Adhyaya 13

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वादशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रियव्रतोत्तानपादौ मनोः स्वायंभुवस्य तु / धर्मज्ञौ सुमहावीर्यौ शतरूपा व्यजीजनत्

ಇತಿ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಪೂರ್ವವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಾದಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನಿಂದ ಶತರೂಪೆಯು ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನಪಾದರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಧರ್ಮಜ್ಞರು, ಮಹಾವೀರ್ಯಶಾಲಿಗಳು.

Verse 2

ततस्तूत्तानपादस्य ध्रुवो नाम सुतो ऽभवत् / भक्तो नारायणे देवे प्राप्तवान् स्थानमुत्तमम्

ನಂತರ ಉತ್ತಾನಪಾದನಿಗೆ ಧ್ರುವನೆಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ನಾರಾಯಣದೇವನ ಭಕ್ತನಾಗಿ ಅವನು ಪರಮೋತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 3

ध्रुवात् श्लिष्टिञ्च भव्यं च भार्या शम्भुर्व्यजायत / श्लिष्टेराधत्त सुच्छाया पञ्च पुत्रानकल्पषान्

ಧ್ರುವನ ಪತ್ನಿ ಶಂಭು ಶ್ಲಿಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಶ್ಲಿಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಚ್ಚಾಯೆ ಐದು ಕಲ್ಮಷರಹಿತ ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆದಳು.

Verse 4

वसिष्ठवचनाद् देवी तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् / आराध्य पुरुषं विष्णुं शालग्रामे जनार्दनम्

ವಸಿಷ್ಠನ ವಚನದಿಂದ ದೇವಿಯು ಅತಿದುಶ್ಚರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು. ಶಾಲಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನಾದ ಪರಮಪುರುಷ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಅವನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದಳು.

Verse 5

रिपुं रिपुञ्जयं विप्रं वृकलं वृषतेजसम् / नारायणपरान् शुद्धान् स्वधर्मपरिपालकान्

ಅವನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ಶತ್ರುಸಮೂಹವನ್ನು ಜಯಿಸುವ ವಿಪ್ರ-ಋಷಿ; ತೋಳಿನಂತೆ ಉಗ್ರ, ವೃಷಭದಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿ—ಆದರೂ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ, ನಾರಾಯಣಪರಾಯಣ, ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನು.

Verse 6

रिपोराधत्त बृहती चक्षुषं सर्वतेजसम् / सो ऽजीजनत् पुष्करिण्यां वैरण्यां चाक्षुषं मनुम् / प्रजापतेरात्मजायां वीरणस्य महात्मनः

ರಿಪುವಿನಿಂದ ಬೃಹತೀ ಸರ್ವತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಚಾಕ್ಷುಷನನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಅವನು ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯಲ್ಲಿ—ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪುತ್ರಿ, ಮಹಾತ್ಮ ವೀರಣನ ದುಹಿತೆ ವೈರಣ್ಯಾ—ಅವಳಿಂದ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 7

मनोरजायन्त दश नड्वलायां महौजसः / कन्यायां सुमहावीर्या वैराजस्य प्रजापतेः

ನಡ್ವಲಾಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಗಳಾದ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ವೈರಾಜ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಕನ್ಯೆಯಿಂದಲೂ ಮಹಾವೀರ್ಯಸಂಪನ್ನ ಸಂತಾನವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 8

ऊरुः पूरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक् शुचिः / अग्निष्टुदतिरात्रश्च सुद्युम्नश्चाभिमन्युकः

ಊರು, ಪೂರು, ಶತದ್ಯುಮ್ನ—ತಪಸ್ವಿ, ಸತ್ಯವಾಕ್ಯ, ಶುದ್ಧ—ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಷ್ಟುತ್, ಅತಿರಾತ್ರ, ಸುದ್ಯುಮ್ನ ಹಾಗೂ ಅಭಿಮನ್ಯು—ಇವರು ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 9

ऊरोरजनयत् पुत्रान् षडाग्नेयी महाबलान् / अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुमङ्गिरसं शिवम्

ಊರುನಿಂದ ಅಗ್ನೇಯೀ ಆರು ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು—ಅಂಗ, ಸುಮನಸ್, ಸ್ವಾತಿ, ಕ್ರತು, ಅಂಗಿರಸ ಮತ್ತು ಶಿವ.

Verse 10

अङ्गाद् वेनो ऽभवत् पश्चाद् बैन्यो वेनादजायत / यो ऽसौ पृथुरिति ख्यातः प्रजापालो महाबलः

ಅಂಗನಿಂದ ನಂತರ ವೇನನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ವೇನನಿಂದ ಬೈನ್ಯನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನೇ ‘ಪೃಥು’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಪ್ರಜಾಪಾಲಕ ರಾಜನು.

Verse 11

येन दुग्धा मही पूर्वं प्राजानां हितकारणात् / नियोगाद् ब्रह्मणः सार्धं देवेन्द्रेण महौजसा

ಪ್ರಜ들의 ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ‘ದುಗ್ಧ’ ಮಾಡಿದನು—ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿಯೋಗದಿಂದ—ಮತ್ತು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ದೇವೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ.

Verse 12

वेनपुत्रस्य वितते पुरा पैतामहे मखे / सूतः पौराणिको जज्ञे मायारूपः स्वयं हरिः

ವೇನಪುತ್ರನು ಪುರಾತನ ಪೈತಾಮಹ ಯಜ್ಞವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಾಗ, ಸ್ವಯಂ ಹರಿಯು ಮಾಯಾರೂಪ ಧರಿಸಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಸೂತನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು।

Verse 13

प्रवक्ता सर्वशास्त्राणां धर्मज्ञो गुणवत्सलः / तं मां नित्त मुनिश्रेष्ठाः पूर्वोद्भूतं सनातनम्

ನಾನು ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರವಕ್ತ, ಧರ್ಮಜ್ಞ, ಗುಣವತ್ಸಲನು. ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಸೃಷ್ಟಿಪೂರ್ವದಿಂದಿರುವ ಆದ್ಯ ಸನಾತನನೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ।

Verse 14

अस्मिन् मन्वन्तरे व्यासः कृष्णद्वैपायनः स्वयम् / श्रावयामास मां प्रीत्या पुराणं पुरुषो हरिः

ಈ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ವ್ಯಾಸನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ಶ್ರವಣಗೊಳಿಸಿದನು; ಹರಿಯೇ ಪರಮಪುರುಷನು।

Verse 15

मदन्वये तु ये सूताः संभूता वेदवर्जिताः / तेषां पुराणवक्तृत्वं वृत्तिरासीदजाज्ञया

ನನ್ನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸೂತರು ವೇದಾಧ್ಯಯನದಿಂದ ವರ್ಜಿತರಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅಜ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಪುರಾಣವಚನವೇ ಅವರ ಜೀವನವೃತ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 16

स तु वैन्यः पृथुर्धोमान् सत्यसंधो जितेन्द्रियः / सार्वभौमो महातेजाः स्वधर्मपरिपालकः

ಆ ವೈನ್ಯ ಪೃಥು ವಿಶಾಲ ಕೀರ್ತಿ-ವೈಭವದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಸತ್ಯಸಂಧನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಜಿತನಾಗಿ ಇದ್ದನು; ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಿದನು।

Verse 17

तस्य बाल्यात् प्रभृत्येव भक्तिर्नारायणे ऽभवत् / गोवर्धनगिरिं प्राप्य तपस्तेपे जितेन्द्रियः

ಅವನಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ನಾರಾಯಣದಲ್ಲಿ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಗೋವರ್ಧನಗಿರಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

Verse 18

तपसा भगवान् प्रीतः शङ्खचक्रगदाधरः / आगत्य देवो राजानं प्राह दामोदरः स्वयम्

ರಾಜನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಶಂಖಚಕ್ರಗದಾಧರ ಭಗವಾನ್ ಸ್ವತಃ ಬಂದನು; ಆ ದಿವ್ಯ ದಾಮೋದರನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 19

ध्रमिकौ रूपसंपन्नौ सर्वशस्त्रभृतां वरौ / मत्प्रसादादसंदिग्धं पुत्रौ तव भविष्यतः / एकमुक्त्वा हृषीकेशः स्वकीयां प्रकृतिं गतः

“ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಿನಗೆ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟುವರು—ಧರ್ಮಿಷ್ಠರು, ರೂಪಸಂಪನ್ನರು, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹೃಷೀಕೇಶನು ತನ್ನ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 20

वैन्यो ऽपि वेदविधिना निश्चलां भक्तिमुद्वहन् / अपालयत् स्वकं राज्यं न्यायेन मधुसूदने

ಹೇ ಮಧುಸೂದನ! ವೈನ್ಯ ರಾಜನೂ ವೇದವಿಧಿಯಂತೆ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನ್ಯಾಯದಿಂದ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು.

Verse 21

अचिरादेव तन्वङ्गो भार्या तस्य सुचिस्मिता / खिखण्डनं हविर्धानमन्तर्धाना व्यजायत

ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ತನ್ವಂಗನ ಪತ್ನಿ ಸುಚಿಸ್ಮಿತಾ (ಸುಮಧುರಸ್ಮಿತೆ) ಖಿಖಂಡನ ಮತ್ತು ಹವಿರ್ಧಾನ ಎಂಬ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಧಾನಾ ಎಂಬ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

Verse 22

शिखण्डनो ऽभवत् पुत्रः सुशील इति विश्रुतः / धार्मिको रूपसंपन्नो वेदवेदाङ्गपारगः

ಅವನಿಗೆ ಶಿಖಂಡನನೆಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು; ‘ಸುಶೀಲ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅವನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ರೂಪವಂತ, ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನು.

Verse 23

सो ऽधीत्य विधिवद् वेदान् धर्मेण तपसि स्थितः / मतिं चक्रे भाग्ययोगात् संन्यां प्रति धर्मवित्

ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಧರ್ಮದಲ್ಲೂ ತಪಸ್ಸಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದ ಆ ಧರ್ಮವಿದನು, ಭಾಗ್ಯಯೋಗದಿಂದ ಸಂನ್ಯಾಸದ ಕಡೆ ಮನಸ್ಸು ತಿರುಗಿಸಿದನು.

Verse 24

स कृत्वा तीर्थसंसेवां स्वाध्याये तपसि स्थितः / जगाम हिमवत्पृष्ठं कदाचित् सिद्धसेवितम्

ತೀರ್ಥಸಂಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಒಮ್ಮೆ ಸಿದ್ಧರು ಸೇವಿಸುವ ಹಿಮವಂತನ ಉನ್ನತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 25

तत्र धर्मपदं नाम धर्मसिद्धिप्रदं वनम् / अपश्यद् योगिनां गम्यमगम्यं ब्रह्मविद्विषाम्

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಧರ್ಮಪದ’ ಎಂಬ ವನವನ್ನು ಕಂಡನು; ಅದು ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದು—ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಗಮ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ವೇಷಿಗಳಿಗೆ ಅಗಮ್ಯ.

Verse 26

तत्र मन्दाकिनी नाम सुपुण्या विमला नदी / पद्मोत्पलवनोपेता सिद्धाश्रमविभूषिता

ಅಲ್ಲಿ ‘ಮಂದಾಕಿನಿ’ ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಮಯ, ವಿಮಲ ನದಿ ಇದೆ; ಅದು ಪದ್ಮ-ಉತ್ಪಲ ವನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಸಿದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 27

स तस्या दक्षिणे तीरे मुनीन्द्रैर्योगिभिर्वृतम् / सुपुण्यमाश्रमं रम्यमपश्यत् प्रीतिसंयुतः

ಅಂದು ಅವನು ಆ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಮುನೀಂದ್ರರು ಮತ್ತು ಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾದ, ಅತಿಪುಣ್ಯ ಹಾಗೂ ರಮ್ಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಕಂಡನು।

Verse 28

मन्दाकिनीजले स्त्रात्वा संतर्प्य पितृदेवताः / अर्चयित्वा महादेवं पुष्पैः पद्मोत्पलादिभिः

ಮಂದಾಕಿನೀ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತರ್ಪಣ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ನಂತರ ಪದ್ಮ, ನೀಲಪದ್ಮಾದಿ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು।

Verse 29

ध्यात्वार्कंसंस्थमीशानं शिरस्याधाय चाञ्जलिम् / संप्रेक्षमाणो भास्वन्तं तुष्टाव परमेश्वरम्

ಸೂರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಈಶಾನನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 30

रुद्राध्यायेन गिरिशं रुद्रस्य चरितेन च / अन्यैश्च विविधैः स्तोत्रैः शांभवैर्वेदसंभवैः

ಅವನು ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ರುದ್ರನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ವೇದಸಂಭವವಾದ ವಿವಿಧ ಶಾಂಭವ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಗಿರೀಶನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಿದನು।

Verse 31

अथास्मिन्नन्तरे ऽपश्यत् तमायान्तं महामुनिम् / श्वेताश्वतरनामानं महापाशुपतोत्तमम्

ಆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಬ್ಬ ಮಹಾಮುನಿ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು—ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರ ಎಂಬ ನಾಮಧಾರಿಯು—ಮಹಾಪಾಶುಪತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು।

Verse 32

भस्मसंदिग्धसवाङ्गं कौपीनाच्छादनान्वितम् / तपसा कर्षितात्मानं शुक्लयज्ञोपवीतिनम्

ಅವರ ಸರ್ವಾಂಗವೂ ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿತ್ತು; ಅವರು ಕೇವಲ ಕೌಪೀನದಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿದ್ದರು; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಆತ್ಮವು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಕೃಶಗೊಂಡಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಅವರು ನಿರ್ಮಲ ಶ್ವೇತ ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು।

Verse 33

समाप्य संस्तवं शंभोरानन्दास्त्राविलेक्षणः / ववन्दे शिरसा पादौ प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

ಶಂಭುವಿನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಆನಂದಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಸುಕಾಗಿರಲು, ಅವನು ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಶಿರಸಾ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು; ನಂತರ ಕೈಮುಗಿದು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 34

धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि यन्मे साक्षान्मुनीश्वरः / योगीश्वरो ऽद्य भगवान् दृष्टो योगविदां वरः

ನಾನು ಧನ್ಯನು, ನಾನು ಅನುಗ್ರಹಿತನು—ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದು ನಾನು ಸాక్షಾತ್ ಮುನೀಶ್ವರನಾದ, ಯೋಗೀಶ್ವರನಾದ, ಯೋಗವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ।

Verse 35

अहो मे सुमहद्भाग्यं तपांसि सफलानि मे / किं करिष्यामि शिष्यो ऽहं तव मां पालयानघ

ಅಹೋ! ನನ್ನ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ—ನನ್ನ ತಪಸ್ಸುಗಳು ಫಲಿಸಿದವು. ಈಗ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನು; ಹೇ ನಿರಪರಾಧನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಪಾಲಿಸಿರಿ।

Verse 36

सो ऽनुगृह्याथ राजानं सुशीलं शीलसंयुतम् / शिष्यत्वे परिजग्राह तपसा क्षीणकल्पषम्

ನಂತರ ಅವರು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ, ಸುಶೀಲನೂ ಶೀಲಸಂಪನ್ನನೂ ಆದ ಆ ರಾಜನನ್ನು—ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾಪಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವನನ್ನು—ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು।

Verse 37

सांन्यासिकं विधिं कृत्स्नं कारयित्वा विचक्षणः / ददौ तदैश्वरं ज्ञानं स्वशाखाविहितं व्रतम्

ವಿಚಕ್ಷಣನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸನ್ನ್ಯಾಸವಿಧಿಯನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಐಶ್ವರಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ತನ್ನ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾದ ವ್ರತವನ್ನೂ ದಾನಮಾಡಿದನು।

Verse 38

अशेषवेदसारं तत् पशुपाशविमोचनम् / अन्त्याश्रममिति ख्यातं ब्रह्मादिभिरनुष्ठितम्

ಆ ವಿಧಿ ಸಮಸ್ತ ವೇದಗಳ ಸಾರ; ಬಂಧಿತ ಜೀವದ ಪಾಶಗಳನ್ನು ವಿಮೋಚಿಸುವುದು. ಅದು ‘ಅಂತ್ಯಾಶ್ರಮ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 39

उवाच शिष्यान् संप्रेक्ष्य ये तदाश्रमवासिनः / ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् ब्रह्मचर्यपरायणान्

ಆ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 40

मया प्रवर्तितां शाखामधीत्यैवेह योगिनः / समासते महादेवं ध्यायन्तो निष्कलं शिवम्

ನನ್ನಿಂದ ಪ್ರವર્તಿತವಾದ ಈ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಯೋಗಿಗಳು ಮಹಾದೇವನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ನಿರ್ಗುಣ-ನಿಷ್ಕಲ ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 41

इह देवो महादेवो रममाणः सहोमया / अध्यास्ते भगवानीशो भक्तानामनुकम्पया

ಇಲ್ಲಿ ದೇವ ಮಹಾದೇವನು ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಭಕ್ತರ ಮೇಲಿನ ಅನುಕಂಪೆಯಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಈಶನು ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಾನಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ।

Verse 42

इहाशेषजगद्धाता पुरा नारायणः स्वयम् / आराधयन्महादेवं लोकानां हितकाम्यया

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗದ್ಧಾತ ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣನು, ಲೋಕಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು।

Verse 43

इहैव देवमीशानं देवानामपि दैवतम् / आराध्य महतीं सिद्धिं लेभिरे देवदानवाः

ಇಲ್ಲಿಯೇ ದೇವರಿಗೂ ದೈವವಾದ ಈಶಾನೇಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಮಹಾಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 44

इहैव मुनयः पूर्वं मरीच्याद्या महेश्वरम् / दृष्ट्वा तपोबलाज्ज्ञानं लेभिरे सार्वकालिकम्

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರೀಚಿ ಮೊದಲಾದ ಮುನಿಗಳು ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ, ತಪೋಬಲದಿಂದ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 45

तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र तपोयोगसमन्वितः / तिष्ठ नित्यं मया सार्धं ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ! ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಯೋಗದಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನಾಗಿ, ನಿತ್ಯವೂ ನನ್ನೊಡನೆ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು; ಆಗ ನೀನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ।

Verse 46

एवमाभाष्य विप्रेन्द्रो देवं ध्यात्वा पिनाकिनम् / आचचक्षे महामन्त्रं यथावत् स्वार्थसिद्धये

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರನು ಪಿನಾಕಧಾರಿ ದೇವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಮಹಾಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು।

Verse 47

सर्वपापोपशमनं वेदसारं विमुक्तिदम् / अग्निरित्यादिकं पुण्यमृषिभिः संप्रवर्तितम्

‘ಅಗ್ನಿ…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ಜಪ/ಪಠಣವನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದರು; ಇದು ಸರ್ವಪಾಪಶಮನಕರ, ವೇದಸಾರಭೂತ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಪ್ರದವಾಗಿದೆ.

Verse 48

सो ऽपि तद्वचनाद् राजा सुशीलः श्रद्धयान्वितः / साक्षात् पाशुपतो भूत्वा वेदाभ्यासरतो ऽभवत्

ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಸುಶೀಲ ರಾಜನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದನು; ಸాక్షಾತ್ ಪಾಶುಪತನಾಗಿ (ಶಿವಭಕ್ತನಾಗಿ) ನಂತರ ವೇದಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದನು.

Verse 49

भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गः कन्दमूलफलाशनः / शान्तो दान्तो जितक्रोधः संन्यासविधिमाश्रितः

ಅವನ ಸರ್ವಾಂಗವೂ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಧೂಸರವಾಗಿತ್ತು; ಕಂದ-ಮೂಲ-ಫಲಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ತೆಗೆದು, ಶಾಂತನಾಗಿ, ದಾಂತನಾಗಿ, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಸನ್ನ್ಯಾಸವಿಧಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದನು.

Verse 50

हविर्धानस्तथाग्नेय्यां जनयामास सत्सुतम् / प्राचीनबर्हिषं नाम्ना धनुर्वेदस्य पारगम्

ಹವಿರ್ಧಾನನು ಕೂಡ ಅಗ್ನೇಯಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸತ್ಸುತನನ್ನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ‘ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 51

प्राचीनबर्हिर्भागवान् सर्वशस्त्रभृतां वरः / समुद्रतनयायां वै दश पुत्रानजीजनत्

ಭಾಗ್ಯವಂತನಾದ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷ—ಸರ್ವಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು—ಸಮುದ್ರತನಯೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 52

प्रचेतसस्ते विख्याता राजानः प्रथितैजसः / अधीतवन्तः स्वं वेदं नारायणपरायणाः

ಆ ಪ್ರಚೇತಸರು ಖ್ಯಾತ ರಾಜರು, ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ತಮ್ಮದೇ ವೇದವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ನಾರಾಯಣನನ್ನೇ ಪರಮ ಗತಿಯೆಂದು ಶರಣಾದರು.

Verse 53

दशभ्यस्तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः / दक्षो जज्ञे महाभागो यः पूर्वं ब्रह्मणः सुतः

ಹತ್ತು ಪ್ರಚೇತಸರಿಂದ, ಮಾರಿಷೆಯ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನು ಜನಿಸಿದನು—ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತ—ಅವನು ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 54

स तु दक्षो महेशेन रुद्रेण सह धीमता / कृत्वा विवादं रुद्रेण शप्तः प्राचेतसो ऽभवत्

ಆದರೆ ಆ ದಕ್ಷನು ಧೀಮಂತ ಮಹೇಶ್ವರ ರುದ್ರನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾದ ಮಾಡಿದನು; ರುದ್ರನ ಶಾಪದಿಂದ ನಂತರ ‘ಪ್ರಾಚೇತಸ’ನಾದನು.

Verse 55

समायान्तं महादेवो दक्षं देव्या गृहं हरः / दृष्ट्वा यथोचितां पूजां दक्षाय प्रददौ स्वयम्

ದಕ್ಷನು ದೇವಿಯ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಮಹಾದೇವ ಹರಣು ಯಥೋಚಿತ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಸ್ವತಃ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 56

तदा वै तमसाविष्टः सो ऽदिकां ब्रह्मणः सुतः / पूजामनर्हामन्विच्छन् जगाम कुपितो गृहम्

ಆಗ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರನು, ತನ್ನಿಗೆ ಅನರ್ಹವಾದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ, ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 57

कदाचित् स्वगृहं प्राप्तां सतीं दक्षः सुदुर्मनाः / भर्त्रा सह विनिन्द्यैनां भर्त्सयामसा वै रुषा

ಒಮ್ಮೆ ಸತಿ ಪಿತೃಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಅತಿದುಗುಡಗೊಂಡ ದಕ್ಷನು ಕೋಪದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಪತಿಯೊಡನೆ ನಿಂದಿಸಿ ಕಠೋರವಾಗಿ ಗದರಿಸಿದನು।

Verse 58

अन्ये जामातरः श्रेष्ठा भर्तुस्तव पिनाकिनः / त्वमप्यसत्सुतास्माकं गृहाद् गच्छ यथागतम्

‘ಇತರ ಅಳಿಯರು ಇನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ನಿನ್ನ ಪತಿ ತಾನೇ ಪಿನಾಕಿ (ಶಿವ). ನೀವೂ ನಮ್ಮಿಗೆ ಅಪಕೀರ್ತಿಯ ಮಗಳು—ಈ ಮನೆಯಿಂದ ಬಂದಂತೆಯೇ ಹಿಂದಿರುಗು.’

Verse 59

तस्य तद्वाक्यमाकर्ण्य सा देवी शङ्करप्रिया / विनिन्द्य पितरं दक्षं ददाहात्मानमात्मना

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಂಕರಪ್ರಿಯ ದೇವಿಯು ತಂದೆ ದಕ್ಷನನ್ನು ಗರ್ಹಿಸಿ, ತನ್ನ ಅಂತರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನು ದಹಿಸಿದಳು।

Verse 60

प्रणम्य पशुभर्तारं भर्तारं कृत्तिवाससम् / हिमवद्दुहिता साभूत् तपसा तस्य तोषिता

ಪಶುಪತಿ, ಕೃತ್ತಿವಾಸಧಾರಿ ಪ್ರಭು ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹಿಮವಂತನ ಪುತ್ರಿ (ಪಾರ್ವತಿ) ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾದಳು।

Verse 61

ज्ञात्वा तद्भागवान् रुद्रः प्रपन्नार्तिहरो हरः / शशाप दक्षं कुपितः समागत्याथ तद्गृहम्

ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಶರಣಾಗತರ ದುಃಖಹರನಾದ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರ (ಹರ) ಕೋಪದಿಂದ ದಕ್ಷನ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ದಕ್ಷನಿಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತನು।

Verse 62

त्यक्त्वा देहमिमं ब्रह्मन् क्षत्रियाणां कुलोद्भवः / स्वस्यां सुतायां मूढात्मा पुत्रमुत्पादयिष्यसि

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನಾಗಿದ್ದರೂ, ಮೋಹಗ್ರಸ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀನು ನಿನ್ನದೇ ಪುತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪುತ್ರನನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವೆ।

Verse 63

एवमुक्त्वा महादेवो ययौ कालासपर्वतम् / स्वायंभुवो ऽपि कालेन दक्षः प्राचेतसो ऽभवत्

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ಮಹಾದೇವನು ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು। ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವನಾದ ದಕ್ಷನು ಪ್ರಾಚೇತಸ ರೂಪವಾಗಿ ಪುನಃ ಪ್ರಕಟನಾದನು।

Verse 64

एतद् वः कथितं सर्वं मनोः स्वायंभुवस्य तु / विसर्गं दक्षपर्यन्तं शृण्वतां पापनाशनम्

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೃಷ್ಟಿವಿಸ್ತಾರವನ್ನು—ದಕ್ಷನ ತನಕ—ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು; ಇದನ್ನು ಕೇಳುವವರ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ।