Adhyaya 10

Verse 1

श्रीभगवानुवाच मयोदितेष्ववहित: स्वधर्मेषु मदाश्रय: । वर्णाश्रमकुलाचारमकामात्मा समाचरेत् ॥ १ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು— ನನ್ನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ನಾನು ಹೇಳಿದ ಸ್ವಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಆಸೆಯಿಲ್ಲದ ಹೃದಯದಿಂದ ವರ್ಣಾಶ್ರಮ-ಕುಲಾಚಾರವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 2

अन्वीक्षेत विशुद्धात्मा देहिनां विषयात्मनाम् । गुणेषु तत्त्वध्यानेन सर्वारम्भविपर्ययम् ॥ २ ॥

ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮನು ವಿಷಯಭೋಗಾಸಕ್ತ ದೇಹಧಾರಿಗಳು ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಧ್ಯಾನದಿಂದ ಅವರ ಎಲ್ಲ ಆರಂಭಗಳು ವಿಪರ್ಯಾಸವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಗುವುದನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು।

Verse 3

सुप्तस्य विषयालोको ध्यायतो वा मनोरथ: । नानात्मकत्वाद् विफलस्तथा भेदात्मधीर्गुणै: ॥ ३ ॥

ನಿದ್ರಿಸುವವನು ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಷಯದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಣುವಂತೆ, ಧ್ಯಾನಿಸುವವನ ಮನೋರಥವೂ ನಾನಾರೂಪವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಂತतः ವ್ಯರ್ಥ; ಹಾಗೆಯೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ನಿದ್ರಿಸಿದ ಜೀವನು ಗುಣಗಳಿಂದ ಭೇದಬುದ್ಧಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ—ಅವು ಪ್ರಭುವಿನ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕ್ಷಣಿಕಗಳು. ಇಂದ್ರಿಯಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 4

निवृत्तं कर्म सेवेत प्रवृत्तं मत्परस्त्यजेत् । जिज्ञासायां सम्प्रवृत्तो नाद्रियेत् कर्मचोदनाम् ॥ ४ ॥

ನನ್ನನ್ನು ಜೀವನಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದವನು ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗಾಧಾರಿತ ಪ್ರವೃತ್ತಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಉನ್ನತಿಗೆ ನಿಯಮಬದ್ಧ ನಿವೃತ್ತಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಪರಮ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೊಡಗಿರುವವನು ಫಲಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಬಾರದು।

Verse 5

यमानभीक्ष्णं सेवेत नियमान् मत्पर: क्व‍‍चित् । मदभिज्ञं गुरुं शान्तमुपासीत मदात्मकम् ॥ ५ ॥

ನನ್ನನ್ನು ಪರಮ ಗುರಿಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವನು ಪಾಪನಿಷೇಧಕ ಯಮಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಶೌಚಾದಿ ಸಣ್ಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ನನ್ನನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವ, ಶಾಂತನಾದ, ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿಯಿಂದ ನನ್ನೊಡನೆ ಅಭೇದನಾದ ಸದ್ಗುರುವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು।

Verse 6

अमान्यमत्सरो दक्षो निर्ममोद‍ृढसौहृद: । असत्वरोऽर्थजिज्ञासुरनसूयुरमोघवाक् ॥ ६ ॥

ಗುರುವಿನ ಸೇವಕ/ಶಿಷ್ಯನು ಅಹಂಕಾರರಹಿತ, ಅಸೂಯಾರಹಿತ, ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದವನು ಆಗಿರಬೇಕು; ಪತ್ನಿ-ಮಕ್ಕಳು, ಮನೆ, ಸಮಾಜ ಸೇರಿ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮಮಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಗುರುವಿನ प्रति ದೃಢ ಸೌಹಾರ್ದ-ಸ್ನೇಹವಿಟ್ಟು, ವಿಚಲಿತನಾಗಬಾರದು. ಸದಾ ಆತ್ಮಾರ್ಥದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಯಾರನ್ನೂ ದ್ವೇಷಿಸದೆ, ವ್ಯರ್ಥ ಮಾತನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 7

जायापत्यगृहक्षेत्रस्वजनद्रविणादिषु । उदासीन: समं पश्यन् सर्वेष्वर्थमिवात्मन: ॥ ७ ॥

ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಮನೆ, ಭೂಮಿ, ಬಂಧುಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಧನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆತ್ಮಹಿತವನ್ನು ನೋಡಿ ವಿರಕ್ತನಾಗಿ ಇರಬೇಕು।

Verse 8

विलक्षण: स्थूलसूक्ष्माद् देहादात्मेक्षिता स्वद‍ृक् । यथाग्निर्दारुणो दाह्याद् दाहकोऽन्य: प्रकाशक: ॥ ८ ॥

ಸ್ಥೂಲ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಆತ್ಮನು ಸ್ವದೃಷ್ಟಾ; ದಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಅಗ್ನಿ ದಹ್ಯವಾದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಬೇರೆ ಇರುವಂತೆ।

Verse 9

निरोधोत्पत्त्यणुबृहन्नानात्वं तत्कृतान् गुणान् । अन्त:प्रविष्ट आधत्त एवं देहगुणान् पर: ॥ ९ ॥

ಇಂಧನದ ಸ್ಥಿತಿಯಂತೆ ಅಗ್ನಿ ನಿಶ್ಚಲ, ಪ್ರಕಟ, ದುರ್ಬಲ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ, ಪರಾತ್ಮನು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ದೇಹಗುಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತಾನೆ।

Verse 10

योऽसौ गुणैर्विरचितो देहोऽयं पुरुषस्य हि । संसारस्तन्निबन्धोऽयं पुंसो विद्याच्छिदात्मन: ॥ १० ॥

ಗುಣಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಸ್ಥೂಲ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹವೇ ಜೀವಿಯ ಬಂಧನರೂಪ ಸಂಸಾರ; ದೇಹಗುಣಗಳನ್ನು ತನ್ನದೇ ಎಂದು ಭ್ರಮಿಸುವುದು ಅಜ್ಞಾನ, ಅದನ್ನು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 11

तस्माज्जिज्ञासयात्मानमात्मस्थं केवलं परम् । सङ्गम्य निरसेदेतद्वस्तुबुद्धिं यथाक्रमम् ॥ ११ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಾನುಸಂಧಾನದಿಂದ ತನ್ನೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶುದ್ಧ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು; ಭಗವಂತನ ನಿರ್ಮಲ ಪರಾತ್ಪರ ಸತ್ತೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಜಗತ್ತನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಮಿಥ್ಯಾಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು।

Verse 12

आचार्योऽरणिराद्य: स्यादन्तेवास्युत्तरारणि: । तत्सन्धानं प्रवचनं विद्यासन्धि: सुखावह: ॥ १२ ॥

ಆಚಾರ್ಯನು ಕೆಳ ಅರಣಿಯಂತೆ, ಶಿಷ್ಯನು ಮೇಲ ಅರಣಿಯಂತೆ; ಗುರುವಿನ ಉಪದೇಶ ಮಧ್ಯದ ಕಡ್ಡಿಯಂತೆ. ಇವರ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರವನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಿ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಮಹಾಸುಖ ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 13

वैशारदी सातिविशुद्धबुद्धि- र्धुनोति मायां गुणसम्प्रसूताम् । गुणांश्च सन्दह्य यदात्ममेतत् स्वयं च शाम्यत्यसमिद् यथाग्नि: ॥ १३ ॥

ನಿಪುಣ ಆಚಾರ್ಯನಿಂದ ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಶಿಷ್ಯನ ಬುದ್ಧಿ ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ತ್ರಿಗುಣಜನ್ಯ ಮಾಯೆಯ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಆ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನವು ಗುಣಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತಾನೂ ಶಮನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ—ಇಂಧನ ಮುಗಿದಾಗ ಬೆಂಕಿ ನಂದುವಂತೆ।

Verse 14

अथैषाम् कर्मकर्तृणां भोक्तृणां सुखदु:खयो: । नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥ मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी यथा । तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धी: ॥ १५ ॥ एवमप्यङ्ग सर्वेषां देहिनां देहयोगत: । कालावयवत: सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥

ಪ್ರಿಯ ಉದ್ದವನೇ! ಕೆಲ ತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ನನ್ನ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಜೀವಿಯನ್ನು ಕರ್ಮಕರ್ತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಬರುವ ಸುಖದುಃಖಗಳ ಭೋಕ್ತನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಲೋಕ, ಕಾಲ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆತ್ಮವನ್ನು ನಾನಾರೂಪವಾಗಿ ನಿತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಸ್ತುಗಳ ಆಕಾರಭೇದದಿಂದಲೇ ಬುದ್ಧಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಒಂದೂ ಶಾಶ್ವತವೂ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ದೇಹಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಕಾಲಾಧೀನತೆಯಿಂದ ಜನನ, ಮರಣ, ಜರಾ, ವ್ಯಾಧಿ ಪುನಃಪುನಃ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ।

Verse 15

अथैषाम् कर्मकर्तृणां भोक्तृणां सुखदु:खयो: । नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥ मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी यथा । तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धी: ॥ १५ ॥ एवमप्यङ्ग सर्वेषां देहिनां देहयोगत: । कालावयवत: सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥

ಅವರು ಎಲ್ಲ ಭಾವಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಸಹಜ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಂತೆಯೇ ಎಂದು ಕೂಡ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ; ವಸ್ತುಗಳ ಆಕಾರಭೇದದಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಹುಟ್ಟಿ, ವಿಭಜಿಸಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಜ್ಞಾನ ಒಂದೂ ಅಲ್ಲ, ನಿತ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ।

Verse 16

अथैषाम् कर्मकर्तृणां भोक्तृणां सुखदु:खयो: । नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥ मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी यथा । तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धी: ॥ १५ ॥ एवमप्यङ्ग सर्वेषां देहिनां देहयोगत: । कालावयवत: सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥

ಆದರೂ, ಪ್ರಿಯನೇ! ಎಲ್ಲ ದೇಹಿಗಳೂ ದೇಹಸಂಬಂಧದಿಂದ ಮತ್ತು ಕಾಲಾಧೀನರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಜನ್ಮಾದಿ ಭಾವಗಳು—ಜನನ, ಮರಣ, ಜರಾ, ವ್ಯಾಧಿ—ಪುನಃಪುನಃ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಸಾರಚಕ್ರ ನಿಲ್ಲದು।

Verse 17

तत्रापि कर्मणां कर्तुरस्वातन्‍त्र्‍यं च लक्ष्यते । भोक्तुश्च दु:खसुखयो: को न्वर्थो विवशं भजेत् ॥ १७ ॥

ಅಲ್ಲಿಯೂ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನ ಅಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ದುಃಖ-ಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಜೀವಿ ಪರಾಧೀನನಾದರೆ, ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಯಾವ ಮೌಲ್ಯವಾದ ಫಲ ದೊರೆಯುವುದು?

Verse 18

न देहिनां सुखं किञ्चिद् विद्यते विदुषामपि । तथा च दु:खं मूढानां वृथाहङ्करणं परम् ॥ १८ ॥

ದೇಹಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಮೂಢನಿಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಭೌತಿಕ ಕರ್ಮವನ್ನು ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಿ ಸುಖ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದು ವ್ಯರ್ಥ ಅಹಂಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾತ್ರ.

Verse 19

यदि प्राप्तिं विघातं च जानन्ति सुखदु:खयो: । तेऽप्यद्धा न विदुर्योगं मृत्युर्न प्रभवेद् यथा ॥ १९ ॥

ಸুখವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಮರಣವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲವಾದಂತೆ ಮಾಡುವ ಯೋಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅವರು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು.

Verse 20

कोऽन्वर्थ: सुखयत्येनं कामो वा मृत्युरन्तिके । आघातं नीयमानस्य वध्यस्येव न तुष्टिद: ॥ २० ॥

ಮರಣ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಕಾಮವೂ ಭೋಗವಸ್ತುವೂ ಹೇಗೆ ಸುಖ ಕೊಡಬಲ್ಲವು? ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಡುವ ದಂಡಿತನಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಈ ಲೋಕಸুখವೂ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡದು.

Verse 21

श्रुतं च द‍ृष्टवद् दुष्टं स्पर्धासूयात्ययव्ययै: । बह्वन्तरायकामत्वात् कृषिवच्चापि निष्फलम् ॥ २१ ॥

ಸ್ವರ್ಗಭೋಗದಂತಹ ನಾವು ಕೇಳುವ ಭೌತಿಕ ಸುಖವೂ, ನಾವು ಕಂಡ ಲೋಕಸುಖದಂತೆಯೇ ದೂಷಿತ—ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಅಸೂಯೆ, ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಮರಣದಿಂದ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬೆಳೆರೋಗ, ಕೀಟಪೀಡೆ, ಬರ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಅಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ಕೃಷಿ ಫಲವಿಲ್ಲದಂತೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಾಗಲಿ ಭೌತಿಕ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ಅನೇಕ ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಸದಾ ನಿಷ್ಫಲವೇ.

Verse 22

अन्तरायैरविहितो यदि धर्म: स्वनुष्ठित: । तेनापि निर्जितं स्थानं यथा गच्छति तच्छृणु ॥ २२ ॥

ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿ-ತಡೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ದೋಷರಹಿತವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮಕಾಂಡವನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಆ ಫಲವೂ ಕಾಲದಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ—ಇದನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 23

इष्ट्वेह देवता यज्ञै: स्वर्लोकं याति याज्ञिक: । भुञ्जीत देववत्तत्र भोगान् दिव्यान् निजार्जितान् ॥ २३ ॥

ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವ ಯಾಜ್ಞಿಕನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ದೇವನಂತೆ ತಾನು ಗಳಿಸಿದ ದಿವ್ಯ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 24

स्वपुण्योपचिते शुभ्रे विमान उपगीयते । गन्धर्वैर्विहरन् मध्ये देवीनां हृद्यवेषधृक् ॥ २४ ॥

ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದ ಬಳಿಕ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ದೊರೆತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವನು ವಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಗಂಧರ್ವರು ಅವನನ್ನು ಗಾನದಿಂದ ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮನೋಹರ ವೇಷಧಾರಿಯಾಗಿ ದೇವಾಂಗನರ ನಡುವೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 25

स्त्रीभि: कामगयानेन किङ्किणीजालमालिना । क्रीडन् न वेदात्मपातं सुराक्रीडेषु निर्वृत: ॥ २५ ॥

ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಸ್ತ್ರೀಯರೊಂದಿಗೆ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹೋಗುವ, ಕಿಂಕಿಣಿಗಳ ಜಾಲಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವೋದ್ಯಾನಗಳ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಮಗುಚಿ, ತನ್ನ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರವೇ ಪತನವಾಗುವುದೆಂದು ಅವನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 26

तावत् स मोदते स्वर्गे यावत् पुण्यं समाप्यते । क्षीणपुण्य: पतत्यर्वागनिच्छन् कालचालित: ॥ २६ ॥

ಅವನ ಪುಣ್ಯ ಉಳಿದಿರುವವರೆಗೆ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಕಾಲದ ಬಲದಿಂದ ಚಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 27

यद्यधर्मरत: सङ्गादसतां वाजितेन्द्रिय: । कामात्मा कृपणो लुब्ध: स्त्रैणो भूतविहिंसक: ॥ २७ ॥ पशूनविधिनालभ्य प्रेतभूतगणान् यजन् । नरकानवशो जन्तुर्गत्वा यात्युल्बणं तम: ॥ २८ ॥ कर्माणि दु:खोदर्काणि कुर्वन् देहेन तै: पुन: । देहमाभजते तत्र किं सुखं मर्त्यधर्मिण: ॥ २९ ॥

ದುಸ್ಸಂಗದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಇಂದ್ರಿಯ ಅಸಂಯಮದಿಂದಲೋ ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತವಾಗುವ ಮನುಷ್ಯನು ಕಾಮಮಯ, ಕೃಪಣ, ಲೋಭಿ, ಸ್ತ್ರೀಭೋಗಾಸಕ್ತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ವೇದವಿಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪಶುಗಳನ್ನು ವಧಿಸಿ, ಪ್ರೇತ-ಭೂತಗಣಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಮೋಹಗ್ರಸ್ತ ಜೀವಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಘನ ತಮೋಗುಣದಿಂದ ಕಲుషಿತ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆ ಹೀನ ದೇಹದಿಂದ ಮತ್ತೆ ದುಃಖಫಲದಾಯಕ ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಅಂಥದೇ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಮರಣಾಂತಕ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವನಿಗೆ ಸುಖ ಎಲ್ಲಿ?

Verse 28

यद्यधर्मरत: सङ्गादसतां वाजितेन्द्रिय: । कामात्मा कृपणो लुब्ध: स्त्रैणो भूतविहिंसक: ॥ २७ ॥ पशूनविधिनालभ्य प्रेतभूतगणान् यजन् । नरकानवशो जन्तुर्गत्वा यात्युल्बणं तम: ॥ २८ ॥ कर्माणि दु:खोदर्काणि कुर्वन् देहेन तै: पुन: । देहमाभजते तत्र किं सुखं मर्त्यधर्मिण: ॥ २९ ॥

ವೇದವಿಧಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಅವಿಧಿಯಾಗಿ ಪಶುಗಳನ್ನು ವಧಿಸಿ ಪ್ರೇತ-ಭೂತಗಣಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಮೋಹಗ್ರಸ್ತ ಜೀವಿ ನರಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಘೋರ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಘನ ತಮೋಗುಣದ ದೇಹ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 29

यद्यधर्मरत: सङ्गादसतां वाजितेन्द्रिय: । कामात्मा कृपणो लुब्ध: स्त्रैणो भूतविहिंसक: ॥ २७ ॥ पशूनविधिनालभ्य प्रेतभूतगणान् यजन् । नरकानवशो जन्तुर्गत्वा यात्युल्बणं तम: ॥ २८ ॥ कर्माणि दु:खोदर्काणि कुर्वन् देहेन तै: पुन: । देहमाभजते तत्र किं सुखं मर्त्यधर्मिण: ॥ २९ ॥

ಆ ಕರ್ಮಫಲದಿಂದ ಜೀವಿ ಅದೇ ದೇಹದಿಂದ ದುಃಖಫಲದಾಯಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಅಂಥದೇ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮರಣದಲ್ಲೇ ಮುಗಿಯುವ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ರತ ಮರ್ಥ್ಯಧರ್ಮಿಗೆ ಸುಖ ಹೇಗೆ?

Verse 30

लोकानां लोकपालानां मद्भ‍यं कल्पजीविनाम् । ब्रह्मणोऽपि भयं मत्तो द्विपरार्धपरायुष: ॥ ३० ॥

ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ನರಕದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಕಲ್ಪಕಾಲ ಜೀವಿಸುವ ಲೋಕಪಾಲಕರಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಕಾಲರೂಪದ ಭಯವಿದೆ. ದ್ವಿಪರಾರ್ಧಾಯುಷ್ಯವಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ನನ್ನಿಂದ ಭಯ ಉಂಟು.

Verse 31

गुणा: सृजन्ति कर्माणि गुणोऽनुसृजते गुणान् । जीवस्तु गुणसंयुक्तो भुङ्क्ते कर्मफलान्यसौ ॥ ३१ ॥

ಗುಣಗಳೇ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ, ಗುಣವೇ ಗುಣಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವನು ಗುಣಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿ ಕರ್ಮಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸತ್ತ್ವ-ರಜ-ತಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ಇಂದ್ರಿಯಕ್ರಿಯೆಗಳ ಫಲವನ್ನು ಅವನೇ ಭೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 32

यावत् स्याद् गुणवैषम्यं तावन्नानात्वमात्मन: । नानात्वमात्मनो यावत् पारतन्‍त्र्‍यं तदैव हि ॥ ३२ ॥

ಜೀವನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆ ಸತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರೆಗೆ, ಆತ್ಮನನ್ನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳೆಂದುಕೊಂಡು ವಿವಿಧ ಜನ್ಮ-ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಗುಣಾಧೀನ ಕರ್ಮಫಲಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರತಂತ್ರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 33

यावदस्यास्वतन्त्रत्वं तावदीश्वरतो भयम् । य एतत् समुपासीरंस्ते मुह्यन्ति शुचार्पिता: ॥ ३३ ॥

ಜೀವನು ಅಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿರುವವರೆಗೆ, ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೆ ಭಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಗುಣಗಳ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ಒಪ್ಪಿ ಭೋಗಾಸಕ್ತರಾದವರು ಶೋಕ-ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 34

काल आत्मागमो लोक: स्वभावो धर्म एव च । इति मां बहुधा प्राहुर्गुणव्यतिकरे सति ॥ ३४ ॥

ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ಉಂಟಾದಾಗ, ಜೀವಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ—ಸರ್ವಶಕ್ತ ಕಾಲ, ಆತ್ಮ, ವೇದಜ್ಞಾನ, ಲೋಕ, ಸ್ವಭಾವ, ಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಎಂದು.

Verse 35

श्रीउद्धव उवाच गुणेषु वर्तमानोऽपि देहजेष्वनपावृत: । गुणैर्न बध्यते देही बध्यते वा कथं विभो ॥ ३५ ॥

ಶ್ರೀ ಉದ್ದವನು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ವಿಭೋ! ದೇಹಜನ್ಯ ಸುಖದುಃಖಗಳೊಡನೆ ಗುಣಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇದ್ದರೂ ದೇಹಿ ಗುಣಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಬಂಧಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ? ಅಥವಾ ದೇಹಿ ನಿತ್ಯ, ನಿರಂಜನ, ಲೋಕಾತೀತನೆಂದರೆ, ಅವನು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಬಂಧಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ?

Verse 36

कथं वर्तेत विहरेत् कैर्वा ज्ञायेत लक्षणै: । किं भुञ्जीतोत विसृजेच्छयीतासीत याति वा ॥ ३६ ॥ एतदच्युत मे ब्रूहि प्रश्न‍ं प्रश्न‍‌विदां वर । नित्यबद्धो नित्यमुक्त एक एवेति मे भ्रम: ॥ ३७ ॥

ಅವನು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹೇಗೆ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಯಾವ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು? ಅವನು ಏನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ, ಹೇಗೆ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಹೇಗೆ ಮಲಗುತ್ತಾನೆ, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಅಥವಾ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ಹೇ ಅಚ್ಯುತ, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಒಂದೇ ಜೀವನು ನಿತ್ಯಬಂಧಿತನೂ ನಿತ್ಯಮುಕ್ತನೂ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಇದು ನನ್ನ ಭ್ರಮೆ.

Verse 37

कथं वर्तेत विहरेत् कैर्वा ज्ञायेत लक्षणै: । किं भुञ्जीतोत विसृजेच्छयीतासीत याति वा ॥ ३६ ॥ एतदच्युत मे ब्रूहि प्रश्न‍ं प्रश्न‍‌विदां वर । नित्यबद्धो नित्यमुक्त एक एवेति मे भ्रम: ॥ ३७ ॥

ಹೇ ಅಚ್ಯುತ ಪ್ರಭು! ಅದೇ ಜೀವನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿತ್ಯಬದ್ಧನೆಂದೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿತ್ಯಮುಕ್ತನೆಂದೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ನಿಜ ಸ್ಥಿತಿ ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ತತ್ತ್ವಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವವರಲ್ಲಿ ನೀವು ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ದಯವಿಟ್ಟು ನಿತ್ಯಬದ್ಧ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಮುಕ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ. ಅವರು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೇಗೆ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಾವ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬೇಕು? ಅವರು ಏನು ಭುಂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಏನು ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೇಗೆ ಮಲಗುತ್ತಾರೆ, ಕೂತಿರುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ?