Adhyaya 63

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते गान्धर्वलक्षणं नाम द्विषष्टितमो ऽध्यायः // ६२// सूत उवाच कुकुद्मिननस्तु तं लोकं रैवतस्य गतस्य ह / त्दृता पुण्यजनैः सर्वा राक्षसैः साकुशस्थली

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತ ಮಧ್ಯಮಭಾಗದ ತೃತೀಯ ಉಪೋದ್ದಾತಪಾದದಲ್ಲಿನ ಭಾರ್ಗವಚರಿತದಲ್ಲಿ ‘ಗಾಂಧರ್ವಲಕ್ಷಣ’ ಎಂಬ ಅರವತ್ತೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ರೈವತನ ಪುತ್ರ ಕುಕುದ್ಮಿ ಆ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ, ಸಾಕುಶಸ್ಥಲಿ ಎಂಬ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿ ಪುಣ್ಯಜನರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ತುಂಬಿತು।

Verse 2

तद्वै भ्रातृशतं तस्य धार्मिकस्य महात्मनः / निबध्यमानं नाराचैर्विदिशः प्राद्रवद्भयात्

ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಮಹಾತ್ಮನ ನೂರು ಸಹೋದರರು, ನಾರಾಚ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗುತ್ತಾ, ಭಯದಿಂದ ವಿದಿಶೆಯ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿಹೋದರು।

Verse 3

तेषां तु तद्भयक्रान्तक्षत्रियाणां च विद्रुताम् / अन्ववायस्तु सुमहांस्तत्र तत्र द्विजोत्तमाः

ಭಯದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟು ಓಡಿದ ಆ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಹಿಂದೆ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೊಂದಿಗೆ ಮಹತ್ತರವಾದ ಅನ್ವವಾಯ (ಅನುಸರಣಾ ಸಮೂಹ)ವೂ ಇತ್ತು।

Verse 4

शार्याता इति विख्याता दिक्षु सर्वासु धर्मिकाः / धृष्टस्य धर्ष्टिकं सर्वं रणधृष्टं बभूव ह

ಅವರು ‘ಶಾರ್ಯಾತಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು; ಧೃಷ್ಟನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಧರ್ಷ್ಟಿಕರ ಸಮಸ್ತ ಪಡೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿತು।

Verse 5

त्रिसाहस्रं तु स गणः क्षत्रियाणां महात्मनाम् / नभगस्य च दायादो नाभादो नाम वीर्यवान्

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಆ ಪಡೆ ಮೂರು ಸಾವಿರದಷ್ಟು; ನಭಗನ ವಾರಸುದಾರನು ‘ನಾಭಾದ’ ಎಂಬ ವೀರ್ಯವಂತನು.

Verse 6

अंबरीषस्तु नाभागिर्विरूपस्तस्य चात्मजः / पृषदश्वो विरूपस्य तस्य पुत्रो रथीतरः

ಅಂಬರೀಷನು ನಾಭಾಗನ ಪುತ್ರನು; ಅವನ ಪುತ್ರ ವಿರೂಪನು. ವಿರೂಪನ ಪುತ್ರ ಪೃಷದಶ್ವನು, ಅವನ ಪುತ್ರ ರಥೀತರನು.

Verse 7

एते क्षत्रप्रसूता वै पुनश्चाङ्गिरसः स्मृताः / रथीतराणां प्रवराः क्षेत्रोपेता द्विजातयः

ಇವರು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೂ ಪುನಃ ಆಂಗಿರಸರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ರಥೀತರರ ಪ್ರವರರಲ್ಲಿ ಇವರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಕ್ಷೇತ್ರಸಂಬಂಧದಿಂದ ದ್ವಿಜಾತಿಗಳೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 8

क्षुवतस्तु मनोः पूर्वमिक्ष्वाकुरभिनिःसृतः / तस्य पुत्रशतं त्वासीदिक्ष्वाकोर्भूरिदक्षिमम्

ಕ್ಷುವತನಿಂದ, ಮನುವಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಪ್ರकटನಾದನು. ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿಗೆ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು; ಅವರು ಮಹಾದಾನಶೀಲರು, ಉದಾರರು.

Verse 9

तेषां श्रेष्ठो विकुक्षिस्तु निमिर्दण्डश्च ते त्रयः / शकुनिप्रमुखास्तस्य पुत्राः पञ्चाशतस्तु ते

ಅವರಲ್ಲಿ ವಿಕುಕ್ಷಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ನಿಮಿ ಮತ್ತು ದಂಡ—ಈ ಮೂವರು ಪ್ರಮುಖರು. ಶಕುನಿ ಮೊದಲಾದ ಅವನ ಐವತ್ತು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು.

Verse 10

उत्तरापथदेशस्य रक्षितारो महीक्षितः / चत्वारिंशत्तथाष्टौ च दक्षिणस्यां तु वै दिशि

ಮಹಿಕ್ಷಿತನು ಉತ್ತರಾಪಥ ದೇಶದ ರಕ್ಷಕನಾದನು; ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಹ ನಲವತ್ತೆಂಟು ರಕ್ಷಕರು (ರಾಜರು) ಇದ್ದರು.

Verse 11

विराटप्रमुखास्ते च दक्षिणापथरक्षिणः / इक्ष्वाकुस्तु विकुक्षिं वै अष्टकायामथा दिशत्

ಅವರು ವಿರಾಟ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖರು, ದಕ್ಷಿಣಾಪಥದ ರಕ್ಷಕರು. ಆಗ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಅಷ್ಟಕಾ-ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ವಿಕುಕ್ಷಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು.

Verse 12

राजोवाच / मांसमानय श्राद्धे त्वं मृगान्हत्वा महाबल / श्राद्धं मम तु कर्त्तव्यमष्टकानां न संशयः

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮಹಾಬಲಾ! ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಮೃಗಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಮಾಂಸ ತಂದುಕೊ. ಅಷ್ಟಕಾ-ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 13

स गतो मृगयां चैव वचनात्तस्य धीमतः / मृगान्सहस्रकान्हत्वा परिश्रान्तश्च वीर्यवान्

ಆ ಧೀಮಂತನ ಮಾತಿನಂತೆ ಅವನು ಬೇಟೆಗೆ ಹೋದನು. ಸಾವಿರಾರು ಮೃಗಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ಆ ವೀರನು ಬಹಳ ದಣಿದನು.

Verse 14

भक्षयच्छशकं तत्र विकुक्षिर्मृगयां गतः / आगते हि विकुक्षै तु समांसे महसैनिके

ಬೇಟೆಗೆ ಹೋದ ವಿಕುಕ್ಷಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಶಕವನ್ನು (ಮೊಲ) ಭಕ್ಷಿಸಿದನು. ಮಾಂಸದೊಂದಿಗೆ ಆ ಮಹಾಸೈನಿಕ ವಿಕುಕ್ಷಿ ಮರಳಿ ಬಂದಾಗ…

Verse 15

वसिष्ठं चोदयामास मांस प्रोक्षयतामिति / तथेति चोदितो राज्ञा विधिवत्तदुपस्थितम्

ರಾಜನು ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ—“ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧಿಪಡಿಸಿರಿ” ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ರಾಜಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ವಸಿಷ್ಠನು “ತಥೇತಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 16

स दृष्ट्वोपहतं मांसं क्रुद्धो राजानमब्रवीत् / अनेनोपहतं मांसं पुत्रेण तव पार्थिव

ಆ ಗಾಯಗೊಂಡ ಮಾಂಸವನ್ನು ನೋಡಿ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಅವನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಪಾರ್ಥಿವ! ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನೇ ಈ ಮಾಂಸವನ್ನು ಕಲుషಿತಮಾಡಿದ್ದಾನೆ।”

Verse 17

शशभक्षाददुष्टं वै नैव मांसं महाद्युते / शशो दुरात्मना पूर्वममना भक्षितो ऽनघ

ಹೇ ಮಹಾದ್ಯುತೇ! ಮೊಲವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾಂಸ ದೂಷಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಹೇ ಅನಘ, ಹಿಂದೆ ದುರುಾತ್ಮ ಅಮನನೇ ಮೊಲವನ್ನು ತಿಂದಿದ್ದನು.

Verse 18

तेन मांसमिदं दुष्टं पितॄणां नृपसत्तम / इक्ष्वाकुस्तु ततः क्रुद्धो विकुक्षिमिदमब्रवीत्

ಹೇ ನೃಪಸತ್ತಮ! ಆದಕಾರಣ ಈ ಮಾಂಸವು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ದೂಷಿತವಾಯಿತು. ಆಗ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಿಕುಕ್ಷಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 19

पितृकर्मणि निर्दिष्टो मया च मृगयां गतः / शशं भक्षयसे ऽरण्ये निर्घृणः पूर्वमद्य तु

ಪಿತೃಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬೇಟೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೆ; ಆದರೆ ನೀನು ನಿರ್ದಯನಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊಲವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತೀಯೆ—ಹಿಂದೆಯೂ, ಇಂದೂ.

Verse 20

तस्मात्परित्यजामि त्वां गच्छ त्वं स्वेन कर्मणा / एवमिक्ष्वाकुणा त्यक्तो वसिष्ठवचनात्सुतः

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ನಿನ್ನ ಕರ್ಮದಂತೆ ಹೋಗು. ವಸಿಷ್ಠನ ವಚನದಿಂದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ತನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೀಗೆ ತ್ಯಜಿಸಿದನು.

Verse 21

इक्ष्वाकौसंस्थिते तस्मिञ्छशादः पृथिवीमिमाम् / प्राप्तः परगधर्मात्मा स चायोध्याधिपो ऽभवत्

ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಶಾದನು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು; ಪರಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿ ಅವನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಅಧಿಪತಿಯಾದನು.

Verse 22

तदाकरोत्स राज्यं वै वसिष्ठपरिनोदितः / ततस्तेनैनसा पूर्णो राज्यावस्थो महीपतिः

ಆಗ ವಸಿಷ್ಠನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು; ನಂತರ ಆ ಮಹೀಪತಿ ರಾಜ್ಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಆ ಪಾಪದಿಂದ ತುಂಬಿಬಿಟ್ಟನು.

Verse 23

कालेन गतवान्सो ऽथ शकृन्मूत्रतरङ्गितम् / ज्ञात्वैवमेतदाख्यानं ना विधिर्भक्षयेद्बुधः

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವನು ಗತಿಸಿ, ಮಲಮೂತ್ರದ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾದ ನರಕವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಣ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 24

मांसभक्षयितामुत्र यस्य मांसमिहाद्म्यहम् / एतन्मांसस्य मांसत्वं प्रवदन्ति मनीषिणः

‘ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಮಾಂಸವನ್ನು ನಾನು ಭಕ್ಷಿಸುವೆನೋ, ಅವರ ಮಾಂಸವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ತಿನ್ನುತ್ತೇನೆ’—ಇದೇ ಮಾಂಸದ ‘ಮಾಂಸತ್ವ’ ಎಂದು ಮನುಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 25

शशादस्य तु दायादः ककुत्स्थो नाम वीर्यवान् / इन्द्रस्य वृषभूतस्य ककुत्स्थो जयते पुरा

ಶಶಾದನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಕಕುತ್ಸ್ಥನೆಂಬ ವೀರ್ಯವಂತನು; ವೃಷಭರೂಪಧಾರಿಯಾದ ಇಂದ್ರನಿಂದ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಕುತ್ಸ್ಥನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 26

पूर्वमाडीबके युद्धे ककुत्स्थस्तेन संस्मृतः / अनेनास्तु ककुत्स्थस्य पृथुश्चानेन स स्मृतः

ಹಿಂದೆ ಮಾಡೀಬಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನಿಂದ ಕಕುತ್ಸ್ಥನು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಈ ವಂಶಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಕುತ್ಸ್ಥನೊಂದಿಗೆ ಪೃಥುವೂ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 27

दृषदश्वः पृथोः पुत्रस्तस्मादन्ध्रस्तु वीर्यवान् / अन्ध्रात्तु युवनाश्वस्तु शावस्तस्तस्य चात्मजः

ಪೃಥುವಿನ ಪುತ್ರ ದೃಷದಶ್ವ; ಅವನಿಂದ ವೀರ್ಯವಂತನಾದ ಅಂಧ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ಅಂಧ್ರನಿಂದ ಯುವನಾಶ್ವ, ಅವನ ಪುತ್ರ ಶಾವಸ್ತನು.

Verse 28

जज्ञे श्रावस्तको राजा श्रावस्ती येन निर्मिता / श्रावस्तस्य तु दायादो बृहदश्वो महायशाः

ಶ್ರಾವಸ್ತಕನೆಂಬ ರಾಜನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನಿಂದ ಶ್ರಾವಸ್ತೀ ನಗರಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಶ್ರಾವಸ್ತನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಬೃಹದಶ್ವನು.

Verse 29

बृहदश्वसुतश्चापि कुवलाश्व इति श्रुतः / यस्तु धुन्धुवधाद्राजा धुन्धुमारत्वमागतः

ಬೃಹದಶ್ವನ ಪುತ್ರನು ಕುವಲಾಶ್ವನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಧುಂಧುವನ್ನು ವಧಿಸಿದ ಕಾರಣ ಆ ರಾಜನು ‘ಧುಂಧುಮಾರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 30

ऋषय ऊचुः धुन्धोर्वधं महाप्राज्ञ घोतुमिच्छाम विस्तरात् / यदर्थं कुवलाश्वस्य धुन्धुमारत्वमागतम्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ! ಧುಂಧುವಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ನಾವು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ; ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಕುವಲಾಶ್ವನು ‘ಧುಂಧುಮಾರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದನು?

Verse 31

सूत उवाच कुवलाश्वस्य पुत्राणां सहस्राण्येकविंशतिः / सर्वे विद्यासु निष्णाता बलवन्तो दुरासदाः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಕುಲವಾಶ್ವನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರು, ಬಲಿಷ್ಠರು, ದುರ್ಜೇಯರು.

Verse 32

बभूवुर्धार्मिकाः सर्वे यज्वानो भूरिदक्षिणाः / कुवलाश्वं महावीर्यं शूरमुत्तमधार्मिकम्

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಧಾರ್ಮಿಕರು, ಯಜ್ಞಕರ್ತರು, ಬಹು ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡುವವರು. ಕುಲವಾಶ್ವನು ಮಹಾವೀರ್ಯ, ಶೂರ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು.

Verse 33

बृहदश्वो ह्यभ्यषिञ्चत्तस्मिन्राज्ये नराधिपः / पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु वनं राजा विवेश ह

ನರಾಧಿಪತಿ ಬೃಹದಶ್ವನು ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕಿತನಾದನು. ಪುತ್ರನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಶ್ರೀ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ರಾಜನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 34

बृहदश्वं महाराजं शूरमुत्तमधार्मिकम् / प्रयास्यन्तमुतङ्कस्तु ब्रह्मर्षिः प्रत्यवारयत्

ಮಹಾರಾಜ ಬೃಹದಶ್ವನು—ಶೂರನೂ ಉತ್ತಮ ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ—ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಉತ್ತಂಕನು ಅವನನ್ನು ತಡೆದನು.

Verse 35

उत्तङ्क उवाच भवता रक्षणं कार्यं तत्तावत्कर्त्तुमर्हति / निरुद्विग्नस्तपस्छर्तुं न हि शक्रो ऽपि पार्थिव

ಉತ್ತಂಕನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಪಾರ್ಥಿವ, ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀವೇ ಮಾಡಬೇಕು; ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ನೀವು ಅರ್ಹರು. ನಿರುದ್ವಿಗ್ನವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸುವುದು ಇಂದ್ರನಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 36

ममाश्रमसमीपेषु मेरोर्हि परितस्तु वै / समुद्रो वालुकापूर्णस्तत्र तिष्ठति भूपते

ಹೇ ಭೂಪತೇ! ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದ ಸಮೀಪ, ಮೇರೂ ಪರ್ವತದ ಸುತ್ತಲೂ ನಿಜವಾಗಿ ಮರಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಮುದ್ರವು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 37

देवतानामवध्यस्तु महाकायो महाबलः / अन्तर्भूमिगतस्तत्र वालुकान्तर्हितो महान्

ಅವನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅವಧ್ಯನು, ಮಹಾಕಾಯನು, ಮಹಾಬಲನು; ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಇಳಿದು, ಮರಳಿನೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಮಹಾನ್.

Verse 38

राक्षसस्य मधोः पुत्रो धुन्धुर्नाम महासुरः / शेते लोकविनाशाय तप आस्थाय दारुणम्

ರಾಕ್ಷಸ ಮಧುವಿನ ಪುತ್ರ, ಧುಂಧು ಎಂಬ ಮಹಾಸುರನು, ಲೋಕವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಭಯಂಕರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 39

संवत्सरस्य पर्यन्ते स निश्वासं विमुञ्चति / यदा तदा मही तत्र चलति स्म सकानना

ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ನಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೊರಬಿಡುತ್ತಾನೆ; ಯಾವಾಗ ಯಾವಾಗ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೋ, ಆಗಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 40

तस्य निश्वासवातेन रज उद्धूयते महत् / आदित्यपथमावृत्य सप्ताहं भूमिकंपनम्

ಅವನ ನಿಶ್ವಾಸದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮಹತ್ತರ ಧೂಳು ಎದ್ದು ಹಾರುತ್ತದೆ; ಸೂರ್ಯನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 41

सविस्फुलिङ्गं सज्वारं सधूममतिदारुणम् / तेन राजन्न शक्नोमि तस्मिन्स्थातुं स्व आश्रमे

ಅದು ಸ್ಫುಲಿಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಜ್ವಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ, ಧೂಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಾರೆನು।

Verse 42

तं वारय महाबाहो लोकानां हितकाम्यया / तेजस्ते सुमहद्विष्मुस्तेजसाप्याययिष्यति

ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ, ಲೋಕಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ಅವನನ್ನು ತಡೆ; ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದದು—ಅದು ಆ ದುಷ್ಟನನ್ನು ತನ್ನ ತೇಜದಿಂದ ಅಣಗಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 43

लोकाः स्वस्था भवन्त्वद्य तस्मिन्विनिहते सुरे / त्वं हि तस्य वधार्थाय समर्थः पृथिवीपते

ಆ ದೇವನು ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಇಂದು ಲೋಕಗಳು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಾಗಲಿ; ಓ ಪೃಥಿವೀಪತೇ, ಅವನ ವಧೆಗೆ ನೀನೇ ಸಮರ್ಥನು.

Verse 44

विष्णुना च वरो दत्तो मम पूर्व यतो ऽनघ / न हि धुन्धुर्महावीर्यस्तेजसाल्पेन शाक्यते

ಓ ಅನಘ, ವಿಷ್ಣುವು ನನಗೆ ಹಿಂದೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ; ಮಹಾವೀರ್ಯನಾದ ಧುಂಧುವನ್ನು ಅಲ್ಪ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜಯಿಸಲಾಗದು.

Verse 45

निर्दग्धुं पृथिवीपालैरपि वर्षशतैरपि / वीर्यं हि सुमहत्तस्य देवैरपि दुरासदम्

ಪೃಥಿವೀಪಾಲಕರೂ ನೂರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಅವನನ್ನು ದಹಿಸಲಾರರು; ಅವನ ವೀರ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದದು, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರಾಸದ.

Verse 46

एवमुक्तस्तु राजर्षिरुत्तङ्केन महात्मना / कुवलाश्वं तु तं प्रादात्तस्मिन् धुन्धुनिवारणे

ಮಹಾತ್ಮ ಉತ್ತಂಕನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ರಾಜರ್ಷಿಯು ಧುಂಧು-ನಿವಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕುವಲಾಶ್ವನನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 47

भगवन्न्यस्तशस्भो ऽहमयं तु तनयो मम / भविष्यति द्विजश्रेष्ठ धुन्धुमारो न संशयः

ಭಗವನ್, ನಾನು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೆ ಈ ನನ್ನ ಪುತ್ರನು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಧುಂಧುಮಾರನಾಗುವನು.

Verse 48

स तमादिश्य तनयं धुन्धुमाग्णमच्युतम् / जगाम स वनायैव तपसे शंसितव्रतः

ಧುಂಧುವನ್ನು ದಹಿಸುವ ಅಚ್ಯುತಸ್ವರೂಪನಾದ ತನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿ, ಶಂಸಿತ ವ್ರತಧಾರಿ ಅವನು ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 49

कुवलाश्वस्तु धर्मात्मा पितुर्वचनमाश्रितः / सहक्रैरेकविंशत्या पुत्राणां सह पार्थिवः

ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಕುವಲಾಶ್ವನು ತಂದೆಯ ವಚನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಆ ಪಾರ್ಥಿವನು ಹೊರಟನು.

Verse 50

प्रायादुत्तङ्कसहितो धुन्धोस्तस्य निवारणे / तमाविशत्ततो विष्णुर्भगवान्स्वेन तेजसा

ಅವನು ಉತ್ತಂಕನೊಂದಿಗೆ ಧುಂಧುವಿನ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಹೊರಟನು; ಆಗ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 51

उत्तङ्कस्य नियोगात्तु लोकानां हितकाम्यया / तस्मिन्प्रयाते दुर्धर्षे दिवि शब्दो महानभूत्

ಉತ್ತಂಕನ ನಿಯೋಗದಿಂದ, ಲೋಕಹಿತಕಾಮನೆಯಿಂದ, ಆ ದುರ್ಧರ್ಷನು ಹೊರಟಾಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಬ್ದ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 52

अद्य प्रभृत्येष नृपो धुन्धुमारो भविष्यति / दिव्यैः पुष्पैश्च तं देवाः संमतात्समवाकिरन्

ಇಂದಿನಿಂದ ಈ ರಾಜನು ‘ಧುಂಧುಮಾರ’ ಆಗುವನು. ಸಂತುಷ್ಟ ದೇವತೆಗಳು ದಿವ್ಯಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು.

Verse 53

देवदुन्दुभयश्चैव प्रणेदुर्हि तदा भृशम् / स गत्वा पुरुषव्याघ्रस्तनयैः सह वीर्यवान्

ಆಗ ದೇವದುಂದುಭಿಗಳೂ ಬಹಳವಾಗಿ ಮೊಳಗಿದವು. ಆ ವೀರ್ಯವಂತ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನು ತನ್ನ ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು.

Verse 54

समुद्रं खानयामास वालुकापूर्णमव्ययम् / तस्य पुत्रैः खनद्भिश्च वालुकान्तर्हितस्तदा

ಅವನು ಮರಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತೋಡಲಾರಂಭಿಸಿದನು. ಅವನ ಪುತ್ರರು ತೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಆಗ ಮರಳಿನೊಳಗೆ ಅಂತರಹಿತನಾದನು.

Verse 55

धुन्धुरासादितस्तत्र दिशमाश्रित्य पश्चिमाम् / मुखजेनाग्निना क्रुद्धो लोकानुद्वर्तयन्निव

ಅಲ್ಲಿ ಧುಂಧು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು. ಕೋಪದಿಂದ ಬಾಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೊರಸೂಸಿ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿಸುವವನಂತೆ ಕಂಡನು.

Verse 56

वारि सुस्राव चोगेन महोदधिरिवोदये / सोमस्य सो ऽसुरश्रेष्ठो धारोर्मिकलिलो महान्

ಯೋಗಬಲದಿಂದ ನೀರು ಉದಯಕಾಲದ ಮಹಾಸಮುದ್ರದಂತೆ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯಿತು; ಸೋಮನ ಆ ಅಸುರಶ್ರೇಷ್ಠನ ಮಹಾಧಾರೆ ಅಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತು।

Verse 57

तस्य पुत्रास्तु निर्दग्धास्त्रय उर्वरिता मृधे / ततः स राजातिबलो राक्षसं तं महाबलम्

ಅವನ ಮೂರು ಪುತ್ರರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಹಿಸಿ ಭಸ್ಮವಾಗಿ, ಕೇವಲ ಅವಶೇಷ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದರು; ನಂತರ ಅತಿಬಲಿಷ್ಠನಾದ ಆ ರಾಜನು ಆ ಮಹಾಬಲ ರಾಕ್ಷಸನತ್ತ ಸಾಗಿದನು।

Verse 58

आससाद महातेजा धुन्धुं बन्धुनिबर्हणम् / तस्य वारिमयं वेगमपि वत्स नराधिपः

ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾಜನು ಬಂಧುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಧುಂಧುವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದನು; ವತ್ಸಾ, ಅವನ ಜಲಮಯ ವೇಗವನ್ನೂ ಅವನು ಎದುರಿಸಿದನು।

Verse 59

योगी योगेन वह्निं च शमयामास वारिणा / निरस्यन्तं महाकायं बलेनोदकराक्षसम्

ಯೋಗಿಯು ಯೋಗಬಲದಿಂದ ನೀರಿನಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಆ ಮಹಾಕಾಯ ಜಲ-ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ತಳ್ಳಿ ದೂರಮಾಡಿದನು।

Verse 60

उत्तङ्कं दर्शयामास कृतकर्मा नराधिपः / उत्तङ्कश्च वरं प्रादात्तस्मै राज्ञे महात्मने

ಕೃತಕರ್ಮನಾದ ನರಾಧಿಪನು ಉತ್ತಂಕನನ್ನು ದರ್ಶನಗೊಳಿಸಿದನು; ಮಹಾತ್ಮ ಉತ್ತಂಕನು ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಒಂದು ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 61

ददतश्चाक्षयं वित्तं शत्रुभिश्चाप्य धुष्यताम् / धर्मे रतिं च सततं स्वर्गे वासं तथाक्षयम्

ದಾನ ಮಾಡುವವನ ಧನ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಶತ್ರುಗಳು ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಿದರೂ. ಅವನಿಗೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ ವಾಸ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 62

पुत्राणां चाक्षयांल्लोकान्स्वर्गे ये रक्षसा हताः / तस्य पुत्रास्त्रयः शिष्टा दृढाश्वो ज्येष्ठ उच्यते

ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಹತರಾದವರ ಪುತ್ರರಿಗೂ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ ಲೋಕಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅವನಿಗೆ ಮೂರು ಶಿಷ್ಟ ಪುತ್ರರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನು ದೃಢಾಶ್ವನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 63

भद्राश्वः कपिलाश्वश्च कनीयांसौ तु तौ स्मृतौ / धैन्धुमारिर्दृढाश्वश्च हर्यश्वस्तस्य चात्मजः

ಭದ್ರಾಶ್ವ ಮತ್ತು ಕಪಿಲಾಶ್ವ—ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಕಿರಿಯರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಧೈಂಧುಮಾರಿ ಮತ್ತು ದೃಢಾಶ್ವ; ಅವನ ಪುತ್ರನು ಹರ್ಯಶ್ವನು.

Verse 64

हर्यश्वस्य निकुंभो ऽभूत्क्षात्रधर्मरतः सदा / संहताश्वो निकुंभस्य सुतो रणविशारदः

ಹರ್ಯಶ್ವನಿಗೆ ನಿಕುಂಭನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನು ಸದಾ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು. ನಿಕುಂಭನ ಪುತ್ರ ಸಂಹತಾಶ್ವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು.

Verse 65

कृशाश्वश्चाकृताश्वश्च संहताश्वसुतावुभौ / तस्य पत्नी हैमवती सती माता दृषद्वती

ಸಂಹತಾಶ್ವನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು—ಕೃಶಾಶ್ವ ಮತ್ತು ಅಕೃತಾಶ್ವ. ಅವನ ಪತ್ನಿ ಹೈಮವತೀ ಸತೀ; ತಾಯಿ ದೃಷದ್ವತೀ.

Verse 66

विख्याता त्रिषु लोकेषु पुत्रश्चास्य प्रसेनजित् / युवनाश्वसुतस्तस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

ಅವನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನ ಪುತ್ರನು ಪ್ರಸೇನಜಿತ್. ಹಾಗೆಯೇ ಯುವನಾಶ್ವನ ಆ ಪುತ್ರನೂ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರುತನಾದನು.

Verse 67

अत्यन्तधार्मिका गौरी तस्य पत्नी पतिव्रता / अभिशस्ता तु सा भर्त्रा नदी सा बाहुदा कृता

ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕಳಾದ ಗೌರೀ ಅವನ ಪತಿವ್ರತಾ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಭರ್ತೃಶಾಪದಿಂದ ಅವಳು ‘ಬಾಹುದಾ’ ಎಂಬ ನದಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಳು.

Verse 68

तस्यास्तु गौरिकः पुत्रश्चक्रवर्ती बभूव ह / मान्धाता यौवनाश्वो वै त्रैलोक्यविजयी नृपः

ಅವಳಿಗೆ ಗೌರಿಕನೆಂಬ ಪುತ್ರನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದನು. ಯುವನಾಶ್ವನ ಪುತ್ರ ಮಾಂಧಾತನು ನಿಜಕ್ಕೂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಿಜಯಿ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 69

अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं पौराणिका द्विजाः / यावत्सूर्य उदयते यावच्च प्रतितिष्ठति

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಪೌರಾಣಿಕ ದ್ವಿಜರು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸುವವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಅವನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರುವವರೆಗೆ.

Verse 70

सर्वं तद्यौवनाश्वस्य मान्धातुः क्षेत्रमुच्यते / तस्य चैत्ररथी भार्या शशबिन्दोः सुताभवत्

ಆ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರದೇಶವು ಯುವನಾಶ್ವಪುತ್ರ ಮಾಂಧಾತನ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವನ ಪತ್ನಿ ಚೈತ್ರರಥೀ ಶಶಬಿಂದುನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 71

साध्वी बिन्दुमती नाम रूपेणाप्रतिमा भुवि / पतिव्रता च ज्येष्ठा च भातॄणामयुतस्य सा

ಬಿಂದುಮತಿ ಎಂಬ ಆ ಸಾಧ್ವಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಪತಿವ್ರತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 72

तस्यामुत्पादयामास मान्धाता त्रीन्सुतन्प्रभुः / पुरुकुत्समंबरीषं मुचुकुन्दं च विश्रुतम्

ಅವಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ಮಾಂಧಾತನು ಮೂರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು—ಪುರುಕుత್ಸ, ಅಂಬರೀಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮುಚುಕುನ್ದ.

Verse 73

अंबरीषस्य दायादो युवनाश्वो ऽपरः स्मृतः / नर्मदायां समुत्पन्नः संभूतस्तस्य चात्मजः

ಅಂಬರೀಷನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಯುವನಾಶ್ವನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ನರ್ಮದೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸಂಭೂತನು ಅವನ ಪುತ್ರನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 74

संभूतस्यात्मजः पुत्रो ङ्यनरण्यः प्रतापवान् / रावणेन हतो येन त्रैलोक्यं विजितं पुरा

ಸಂಭೂತನ ಪುತ್ರನು ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ಙ್ಯನರಣ್ಯ. ಅವನನ್ನು ರಾವಣನು ಕೊಂದನು; ಆ ರಾವಣನೇ ಹಿಂದೆ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದನು.

Verse 75

तेन दृश्योनरण्यस्य हर्यश्वस्तस्य चात्मजः / हर्यश्वात्तु दृषद्वत्यां जज्ञे च सुमतिर्नृपः

ಅವನಿಂದ (ಙ್ಯನರಣ್ಯನಿಂದ) ದೃಷ್ಯೋನರಣ್ಯನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನ ಪುತ್ರ ಹర్యಶ್ವ. ಹర్యಶ್ವನಿಂದ ದೃಷದ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸುಮತಿ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 76

तस्य पुत्रो ऽभवद्राजा त्रिधन्वा नाम धार्मिकः / आसीत्त्रिधन्वनश्चापि विद्वांस्त्रय्यारुणिः प्रभुः

ಅವನ ಪುತ್ರನು ತ್ರಿಧನ್ವಾ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ರಾಜನಾದನು. ತ್ರಿಧನ್ವನಿಗೆ ತ್ರಯ್ಯಾರುಣಿ ಎಂಬ ಪ್ರಭುವಿನಂತ ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಇದ್ದನು.

Verse 77

तस्य सत्यव्रतो नाम कुमारो ऽभून्महाबलः / तेन भार्या विदर्भस्य त्दृता हत्वा दिवौकसः

ಅವನಿಗೆ ಸತ್ಯವ್ರತನೆಂಬ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಕುಮಾರನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ದೇವಲೋಕವಾಸಿಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ವಿದರ್ಭನ ಪತ್ನಿ ತ್ದೃತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು.

Verse 78

पाणिग्रहणमन्त्रेषु निष्टानं प्रापितेष्विह / कामाद्बलाच्च मोहाच्च संहर्षेण बलेन च

ಇಲ್ಲಿ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ವಿವಾಹಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿ ಸ್ಥಿರವಾದರೂ, ಕಾಮದಿಂದಲೂ, ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದಲೂ, ಮೋಹದಿಂದಲೂ, ಸಂಘರ್ಷದ ಬಲದಿಂದಲೂ (ಅದು ನಡೆಯಿತು).

Verse 79

भाविनोर्ऽथस्य च बलात्तत्कृतं तेन धीमता / तमधर्मेण संयुक्तं पिता भय्यारुणो ऽत्यजत्

ಭವಿಷ್ಯದ ಲಾಭದ ಬಲವಾದ ಆಸೆಯಿಂದ ಆ ಧೀಮಂತನು ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅವನು ಅಧರ್ಮಸಂಯುಕ್ತನೆಂದು ತಿಳಿದು ತಂದೆ ಭಯ್ಯಾರುಣಿ ಅವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.

Verse 80

अपध्वंसेति बहुशो वदन्क्रोधसमन्वितः / पितरं सो ऽब्रवीदेकः क्व गच्छामीति वै मुहुः

ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ ಅವನು ‘ಅಪಧ್ವಂಸ’ ಎಂದು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು. ನಂತರ ಒಬ್ಬನೇ ತಂದೆಯನ್ನು ಮರುಮರು ಕೇಳಿದನು—‘ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ?’

Verse 81

पिता चैनमथोवाच श्वपाकैः सह वर्त्तय / नाहं पुत्रेण पुत्रार्थी त्वयाद्य कुलपांसन

ಆಗ ತಂದೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಶ್ವಪಾಕರೊಂದಿಗೆಲೇ ವಾಸಿಸು; ನಿನ್ನಂತಹ ಮಗನಿಂದ ನನಗೆ ಪುತ್ರಾರ್ಥವಿಲ್ಲ, ಇಂದು ನೀನು ಕುಲಕಳಂಕ.”

Verse 82

इत्युक्तः स निराक्रामन्नगराद्वचना द्विभोः / न चैनं वारयामास वसिष्ठो भगवानृषिः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವನು ತಂದೆಯ ಮಾತಿನಿಂದ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಟನು; ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ವಸಿಷ್ಠನು ಕೂಡ ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 83

स तु सत्यव्रतो धीमाञ्श्वपाकावसथान्तिके / पित्रा त्यक्तो ऽवसद्धीरः पिता चास्य वनं ययौ

ಸತ್ಯವ್ರತನಾದ ಆ ಧೀಮಂತನು ಶ್ವಪಾಕರ ವಸತಿಯ ಸಮೀಪ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ವಾಸಿಸಿದನು; ತಂದೆ ಅವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತಾನೇ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 84

तस्मिंस्तु विषये तस्य नावर्षत्पाकशासनः / समा द्वादश संपूर्मास्तेनाधर्मेण वै तदा

ಅವನ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು (ಪಾಕಶಾಸನ) ಮಳೆ ಸುರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅವನ ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಕಳೆದವು।

Verse 85

दारांस्तु तस्य विषये विश्वामित्रो महातपाः / संन्यस्य सागरानूपे चचार विपुलं तपः

ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು, ಸಾಗರತೀರದ ಉಪವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 86

तस्य पत्नी गले बद्ध्वा मध्यमंपुत्रमौरसम् / शिष्टानां भरणार्थाय व्यक्रीणाद्गोशतेन वै

ಅವನ ಪತ್ನಿಯು ಮಧ್ಯಮ ಔರಸ ಪುತ್ರನನ್ನು ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಶಿಷ್ಟರ ಭರಣಾರ್ಥವಾಗಿ, ನೂರು ಹಸುಗಳಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಮಾರಿದಳು.

Verse 87

तं तु बद्धं गले दृष्टवा विक्रयार्थं नरोत्तमः / महर्षिपुत्रं धर्मात्मा मोक्षयामास सुव्रतः

ಮಾರಾಟಾರ್ಥವಾಗಿ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಮಹರ್ಷಿಪುತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ನರೋತ್ತಮನು, ಸುವ್ರತನಾಗಿ, ಅವನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 88

सत्यव्रतो महाबुद्धिर्भरणं तस्य चाकरोत् / विश्वामित्रस्य तुष्ट्यर्थमनुकंपार्थमेव च

ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಸತ್ಯವ್ರತನು ಅವನ ಭರಣವನ್ನು ಮಾಡಿದನು—ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕರುಣಾರ್ಥವಾಗಿಯೂ.

Verse 89

सो ऽभवद्गालवो नाम गले बद्धो महातपाः / महर्षिः कौशिकस्तात तेन वीरेण मोक्षितः

ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ‘ಗಾಲವ’ ಎಂಬವನಾಗಿದ್ದನು; ತಾತ, ಕೌಶಿಕ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಆ ವೀರನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 90

तस्य व्रतेन भक्त्या च कृपया च प्रतिज्ञया / विश्वामित्रकलत्रं च बभार विनये स्थितः

ಅವನ ವ್ರತ, ಭಕ್ತಿ, ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಿಂದ—ವಿನಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ—ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಪತ್ನಿಯ ಭಾರವನ್ನೂ ಅವನು ಹೊತ್ತನು.

Verse 91

हत्वा मृगान्वराहांश्च महिषांश्च जलेचरान् / विश्वामित्राश्रमाभ्यासे तन्मांसमनयत्ततः

ಅವನು ಮೃಗಗಳು, ವರಾಹಗಳು, ಮಹಿಷಗಳು ಹಾಗೂ ಜಲಚರಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾಶ್ರಮದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಅವುಗಳ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಂದನು.

Verse 92

उपांशुव्रतमास्थाय दीक्षां द्वादशवार्षिकीम् / पितुर्नियोगादभजन्नृपे तु वनमास्थिते

ರಾಜನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದಾಗ, ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವನು ಉಪಾಂಶು-ವ್ರತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 93

अयोध्यां चैव राष्ट्रं च तथैवान्तः पुरं पुनिः / याज्योत्थान्यायसंयोगाद्वसिष्ठः पर्यरक्षत

ಯಜ್ಞಸಂಬಂಧಿ ನ್ಯಾಯಯುಕ್ತ ಕ್ರಮದ ಕಾರಣ ವಸಿಷ್ಠನು ಅಯೋಧ್ಯೆ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತಃಪುರವನ್ನು ಪುನಃ ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

Verse 94

सत्यव्रतः सुबाल्यात्तु भाविनोर्ऽथस्य वै बलात् / वसिष्ठे ऽभ्यधिकं मन्युं धारयामास मन्युना

ಸತ್ಯವ್ರತನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ, ಮುಂದಿನ ಘಟನೆಗಳ ಬಲದಿಂದ, ವಸಿಷ್ಠನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕೋಪವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದನು.

Verse 95

पित्रा तु तं तदा राष्ट्रात्परित्यक्तं स्वमात्मजम् / न वारयामास मुनिर्वसिष्ठः कारणेन वै

ತಂದೆ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗಲೂ, ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಮುನಿ ವಸಿಷ್ಠನು ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 96

पाणिग्रहममन्त्राणां निष्ठा स्यात्सप्तमे पदे / एवं सत्यव्रतस्तां वै हृतवान्सप्तमे पदे

ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ಮಂತ್ರಗಳ ನಿಷ್ಠೆ ಏಳನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯವ್ರತನು ಅವಳನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಏಳನೇ ಪಾದದಲ್ಲೇ ಹರಣಮಾಡಿದನು.

Verse 97

जानन्धर्मान्वसिष्ठस्तु नवमन्त्रानिहेच्छति / इति सत्यव्रतो रोषं वसिष्ठे मनसाकरोत्

ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ವಸಿಷ್ಠನು ಇಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದನು; ಇದನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ ಸತ್ಯವ್ರತನು ವಸಿಷ್ಠನ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೋಪವಿಟ್ಟನು.

Verse 98

गुणबुद्ध्या तु भगवान्वसिष्ठः कृतवांस्तपः / न तु सत्यव्रतो ऽबुध्यदुपांशुव्रतमस्य वै

ಗುಣಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; ಆದರೆ ಸತ್ಯವ್ರತನು ಅವನ ಉಪಾಂಶು ವ್ರತವನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 99

तस्मिंस्तु परमो रोषः पितुरासीन्महात्मनः / तेन द्वादश वर्षाणि नावर्षत्पाकशासनः

ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ತಂದೆಗೆ ಪರಮ ಕೋಪ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅದರಿಂದ ಪಾಕಶಾಸನ (ಇಂದ್ರ) ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಳೆ ಸುರಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 100

तेन त्विदानीं वहता दीक्षां तां दुर्वहां भुवि / कुलस्य निष्कृतिः स्वस्य सृतेयं च भवेदिति

ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಅವನು ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಆ ದುರ್ವಹ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ತನ್ನ ಕುಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಲಿ ಮತ್ತು ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಉಳಿಯಲಿ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ.

Verse 101

ततो वसिष्ठो भगवान्पित्रा त्यक्तं न वारयत् / अभिषेक्ष्याम्यहं नष्टे पश्चादेनमिति प्रभुः

ಆಗ ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠನು ತಂದೆಯಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಭು ಹೇಳಿದರು— “ಇದು ನಾಶವಾದ ಬಳಿಕ, ನಂತರ ನಾನು ಇವನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.”

Verse 102

स तु द्वादशवर्षाणि दीक्षां तामुद्वहन्बली / अविद्यमाने मांसे तु वसिष्ठस्य महात्मनः

ಆ ಬಲಿಷ್ಠನು ಆ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಾಲಿಸಿದನು; ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠನ ಬಳಿ ಮಾಂಸವೇ ಇಲ್ಲದಾಗ.

Verse 103

सर्वकामदुघां धेनुं स ददर्श नृपात्मजः / तां वै क्रोधाच्च मोहाच्च श्रमच्चैव क्षुधान्वितः

ಆ ರಾಜಕುಮಾರನು ಸರ್ವಕಾಮದುಘಾ ಧೇನುವನ್ನು ಕಂಡನು; ಕೋಪ, ಮೋಹ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದನು.

Verse 104

दस्युधर्मगतो दृष्ट्वा जघान बलिनां वरः / सतु मांसं स्वयं चैव विश्वामित्रस्य चात्मजान्

ದಸ್ಯುಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಬಲಿಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅವನನ್ನು ಕೊಂದನು; ಆ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಾನೂ ತಿಂದನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಪುತ್ರರಿಗೂ ತಿನ್ನಿಸಿದನು.

Verse 105

भोजयामास तच्छ्रुत्वा वसिष्ठस्तं तदात्यजत् / प्रोवाच चैव भगवान्वसिष्ठस्तं नृपात्मजम्

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ವಸಿಷ್ಠನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು; ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠನು ಆ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 106

पातयेयमहं क्रूर तव शङ्कुम पोह्य वै / यदि ते त्रीणि शङ्कूनि न स्युर्हि पुरुषाधम

ಓ ಕ್ರೂರನೇ! ನಿನ್ನ ಶಂಕುವನ್ನು ನಾನು ಕೆಡವಿಬಿಡುವೆನು; ಅದನ್ನು ದೂರಮಾಡು. ನಿನಗೆ ಮೂರು ಶಂಕುಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಓ ಪುರುಷಾಧಮ!

Verse 107

पितुश्चापारितोषेण गुरोर्देगध्रीवधेन च / अप्रोक्षितोपयोगाच्च त्रिविधस्ते व्यतिक्रमः

ತಂದೆಯನ್ನು ಅಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದುದರಿಂದ, ಗುರುನ ದೇಗಧ್ರೀವಧದಿಂದ, ಮತ್ತು ಅಪ್ರೋಕ್ಷಿತ ವಸ್ತುವಿನ ಉಪಯೋಗದಿಂದ—ನಿನ್ನ ವ್ಯತಿಕ್ರಮ ಮೂರು ವಿಧದದು.

Verse 108

एवं स त्रीणि शङ्कूनि दृष्ट्वा तस्य महातपाः / त्रिशङ्कुरिति होवाच त्रिशङ्कुस्तेन स स्मृतः

ಹೀಗೆ ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಅವನ ಮೂರು ಶಂಕುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ‘ತ್ರಿಶಂಕು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ತ್ರಿಶಂಕು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 109

विश्वामित्रस्तु दाराणामागतो भरणे कृते / ततस्तस्मै वरं प्रादात्तदा प्रीतस्त्रिशङ्कवे

ಆಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಪತ್ನಿಯರ ಪೋಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದನು; ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ತ್ರಿಶಂಕುವಿಗೆ ಒಂದು ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 110

छन्द्यमानो वरेणाथ गुरुं वव्रेनृपात्मजः / सशरीरो व्रजे स्वर्गमित्येवं याचितो वरः

ವರದಿಂದ ಸಂತೃಪ್ತನಾದ ರಾಜಕುಮಾರನು ಗುರುನನ್ನೇ ವರವಾಗಿ ಬೇಡಿದನು—‘ನಾನು ದೇಹಸಹಿತ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು’; ಹೀಗೆ ವರವನ್ನು ಯಾಚಿಸಿದನು.

Verse 111

अनावृष्टिभये तस्मिञ्जाते द्वादशवार्षिके / अभिषिच्य राज्ये पित्र्ये योजयामास तं मुनिः

ದ್ವಾದಶ ವರ್ಷಗಳ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯ ಭಯ ಉಂಟಾದಾಗ, ಆ ಮುನಿಯು ಅವನನ್ನು ಪಿತೃರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲನೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು।

Verse 112

मिषतां देवतानां च वसिष्ठस्य च कौशिकः / सशरीरं तदा तं वै दिवमारोपयत्प्रभुः

ದೇವತೆಗಳೂ ವಸಿಷ್ಠನೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, ಪ್ರಭು ಕೌಶಿಕನು ಅವನನ್ನು ಆಗ ದೇಹಸಹಿತ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದನು।

Verse 113

मिषतस्तु वसिष्ठस्य तदद्भुतमिवाभवत् / अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं पौराणिका जनाः

ವಸಿಷ್ಠನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಅದು ಅದ್ಭುತದಂತೆ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಇಲ್ಲಿ ಪೌರಾಣಿಕರು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನೂ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 114

विश्वामित्रप्रसादेन त्रिशङ्कुर्दिविराजते / देवैः सार्द्धं महातेजानुग्रहात्तस्य धीमतः

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ತ್ರಿಶಂಕು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ—ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಧೀಮಂತನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ।

Verse 115

तस्य सत्यरता नाम भार्या कैकयवंशजा / कुमारं जनयामास हरिश्चन्द्रमकल्मषम्

ಅವನ ಕೈಕಯವಂಶಜ ಪತ್ನಿ ಸತ್ಯರತಾ, ಕಲ್ಮಷರಹಿತ ಪುತ್ರ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನನ್ನು ಜನ್ಮನೀಡಿದಳು।

Verse 116

स तु राजा हरिश्चन्द्रस्त्रैशङ्कव इति श्रुतः / अहर्ता राजसूयस्य सम्रडिति परिश्रुतः

ಆ ರಾಜ ಹರಿśಚಂದ್ರನು ‘ತ್ರೈಶಂಕವ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞದ ಆಹರ್ತನಾಗಿ ‘ಸಮ್ರಾಟ್’ ಎಂದೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 117

हरिश्चन्द्रस्य तु सुतो रोहितो नाम वीर्यवान् / हरितो रोहितस्याथ चञ्चुर्हरीत उच्यते

ಹರಿśಚಂದ್ರನ ವೀರ್ಯವಂತ ಪುತ್ರನು ‘ರೋಹಿತ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ರೋಹಿತನಿಗೆ ‘ಹರಿತ’ ಎಂಬ ಪುತ್ರ, ಅವನಿಗೆ ‘ಚಂಚು’ ಎಂಬ ಪುತ್ರ—ಅವನೇ ‘ಹಾರೀತ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 118

विनयश्च सुदेवश्च चञ्चुपुत्रौ बभूवतुः / चैता सर्वस्य क्षत्रस्य विजयस्तेन स स्मृतः

ಚಂಚುವಿಗೆ ವಿನಯ ಮತ್ತು ಸುದೇವ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಇವರು ಸಮಸ್ತ ಕ್ಷತ್ರವಂಶಕ್ಕೆ ವಿಜಯಸ್ವರೂಪರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟುದರಿಂದ ಅವನು ‘ವಿಜಯ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 119

रुरुकस्तनयस्तस्य राजा धर्मार्थकोविदः / रुरुकात्तु वृकः पुत्रस्तस्माद्बाहुर्विजज्ञिवान्

ಅವನ ಪುತ್ರ ‘ರುರುಕ’ ಎಂಬ ರಾಜನು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ರುರುಕನಿಂದ ‘ವೃಕ’ ಎಂಬ ಪುತ್ರ, ಅವನಿಂದ ‘ಬಾಹು’ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನಿ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 120

हैहयैस्तालजङ्घैश्च निरस्तो व्यसनी नृपः / शकैर्यवनकांबोजैः पारदैः पह्लवैस्तथा

ಆ ವ್ಯಸನಪರನಾದ ನೃಪನು ಹೈಹಯರು ಮತ್ತು ತಾಲಜಂಘರುಗಳಿಂದ ನಿರಸ್ತನಾದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಶಕರು, ಯವನರು, ಕಾಂಬೋಜರು, ಪಾರದರು ಮತ್ತು ಪಹ್ಲವರುಗಳಿಂದಲೂ (ತಳ್ಳಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟನು).

Verse 121

नात्यर्थं धार्मिको ऽभूत्स धर्म्ये सति युगे तथा / सगरस्तु सुतो बाहोर्जज्ञे सह गरेण वै

ಧರ್ಮಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಅತಿಯಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಾಹುವಿನ ಪುತ್ರ ಸಗರರಾಜನು ‘ಗರ’ ಸಹಿತವಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 122

भृगोराश्रममासाद्य ह्यौर्वैण परिरक्षितः / अग्नेयमस्त्रं लब्ध्वा तु भार्गवात्सगरो नृपः

ಭೃಗುವಿನ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಸೇರಿ ಅವನು ಔರ್ವರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ನಂತರ ಸಗರನೃಪನು ಭಾರ್ಗವರಿಂದ ಅಗ್ನೇಯಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 123

जघान पृथिवीं गत्वा तालजङ्घान्सहैहयान् / शकानां पह्लवानां च धर्मं निरसदच्युतः

ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಚರಿಸಿ ತಾಲಜಂಘರನ್ನು ಹೈಹಯರೊಡನೆ ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಅಚ್ಯುತ ಸಗರನು ಶಕ ಮತ್ತು ಪಹ್ಲವರ ಧರ್ಮಾಚಾರವನ್ನು ನಿರಸಿಸಿದನು.

Verse 124

क्षत्रियाणां तथा तेषां पारदानां च धर्मवित् / ऋषय ऊचुः कथं स सगरो राजा गरेण सह जज्ञिवान्

ಆ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಹಾಗೂ ಪಾರದಗಳ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಸಗರರಾಜನು ‘ಗರ’ ಸಹಿತವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಜನಿಸಿದನು?

Verse 125

किमर्थं वा शकादीनां क्षत्रियाणां महौजसाम् / धर्मान्कुलोचितान्क्रुद्धो राजा निरसदच्युतः

ಮಹೌಜಸ್ವಿಗಳಾದ ಶಕಾದಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಕುಲೋಚಿತ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅಚ್ಯುತ ರಾಜನು ಏಕೆ ನಿರಸಿಸಿದನು?

Verse 126

सुत उवाच बाहोर्व्यसनिनस्तस्य त्दृतं राज्यं पुरा किल / हैहयैस्तालजङ्घैश्च शकैः सार्द्धं समागतैः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು— ಹಿಂದೆ ವ್ಯಸನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಬಾಹುವಿನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೈಹಯರು, ತಾಲಜಂಘರು ಮತ್ತು ಶಕರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಬಂದವರು ಕಸಿದುಕೊಂಡರು।

Verse 127

यवनाः पारदाश्चैव कांबोजाः पह्लवास्तथा / हैहयार्थं पराक्रान्ता एते पञ्च गणास्तदा

ಯವನರು, ಪಾರದರು, ಕಾಂಬೋಜರು, ಪಹ್ಲವರು— ಈ ಐದು ಗಣಗಳು ಆಗ ಹೈಹಯರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಹೊರಟವು।

Verse 128

त्दृतराज्यस्तदाबाहुः संन्यस्य स तदा गृहम् / वनं प्रविश्य धर्मात्मा सह पत्न्या तपो ऽचरत्

ರಾಜ್ಯ ಕಸಿದುಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಬಾಹು ಆಗ ಮನೆ ತ್ಯಜಿಸಿದನು; ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 129

कदाचिदप्यकल्पः स तोयार्थं प्रस्थितो नृपः / वृद्धत्वाद्दुर्बलत्वाच्च ह्यन्तरा स ममार च

ಒಮ್ಮೆ ಆ ರಾಜನು ನೀರು ತರಲು ಹೊರಟನು; ಆದರೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆಯಿಂದ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಅವನು ಮೃತನಾದನು।

Verse 130

पत्नी तु यादवी तस्य सगर्भा पृष्ठतो ऽप्यगात् / सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया

ಅವನ ಯಾದವೀ ಪತ್ನಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಹಿಂದೆಹಿಂದೆ ಹೋದಳು; ಆದರೆ ಸಪತ್ನಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಬಯಸಿ ಅವಳಿಗೆ ವಿಷ ನೀಡಿದಳು।

Verse 131

सा तु भर्तुश्चितां कृत्वा वह्निं तं समारोहयत् / और्वस्तं भार्गवो दृष्ट्वा कारुण्याद्धि न्यवर्त्तयत्

ಅವಳು ಪತಿಯ ಚಿತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಆ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆರೋಹಿಸಿದಳು. ಔರ್ವ ಋಷಿಯನ್ನು ಕಂಡ ಭಾರ್ಗವನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ತಡೆದನು.

Verse 132

तस्याश्रमे तु गर्भं सा गरेण च तदा सह / व्यजायत महाबाहुं सगरं नाम धर्मिकम्

ಅವನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಗರ (ವಿಷ/ಔಷಧ) ಸಹಿತ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮಾಡಿ, ‘ಸಗರ’ ಎಂಬ ಮಹಾಬಾಹು ಧರ್ಮಿಷ್ಠ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

Verse 133

और्वस्तु जातकर्मादीन्कृत्वा तस्य महात्मनः / अध्याप्य वेदाञ्छास्त्राणि ततो ऽस्त्रं प्रत्यपादयत्

ಔರ್ವನು ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಜಾತಕರ್ಮಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿ, ನಂತರ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 134

ततः शकान्स यवनान्कांबोजान्पारदांस्तथा / पह्लवांश्चैव निःशेषान्कर्तुं व्यवसितो नृपः

ನಂತರ ಆ ರಾಜನು ಶಕ, ಯವನ, ಕಾಂಬೋಜ, ಪಾರದ ಹಾಗೂ ಪಹ್ಲವ—ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

Verse 135

ते हन्यमाना वीरेण सगरेण महात्मना / वसिष्ठं शरणं सर्वे संप्राप्ताः शरणैषिणः

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವೀರ ಸಗರನು ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಶರಣಾರ್ಥಿಗಳಾದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ಶರಣಾಗಿ ಸೇರಿದರು.

Verse 136

वसिष्ठो वीक्ष्य तान्युक्तान्विनयोन महामुनिः / सगरं वारयामास तेषां दत्त्वाभयं तथा

ಮಹಾಮುನಿ ವಶಿಷ್ಠನು ಅವರ ವಿನಯವಚನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡಿ ಸಗರನನ್ನು ತಡೆದನು।

Verse 137

सगरः स्वां प्रतिज्ञां च गुरोर्वाक्यं निशम्य च / जघान धर्मं वै तेषां वेषान्यत्वं चकार ह

ಸಗರನು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನೂ ಗುರುವರ್ಯರ ವಾಕ್ಯವನ್ನೂ ಕೇಳಿ, ಅವರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಳೆದು, ಅವರ ವೇಷವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದನು।

Verse 138

अर्द्धं शाकानां शिरसो मुण्डयित्वा व्यसर्जयत् / यवनानां शिरः सर्वं कांबोजानां तथैव च

ಅವನು ಶಕರ ತಲೆಯ ಅರ್ಧವನ್ನು ಮುಂಡನ ಮಾಡಿ ಬಿಡಿಸಿದನು; ಯವನರ ಮತ್ತು ಕಾಂಬೋಜರ ತಲೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಂಡನ ಮಾಡಿದನು।

Verse 139

पारदा मुक्तकेशाश्च पह्लवाः श्मश्रुधारिणः / निःस्वाध्यायवषट्काराः कृतास्तेन महात्मना

ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಪಾರದರನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದ ಕೂದಲಿನವರಾಗಿ, ಪಹ್ಲವರನ್ನು ಗಡ್ಡಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದನು; ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ವಷಟ್ಕಾರಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು।

Verse 140

शका यवन कांबोजाः पह्लवाः पारदैः सह / कलिस्पर्शा महिषिका दार्वस्छोलाः खशास्तथा

ಶಕ, ಯವನ, ಕಾಂಬೋಜ, ಪಹ್ಲವ ಪಾರದಗಳೊಂದಿಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕಲಿಸ್ಪರ್ಶ, ಮಹಿಷಿಕ, ದಾರ್ವ, ಛೋಲ ಮತ್ತು ಖಶರೂ ಕೂಡ।

Verse 141

सर्वे ते क्षत्रियगणा धर्मस्तेषां निराकृतः / वसिष्ठवचनात्पूर्वं सगरेण महात्मना

ಆ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯಗಣರ ಧರ್ಮವು ನಿರಾಕೃತವಾಯಿತು; ಮಹಾತ್ಮ ಸಗರನು ವಶಿಷ್ಠನ ವಚನಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಅವರ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದನು.

Verse 142

स धर्मविजयी राजा विजित्येमां वसुन्धराम् / अश्वं वै चारयामास वाजिमेधाय दीक्षितः

ಧರ್ಮವಿಜಯಿಯಾದ ಆ ರಾಜನು ಈ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ವಾಜಿಮೇಧ ಯಾಗಕ್ಕೆ ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿ ಅಶ್ವವನ್ನು ಸಂಚರಿಸಿಸಿದನು.

Verse 143

तस्य चारयतः सो ऽश्वः समुद्रे पूर्वदक्षिणे / वेलासमीपे ऽपहृतो भूमिं चैव प्रवेशितः

ಅವನು ಅಶ್ವವನ್ನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರಲು, ಪೂರ್ವ-ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಆ ಅಶ್ವವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಅಡಗಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 144

स तं देशं सुतैः सर्वैः खानयामास पार्थिवः / आसेदुश्च ततस्तस्मिन्खनन्तस्ते महार्मवे

ಆ ಪಾರ್ಥಿವನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೋಡಿಸಿದನು; ತೋಡುತ್ತಾ ತೋಡುತ್ತಾ ಅವರು ಮಹಾಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.

Verse 145

तमादिपुरुषं देवं हरिं कृष्णं प्रजापतिम् / विष्णुं कपिलरूपेण हंसं नारायणं प्रभुम्

ಅವರು ಆ ಆದಿಪುರುಷ ದೇವನಾದ ಹರಿ, ಕೃಷ್ಣ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು—ಕಪಿಲರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ, ಹಂಸರೂಪ ನಾರಾಯಣ ಪ್ರಭುವಾಗಿ—ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು.

Verse 146

तस्य चक्षुः समासाद्य तेजस्तत्प्रतिपद्यते / दग्धाः पुत्रास्तदा सर्वेचत्वारस्त्ववशेषिताः

ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಅವರು ಆ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಆಗ ಎಲ್ಲ ಪುತ್ರರೂ ಸುಟ್ಟುಹೋದರು, ನಾಲ್ವರು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದರು.

Verse 147

बर्हिकेतुः सुकेतुश्च तथा धर्मरथश्च यः / शूरः पञ्चजनश्चैव तस्य वंशकराः प्रभोः

ಬರ್ಹಿಕೇತು, ಸುಕೇತು, ಧರ್ಮರಥ ಮತ್ತು ಶೂರನಾದ ಪಂಚಜನ - ಇವರು ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವವರಾದರು.

Verse 148

प्रादाच्च तस्य भगवान्हरिर्नारायणो वरान् / अक्षयत्वं स्ववंशस्य वाजिमेधशतं तथा

ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ನಾರಾಯಣನು ಅವನಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು - ತನ್ನ ವಂಶದ ಅಕ್ಷಯತೆ ಮತ್ತು ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳು.

Verse 149

विभुः पुत्रं समुद्रं च स्वर्गे वासं तथाक्षयम् / तं समुद्रो ऽश्वमादाय ववन्दे सरितांपतिः

ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಪುತ್ರ, ಸಮುದ್ರ (ಪುತ್ರನಾಗಿ) ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ ನಿವಾಸ. ನದಿಗಳ ಪತಿಯಾದ ಸಮುದ್ರನು ಕುದುರೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನಿಗೆ ವಂದಿಸಿದನು.

Verse 150

सागरत्वं च लेभे स कर्मणा तेन तस्य वै / तं चाश्वमेधिकं सो ऽश्वं समुद्रात्प्राप्य पार्थिवः

ಅವನ ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅವನು 'ಸಾಗರತ್ವ'ವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆ ರಾಜನು ಸಮುದ್ರನಿಂದ ಆ ಅಶ್ವಮೇಧದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 151

आजहाराश्वमेधानां शतं चैव पुनः पुनः / षष्टिं पुत्रसहस्राणि दग्धान्यस्य रुषा विभो

ಆ ವಿಭುವು ಪುನಃ ಪುನಃ ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು; ಅವನ ರೋಷದಿಂದ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರು ದಗ್ಧರಾದರು।

Verse 152

तेषां नारायणं तेजः प्रविष्टानि महात्मनाम् / पुत्राणां तु सहस्राणि षष्टिस्तु इति नः श्रुतम्

ಆ ಮಹಾತ್ಮರೊಳಗೆ ನಾರಾಯಣನ ತೇಜಸ್ಸು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಪುತ್ರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರವೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ।

Verse 153

ऋषय ऊचुः सगरस्यात्मजा नाना कथं जाता महाबलाः / विक्रान्ताः षष्टिसाहस्रा विधिना केन वा वद

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಸಗರನ ಅನೇಕ ಮಹಾಬಲ ಪುತ್ರರು ಹೇಗೆ ಜನಿಸಿದರು? ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ವೀರರು ಯಾವ ವಿಧಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದರು, ಹೇಳು।

Verse 154

सुत उवाच द्वेपत्न्यौ सगरस्यास्तां तपसा दगधकिल्बिषे / ज्येष्ठा विदर्भदुहिता केशिनी नाम नामतः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಸಗರನಿಗೆ ಎರಡು ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರ ಪಾಪಗಳು ದಗ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ಹಿರಿಯಳು ವಿದರ್ಭನ ಮಗಳು, ಕೇಶಿನೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳು।

Verse 155

कनीयसी तु या तस्यपत्नी परमधर्मिणी / अरिष्टनेमिदुहिता रूपेणाप्रतिमा भुवि

ಅವನ ಕಿರಿಯ ಪತ್ನಿ ಪರಮಧರ್ಮಿಣಿ; ಅವಳು ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿಯ ಪುತ್ರಿ, ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತವಾಗಿ ಅನನ್ಯಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 156

और्वस्ताभ्यां वरं प्रादात्तपसाराधितः प्रभुः / एका जनिष्यते पुत्रं वंशकर्त्तारमीप्सितम्

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಆರಾಧಿತನಾದ ಪ್ರಭುವು ಔರ್ವನ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ವರ ನೀಡಿದನು—ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಇಷ್ಟವಾದ ವಂಶಕರ್ತನಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆರುವಳು।

Verse 157

षष्टिं पुत्रसहस्राणि द्वितीया जनयिष्यति / मुनेस्तु वचनं श्रुत्वा केशिनी पुत्रमेककम्

ಎರಡನೆಯವಳು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆರುವಳು; ಮುನಿಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೇಶಿನೀ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನ ವರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು।

Verse 158

वंशस्य कारणं श्रेष्ठं जग्राह नृप संसदि / षष्टिं पुत्रसहस्राणि सुपर्णभगिनी तथा

ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರಣವಾದ ವರವನ್ನು ಅವಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಪರ್ಣನ ಸಹೋದರಿಯೂ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರ ವರವನ್ನು ಪಡೆದಳು।

Verse 159

महाभागा प्रमुदिता जग्राह सुमतिस्तथा / अथ काले गते ज्येष्ठा ज्येष्ठं पुत्रं व्यजायत

ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿಯಾದ ಸುಮತಿಯೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು; ಕಾಲ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು।

Verse 160

असमञ्ज इति ख्यातं काकुत्स्थं सगरात्मजम् / सुमतिस्त्वपि जज्ञे वै गर्भतुंबं यशस्विनी

ಸಗರನ ಪುತ್ರನಾದ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನು ‘ಅಸಮಂಜ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ಸುಮತಿಯೂ ಗರ್ಭ-ತುಂಭ (ಕುಂಭ)ವನ್ನು ಹೆತ್ತಳು।

Verse 161

षष्टिः पुत्रसहस्राणां तुंबमध्याद्विनिस्सृताः / घृतपूर्णेषु कुंभेषु तान्गर्भान्यदधात्ततः

ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರ ಗರ್ಭಗಳು ತುಂಭದ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಹೊರಬಂದವು; ನಂತರ ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ತುಪ್ಪ ತುಂಬಿದ ಕುಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು.

Verse 162

धात्रीश्चैकैकशः प्रादात्तावतीः पोषणे नृपः / ततो नवसु मासेषु समुत्तस्थुर्यथासुखम्

ರಾಜನು ಪೋಷಣೆಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಧಾತ್ರಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು; ನಂತರ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸುಖವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಂತರು.

Verse 163

कुमारास्ते महाभागाः सगरप्रीतिवर्द्धनाः / कालेन महाता चैव यैवनं समुपाश्रिताः

ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ಕುಮಾರರು ಸಾಗರನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವರು; ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ ಅವರು ಯೌವನವನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 164

केशिन्यास्तनयो यो ऽन्यः सगरस्यात्मसंभवः / असमञ्ज इति ख्यातो वर्हिकेतुर्महाबलः

ಕೇಶಿನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಸಾಗರನ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪುತ್ರನು ‘ಅಸಮಂಜ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿ, ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ವರ್ಹಿಕೇತು ಆಗಿದ್ದನು.

Verse 165

पौराणामहिते युक्तः पित्रा निर्वासितः पुरात् / तस्य पुत्रोंऽशुमान्नाम असमञ्जस्य वीर्यवान्

ಪಟ್ಟಣದ ಜನರ ಅಹಿತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ತಂದೆಯು ಅವನನ್ನು ನಗರದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದನು; ಅಸಮಂಜನ ವೀರ್ಯವಂತ ಪುತ್ರನು ಅಂಶುಮಾನ ಎಂಬವನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 166

तस्य पुत्रस्तु धर्मात्मा दिलीप इति विश्रुतः / दिलीपात्तु महातेजा वीरो जातो भगीरथः

ಅವನ ಪುತ್ರನು ಧರ್ಮಾತ್ಮ ‘ದಿಲೀಪ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ದಿಲೀಪನಿಂದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವೀರ ಭಗೀರಥನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 167

येन गङ्गा सरिच्छ्रेष्ठा विमानैरुपशोभिता / इहानीता सुरेशाद्वै दुहितृत्वे च कल्पिता

ಅವನಿಂದ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಗಂಗೆಯು ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನ ಲೋಕದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ತರಲ್ಪಟ್ಟು, ಪುತ್ರಿಯೆಂದು ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.

Verse 168

अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं पौराणिका जनाः / भगीरथस्तु तां गङ्गामानयामास कर्मभिः

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಪೌರಾಣಿಕರು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ—ಭಗೀರಥನು ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳೂ ತಪಸ್ಸಿನ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಆ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಕರೆತಂದನು.

Verse 169

तस्माद्भागीरथी गङ्गा कथ्यते वंशवित्तमैः / भगीरथसुतश्चापि श्रुतो नाम बभूवह

ಆದ್ದರಿಂದ ವಂಶವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದವರು ಆ ಗಂಗೆಯನ್ನು ‘ಭಾಗೀರಥೀ ಗಂಗಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಭಗೀರಥನ ಪುತ್ರನೂ ‘ಶ್ರುತ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 170

नाभागस्तस्य दायादो नित्यं धर्मपरायणः / अम्बरीषः सुतस्तस्य सिंधुद्वीपस्ततो ऽभवत्

ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ನಾಭಾಗನು ಸದಾ ಧರ್ಮಪರಾಯಣನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನ ಪುತ್ರ ಅಂಬರೀಷನು, ಮತ್ತು ಅಂಬರೀಷನಿಂದ ಸಿಂಧುದ್ವೀಪನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 171

पूर्वे वंशपुराणज्ञा गायन्तीति परिश्रुतम् / नाभागेरंबरीषस्य भुजाभ्यां परिपालिता

ಪೂರ್ವಕಾಲದ ವಂಶಪುರಾಣಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಹಾಡಿದರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ; ನಾಭಾಗನ ಅಂಬರೀಷನು ತನ್ನ ಭುಜಬಲದಿಂದ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

Verse 172

बभूव वसुधात्यर्थं तापत्रयविवर्जिता / अयुतायुः सुतस्तस्य सिंधुद्वीपस्य वीर्यवान्

ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ತ್ರಿತಾಪವಿಲ್ಲದೆ ಇತ್ತು; ಅವನ ವೀರ ಪುತ್ರ ಸಿಂಧುದ್ವೀಪನು ‘ಅಯುತಾಯು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 173

अयुतायोस्तु दायाद ऋतुपर्णो महायशाः / दिव्याक्षहृदयज्ञो ऽसौ राजा नलसखो बली

ಅಯುತಾಯುವಿನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಋತುಪರ್ಣನು; ಅವನು ದಿವ್ಯ ಪಾಶೆಗಳ ಹೃದಯರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಜನು, ನಲನ ಸ್ನೇಹಿತನು.

Verse 174

नलौ द्वाविति विख्यातौ पुराणेषु दृढव्रतौ / वीरसेनात्मजश्चैव यश्चेक्ष्वाकुकुलोद्वहः

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ‘ಎರಡು ನಲರು’ ಎಂದು ದೃಢವ್ರತಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು—ಒಬ್ಬನು ವೀರಸೇನನ ಪುತ್ರ, ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠೋತ್ತಮನು.

Verse 175

ऋतुपर्णस्य पुत्रो ऽभूत्सर्वकामो जनेश्वरः / सुदासस्तस्य तनयो राजा इन्द्रसखो ऽभवत्

ಋತುಪರ್ಣನ ಪುತ್ರನು ಸರ್ವಕಾಮನೆಂಬ ಜನೇಶ್ವರನಾದನು; ಅವನ ಪುತ್ರ ಸುದಾಸನು ‘ಇಂದ್ರಸಖ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜನಾದನು.

Verse 176

सुदासस्य सुतः प्रोक्तः सौदासो नाम पार्थिवः / ख्यातः कल्माषपादो वै नाम्ना सित्रसहश्च सः

ಸುದಾಸನ ಪುತ್ರನು ‘ಸೌದಾಸ’ ಎಂಬ ರಾಜನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟನು. ಅವನು ‘ಕಲ್ಮಾಷಪಾದ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದು, ‘ಸಿತ್ರಸಹ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 177

वसिष्ठस्तु महातेजाः क्षेत्रे कल्माषपादके / अश्मकं जनयामास त्विक्ष्वाकुकुलवृद्धये

ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವಸಿಷ್ಠರು ಕಲ್ಮಾಷಪಾದನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅಶ್ಮಕನನ್ನು ಜನನಗೊಳಿಸಿದರು.

Verse 178

अश्मकस्यौरसो यस्तु मूलकस्तत्सुतो ऽभवत् / अत्राप्युदाहरन्तीमं मूलकं वै नृपं प्रति

ಅಶ್ಮಕನ ಔರಸ ಪುತ್ರನು ಮೂಲಕನೇ; ಅವನೇ ಅವನ ಮಗನಾದನು. ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ರಾಜ ಮೂಲಕನ ಕುರಿತು ಈ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 179

स हि रामभयाद्राजा स्त्रीभिः परिवृतो ऽवसत् / विवस्त्रस्त्राणमिच्छन्वै नारीकवच ईश्वरः

ಆ ರಾಜನು ರಾಮಭಯದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ ವಾಸಿಸಿದನು. ನಿರ್ವಸ್ತ್ರತೆಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ ‘ನಾರೀಕವಚ’ ಹೊಂದಿದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು.

Verse 180

मूलकस्यापि धर्मात्मा राजा शतरथः स्मृतः / तस्माच्छतरथाज्जज्ञे राजा त्विडविडो बली

ಮೂಲಕನ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಪುತ್ರನು ಶತರಥ ಎಂಬ ರಾಜನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಆ ಶತರಥನಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ತ್ವಿಡವಿಡ ಎಂಬ ರಾಜನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 181

आसीत्त्वैडविडः श्रीमान्कृशशर्मा प्रतापवान् / पुत्रो विश्वसहस्रस्य पुत्रीकस्यां व्यजायत

ಅಲ್ಲಿ ವೈಡವಿಡ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತನೂ ಪ್ರತಾಪವಂತನೂ ಆದ ಕೃಶಶರ್ಮನು ಇದ್ದನು; ಅವನು ವಿಶ್ವಸಹಸ್ರನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಪುತ್ರೀಕೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 182

दिलीपस्तस्य पुत्रो ऽभूत्खट्वाङ्ग इति विश्रुतः / येन स्वर्गादिहागत्य मुहूर्त्तं प्राप्य जीवितम्

ಅವನ ಪುತ್ರ ದಿಲೀಪನು; ‘ಖಟ್ವಾಂಗ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತದ ಜೀವಿತವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 183

त्रयो ऽभिसंहिता लोका बुद्ध्या सत्येन चैव हि / दीर्घबाहुः सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत

ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಬಲದಿಂದ ಅವನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಏಕತ್ರ (ವಶ) ಮಾಡಿದನು; ಅವನ ಪುತ್ರ ದೀರ್ಘಬಾಹು, ಅವನಿಂದ ರಘು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 184

अजः पुत्रो रघोश्चापि तस्माज्जज्ञे स वीर्यवान् / राजा दशरथो नाम इक्ष्वाकुकुलनन्दनः

ರಘುವಿನ ಪುತ್ರ ಅಜನು; ಅವನಿಂದ ಆ ವೀರ್ಯವಂತನು ಜನಿಸಿದನು—ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಕುಲದ ಆನಂದನಾದ ದಶರಥನೆಂಬ ರಾಜನು.

Verse 185

रामो दाशरथिर्वीरो धर्मज्ञो लोकविश्रुतः / भरतो लक्ष्मणश्चैव शत्रुघ्नश्च महाबलः

ದಶರಥನ ಪುತ್ರನಾದ ವೀರ ರಾಮನು ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತನೂ ಆಗಿದ್ದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಭರತ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಶತ್ರುಘ್ನನೂ ಇದ್ದರು.

Verse 186

माधवं लवणं हत्वा गत्वा मधुवनं च तत् / शत्रुघ्रेन पुरी तत्र मथुरा विनिवेशिता

ಮಾಧವ (ಲವಣ)ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಶತ್ರುಘ್ನನು ಮಧುವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಥುರಾ ನಗರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 187

सुबाहुः शूरसे नश्च शत्रुघ्नस्य सुतावुभौ / पालयामासतुस्तौ तु वैदेह्यौ मथुरां पुरीम्

ಶತ್ರುಘ್ನನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಾದ ಸುಬಾಹು ಮತ್ತು ಶೂರಸೇನ—ವೈದೇಹೀ ವಂಶೀಯರು—ಮಥುರಾ ನಗರಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಿದರು।

Verse 188

अङ्गदश्चन्द्रकेतुश्च लक्ष्मणस्यात्मजावुभौ / हिमवत्पर्वतस्यान्ते स्फीतौ जनपदौ तयोः

ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಾದ ಅಂಗದ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಕೇತು—ಹಿಮವತ್ ಪರ್ವತದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮೃದ್ಧ ಜನಪದಗಳು ಉಂಟಾದವು।

Verse 189

अङ्गदस्याङ्गदाख्याता देशे कारयते पुरी / चन्द्रकेतोस्तु विख्याता चन्द्रचक्रा पुरी शुभा

ಅಂಗದನು ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಅಂಗದಾ’ ಎಂಬ ನಗರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಚಂದ್ರಕೇತುವಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶುಭ ನಗರಿ ‘ಚಂದ್ರಚಕ್ರಾ’ ಆಗಿತ್ತು।

Verse 190

भरतस्यात्मजौ वीरौ तक्षः पुष्कर एव च / गान्धारविषये सिद्धे तयोः पुर्यो महात्मनोः

ಭರತನ ವೀರ ಪುತ್ರರಾದ ತಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕರ—ಗಾಂಧಾರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮರಿಬ್ಬರ ಎರಡು ನಗರಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು।

Verse 191

तक्षस्य दिक्षु विख्याता नाम्ना तक्षशिला पुरी / पुष्करस्यापि वीरस्य विख्याता पुष्करावती

ತಕ್ಷನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ತಕ್ಷಶಿಲಾ ಪುರಿ ದಿಕ್ಕುಗಳೆಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ವೀರ ಪುಷ್ಕರನ ಪುಷ್ಕರಾವತೀ ಕೂಡ ಖ್ಯಾತಿಯಾಯಿತು।

Verse 192

गाथां चैवात्र गायन्ति ये पुराण विदो जनाः / रामेण बद्धां सत्यार्थां महात्म्यात्तस्य धीमतः

ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾಣವಿದರಾದ ಜನರು ಆ ಗಾಥೆಯನ್ನೂ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ—ಧೀಮಂತ ರಾಮನು ತನ್ನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಸತ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದುದನ್ನು।

Verse 193

श्यामो युवा लोहिताक्षो दीप्तास्यो मीतभाषितः / आजानुबाहुः सुमुखः सिंहस्कन्धो महाभुजः

ಅವನು ಶ್ಯಾಮವರ್ಣದ ಯುವಕ, ಲೋಹಿತಾಕ್ಷ, ದೀಪ್ತಮುಖ, ಮಿತಭಾಷಿ; ಆಜಾನುಬಾಹು, ಸುಮુખ, ಸಿಂಹಸ್ಕಂಧ, ಮಹಾಭುಜನು ಆಗಿದ್ದನು।

Verse 194

दशवर्षसहस्राणि रामो राज्यमकारयत् / ऋक्सामयजुषां घोषो यो घोषश्च महास्वनः

ರಾಮನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳಿದನು; ಋಕ್-ಸಾಮ-ಯಜುಷ್ ವೇದಗಳ ಘೋಷವು ಮಹಾನಾದದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು।

Verse 195

अव्युच्छिन्नो ऽभवद्राज्ये दीयतां भुज्यतामिति / जनस्थाने वसन्कार्यं त्रिदशानां चकार सः

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಕೊಡಲಿ, ಅನುಭವಿಸಲಿ’ ಎಂಬ ಕ್ರಮ ಅಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು; ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 196

तमागस्कारिणं पूर्वं पौलस्त्यं मनुजर्षभः / सीतायाः पदमन्विच्छन्निजघान महायशाः

ಆಗ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಮನುಜಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಮನು, ಸೀತೆಯ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ, ಮೊದಲು ಆ ಅಪರಾಧಿ ಪೌಲಸ್ತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 197

सत्त्ववान्गुणसंपन्नो दीप्यमानः स्वतेजसा / अतिसूर्यं च वह्निं च रामो दाशरथिर्बभौ

ಸತ್ತ್ವವಂತನೂ ಗುಣಸಂಪನ್ನನೂ ಆಗಿ, ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತನಾದ ದಾಶರಥಿ ರಾಮನು ಸೂರ್ಯನನ್ನೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಮೀರಿದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 198

एवमेष महाबाहोस्तस्य पुत्रौ बभूवतुः / कुशो लव इति ख्यातो तयोर्देशौ निबोधत

ಹೀಗೆ ಆ ಮಹಾಬಾಹುವಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು—ಕುಶ ಮತ್ತು ಲವ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು; ಅವರ ದೇಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ।

Verse 199

कुशस्य कोशला राज्यं पुरी चापि कुशस्थली / रम्या निवेशिता तेन विन्ध्यपर्वतसानुषु

ಕುಶನ ರಾಜ್ಯ ಕೋಶಲವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವನ ಪುರಿ ಕುಶಸ್ಥಲಿ; ಆ ರಮ್ಯ ನಗರವನ್ನು ಅವನು ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದ ತುದಿಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 200

उत्तराकोशले राज्य लवस्य च महात्मनः / श्रावस्तिर्लोकविख्याता कुशवंशं निबोधत

ಮಹಾತ್ಮ ಲವನ ರಾಜ್ಯ ಉತ್ತರಕೋಶಲದಲ್ಲಿತ್ತು; ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತ ಶ್ರಾವಸ್ತಿ ಅವನ ನಗರ—ಇದೀಗ ಕುಶವಂಶವನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ।