Adhyaya 31

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने मदनपुनर्भवो नाम त्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच किमिदं श्रीपुरं नाम केन रूपेण वर्तते / केन वानिर्मितं पूर्व तत्सर्वं मे निवदय

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ… ‘ಮದನಪುನರ್ಭವ’ ಎಂಬ ಮுப்பತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು— ಈ ‘ಶ್ರೀಪುರ’ವೆಂದರೆ ಏನು? ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದೆ? ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಯಾರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು? ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ತಿಳಿಸು।

Verse 2

कियत्प्रमाणं किं वर्णं कथयस्व मम प्रभो / त्वमेव सर्वसन्देहपङ्कशोषणभास्करः

ಪ್ರಭೋ! ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟು, ವರ್ಣವೇನು—ನನಗೆ ಹೇಳು; ನೀನೇ ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯರೂಪ ಪಂಕವನ್ನು ಒಣಗಿಸುವ ಭಾಸ್ಕರನು।

Verse 3

हयग्रीव उवाच यथा चक्ररथं प्राप्य पूर्वोक्तैर्लक्षणैर्युतम् / महायागानलोत्पन्ना ललिता परमेश्वरी

ಹಯಗ್ರೀವನು ಹೇಳಿದರು— ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಚಕ್ರರಥವನ್ನು ಪಡೆದು, ಮಹಾಯಾಗಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಲಲಿತಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿ…

Verse 4

कृत्वा वैवाहिकीं लीलां ब्रह्माद्यैः प्रार्थिता पुनः / व्यजेष्ट भण्डनामानमसुरं लोककण्टकम्

ವೈವಾಹಿಕ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಿಂದ ಪುನಃ ಪ್ರಾರ್ಥಿತಳಾಗಿ, ಲೋಕಕಂಟಕನಾದ ‘ಭಂಡ’ ಎಂಬ ಅಸುರನನ್ನು ನೀನು ಜಯಿಸಿ ಸಂಹರಿಸಿದೆ।

Verse 5

तदा देवा महेन्द्राद्याः सन्तोषं बहु भेजिरे / अथ कामेश्वरस्यापि ललितायाश्च शोभनम् / नित्योपभोगसर्वार्थं मन्दिरं कर्तुमुत्सुकाः

ಆಗ ಮಹೇಂದ್ರಾದಿ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು। ನಂತರ ಕಾಮೇಶ್ವರನಿಗೂ ಲಲಿತಾದೇವಿಗೂ ನಿತ್ಯೋಪಭೋಗದ ಎಲ್ಲಾರ್ಥಗಳಿಗಾಗಿ ಶೋಭನ ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವರು ಉತ್ಸುಕರಾದರು।

Verse 6

कुमारा ललितादेव्या ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः / वर्धकिं विश्वकर्माणं सुराणां शिल्पकोविदम्

ಲಲಿತಾದೇವಿಯ ಕುಮಾರರು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣು-ಮಹೇಶ್ವರರು, ದೇವರ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ವರ್ಧಕಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು (ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು)।

Verse 7

सुराणां शिल्पनं च मयं मायाविचक्षणम् / आहूय कृतसत्कारानूचिरे ललिताज्ञया

ದೇವರ ಶಿಲ್ಪಿಯೂ ಮಾಯಾವಿಚಕ್ಷಣನಾದ ಮಯನನ್ನು ಕರೆಸಿ, ಸತ್ಕರಿಸಿ, ಲಲಿತಾದೇವಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವರು ಹೇಳಿದರು।

Verse 8

अधिकारिपुरुषा ऊचुः भो विश्वकर्मञ्छिल्पज्ञ भोभो मय महोदय / भवन्तौ सर्वशास्त्रज्ञौ घटनामार्गकोविदौ

ಅಧಿಕಾರಿಪುರುಷರು ಹೇಳಿದರು— ಓ ಶಿಲ್ಪಜ್ಞ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ! ಓ ಮಹೋದಯ ಮಯಾ! ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ನಿರ್ಮಾಣಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೋವಿದರು।

Verse 9

संकल्पमात्रेण महाशिल्पकल्पविशारदौ / युवाभ्यां ललितादेव्या नित्यज्ञानमहोदधेः

ಸಂಕಲ್ಪಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಮಹಾಶಿಲ್ಪಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿ, ನಿತ್ಯಜ್ಞಾನ ಮಹೋದಧಿಯಾದ ಲಲಿತಾದೇವಿಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿರಿ।

Verse 10

षोडशीक्षेत्रमध्येषु तत्क्षेत्रसमसंख्यया / कर्तव्या श्रीनगर्यो हि नानारत्नैरलङ्कृताः

ಷೋಡಶೀ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಮಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆ, ನಾನಾರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಶ್ರೀನಗರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು।

Verse 11

यत्र षोडशधा भिन्ना ललिता परमेश्वरी / विश्वत्राणाय सततं निवासं रचयिष्यति

ಯಲ್ಲಿ ಷೋಡಶರೂಪವಾಗಿ ವಿಭಕ್ತಳಾದ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಲಲಿತೆ, ವಿಶ್ವರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಸದಾ ತನ್ನ ನಿವಾಸವನ್ನು ರಚಿಸುವಳು।

Verse 12

अस्माकं हि प्रियमिदं मरुतामपिच प्रियम् / सर्वलोकप्रियं चैतत्तन्नाम्नैव विरच्यताम्

ಇದು ನಮಗೆ ಪ್ರಿಯ, ಮರುತರಿಗೆ ಕೂಡ ಪ್ರಿಯ; ಇದು ಸರ್ವಲೋಕಪ್ರಿಯವಾದುದರಿಂದ, ಅದೇ ನಾಮದಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿರಿ।

Verse 13

इति कारणदेवानां वचनं सुनिशम्य तौ / विश्वकर्ममयौ नत्वा व्यभाषेतां तथास्त्विति

ಕಾರಣದೇವರ ವಚನವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಿ, ಅವರುಿಬ್ಬರೂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ—‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು।

Verse 14

पुनर्नत्वा पृष्टवन्तौ तौ तान्कारण पूरुषान् / केषु क्षेत्रेषु कर्तव्याः श्रीनगर्यो महोदयाः

ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಕಾರಣಪುರುಷರನ್ನು ಕೇಳಿದರು— “ಯಾವ ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಹೋದಯ ಶ್ರೀನಗರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು?”

Verse 15

ब्रह्माद्याः परिपृष्टास्ते प्रोचुस्तौ शिल्पिनौ पुनः / क्षेत्राणां प्रविभागं तु कल्पयन्तौ यथोचितम्

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವರು ಆ ಇಬ್ಬರು ಶಿಲ್ಪಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು— “ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿರಿ.”

Verse 16

कारणपुरुषा ऊचुः प्रथमं मेरुपृष्ठे तु निषधे च महीधरे / हेमकूटे हिमगिरौ पञ्चमे गन्धमादने

ಕಾರಣಪುರುಷರು ಹೇಳಿದರು— “ಮೊದಲು ಮೇರುವಿನ ಪೃಷ್ಠದಲ್ಲಿ, ನಂತರ ನಿಷಧ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ; ಹೇಮಕೂಟದಲ್ಲಿ, ಹಿಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿ, ಐದನೆಯದು ಗಂಧಮಾದನದಲ್ಲಿ.”

Verse 17

नीले मेषे च शृङ्गारे महेन्द्रे च महागिरौ / क्षेत्राणि हि नवैतानि भौमानि विदितान्यथ

ನೀಲ, ಮೇಷ, ಶೃಂಗಾರ, ಮಹೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮಹಾಗಿರಿ— ಇವು ಸೇರಿ ಭೌಮವಾದ ಒಂಬತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

Verse 18

औदकानि तु सप्तैव प्रोक्तान्यखिल सिन्धुषु / लवणो ऽब्धीक्षुसाराब्धिः सुराब्धिर्घृतसागरः

ಸಕಲ ಸಿಂಧುಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಏಳು ಸಮುದ್ರಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ— ಲವಣಾಬ್ಧಿ, ಇಕ್ಷುಸಾರಾಬ್ಧಿ, ಸುರಾಬ್ಧಿ, ಘೃತಸಾಗರ ಇತ್ಯಾದಿ.

Verse 19

दधिसिन्धुः क्षीरसिन्धुर्जलसिन्धुश्च सप्तमः / पूर्वोक्ता नव शैलेन्द्राः पश्चात्सप्त च सिन्धवः

ದಧಿ-ಸಿಂಧು, ಕ್ಷೀರ-ಸಿಂಧು ಮತ್ತು ಜಲ-ಸಿಂಧು—ಇವು ಏಳನೆಯ (ಸಿಂಧು/ಸಮುದ್ರ)ವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮೊದಲು ಒಂಬತ್ತು ಶೈಲೆಂದ್ರರು ಉಕ್ತರಾದರು; ನಂತರ ಏಳು ಸಿಂಧುಗಳೂ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

Verse 20

आत्दृत्य षोडश क्षेत्राण्यंबाश्रीपुरकॢप्तये / येषु दिव्यानि वेश्मानि ललिताया महौजसः / सृजतं दिव्यघटनापण्डितौ शिल्पिनौ युवाम्

ಅಂಬೆಯ ಶ್ರೀಪುರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಹದಿನಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ—ಅಲ್ಲಿ ಮಹೌಜಸ್ವಿನಿ ಲಲಿತಾದೇವಿಯ ದಿವ್ಯ ವೇಶ್ಮಗಳು ಇರಲೆಂದು—ದಿವ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರಾದ ಯುವ ಶಿಲ್ಪಿಗಳೇ, ನೀವು ಅವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರಿ.

Verse 21

येषु क्षेत्रेषु कॢप्तानि घ्नन्त्या देव्या महासुरान् / नामानि नित्यानाम्नैव प्रथितानि न संशयः

ಮಹಾದೇವಿಯು ಮಹಾಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾ ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (ತನ್ನ ಧಾಮಗಳನ್ನು) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳೋ, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ‘ನಿತ್ಯಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 22

सा हि नित्यास्वरूपेण कालव्याप्तिकरी परा / सर्वं कलयते देवी कलनाङ्कतया जगत्

ಆ ಪರಾದೇವಿ ನಿತ್ಯಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಕಾಲವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವವಳು; ದೇವಿ ತನ್ನ ‘ಕಲನ’ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾ ನಿಯಮಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 23

नित्यानाच महाराज्ञी नित्या यत्र न तद्भिदा / अतस्तदीयनाम्ना तु सनामा प्रथिता पुरा

ಓ ಮಹಾರಾಜ, ‘ನಿತ್ಯಾ’ ಇರುವಲ್ಲಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಭೇದವಿಲ್ಲ; ಆದಕಾರಣ ಅವಳದೇ ನಾಮದಿಂದ ಅದು (ಸ್ಥಳ/ದೇವಿ) ಪುರಾತನದಿಂದಲೇ ‘ಸನಾಮಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 24

कामेश्वरीपुरी चैव भगमालापुरी तथा / नित्यक्लिन्नापुरीत्यादिनामानि प्रथितान्यलम्

ಕಾಮೇಶ್ವರೀಪುರಿ, ಭಗಮಾಲಾಪುರಿ ಹಾಗೂ ನಿತ್ಯಕ್ಲಿನ್ನಾಪುರಿ ಇತ್ಯಾದಿ ನಾಮಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

Verse 25

अतो नामानि वर्णेन योग्ये पुण्यतमे दिने / महाशिल्पप्रकारेण पुरीं रचयतां शुभाम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ನಾಮಗಳಂತೆ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪರಮ ಪುಣ್ಯ ದಿನದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಶಿಲ್ಪ ವಿಧಾನದಿಂದ ಶುಭ ಪುರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರಿ.

Verse 26

इति कारणकृत्येन्द्रैर्ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः / प्रोक्तौ तौ श्रीपुरीस्थेषु तेषु क्षेत्रेषु चक्रतुः

ಈ ರೀತಿ ಕಾರಣ-ಕಾರ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರು ಹೇಳಿದರು; ಮತ್ತು ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಶ್ರೀಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

Verse 27

अथ श्रीपुरविस्तारं पुराधिष्ठातृदेवताः / कथयाम्यहमाधार्य लोपामुद्रापते शृणु

ಈಗ ನಾನು ಶ್ರೀಪುರಿಯ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನೂ, ನಗರದ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹೇ ಲೋಪಾಮುದ್ರಾಪತೇ, ಆಧಾರಮಾಡಿ ಕೇಳು.

Verse 28

यो मेरुरखिलाधारस्तुङ्गश्चानन्तयोजनः / चतुर्दशजगच्चक्रसंप्रोतनिजविग्रहः

ಆ ಮೇರುವು ಸಮಸ್ತದ ಆಧಾರ, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮತ್ತು ಅನಂತ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವುಳ್ಳದು; ಅದರ ಸ್ವರೂಪವು ಚತುರ್ದಶ ಜಗತ್ತಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರೋತವಾಗಿದೆ.

Verse 29

तस्य चत्वारि शृङ्गाणि शक्रनैरृतवायुषु / मध्यस्थलेषु जातानि प्रोच्छ्रायस्तेषु कथ्यते

ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಶೃಂಗಗಳು ಶಕ್ರ, ನೈಋತಿ ಮತ್ತು ವಾಯು ದಿಕ್ಕುಗಳ ಮಧ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವು; ಅವುಗಳ ಪ್ರೋಚ್ಛ್ರಾಯ (ಎತ್ತರ) ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 30

पूर्वोक्तशृङ्गत्रितयं शतयोजनमुन्नतम् / शतयोजनविस्तारं तेषु लोकास्त्रयो मताः

ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಮೂರು ಶೃಂಗಗಳು ನೂರು ಯೋಜನ ಎತ್ತರ, ನೂರು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿವೆ ಎಂದು ಮತವಾಗಿದೆ।

Verse 31

ब्रह्मलोको विष्णुलोकः शिवलोकस्तथैव च / एतेषां गृहविन्यासान्वक्ष्याम्यवसरान्तरे

ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ, ವಿಷ್ಣುಲೋಕ, ಶಿವಲೋಕ—ಇವುಗಳೇ; ಇವುಗಳ ಗೃಹವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 32

मध्ये स्थितस्य शृङ्गस्य विस्तारं चोच्छ्रयं शृणु / चतुःशतं योजनानामुच्छ्रितं विस्तृतं तथा

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಶೃಂಗದ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವನ್ನು ಕೇಳು; ಅದು ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಯೋಜನ ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿಯೂ ಇದೆ।

Verse 33

तत्रैव शृङ्गे महति शिल्पिभ्यां श्रीपुरं कृतम् / चतुःशतं योजनानां विस्तृत कुम्भसंभव

ಹೇ ಕುಂಭಸಂಭವ! ಅದೇ ಮಹಾ ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಶ್ರೀಪುರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಅದು ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದೆ।

Verse 34

तत्रायं प्रविभागस्ते प्रविविच्य प्रदर्श्यते / प्राकारः प्रथमः प्रोक्तः कालायसविनिर्मितः

ಅಲ್ಲಿ ನಿನಗಾಗಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪ್ರಾಕಾರ (ಕೋಟೆಗೋಡೆ) ಕಾಲಾಯಸ (ಕಪ್ಪು ಕಬ್ಬಿಣ)ದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 35

षट्दशाधिकसाहस्रयोजनायतवेष्टनः / चतुर्दिक्षु द्वार्युतश्च चतुर्योजनमुच्छ्रितः

ಅದರ ಆವರಣವು ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಗಳಿದ್ದು, ಎತ್ತರ ನಾಲ್ಕು ಯೋಜನವಾಗಿದೆ.

Verse 36

शालमूलपरीणाहो योजनायुतमब्धिप / शालाग्रस्य तु गव्यूतेर्नद्धवातायनं पृथक्

ಹೇ ಅಬ್ಧಿಪಾ (ಸಮುದ್ರಾಧಿಪತಿ)! ಶಾಲದ್ವಾರದ ಮೂಲಭಾಗದ ಪರಿಧಿ ಹತ್ತು ಯೋಜನ. ಶಾಲದ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗವ್ಯೂತಿ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ವಾತಾಯನಗಳು (ಕಿಟಕಿಗಳು) ಇವೆ.

Verse 37

शालद्वारस्य चौन्नत्यमेकयोजनमाश्रितम् / द्वारेद्वारे कपाटे द्वे गव्यूत्यर्धप्रविस्तरे

ಶಾಲದ್ವಾರದ ಎತ್ತರ ಒಂದು ಯೋಜನವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದ್ವಾರದಲ್ಲೂ ಎರಡು ಕಪಾಟಗಳು ಇದ್ದು, ಅವುಗಳ ಅಗಲ ಅರ್ಧ ಗವ್ಯೂತಿ.

Verse 38

एकयोजनमुन्नद्धे कालायस विनिर्मिते / उभयोरर्गला चेत्थमर्धक्रोशसमायता

ಅವು ಒಂದು ಯೋಜನ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು ಕಾಲಾಯಸ (ಕಪ್ಪು ಕಬ್ಬಿಣ)ದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ. ಎರಡೂ ಬದಿಗಳ ಅರ್ಗಲಾ (ತಾಳೆಕಡ್ಡಿ/ಬಾರ್) ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಧ ಕ್ರೋಶ ಉದ್ದವಿದೆ.

Verse 39

एवं चतुर्षु द्वारेषु सदृशं परिकीर्तितम् / गोपुरस्य तु संस्थानं कथये कुंभसंभव

ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇ ಕುಂಭಸಂಭವ, ಈಗ ಗೋಪುರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 40

पूर्वोक्तस्य तु शालस्य मूले योजनसंमिते / पार्श्वद्वये योजने द्वे द्वे समादाय निर्मिते

ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಶಾಲೆಯ ಮೂಲವು ಒಂದು ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣ; ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ ಎರಡು ಯೋಜನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 41

विस्तारमपि तावन्तं संप्राप्तं द्वारगर्भितम् / पार्श्वद्वयं योजने द्वे मध्ये शालस्य योजनम्

ವಿಸ್ತಾರವೂ ಅಷ್ಟೇ ಆಗಿದ್ದು ದ್ವಾರವು ಅದರೊಳಗೆ ಅಡಕವಾಗಿದೆ; ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳು ತಲಾ ಎರಡು ಯೋಜನ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗೆ ಒಂದು ಯೋಜನ.

Verse 42

मेलयित्वा पञ्च मुने योजनानि प्रमाणतः / पार्श्वद्वयेन सार्धेन क्रोशयुग्मेन संयुतम्

ಹೇ ಮುನೇ, ಪ್ರಮಾಣಾನುಸಾರ ಐದು ಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ; ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳೊಡನೆ ಇದು ಎರಡು ಕ್ರೋಶಗಳ ಯುಗ್ಮದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 43

मेलयित्वा पञ्चसंख्यायोजनान्यायतस्तथा / एवं प्राकारतस्तत्र गोपुरं रचितं मुने

ಐದು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಯೋಜನಗಳನ್ನು ಉದ್ದದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸೇರಿಸಿ; ಹೇ ಮುನೇ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾಕಾರದ ಕಡೆ ಅಲ್ಲಿ ಗೋಪುರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 44

तस्माद्गोपुरमूलस्य वेष्टो विंशतियोजनः / उपर्युपरि वेष्टस्य ह्रास एव प्रकीर्त्यते

ಆದ್ದರಿಂದ ಗೋಪುರದ ಮೂಲಭಾಗದ ವೇಷ್ಠ (ಪರಿಧಿ) ಇಪ್ಪತ್ತು ಯೋಜನ; ಮೇಲ್ಮೇಲಿನ ವೇಷ್ಠಗಳ ಪರಿಮಾಣವು ಕ್ರಮೇಣ ಹ್ರಾಸವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 45

गोपुरस्योन्नतिः प्रोक्तापञ्चविंशतियोजना / योजनेयोजने द्वारं सकपाटं मनोहरम्

ಗೋಪುರದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಯೋಜನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋಜನದಲ್ಲಿಯೂ ಕಪಾಟಗಳೊಡನೆ ಮನೋಹರವಾದ ದ್ವಾರವಿದೆ.

Verse 46

भूमिकाश्चापि तावन्त्यो यथोर्ध्वं ह्राससंयुताः / गोपुराग्रस्य निस्तारो योजनं हि समाश्रितः

ಅಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭೂಮಿಕೆಗಳು (ಮಹಡಿಗಳು) ಇರುತ್ತವೆ; ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಅವು ಹ್ರಾಸಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ. ಗೋಪುರಶಿಖರದ ವಿಸ್ತಾರವು ಒಂದು ಯೋಜನ ಎಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 47

आयामो ऽपि च तावान्वै तत्र त्रिमुकुटं स्मृतम् / मुकुटस्य तु विस्तारः क्रोशमानो घटोद्भव

ಅದರ ಆಯಾಮವೂ ಅಷ್ಟೇ; ಅಲ್ಲಿ ತ್ರಿಮುಕುಟವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇ ಘಟೋದ್ಭವ! ಮುಕುಟದ ವಿಸ್ತಾರವು ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 48

क्रोशद्वयं समुन्नद्धं ह्रासं गोपुरवन्मुने / मुकुटस्यान्तरे क्षोणी क्रोशार्धेन च संमिता

ಹೇ ಮುನೇ! ಗೋಪುರದಂತೆ ಹ್ರಾಸಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅದು ಎರಡು ಕ್ರೋಶಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಮುಕುಟಗಳ ಮಧ್ಯದ ಭೂಮಿ ಅರ್ಧ ಕ್ರೋಶ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ.

Verse 49

मुकुटं पश्चिमे प्राच्यां दक्षिणे द्वारगोपुरे / दक्षोत्तरस्तु मुकुटाः पश्चिमद्वारगोपुरे

ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರ-ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಮುಕುಟ, ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ-ಗೋಪುರದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಕುಟಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ದಕ್ಷೋತ್ತರ ಭಾಗದ ಮುಕುಟಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರ-ಗೋಪುರದಲ್ಲೇ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬೇಕು।

Verse 50

दक्षिणद्वारवत्प्रोक्ता उत्तरद्वाःकिरीटिकाः / पश्चिमद्वारवत्पूर्वद्वारे मुकुटकल्पना

ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಉತ್ತರ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಕಿರೀಟಗಳು (ಮುಕುಟಗಳು) ಇರಬೇಕು; ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರದಂತೆ ಪೂರ್ವ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಕುಟ-ಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 51

कालायसाख्यशालस्यान्तरे मारुतयोजने / अन्तरे कांस्यशालस्य पूर्ववद्गोपुरो ऽन्वितः

ಕಾಲಾಯಸ ಎಂಬ ಶಾಲೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮಾರುತ-ಯೋಜನ ಅಂತರದಲ್ಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಂಸ್ಯ-ಶಾಲೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪೂರ್ವವಿಧವಾಗಿ ಗೋಪುರಸಹಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲಿ।

Verse 52

शालमूलप्रमाणं च पूर्ववत्परिकीर्तितम् / कांस्यशालो ऽपि पूर्वादिदिक्षु द्वारसमन्विन्तः

ಶಾಲೆಯ ಮೂಲ-ಪ್ರಮಾಣವೂ ಪೂರ್ವವಿಧವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಕಾಂಸ್ಯ-ಶಾಲೆಯೂ ಪೂರ್ವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿರಲಿ।

Verse 53

द्वारेद्वारे गोपुराणि पर्वलक्षणभाञ्जि च / कालायसस्य कांस्यस्य योंऽतर्देशः समन्ततः

ಪ್ರತಿ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಪರ್ವ-ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಗೋಪುರಗಳು ಇರಲಿ; ಕಾಲಾಯಸ ಮತ್ತು ಕಾಂಸ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರ್ಧೇಶವು ಸಮಂತತಃ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ (ಈ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ) ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿರಲಿ।

Verse 54

नानावृक्षमहोद्यानं तत्प्रोक्तं कुम्भसंभव / उद्भिज्जाद्यं यावदस्ति तत्सर्वं तत्र वर्तते

ಹೇ ಕುಂಭಸಂಭವ! ಅನೇಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಮಹೋದ್ಯಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಉದ್ಭಿಜ್ಜಾದಿ ಯಾವತ್ತಿದೆ, ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ.

Verse 55

परंसहस्रास्तरवः सदापुष्पाः सदाफलाः / सदापल्लवशोभाढ्याः सदा सौरभसंकुलाः

ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೃಕ್ಷಗಳಿವೆ—ಸದಾ ಪುಷ್ಪಿತ, ಸದಾ ಫಲಿತ; ಸದಾ ಪಲ್ಲವಶೋಭೆಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಸದಾ ಸೌರಭದಿಂದ ತುಂಬಿರುವವು।

Verse 56

चूताः कङ्कोलका लोध्रा बकुलाः कर्णिकारकाः / शिंशपाश्च शिरीषाश्च देवदारुनमेरवः

ಅಲ್ಲಿ ಚೂತ (ಮಾವಿನ), ಕಂಕೋಲಕ, ಲೋಧ್ರ, ಬಕುಲ, ಕರ್ಣಿಕಾರ; ಶಿಂಶಪಾ, ಶಿರೀಷ ಹಾಗೂ ದೇವದಾರು ಮತ್ತು ಮೇರುವೃಕ್ಷಗಳಿವೆ.

Verse 57

पुन्नागा नागभद्राश्च मुचुकुन्दाश्च कट्फलाः / एलालवङ्गास्तक्कोलास्तथा कर्पूरशाखिनः

ಅಲ್ಲಿ ಪುನ್ನಾಗ, ನಾಗಭದ್ರ, ಮುಚುಕುನ್ದ, ಕಟ್ಫಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಏಲಾ, ಲವಂಗ, ತಕ್ಕೋಲ ಮತ್ತು ಕರ್ಪೂರಶಾಖಿ ವೃಕ್ಷಗಳಿವೆ.

Verse 58

पीलवः काकतुण्ड्यश्च शालकाश्चासनास्तथा / काञ्चनाराश्च लकुचाः पनसा हिङ्गुलास्तथा

ಅಲ್ಲಿ ಪೀಲು, ಕಾಕತುಂಡೀ, ಶಾಲಕ ಮತ್ತು ಆಸನ; ಕಾಞ್ಚನಾರ, ಲಕುಚ, ಪನಸ ಹಾಗೂ ಹಿಂಗುಲವೂ ಇವೆ.

Verse 59

पाटलाश्च फलिन्यश्च जटिल्यो जघनेफलाः / गणिकाश्च कुरण्टाश्च बन्धुजीवाश्च दाडिमाः

ಪಾಟಲಾ, ಫಲಿನೀ, ಜಟಿಲೀ, ಜಘನೇಫಲಾ; ಹಾಗೆಯೇ ಗಣಿಕಾ, ಕುರಂಟ, ಬಂಧುಜೀವ, ದಾಡಿಮ (ದಾಳಿಂಬೆ) ವೃಕ್ಷಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 60

अश्वकर्णा हस्तिकर्णाश्चांपेयाः कनकद्रुमाः / यूथिकास्तालपर्ण्यश्च तुलस्यश्च सदाफलाः

ಅಶ್ವಕರ್ಣ, ಹಸ್ತಿಕರ್ಣ, ಚಾಂಪೇಯ, ಕನಕದ್ರುಮ; ಯೂಥಿಕಾ, ತಾಳಪರ್ಣೀ, ತುಳಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಫಲ ವೃಕ್ಷಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 61

तालास्तमालहिन्तालखर्जूराः शरबर्बुराः / इक्षवः क्षीरिणश्चैव श्लेष्मान्तकविभीतकाः

ತಾಳ, ತಮಾಳ, ಹಿಂತಾಳ, ಖರ್ಜೂರ, ಶರಬರ್ಬುರ; ಹಾಗೆಯೇ ಇಕ್ಷು (ಕಬ್ಬು), ಕ್ಷೀರಿಣ ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಂತಕ-ವಿಭೀತಕವೂ ಇವೆ.

Verse 62

हरीत्क्यस्त्ववाक्पुष्प्यो घोण्टाल्यः स्वर्गपुष्पिकाः / भल्लातकाश्च खदिराः शाखोटाश्चन्दनद्रुमाः

ಹರೀತಕೀ, ಅವಾಕ್ಪುಷ್ಪೀ, ಘೋಂಟಾಲೀ, ಸ್ವರ್ಗಪುಷ್ಪಿಕಾ; ಹಾಗೆಯೇ ಭಲ್ಲಾತಕ, ಖದಿರ, ಶಾಖೋಟ ಮತ್ತು ಚಂದನ ವೃಕ್ಷಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 63

कालागुरुद्रुमाः कालस्कन्धाश्चिञ्चा वदास्तथा / उदुंबरार्जुनाश्वत्थाः शमीवृक्षा ध्रुवाद्रुमाः

ಕಾಲಾಗುರು ವೃಕ್ಷಗಳು, ಕಾಲಸ್ಕಂಧ, ಚಿಂಚಾ ಮತ್ತು ವದ; ಹಾಗೆಯೇ ಉದುಂಬರ, ಅರ್ಜುನ, ಅಶ್ವತ್ಥ, ಶಮೀ ವೃಕ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಧ್ರುವ ವೃಕ್ಷಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 64

रुचकाः कुटजाः सप्तपर्णाश्च कृतमालकाः / कपित्थास्तिन्तिणी चैवेत्येवमाध्याः सहस्रशः

ರುಚಕ, ಕುಟಜ, ಸಪ್ತಪರ್ಣ ಮತ್ತು ಕೃತಮಾಲಕ; ಹಾಗೆಯೇ ಕಪಿತ್ಥ, ತಿಂತಿಣೀ—ಇಂತೆ ಮೊದಲಾದವು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು।

Verse 65

नानाऋतुसमाविष्टा देव्याः शृङ्गारहेतवः / नानावृक्षमहोत्सेधा वर्तन्ते वरशाखिनः

ನಾನಾ ಋತುಗಳಿಂದ ಸಮಾವಿಷ್ಟವಾದ ಆ ದಿವ್ಯ ವನದೇವಿಯರು ಶೃಂಗಾರದ ಕಾರಣರಾದರು; ವಿವಿಧ ವೃಕ್ಷಗಳ ಮಹೋನ್ನತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಾಖಿನ ವೃಕ್ಷಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 66

कांस्यशालस्यान्तरोले सप्तयोजनदूरतः / चतुरस्रस्ताम्रशालः सिंधुयोजनमुन्नतः

ಕಾಂಸ್ಯಶಾಲದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಯೋಜನ ದೂರದಲ್ಲಿ ಚತುರಸ್ರ ತಾಮ್ರಶಾಲ ಇತ್ತು; ಅದು ಒಂದು ಯೋಜನ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು।

Verse 67

अनयोरन्तरक्षोणी प्रोक्ता कल्पकवाटिका / कर्पूरगन्धिभिश्चारुरत्नबीजसमन्वितैः

ಈ ಎರಡರ ಮಧ್ಯದ ಭೂಮಿ ‘ಕಲ್ಪಕವಾಟಿಕಾ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ಕರ್ಪೂರಗಂಧದಿಂದಲೂ ಮನೋಹರ ರತ್ನಬೀಜಗಳಿಂದಲೂ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 68

काञ्चनत्वक्सुरुचिरैः फलैस्तैः फलिता द्रुमाः / पीतांबराणि दिव्यानि प्रवालान्येव शाखिषु

ಕಾಂಚನ ವರ್ಣದ ತ್ವಚೆಯಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರ ಫಲಗಳಿಂದ ಆ ವೃಕ್ಷಗಳು ಫಲಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಅವುಗಳ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಪೀತಾಂಬರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಳದಂತೆ ಕాంతಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 69

अमृतं स्यान्मधुरसः पुष्पाणि च विभूषणम् / ईदृशा वहवस्तत्र कल्पवृक्षाः प्रकीर्तिताः

ಅಲ್ಲಿ ಅಮೃತವು ಮಧುರರಸಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಪುಷ್ಪಗಳೇ ಆಭರಣಗಳಾಗಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತವೆ; ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 70

एषा कक्षा द्वितीया स्यान्कल्पवापीति नामतः / ताम्रशालस्यान्तराले नागशालः प्रकीर्तिताः

ಇದು ಎರಡನೆಯ ಕಕ್ಷೆ, ‘ಕಲ್ಪವಾಪೀ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ; ತಾಮ್ರಶಾಲೆಯ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ‘ನಾಗಶಾಲ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 71

अनयोरुभयोस्तिर्यगदेशः स्यात्सप्तयोजनः / तत्र संतानवाटी स्यान्कल्पवापीसमाकृतिः

ಈ ಎರಡರ ಮಧ್ಯದ ಅಡ್ಡಪ್ರದೇಶವು ಏಳು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು; ಅಲ್ಲಿ ‘ಸಂತಾನವಾಟಿ’ ಇದೆ, ಅದು ಕಲ್ಪವಾಪಿಯಂತೆಯೇ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.

Verse 72

तयोर्मध्ये मही प्रोक्ता हरिचन्दनवाटिका / कल्पवाटीसमाकारा फलपुष्पसमाकुला

ಅವರ ಮಧ್ಯದ ಭೂಮಿ ‘ಹರಿಚಂದನವಾಟಿಕಾ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ಕಲ್ಪವಾಟಿಯಂತೆಯೇ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿ, ಫಲಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.

Verse 73

एषु सर्वेषु शालेषु पूर्ववद्द्वारकल्पनम् / पूर्ववद्गोपुराणां च मुकुटानां च कल्पनम्

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು ಪೂರ್ವವತ್ತೇ; ಹಾಗೆಯೇ ಗೋಪುರಗಳ ಮತ್ತು ಮುಕುಟಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವೂ ಪೂರ್ವದಂತೆಯೇ ಇದೆ.

Verse 74

गोपुरद्वारकॢप्तं च द्वारे द्वारे च संमितिः / आरकूटस्यान्तराले सप्तयोजनदूरतः

ಗೋಪುರದ್ವಾರಗಳು ಸುಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದ್ವಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಯುಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣ-ಮಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತು. ಆರಕೂಟದ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಅದು ಏಳು ಯೋಜನ ದೂರದಲ್ಲಿತ್ತು.

Verse 75

पञ्चलोहमयः शालः पूर्वशालसमाकृतिः / तयोर्मध्ये मही प्रोक्ता मन्दारद्रुमवाटिका

ಪಂಚಲೋಹದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಒಂದು ಶಾಲೆ ಇದ್ದಿತು; ಅದು ಪೂರ್ವಶಾಲೆಯಂತೆಯೇ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆ ಎರಡರ ಮಧ್ಯದ ಭೂಮಿ ‘ಮಂದಾರ ವೃಕ್ಷವಾಟಿಕೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 76

पञ्चलोहस्यान्तराले सप्तयोजनदूरतः / रौप्यशालस्तु संप्रोक्तः पूर्वोक्तैर्लक्षणैर्युतः

ಪಂಚಲೋಹಶಾಲೆಯ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಏಳು ಯೋಜನ ದೂರದಲ್ಲಿ ‘ರೌಪ್ಯಶಾಲೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 77

तयोर्मध्यमही प्रोक्ता पारिजातद्रुवाटिका / दिव्यामोदसुसंपूर्णा फलपुष्पभरोज्ज्वला

ಆ ಎರಡರ ಮಧ್ಯದ ಭೂಮಿ ‘ಪಾರಿಜಾತ ವೃಕ್ಷವಾಟಿಕೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಫಲಪುಷ್ಪಗಳ ಭಾರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು.

Verse 78

रौप्यशालस्यान्तराले सप्तयोजनविस्तरः / हेमशालः प्रकथितः पूर्ववद्द्वारशोभितः

ರೌಪ್ಯಶಾಲೆಯ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಏಳು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದ ‘ಹೇಮಶಾಲೆ’ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗಿ ದ್ವಾರಶೋಭೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 79

तयोर्मध्ये महीप्रोक्ता कदम्बतरुवाटिका / तत्र दिव्या नीपवृक्षा योजनद्वयमुन्नताः

ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕದಂಬವೃಕ್ಷಗಳ ವಾಟಿಕೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ನೀಪವೃಕ್ಷಗಳು ಎರಡು ಯೋಜನ ಎತ್ತರವಾಗಿವೆ.

Verse 80

सदैव मदिरास्पन्दा मेदुरप्रसवोज्ज्वलाः / येभ्यः कादंबरी नाम योगिनी भोगदायिनी

ಅವು ಸದಾ ಮದಿರಾರಸದ ಸ್ಪಂದನದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಘನ ಪುಷ್ಪಪ್ರಸವದ ಕాంతಿಯಿಂದ ಉಜ್ವಲವಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ‘ಕಾದಂಬರೀ’ ಎಂಬ ಯೋಗಿನಿ ಭೋಗವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 81

विशिष्टा मदिरोद्याना मन्त्रिण्याः सततं प्रिया / ते नीपवृक्षाः सुच्छायाः पत्रलाः पल्लवाकुलाः / आमोदलोलभृङ्गालीझङ्कारैः पूरितोदराः

ಮದಿರೋದ್ಯಾನದ ಆ ವಿಶಿಷ್ಟ ನೀಪವೃಕ್ಷಗಳು ಮಂತ್ರಿಣಿಗೆ ಸದಾ ಪ್ರಿಯ. ಅವು ಸುಂದರ ನೆರಳಿನವು, ಎಲೆಗಳಿಂದ ದಟ್ಟ, ಪಲ್ಲವಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದವು; ಸುಗಂಧಕ್ಕೆ ಲೋಲವಾದ ಭೃಂಗಗಳ ಝಂಕಾರದಿಂದ ಒಳಭಾಗ ತುಂಬಿ ಮೊಳಗುತ್ತವೆ.

Verse 82

तत्रैव मन्त्रिणीनाथाया मन्दिरं सुमनोहरम् / कदंबवनवाट्यास्तु विदिक्षुज्वलनादितः

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಂತ್ರಿಣೀನಾಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರ ಮಂದಿರವಿದೆ; ಕದಂಬವನ-ವಾಟಿಕೆಯ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶ ಹರಡಿದೆ.

Verse 83

चत्वारि मन्दिराण्युच्चैः कल्पितान्यादिशिल्पिना / एकैकस्य तु गे७स्य विस्तारः पञ्चयोजनः

ಆದಿ ಶಿಲ್ಪಿಯು ನಾಲ್ಕು ಎತ್ತರವಾದ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೃಹದ ವಿಸ್ತಾರವು ಐದು ಯೋಜನಗಳು.

Verse 84

पञ्चयोजनमायामः सप्तावरणतः स्थितिः / एवमन्यविदिक्षु स्युस्सर्वत्र प्रियकद्रुमाः / निवासनगरी सेयं श्यामायाः परिकीर्तिता

ಆ ನಗರದ ವಿಸ್ತಾರವು ಐದು ಯೋಜನ; ಅದು ಏಳು ಆವರಣಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇತರ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಿಯಕ ವೃಕ್ಷಗಳು ಇವೆ. ಇದು ಶ್ಯಾಮಾ ದೇವಿಯ ನಿವಾಸನಗರಿ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 85

सेनार्थं नगरी त्वन्या महापद्माटवीस्थले / यदत्रैव गृह तस्या बहुयोजनदूरतः

ಸೈನ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಹಾಪದ್ಮ ಅರಣ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ನಗರಿಯಿದೆ. ಆದರೆ ಅವಳ ಮನೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಅನೇಕ ಯೋಜನ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

Verse 86

श्रीदेव्या नित्यसेवा तु मत्रिण्या न घटिष्यते / अतश्चितामणिगृहोपान्ते ऽपि भवनं कृतम् / तस्याः श्रीमन्त्रनाथायाः सुरत्वष्ट्रा मयेन च

ಶ್ರೀದೇವಿಯ ನಿತ್ಯಸೇವೆ ಮತ್ರಿಣಿಯಿಂದ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಾರದೆಂದು ಚಿಂತಾಮಣಿ ಗೃಹದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಭವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಅವಳ ಶ್ರೀಮಂತ್ರನಾಥನಿಗಾಗಿ ದೇವತ್ವಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಮಯನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 87

श्रीपुरे मन्त्रेणी देव्या मन्दिरस्य गुणान्बहुन् / वर्णयिष्यति को नाम यो द्विजिह्वासहस्रवान्

ಶ್ರೀಪುರದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಮತ್ರಿಣಿಯ ಮಂದಿರದ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಯಾರು ವರ್ಣಿಸಬಲ್ಲರು? ಸಹಸ್ರ ಜಿಹ್ವೆಗಳಿರುವವನೇ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಲ್ಲನು.

Verse 88

कादंबरीमदाताम्रनयनाः कलवीणया / गायन्त्यस्तत्र खेलन्ति मान्यमातङ्गकन्यकाः

ಕಾದಂಬರೀ ಮದದಿಂದ ತಾಮ್ರವರ್ಣವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಮಾನ್ಯ ಮಾತಂಗ ಕನ್ಯೆಗಳು, ಮಧುರ ವೀಣಾನಾದದೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 89

अगस्त्य उवाच मातङ्गो नाम कःप्रोक्तस्तस्य कन्याः कथं च ताः / सेवन्ते मन्त्रिणीनाथां सदा मधुमदालसाः

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು— ‘ಮಾತಂಗ’ ಎಂಬ ನಾಮ ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ? ಅವನ ಪುತ್ರಿಯರು ಯಾರು, ಅವರು ಹೇಗಿದ್ದಾರೆ? ಅವರು ಸದಾ ಮಧುಮದದಿಂದ ಆಲಸ್ಯಗೊಂಡು ಮಂತ್ರಿಣೀ-ನಾಥೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ?

Verse 90

हयग्रीव उवाच मतङ्गो नाम तपसामेकराशिस्तपोधनः / महाप्रभावसंपन्नो जगत्सर्जनलंपटः

ಹಯಗ್ರೀವನು ಹೇಳಿದನು— ಮತಂಗನೆಂಬವನು ತಪಸ್ಸಿನ ಏಕರಾಶಿ, ತಪೋಧನ; ಮಹಾಪ್ರಭಾವಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 91

तपः शक्त्यात्तधिया च सर्वत्राज्ञाप्रवर्त्तकः / तस्य पुत्रस्तु मातङ्गो मुद्रिणीं मन्त्रिनायिकाम्

ತಪಶ್ಶಕ್ತಿಯೂ ಆ ಬುದ್ಧಿಯೂ ಕಾರಣವಾಗಿ ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುವವನು. ಅವನ ಪುತ್ರ ಮಾತಂಗನು ಮಂತ್ರಿಣೀ-ನಾಯಿಕೆ ಮುದ್ರಿಣಿಯನ್ನು…

Verse 92

। घोरैस्तपोभिरत्यर्थं पूरयामास धीरधीः / मतङ्गमुनिपुत्रेण सुचिरं समुपासिता

ಧೀರಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ (ಮುದ್ರಿಣೀ) ಘೋರ ತಪಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಮಾತಂಗಮುನಿಯ ಪುತ್ರನಿಂದ ಅವಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಮ್ಯಕ್ ಉಪಾಸಿತಳಾದಳು.

Verse 93

मन्त्रिणी कृतसान्निध्या वृणीष्व वरमित्यशात् / सो ऽपिसर्वमुनिश्रेष्ठो मातङ्गस्तपसां निधिः / उवाच तां पुरो दत्तसान्निध्यां श्यामलांबिकाम्

ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದ ಮಂತ್ರಿಣೀ “ವರವನ್ನು ಬೇಡು” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಆಗ ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಧಿಯಾದ, ಸರ್ವಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾತಂಗನು, ಮುಂದೆ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಪ್ರದಾಯಿನಿಯಾದ ಶ್ಯಾಮಲಾಂಬಿಕೆಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 94

मातङ्गमहामुनिरुवाच देवी त्वत्स्मृतिमात्रेण सर्वाश्च मम सिद्धयः / जाता एवाणिमाद्यास्ताः सर्वाश्चान्या विभूतयः

ಮಾತಂಗ ಮಹಾಮುನಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ! ನಿನ್ನ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು; ಅಣಿಮಾದಿ ಎಲ್ಲವೂ ಹಾಗೂ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭೂತಿಗಳೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು।

Verse 95

प्रापणीयन्न मे किञ्चिदस्त्यंबभुवनत्रये / सर्वतः प्राप्तकालस्य भवत्याश्चरितस्मृतेः

ಹೇ ಅಂಬಾ! ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಆಶ್ಚರ್ಯಮಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ, ಕಾಲ ಬಂದದ್ದೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 96

अथापि तव सांनिध्यमिदं नो निष्फलं भवेत् / एवं परं प्रार्थये ऽहं तं वरं पूरयांबिके

ಆದರೂ ನಿನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವು ನಮಗೆ ನಿಷ್ಫಲವಾಗಬಾರದು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಪರಮ ವರವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ—ಹೇ ಅಂಬಿಕೆ, ಆ ವರವನ್ನು ಪೂರೈಸು।

Verse 97

पूर्वं हिमवता सार्थं सौहार्दं परिहासवान् / क्रीडामत्तेन चावाच्यैस्तत्र तेन प्रगल्भितम्

ಹಿಂದೆ ಹಿಮವಂತನೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಸೌಹಾರ್ದವು ಹಾಸ್ಯ-ಪರಿಹಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು; ಆದರೆ ಕ್ರೀಡಾಮತ್ತನಾಗಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಅಶೋಭನ ವಚನಗಳಿಂದ ಧೃಷ್ಟತೆ ತೋರಿದನು।

Verse 98

अहङ्गौरीगुरुरिति श्लाघामात्मनि तेनिवान् / तद्वाक्यं मम नैवाभूद्यतस्तत्राधिको गुणः

‘ನಾನು ಗೌರಿಯ ಗುರು’ ಎಂಬ ಆತ್ಮಶ್ಲಾಘೆ ಅವನಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿತು; ಆದರೆ ಆ ಮಾತು ನನಗೆ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಗುಣವಿತ್ತು।

Verse 99

उभयोर्गुणसाम्ये तु मित्रयोरधिके गुणे / एकस्य कारणाज्जाते तत्रान्यस्य स्पृहा भवेत्

ಎರಡು ಮಿತ್ರರ ಗುಣಗಳು ಸಮವಾಗಿದ್ದರೆ ಸಮತೆ; ಆದರೆ ಒಬ್ಬನಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಅಧಿಕ ಗುಣ ಹುಟ್ಟಿದರೆ, ಅದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಲ್ಲಿಯೂ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಆಸೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 100

गौरीगुरुत्वश्लाघार्थं प्राप्तकामो ऽप्यहं तपः / कृतवान्मन्त्रिणीनाथे तत्त्वंमत्तनया भव

ಗೌರಿಯ ಗುರುತ್ವ-ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು, ಕಾಮನೆ ನೆರವೇರಿದ್ದರೂ ನಾನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದೆನು. ಹೇ ಮಂತ್ರಿಣೀನಾಥ, ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನ ಮಗಳಾಗು।

Verse 101

यतो मन्नामविख्याता भविष्यसि न संशयः / इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा मातङ्गस्य महामुनेः / तथास्त्विति तिरोघत् स च प्रीतो ऽभवन्मुनिः

‘ನೀನು ನನ್ನ ನಾಮದಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ’—ಎಂದು ಮಹಾಮುನಿ ಮಾತಂಗರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಂತರಧಾನನಾದನು; ಮುನಿಯೂ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು।

Verse 102

मातङ्गस्य महर्षेस्तु तस्य स्वप्ने तदा मुदा / तापिच्छमञ्जरीमेकां ददौ कर्णावतंसतः

ಆಗ ಮಹರ್ಷಿ ಮಾತಂಗರ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷದಿಂದ, ಕಿವಿಯ ಆಭರಣವಾಗಿ ಧರಿಸಲು ತಾಪಿಚ್ಛದ ಒಂದು ಮಂಜರಿಯನ್ನು ನೀಡಿದಳು।

Verse 103

तत्स्वप्नस्य प्रभावेण मातङ्गस्य सधर्मिणी / नाम्ना सिद्धिमती गर्भे लघुश्यामामधारयत्

ಆ ಸ್ವಪ್ನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮಾತಂಗರ ಸಹಧರ್ಮಿಣಿ ‘ಸಿದ್ಧಿಮತಿ’ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ಲಘುಶ್ಯಾಮಾ’ಯನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು।

Verse 104

तत एव समुत्पन्ना मातङ्गी तेन कीर्तिताः / लघुश्यामेति सा प्रोक्त श्यामा यन्मूलकन्दभूः

ಅದೇಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವಳಾಗಿ ಅವಳು ‘ಮಾತಂಗೀ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು. ಅವಳನ್ನು ‘ಲಘುಶ್ಯಾಮಾ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು; ಶ್ಯಾಮಾ ಮೂಲಕಂದದಿಂದ ಅವಳು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದದರಿಂದ.

Verse 105

मातङ्गकन्यका हृद्याः कोटीनामपि कोटिशः / लघुश्यामा महाश्यामामातङ्गी वृन्दसंयुताः / अङ्गशक्तित्वमापन्नाः सेवन्ते प्रियकप्रियाम्

ಮಾತಂಗನ ಮನೋಹರ ಕನ್ಯೆಗಳು ಕೋಟಿಗಳ ಮೇಲೂ ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು. ಲಘುಶ್ಯಾಮಾ, ಮಹಾಶ್ಯಾಮಾ, ಮಾತಂಗೀ—ವೃಂದಗಳೊಂದಿಗೆ—ಅಂಗಶಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು ‘ಪ್ರಿಯಕಪ್ರಿಯಾ’ ದೇವಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 106

इति मातङ्गकन्यानामुत्पत्तिः कुंभसंभव / कथिताः सप्तकक्षाश्च शाला लोहादिनिर्मिताः

ಓ ಕುಂಭಸಂಭವನೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾತಂಗಕನ್ಯೆಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಲೋಹಾದಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಏಳು ಕಕ್ಷೆಗಳ ಶಾಲೆಗಳೂ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.