मन्त्रा देवान् मुक्त्वा स्वमालयम्

ಇಂತೆ ಹೇಳಿದರೂ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಅವರ ಚಿತ್ತ ನಾಶವಾಯಿತು; ಅವರು ಈಶಾನನನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ. ದೇವರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಆ ಮಂತ್ರಧಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು।

Verse 56

ततः स रुद्रो भगवान् सभार्यः सगणेश्वरः / स्पृशन् कराभ्यां ब्रह्मर्षि दधीचं प्राह देवताः

ಆಮೇಲೆ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಗಣೇಶ್ವರರಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ದಧೀಚಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ದೇವರಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 57

मन्त्राः प्रमाणं न कृता युष्माभिर्बलगर्वितैः / यस्मात् प्रसह्य तस्माद् वो नाशयाम्यद्य गर्वितम्

ಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ಮದಗೊಂಡ ನೀವು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿ ಇಂದು ನಿಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವೆನು।

Verse 58

इत्युक्त्वा यज्ञशालां तां ददाह गणपुङ्गवः / गणेश्वराश्च संक्रुद्धा यूपानुत्पाट्य चिक्षिपुः

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಶಿವಗಣಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ಯಜ್ಞಶಾಲೆಯನ್ನು ದಹಿಸಿದನು; ಕ್ರುದ್ಧರಾದ ಗಣೇಶ್ವರರು ಯೂಪಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ದೂರಕ್ಕೆ ಎಸೆದರು।

Verse 59

प्रस्तोत्रा सह होत्रा च अश्वं चैव गणेश्वराः / गृहीत्वा भीषणाः सर्वे गङ्गास्त्रोतसि चिक्षिपुः

ನಂತರ ಭೀಕರರೂಪದ ಗಣೇಶ್ವರರು ಪ್ರಸ್ತೋತೃ ಹಾಗೂ ಹೋತೃ ಪುರೋಹಿತರೊಡನೆ ಯಜ್ಞಾಶ್ವವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಗಂಗೆಯ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಎಸೆದರು।

Verse 60

वीरभद्रो ऽपि दीप्तात्मा शक्रस्योद्यच्छतः करम् / व्यष्टम्भयददीनात्मा तथान्येषां दिवौकसाम्

ಆಗ ದೀಪ್ತಾತ್ಮನಾದ ವೀರಭದ್ರನು ಶಕ್ರನ (ಇಂದ್ರನ) ಎತ್ತಿದ ಕೈಯನ್ನು ತಡೆದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಡಗದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇತರ ದೇವಲೋಕವಾಸಿಗಳ ಕೈಗಳನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದನು।

Verse 61

भगस्य नेत्रे चोत्पाट्य करजाग्रेण लीलया / निहत्य मुष्टिना दन्तान् पूष्णश्चैवमपातयत्

ಅವನು ಲೀಲೆಯಂತೆ ನಖಗಳ ತುದಿಯಿಂದ ಭಗನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದನು; ನಂತರ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪೂಷನ ದಂತಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಅವನನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಡವಿದನು।

Verse 62

तथा चन्द्रमसं देवं पादाङ्गुष्ठेन लीलया / धर्षयामास बलवान् स्मयमानो गणेश्वरः

ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಗಣೇಶ್ವರನು ನಗುತ್ತಾ, ಲೀಲೆಯಂತೆ ತನ್ನ ಪಾದದ ಅಂಗುಷ್ಟದಿಂದ ಚಂದ್ರದೇವನನ್ನು ಒತ್ತಿ ಅವಮಾನಿಸಿದನು।

Verse 63

वह्नेर्हस्तद्वयं छित्त्वा जिह्वामुत्पाट्य लीलया / जघान मूर्ध्नि पादेन मुनीनपि मुनीश्वराः

ಅಗ್ನಿಯ ಎರಡು ಕೈಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಅವನ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಲೀಲೆಯಿಂದ ಕಿತ್ತು, ಮುನೀಶ್ವರನಾದ ಆ ಪ್ರಭುವು ಮುನಿಗಳ ತಲೆಯ ಮೇಲೂ ಪಾದಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದನು।

Verse 64

तथा विष्णुं सहरुडं समायान्तं महाबलः / विव्याध निशेतैर्बाणैः स्तम्भयित्वा सुदर्शनम्

ನಂತರ ಗರುಡನೊಡನೆ ಮುಂದುವರಿದು ಬಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಮಹಾಬಲನು ಸುದರ್ಶನವನ್ನು ಸ್ಥಂಭಗೊಳಿಸಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು।

Verse 65

समालोक्य महाबाहुरागत्य गरुडो गणम् / जघान पक्षैः सहसा ननादाम्बुनिधिर्यथा

ಗಣವನ್ನು ಕಂಡ ಮಹಾಬಾಹು ಗರುಡನು ಧಾವಿಸಿ ಬಂದು, ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಆ ದಳವನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದನು।

Verse 66

ततः सहस्त्रशो भद्रः ससर्ज गरुडान् स्वयम् / वैनतेयादभ्यधिकान् गरुडं ते प्रदुद्रुवुः

ಆಮೇಲೆ ಆ ಭದ್ರನು ಸ್ವತಃ ಸಾವಿರಾರು ಗರುಡರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು—ವೈನತೇಯನಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳನ್ನು—ಅವರು ಗರುಡ (ವೈನತೇಯ)ನ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದರು।

Verse 67

तान् दृष्ट्वा गरुडो धीमान् पलायत महाजवः / विसृज्य माधवं वेगात् तदद्भुतमिवाभवत्

ಅವರನ್ನು ಕಂಡ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಗರುಡನು ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಓಡಿ ಹೋದನು; ಆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಮಾಧವನನ್ನು ಬಿಡಿಬಿಟ್ಟನು, ಆ ಘಟನೆ ಅಚ್ಚರಿಯಂತೆ ತೋರ್ಪಟ್ಟಿತು।

Verse 68

अन्तर्हिते वैनतेये भगवान् पद्मसंभवः / आगत्य वारयामास वीरभद्रं च केशवम्

ವೈನತೇಯ (ಗರುಡ) ಅಂತರ್ಧಾನವಾದ ಬಳಿಕ ಭಗವಾನ್ ಪದ್ಮಸಂಭವ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ವೀರಭದ್ರನನ್ನೂ ಕೇಶವನನ್ನೂ—ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ತಡೆದನು।

Verse 69

प्रसादयामास च तं गौरवात् परमेष्ठिनः / संस्तूय भगवानीशः साम्बस्तत्रागमत् स्वयम्

ಪರಮೇಷ್ಠಿನಿಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ಅವನು ಅವರನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು; ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಭಗವಾನ್ ಈಶ—ಸಾಂಬ—ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು।

Verse 70

वीक्ष्य देवाधिदेवं तं साम्बं सर्वगणैर्वृतम् / तुष्टाव भगवान् ब्रह्मा दक्षः सर्वे दिवौकसः

ಸರ್ವ ಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತ ದೇವಾಧಿದೇವ ಸಾಂಬನನ್ನು ನೋಡಿ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ, ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 71

विशेषात् पार्वतीं देवीमीश्वरार्धशरीरिणीम् / स्तोत्रैर्नानाविधैर्दक्षः प्रणम्य च कृताञ्जलिः

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷನು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಈಶ್ವರನ ಅರ್ಧಶರೀರಿಣಿಯಾದ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ನಾನಾವಿಧ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 72

ततो भगवती देवी प्रहसन्ती महेश्वरम् / प्रसन्नमानसा रुद्रं वचः प्राह घृणानिधिः

ನಂತರ ಕರುಣಾನಿಧಿಯಾದ ಭಗವತಿ ದೇವಿ ನಗುತ್ತಾ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಪ್ರಸನ್ನಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರುದ್ರನಿಗೆ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 73

त्वमेव जगतः स्त्रष्टा शासिता चैव रक्षकः / अनुग्राह्यो भगवता दक्षश्चापि दिवौकसः

ಹೇ ಭಗವಾನ್! ನೀನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಶಾಸಕ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕ. ದೇವಲೋಕದ ನಿಪುಣ ದಕ್ಷನೂ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನೇ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 74

ततः प्रहस्य भगवान् कपर्दे नीललोहितः / उवाच प्रणतान् देवान् प्राचेतसमथो हरः

ಆಗ ನಗುತ್ತಾ ಭಗವಾನ್—ಕಪರ್ದಿ, ನೀಲಲೋಹಿತ, ಹರ—ಪ್ರಾಚೇತಸನೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಣತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 75

गच्छध्वं देवताः सर्वाः प्रसन्नो भवतामहम् / संपूज्यः सर्वयज्ञेषु न निन्द्यो ऽहं विशेषतः

ಹೇ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳೇ! ಈಗ ಹೋಗಿರಿ; ನಾನು ನಿಮಗೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ. ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಬಾರದು.

Verse 76

त्वं चापि शृणु मे दक्ष वचनं सर्वरक्षणम् / त्यक्त्वा लोकैषणामेतां मद्भक्तो भव यत्नतः

ನೀನು ಸಹ, ಹೇ ದಕ್ಷ! ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ನನ್ನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳು—ಲೋಕಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಈ ಆಸೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗು.

Verse 77

भविष्यसि गणेशानः कल्पान्ते ऽनुग्रहान्मम / तावत् तिष्ठ ममादेशात् स्वाधिकारेषु निर्वृतः

ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ನೀನು ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿ (ಗಣೇಶ) ಆಗುವೆ. ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ನಿಯೋಜಿತ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಇರು.

Verse 78

एवमुक्त्वा स भगवान् सपत्नीकः सहानुगः / अदर्शनमनुप्राप्तो दक्षस्यामिततेजसः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಭಗವಾನ್ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಅನುಚರರೊಡನೆ, ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ದಕ್ಷನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡಗಿಹೋದನು।

Verse 79

अन्तर्हिते महादेवे शङ्करे पद्मसंभवः / व्याजहार स्वयं दक्षमशेषजगतो हितम्

ಮಹಾದೇವ ಶಂಕರನು ಅಂತರ್ಹಿತನಾದ ಬಳಿಕ, ಪದ್ಮಸಂಭವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವತಃ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 80

ब्रह्मोवाच किं तवापगतो मोहः प्रसन्ने वृषभध्वजे / यदाचष्ट स्वयं देवः पालयैतदतन्द्रितः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವೃಷಭಧ್ವಜಾ! (ದೇವ) ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ಮೋಹ ದೂರವಾಯಿತೇ? ದೇವನು ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಅವನು ಇದನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಪ್ರಮಾದದಿಂದ ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಲಿ।

Verse 81

सर्वेषामेव भूतानां हृद्येष वसतीश्वरः / पश्यन्त्येनं ब्रह्मभूता विद्वांसो वेदवादिनः

ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲೇ ಈಶ್ವರನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮಭೂತರಾದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ವೇದವಾದಿಗಳು, ಅವನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ।

Verse 82

स आत्मा सर्वभूतानां स बीजं परमा गतिः / स्तूयते वैदिकैर्मन्त्रैर्देवदेवो महेश्वरः

ಅವನೇ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಆತ್ಮ; ಅವನೇ ಬೀಜವೂ ಪರಮ ಗತಿಯೂ. ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 83

तमर्चयति यो रुद्रं स्वात्मन्येकं सनातनम् / चेतसा भावयुक्तेन स याति परमं पदम्

ಯಾರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತ್ಮದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಏಕ ಸನಾತನ ರುದ್ರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಭಾವಯುಕ್ತ ಚಿತ್ತದಿಂದ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 84

तस्मादनादिमध्यान्तं विज्ञाय परमेश्वरम् / कर्मणा मनसा वाचा समाराधय यत्नतः

ಆದ್ದರಿಂದ ಆದಿ-ಮಧ್ಯ-ಅಂತವಿಲ್ಲದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ತಿಳಿದು, ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ವಾಣಿಯಿಂದ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸು।

Verse 85

यत्नात् परिहरेशस्य निन्दामात्मविनाशनीम् / भवन्ति सर्वदोषाय निन्दकस्य क्रिया यतः

ಆತ್ಮವಿನಾಶಕರವಾದ ಈಶನ ನಿಂದೆಯನ್ನು ಯತ್ನದಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ನಿಂದಕನ ಕ್ರಿಯೆಗಳೇ ಕೊನೆಗೆ ಸರ್ವದೋಷಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 86

यस्तवैष महायोगी रक्षको विष्णुरव्ययः / स देवदेवो भगवान् महादेवो न संशयः

ನಿನ್ನ ರಕ್ಷಕನಾದ ಅವ್ಯಯ ಮಹಾಯೋಗಿ ವಿಷ್ಣುವೇ ದೇವದೇವನಾದ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾದೇವನು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 87

मन्यन्ते ये जगद्योनिं विभिन्नं विष्णुमीश्वरात् / मोहादवेदनिष्ठत्वात् ते यान्ति नरकं नराः

ಮೋಹ ಮತ್ತು ಅವಿದ್ಯಾನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಜಗದ್ಯೋನಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಈಶ್ವರನಿಂದ ಭಿನ್ನವೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 88

वेदानुवर्तिनो रुद्रं देवं नारायणं तथा / एकीभावेन पश्यन्ति मुक्तिभाजो भवन्ति ते

ವೇದಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು ರುದ್ರದೇವನನ್ನೂ ನಾರಾಯಣನನ್ನೂ ಏಕ ತತ್ತ್ವರূপವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಮೋಕ್ಷಭಾಗಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 89

यो विष्णुः स स्वयं रुद्रो यो रुद्रः स जनार्दनः / इति मत्वा यजेद् देवं स याति परमां गतिम्

ವಿಷ್ಣುವೇ ರುದ್ರನು, ರುದ್ರನೇ ಜನಾರ್ದನನು—ಎಂದು ತಿಳಿದು ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವವನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 90

सृजत्येतज्जगत् सर्वं विष्णुस्तत् पश्यतीश्वरः / इत्थं जगत् सर्वमिदं रुद्रनारायणोद्भवम्

ವಿಷ್ಣು ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ, ಈಶ್ವರ (ರುದ್ರ) ಅದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಅಧಿಷ್ಠಾನವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಜಗತ್ತು ರುದ್ರ-ನಾರಾಯಣೋದ್ಭವ।

Verse 91

तस्मात् त्यक्त्वा हरेर्निन्दां विष्णावपि समाहितः / समाश्रयेन्महादेवं शरण्यं ब्रह्मवादिनाम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಹರಿಯ ನಿಂದೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳ ಶರಣ್ಯನಾದ ಮಹಾದೇವನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು।

Verse 92

उपश्रुत्याथ वचनं विरिञ्चस्य प्रजापतिः / जगाम शरणं देवं गोपतिं कृत्तिवाससम्

ವಿರಿಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಆಗ ದೇವನಾದ—ಗೋಪತಿ, ಭೂತಗಣಾಧಿಪತಿ, ಕೃತ್ತಿವಾಸ ಶಿವನ ಶರಣಿಗೆ ಹೋದನು।

Verse 93

ये ऽन्ये शापाग्निनिर्दग्धा दधीचस्य महर्षयः / द्विषन्तो मोहिता देवं संबभूवुः कलिष्वथ

ದಧೀಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆ ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಶಾಪಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧರಾಗಿ ಮೋಹಿತರಾದರು; ದೇವನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಿ ನಂತರ ಕಲಿಯುಗಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 94

त्यक्त्वा तपोबलं कृत्स्नं विप्राणां कुलसंभवाः / पूर्वसंस्कारमहात्म्याद् ब्रह्मणो वचनादिह

ವಿಪ್ರ ಋಷಿಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಅವರು, ಪೂರ್ವಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನಕ್ಕೆ ವಿಧೇಯರಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಪೋಬಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು।

Verse 95

मुक्तशापास्ततः सर्वे कल्पान्ते रौरवादिषु / निपात्यमानाः कालेन संप्राप्यादित्यवर्चसम् / ब्रह्माणं जगतामीशमनुज्ञाताः स्वयंभुवा

ನಂತರ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಶಾಪಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಕಾಲದಿಂದ ರೌರವಾದಿ ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆದಿತ್ಯಸಮಾನ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಜಗತೀಶ್ವರ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೇರಿದರು।

Verse 96

समाराध्य तपोयोगादीशानं त्रिदशाधिपम् / भविष्यन्ति यथा पूर्वं शङ्करस्य प्रसादतः

ತಪಸ್ಸು-ಯೋಗಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ದೇವಾಧಿಪತಿ ಈಶಾನ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಆರಾಧಿಸಿ, ಶಂಕರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವರು ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗುವರು।

Verse 97

एतद् वः कथितं सर्वं दक्षयज्ञनिषूदनम् / शृणुध्वं दक्षपुत्रीणां सर्वासां चैव संततिम्

ದಕ್ಷಯಜ್ಞನಾಶದ ವಿಷಯವೆಲ್ಲ ನಿಮಗೆ ಹೇಳಿದೆನು; ಈಗ ದಕ್ಷನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರಿಯರ ಸಂತತಿ—ವಂಶಪರಂಪರೆಯನ್ನು—ಕೇಳಿರಿ।