Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 103
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
सर्वकामदुघां धेनुं स ददर्श नृपात्मजः / तां वै क्रोधाच्च मोहाच्च श्रमच्चैव क्षुधान्वितः
Transliteration
sarvakāmadughāṃ dhenuṃ sa dadarśa nṛpātmajaḥ / tāṃ vai krodhācca mohācca śramaccaiva kṣudhānvitaḥ
Translation
ಆ ರಾಜಕುಮಾರನು ಸರ್ವಕಾಮದುಘಾ ಧೇನುವನ್ನು ಕಂಡನು; ಕೋಪ, ಮೋಹ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದನು.
Word by Word
sarva-kāma-dughāmyielding all desires
sarva-kāma-dughām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + kāma (प्रातिपदिक) + duh (धातु) + ṅīp/ā (दुघा-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); compound meaning “milking all desires”; qualifies dhenuṃ
dhenumcow
dhenum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhenu (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
dadarśasaw
dadarśa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
nṛpa-ātmajaḥthe king’s son
nṛpa-ātmajaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक) + ātmaja (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); ṣaṣṭhī-tatpuruṣa “son of a king”
tāmher/that (cow)
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), emphatic particle (निपात)
krodhātfrom anger
krodhāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootkrodha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी/5), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), conjunction (समुच्चय)
mohātfrom delusion
mohāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootmoha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी/5), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), conjunction (समुच्चय)
śramātfrom fatigue
śramāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootśrama (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी/5), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), conjunction (समुच्चय)
evajust/indeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), emphatic particle (निपात)
kṣudhā-anvitaḥafflicted with hunger
kṣudhā-anvitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṣudhā (प्रातिपदिक) + anvita (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); tatpuruṣa “endowed with hunger” qualifying nṛpātmajaḥ