Adhyaya 14

Sutra 1

सौवर्णिकः पौरजानपदानां रूप्यसुवर्णमावेशनिभिः कारयेत् ॥ कZ_०२.१४.०१ ॥

ಸೌವರ್ಣಿಕನು (ರಾಜಕೀಯ ಚಿನ್ನಗಾರ/ಪರೀಕ್ಷಕ) ಪಟ್ಟಣವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣರು ತಮ್ಮ ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬಂಗಾರದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತ ಕ್ರಮಗಳಂತೆ ಅಧಿಕೃತ ‘ಆವೇಶ’ (ಠೇವಣಿ/ಪರಿಶೀಲನೆ-ಸ್ವೀಕಾರ) ಮೂಲಕ ನಡೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Sutra 2

निर्दिष्टकालकार्यं च कर्म कुर्युः अनिर्दिष्टकालं कार्यापदेशम् ॥ कZ_०२.१४.०२ ॥

ಅವರು ನಿಗದಿತ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವಿರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಕಾಲ ನಿಗದಿಯಾಗದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯನಿಯೋಜನೆ/ಆದೇಶ (ಕಾರ್ಯಾಪದೇಶ) ಇದ್ದಾಗಲೇ ಮಾಡಬೇಕು.

Sutra 3

कार्यस्यान्यथाकरणे वेतननाशः तद्द्विगुणश्च दण्डः ॥ कZ_०२.१४.०३ ॥

ನಿಯೋಜಿತ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಗದಿತ ರೀತಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೆ ವೇತನ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ದ್ವಿಗುಣ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Sutra 4

कालातिपातने पादहीनं वेतनं तद्द्विगुणश्च दण्डः ॥ कZ_०२.१४.०४ ॥

ನಿಗದಿತ ಸಮಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ವಿಳಂಬವಾದರೆ ವೇತನವನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಡಿತಗೊಂಡ ವೇತನ ಮೊತ್ತದ ದ್ವಿಗುಣ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು।

Sutra 5

यथावर्णप्रमाणं निक्षेपं गृह्णीयुस्तथाविधमेवार्पयेयुः ॥ कZ_०२.१४.०५ ॥

ಹೇಳಿದ ಬಣ್ಣ/ಗ್ರೇಡ್ ಮತ್ತು ಅಳತೆ-ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಠೇವಣಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಅದೇ ವಿಧದ (ಗ್ರೇಡ್, ಅಳತೆ ಸಹಿತ) ವಸ್ತುವನ್ನೇ ಮರಳಿಸಬೇಕು।

Sutra 6

कालान्तरादपि च तथाविधमेव प्रतिगृह्णीयुः अन्यत्र क्षीणपरिशीर्णाभ्याम् ॥ कZ_०२.१४.०६ ॥

ಕಾಲಾಂತರವಾದರೂ ಸಹ ಅದೇ ವಿಧದ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ಮರಳಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಕಡಿತ (ನಷ್ಟ) ಅಥವಾ ಜೀರ್ಣತೆ/ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ (wear-and-tear) ಇದ್ದರೆ ಹೊರತಾಗುತ್ತದೆ।

Sutra 7

आवेशनिभिः सुवर्णपुद्गललक्षणप्रयोगेषु तत्तज्जानीयात् ॥ कZ_०२.१४.०७ ॥

ಗುರುತುಚಿಹ್ನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬಂಗಾರ ಮತ್ತು ಬುಲಿಯನ್ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ವಿಶೇಷ ಗುರುತು/ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು।

Sutra 8

तप्तकलधौतकयोः काकणिकः सुवर्णे क्षयो देयः ॥ कZ_०२.१४.०८ ॥

ತಾಪಿಸಿ ಧೌತ (ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ತೊಳೆದು/ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ) ಬಂಗಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾಕಣಿಕಾ ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ಷಯ-ಭತ್ಯೆ (ನಷ್ಟ ಭತ್ಯೆ) ನೀಡಬೇಕು।

Sutra 9

तीक्ष्णकाकणी रूप्यद्विगुणः रागप्रक्षेपः तस्य षड्भागः क्षयः ॥ कZ_०२.१४.०९ ॥

‘ತೀಕ್ಷ್ಣ-ಕಾಕಣಿ’ಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವಾಗ ಹಾಗೂ ಬಣ್ಣ/ಮಿಶ್ರಲೋಹಕ್ಕಾಗಿ ದ್ವಿಗುಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಆ ಸೇರಿಕೆಯ ಆರನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ-ಕ್ಷಯ (ನಷ್ಟ)ವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Sutra 10

वर्णहीने माषावरे पूर्वः साहसदण्डः प्रमाणहीने मध्यमः तुलाप्रतिमानोपधाव् उत्तमः कृतभाण्डोपधौ च ॥ कZ_०२.१४.१० ॥

ಗುಣ/ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಮಾಷಾ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ ವಂಚನೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಸಾಹಸ-ದಂಡ; ಪ್ರಮಾಣ (ಮಾಪ)ದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಇದ್ದರೆ ಮಧ್ಯಮ; ತೂಕದ ತ್ರಾಸು/ಪ್ರಮಾಣಿತ ತೂಕಗಳಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ ಅಥವಾ ತಯಾರಿಸಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಚಳಕ ಇದ್ದರೆ ಉನ್ನತ (ಅತ್ಯುನ್ನತ) ದಂಡ।

Sutra 11

सौवर्णिकेनादृष्टमन्यत्र वा प्रयोगं कारयतो द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०२.१४.११ ॥

ಅಧೀಕ್ಷಕನು ಪರಿಶೀಲಿಸದ/ಅನುಮೋದಿಸದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಚಿನ್ನಗಾರನಿಂದ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಬೇರೆಡೆ (ಹೊರಗೆ) ಮಾಡಿಸಿದರೆ, ಮಾಡಿಸಿದವನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Sutra 12

कर्तुर्द्विगुणः सापसारश्चेत् ॥ कZ_०२.१४.१२ ॥

ನಿಜವಾದ ಕೃತ್ಯಕರ್ತನಿಗೆ ದಂಡ ದ್ವಿಗುಣ; ಮತ್ತು ಪರಾರಿಯಾದರೆ, (ಪ್ರಕರಣ) ಗಂಭೀರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Sutra 13

अनपसारः कण्टकशोधनाय नीयेत ॥ कZ_०२.१४.१३ ॥

ಪರಿಹಾರ/ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವುದನ್ನು ಮಾಡದವನನ್ನು ಕಣ್ಟಕಶೋಧನ (ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ಕ್ರಮ)ಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು।

Sutra 14

कर्तुश्च द्विशतो दण्डः पणच्छेदनं वा ॥ कZ_०२.१४.१४ ॥

ಅಪರಾಧಿಗೆ ಎರಡು ನೂರು ಪಣಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು, ಅಥವಾ ಪಣಚ್ಛೇದನ (ಧನರಾಶಿಯ ಕಡಿತ/ಜಪ್ತಿ) ಮಾಡಬೇಕು.

Sutra 15

तुलाप्रतिमानभाण्डं पौतवहस्तात्क्रीणीयुः ॥ कZ_०२.१४.१५ ॥

ತೂಕದ ತ್ರಾಸು, ಪ್ರಮಾಣಿತ ತೂಕ/ಮಾಪನಗಳು ಮತ್ತು ಅಳತೆಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪೌತವ (ರಾಜ್ಯದ ತೂಕ-ಮಾಪನ ಅಧೀಕ್ಷಕ)ರ ಕೈ/ಕಚೇರಿಯಿಂದಲೇ ಖರೀದಿಸಬೇಕು.

Sutra 16

अन्यथा द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०२.१४.१६ ॥

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ (ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ) ಹನ್ನೆರಡು ಪಣಗಳ ದಂಡ.

Sutra 17

घनं सुषिरं सम्यूह्यमवलेप्यं संघात्यं वासितकं च कारुकर्म ॥ कZ_०२.१४.१७ ॥

ಕಾರುಕರ್ಮ (ಮೋಸಪೂರಿತ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ) ಇವು—ವಸ್ತುವನ್ನು ಘನಗೊಳಿಸುವುದು, ಒಳತುಪ್ಪಳ (ಖಾಲಿ) ಮಾಡುವುದು, ಒತ್ತಿ/ತುಂಬಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುವುದು, ಲೇಪ/ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಹಚ್ಚುವುದು, ಜೋಡಿಸಿ/ಪದರಗಳಾಗಿ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ/ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವುದು (ಮರೆಮಾಡಲು).

Sutra 18

तुलाविषममपसारणं विस्रावणं पेटकः पिङ्कश्चेति हरणोपायाः ॥ कZ_०२.१४.१८ ॥

ಕಳ್ಳತನ/ಹರಣದ ಉಪಾಯಗಳು—ತೂಕದ ತ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ ಅಸಮತೆ/ಚೆಡಕು, ಸರಕನ್ನು ಸರಿಸಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು/ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು, ಸೋರಿಕೆ/ಹೊರಹರಿವು ಮಾಡುವುದು, ‘ಪೇಟಕ’ (ಪೆಟ್ಟಿಗೆ-ತಂತ್ರ), ಮತ್ತು ‘ಪಿಂಕ’ (ಪಿಂಕ-ತಂತ್ರ)—ಇವೇ ಹರಣೋಪಾಯಗಳು.

Sutra 19

सम्नामिन्युत्कीर्णिका भिन्नमस्तकोपकण्ठी कुशिक्या सकटुकक्ष्या परिवेल्यायस् कान्ता च दुष्टतुलाः ॥ कZ_०२.१४.१९ ॥

ಸಮ್ನಾಮಿನೀ, ಉತ್ಕೀರ್ಣಿಕಾ, ಭಿನ್ನಮಸ್ತಕೋಪಕಂಠೀ, ಕುಶಿಕ್ಯಾ, ಸಕಟುಕಕ್ಷ್ಯಾ, ಪರಿವೇಲ್ಯಾ, ಅಯಸ್ಕಾಂತಾ—ಇವು ಕಪಟವಾಗಿ ತಿದ್ದಿದ (ದುಷ್ಟ) ತೂಕದ ತ್ರಾಸುಗಳು.

Sutra 20

रूप्यस्य द्वौ भागावेकः शुल्बस्य त्रिपुटकम् ॥ कZ_०२.१४.२० ॥

ಬೆಳ್ಳಿಯ ಎರಡು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗ—ಇದನ್ನೇ ‘ತ್ರಿಪುಟಕ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

Sutra 21

तेनाकरोद्गतमपसार्यते तत्त्रिपुटकापसारितम् ॥ कZ_०२.१४.२१ ॥

ಆ (ತ್ರಿಪುಟಕ ಮಿಶ್ರಣ)ದಿಂದ ಗಣಿಯಿಂದ ಬಂದ ಲೋಹದಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿ/ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅದನ್ನು ‘ತ್ರಿಪುಟಕಾಪಸಾರಿತ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Sutra 22

शुल्बेन शुल्बापसारितम् वेल्लकेन वेल्लकापसारितं शुल्बार्धसारेण हेम्ना हेमापसारितम् ॥ कZ_०२.१४.२२ ॥

ತಾಮ್ರದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ ‘ಶುಲ್ಬಾಪಸಾರಿತ’; ವೆಲ್ಲಕದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ ‘ವೆಲ್ಲಕಾಪಸಾರಿತ’; ಅರ್ಧ ತಾಮ್ರಾಂಶವಿರುವ ಚಿನ್ನ (ಶುಲ್ಬಾರ್ಧಸಾರ)ದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ ‘ಹೇಮಾಪಸಾರಿತ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Sutra 23

मूकमूषा पूतिकिट्टः करटुकमुखं नाली संदंशो जोङ्गनी सुवर्चिकालवणं तदेव सुवर्णमित्यपसारणमार्गाः ॥ कZ_०२.१४.२३ ॥

‘ಮೂಕ ಮೂಷಾ’ (ಬಾಯಿ/ರಂಧ್ರವಿಲ್ಲದ ಕ್ರೂಸಿಬಲ್), ದುರ್ವಾಸನೆಯ ಕಿಟ್ಟ/ಮಲಿನ ಸ್ಲಾಗ್, ‘ಕರಟುಕಮುಖ’ (ಮರೆಮಾಡಿದ ಹೊರಹೋಗುವ ದ್ವಾರವಿರುವ ‘ಸೊಂಡಿಲು-ಮುಖ’ ಸಾಧನ), ನಾಳಿ (ಟ್ಯೂಬ್), ಸಂದಂಶ (ಟಾಂಗ್ಸ್/ಚಿಮಟೆ), ಜೊಂಗನಿ (ಸೈಫನ್‌ನಂತಹ ಸಾಧನ), ಮತ್ತು ‘ಸುವರ್ಚಿಕಾ’ ಉಪ್ಪು—ಇವು ‘ಇದೇ ಬಂಗಾರ’ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂಗಾರವನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮಾರ್ಗಗಳು/ವಿಧಾನಗಳು।

Sutra 24

पूर्वप्रणिहिता वा पिण्डवालुका मूषाभेदादग्निष्ठादुद्ध्रियन्ते ॥ कZ_०२.१४.२४ ॥

ಮೊದಲೇ ಇಡಲಾದ ಮರಳಿನ ಗುಂಡುಗಳು (ಅಥವಾ ಮರಳಿನ ಗುಡ್ಡೆಗಳು) ಕ್ರೂಸಿಬಲ್‌ನ್ನು ಒಡೆದು ಅಥವಾ ಭಟ್ಟಿ/ಅಗ್ನಿಕುಂಡದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತವೆ।

Sutra 25

पश्चाद्बन्धने आचितकपत्त्रपरीक्षायां वा रूप्यरूपेण परिवर्तनं विस्रावणम् पिण्डवालुकानां लोहपिण्डवालुकाभिर्वा ॥ कZ_०२.१४.२५ ॥

ನಂತರ—ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ/ಬಂಧನದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪದರಿತ ಲೋಹದ ಎಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ—ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಮರಳಿನ ಗುಂಡುಗಳ ಬದಲು ಕಬ್ಬಿಣದ ಗುಂಡುಗಳು (ಅಥವಾ ಕಬ್ಬಿಣ-ಮರಳಿನ ಗುಡ್ಡೆಗಳು) ಇಟ್ಟು ಸೋರಿಕೆ/ಹೊರಹರಿವು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ।

Sutra 26

गाढश्चाभ्युद्धार्यश्च पेटकः सम्यूह्यावलेप्यसंघात्येषु क्रियते ॥ कZ_०२.१४.२६ ॥

ಪದರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವುದು, ಲೇಪನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಒತ್ತಿ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ (ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಮಾಡುವ) ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಲವಾದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ‘ಹೊರತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ’ (ರಿಮೂವಬಲ್-ಕೋರ್) ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Sutra 27

सीसरूपं सुवर्णपत्त्रेणावलिप्तमभ्यन्तरमष्टकेन बद्धं गाढपेटकः ॥ कZ_०२.१४.२७ ॥

‘ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ’ ಎಂದರೆ: ಸೀಸೆಯಂತಿರುವ ರೂಪವನ್ನು ಬಂಗಾರದ ಎಲೆಯಿಂದ ಲೇಪಿಸಿ, ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಅಷ್ಟಕ (ಅಷ್ಟಭುಜ/ಎಂಟು ಭಾಗಗಳ) ಬಂಧನದಿಂದ ಕಟ್ಟಿರುವುದು।

Sutra 28

स एव पटलसम्पुटेष्वभ्युद्धार्यः ॥ कZ_०२.१४.२८ ॥

ಅದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪದರಿತ ಆವರಣಗಳು/ಕವಚಗಳ ಒಳಗೆ ‘ಹೊರತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ’ (ಲಿಫ್ಟ್-ಔಟ್) ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ।

Sutra 29

पत्त्रमाश्लिष्टं यमकपत्त्रं वावलेप्येषु क्रियते ॥ कZ_०२.१४.२९ ॥

ಲೇಪಿತ (ಆವಲೇಪ್ಯ) ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರ (ಲೋಹಪತ್ರ)ವನ್ನು ಅಂಟಿಸಿ ಏಕಪತ್ರವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಯಮಕಪತ್ರ (ದ್ವಿಪತ್ರ/ಜೋಡಿ ಪತ್ರ)ವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Sutra 30

शुल्बं तारं वा गर्भः पत्त्राणां संघात्येषु क्रियते ॥ कZ_०२.१४.३० ॥

ಪತ್ರ-ಪದರಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಂಘಾತ (ಒತ್ತಿ ಕಟ್ಟಿದ ಗುಡ್ಡ)ಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನ ‘ಗರ್ಭ/ಕೋರ್’ ಆಗಿ ತಾಮ್ರ ಅಥವಾ ತಂತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Sutra 31

शुल्बरूपं सुवर्णपत्त्रसंहतं प्रमृष्टं सुपार्श्वम् तदेव यमकपत्त्रसंहतं प्रमृष्टं ताम्रताररुपं चोत्तरवर्णकः ॥ कZ_०२.१४.३१ ॥

ತಾಮ್ರದ ರೂಪದ ತುಂಡು—ಸುವರ್ಣಪತ್ರದಿಂದ ಲೇಪಿಸಿ, ಮೆರುಗುಗೊಳಿಸಿ, ಬದಿಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮುಗಿಸಿದದ್ದು; ಹಾಗೆಯೇ ಯಮಕಪತ್ರ (ದ್ವಿಪತ್ರ)ದಿಂದ ಲೇಪಿಸಿ ಮೆರುಗುಗೊಳಿಸಿದದ್ದು; ಮತ್ತು ತಾಮ್ರತಂತಿಯ ರೂಪ—ಇವೆಲ್ಲ ‘ಉತ್ತರವರ்ணಕ’ (ಉನ್ನತ ವರ್ಣ/ಉತ್ತಮ ಬಣ್ಣದಂತೆ ತೋರುವ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Sutra 32

तदुभयं तापनिकषाभ्यां निह्शब्दोल्लेखनाभ्यां वा विद्यात् ॥ कZ_०२.१४.३२ ॥

ಆ ಎರಡನ್ನೂ ತಾಪನ ಮತ್ತು ನಿಕಷ (ಟಚ್‌ಸ್ಟೋನ್) ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ, ಅಥವಾ ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ ಸವರಿಕೆ/ಕೀಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆ (ಎಂಗ್ರೇವಿಂಗ್) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Sutra 33

अभ्युद्धार्यं बदराम्ले लवणोदके वा सादयन्ति । इति पेटकः ॥ कZ_०२.१४.३३ ॥

‘ಅಭ್ಯುದ್ಧಾರ್ಯ’ (ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ/ಕಲಬೆರಕೆಯ ಅಂಶ)ವನ್ನು ಬದರಾಮ್ಲ (ಬೇರು ಹಣ್ಣಿನ ಹುಳಿ ದ್ರಾವಣ)ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉಪ್ಪುನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ಇದನ್ನೇ ‘ಪೇಟಕ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

Sutra 34

घने सुषिरे वा रूपे सुवर्णमृन्मालुकाहिङ्गुलुककल्पो वा तप्तोऽवतिष्ठते ॥ कZ_०२.१४.३४ ॥

ಘನ (ದೃಢ) ಅಥವಾ ಒಳಹೊಲ್ಲೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ‘ಸುವರ್ಣ-ಮಣ್ಣು’ ಅಥವಾ ಮರಳು ಅಥವಾ ಹಿಂಗುಲಕ-ಸದೃಶ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡಿದಾಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

Sutra 35

दृढवास्तुके वा रूपे वालुकामिश्रं जतु गान्धारपङ्को वा तप्तोऽवतिष्ठते ॥ कZ_०२.१४.३५ ॥

ದೃಢ ರಚನೆ/ಓತದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮರಳುಮಿಶ್ರಿತ ರಾಳ ಅಥವಾ ‘ಗಾಂಧಾರ ಪಂಕ/ಲೇಪ’ ಬಿಸಿಮಾಡಿದಾಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

Sutra 36

तयोस्तापनमवध्वंसनं वा शुद्धिः ॥ कZ_०२.१४.३६ ॥

ಆ ಎರಡರ (ಕಲಬೆರಕೆಗಳ) ಶುದ್ಧೀಕರಣವೆಂದರೆ ಬಿಸಿಮಾಡುವುದು (ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು) ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶ/ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು.

Sutra 37

सपरिभाण्डे वा रूपे लवणमुल्कया कटुशर्करया तप्तमवतिष्ठते ॥ कZ_०२.१४.३७ ॥

ಜೋಡಣೆಗಳು/ಫಿಟಿಂಗ್‌ಗಳಿರುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಉಪ್ಪು—(ಅಥವಾ) ಅಲ್ಕಾ/ಉಲ್ಕಾ ಮತ್ತು ಕಟು ಸಕ್ಕರೆ—ಬಿಸಿಮಾಡಿದಾಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.

Sutra 38

तस्य क्वाथनं शुद्धिः ॥ कZ_०२.१४.३८ ॥

ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣ—ಕುದಿಸುವುದು.

Sutra 39

अभ्रपटलमष्टकेन द्विगुणवास्तुके वा रूपे बध्यते ॥ कZ_०२.१४.३९ ॥

ಅಭ್ರ (ಮೈಕಾ) ಹಾಳೆಯನ್ನು ‘ಅಷ್ಟಕ’ ಘಟಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ದ್ವಿಗುಣ ರಚನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿ/ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಬೇಕು.

Sutra 40

तस्यापिहितकाचकस्योदके निमज्जत एकदेशः सीदति पटलान्तरेषु वा सूच्या भिद्यते ॥ ॥

ಗಾಜಿನ ಮುಚ್ಚಳದಿಂದ ಸೀಲ್ ಮಾಡಿದ ಆ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದಾಗ ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ಪದರಗಳ ನಡುವೆ ಸೂಜಿಯಿಂದ ಚುಚ್ಚಿ (ಪರೀಕ್ಷೆ) ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Sutra 41

मणयो रूप्यं सुवर्णं वा घनसुषिराणां पिङ्कः ॥ कZ_०२.१४.४१ ॥

ರತ್ನಗಳು, ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಬಂಗಾರ—ಘನವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಒಳಹೊತ್ತಾಗಿರಲಿ—‘ಪಿಂಕ’ ಎಂಬ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.

Sutra 42

तस्य तापनमवध्वंसनं वा शुद्धिः । इति पिङ्कः ॥ कZ_०२.१४.४२ ॥

ಆ ‘ಪಿಂಕ’ ವರ್ಗದ ವಸ್ತುವಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣವು ತಾಪನದಿಂದ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಧ್ವಂಸ/ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ—ಇದೇ ‘ಪಿಂಕ’ (ವಿಧಾನ/ವರ್ಗ).

Sutra 43

तस्माद्वज्रमणिमुक्ताप्रवालरूपाणां जातिरूपवर्णप्रमाणपुद्गललक्षणान्युपलभेत ॥ कZ_०२.१४.४३ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ವಜ್ರ, ಮಣಿ, ಮುತ್ತು, ಪ್ರವಾಳ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಜಾತಿ/ವರ್ಗ, ಆಕಾರ, ಬಣ್ಣ, ಪ್ರಮಾಣ, ದ್ರವ್ಯ-ಸ್ವಭಾವ, ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೇರ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

Sutra 44

कृतभाण्डपरीक्षायां पुराणभाण्डप्रतिसंस्कारे वा चत्वारो हरणोपायाः परिकुट्टनमवच्छेदनमुल्लेखनं परिमर्दनं वा ॥ कZ_०२.१४.४४ ॥

ತಯಾರಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ/ದುರಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳತನಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ—ಚಿಪ್‌ ಮಾಡಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು (ಪರಿಕುಟ್ಟನ), ಕತ್ತರಿಸಿ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು (ಅವಚ್ಛೇದನ), ತೀಕ್ಷ್ಣ ಸಾಧನದಿಂದ ಸವರಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು (ಉಲ್ಲೇಖನ), ಮತ್ತು ಒರೆಸಿ ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸುವುದು/ಪಾಲಿಷ್ ಮಾಡಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು (ಪರಿಮರ್ದನ)।

Sutra 45

पेटकापदेशेन पृषतं गुणं पिटकां वा यत्परिशातयन्ति तत्परिकुट्टनम् ॥ कZ_०२.१४.४५ ॥

‘ಪೆಟ್ಟಿಗೆ/ಕೇಸ್’ ಎಂಬ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು—ನೂಲು/ತಂತು, ತುಂಡು ಅಥವಾ ಘಟಕ—ಚಿಪ್ ಮಾಡಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಪರಿಕುಟ್ಟನ (ಚಿಪ್ಪಿಂಗ್) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ।

Sutra 46

यद्द्विगुणवास्तुकानां वा रूपे सीसरूपं प्रक्षिप्याभ्यन्तरमवच्छिन्दन्ति तदवच्छेदनम् ॥ कZ_०२.१४.४६ ॥

(ಸಂಯುಕ್ತ/ಪದರದ) ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸೀಸೆಯಂತಿರುವ ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಳಗಿನ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆದರೆ, ಅದನ್ನು ಅವಚ್ಛೇದನ (ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ।

Sutra 47

यद्घनानां तीक्ष्णेनोल्लिखन्ति तदुल्लेखनम् ॥ कZ_०२.१४.४७ ॥

ಘನ/ದೃಢ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಸಾಧನದಿಂದ ಸವರಿ/ಖುರಚಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ತೆಗೆದರೆ, ಅದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖನ (scraping) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ।

Sutra 48

हरितालमनःशिलाहिङ्गुलुकचूर्णानामन्यतमेन कुरुविन्दचूर्णेन वा वस्त्रं सम्यूह्य यत्परिमृद्नन्ति तत्परिमर्दनम् ॥ कZ_०२.१४.४८ ॥

ಹರಿತಾಲ, ಮನಶ್ಶಿಲಾ, ಹಿಂಗುಲು ಮುಂತಾದ ಪುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದರಿಂದ ಅಥವಾ ಕುರುವಿಂದ ಪುಡಿಯಿಂದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಒರೆಸಿ ವಸ್ತು ಕ್ಷಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಪರಿಮರ್ದನ (rubbing-away) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ।

Sutra 49

तेन सौवर्णराजतानि भाण्डानि क्षीयन्ते न चैषां किंचिदवरुग्णं भवति ॥ कZ_०२.१४.४९ ॥

ಆ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಬಂಗಾರ-ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರೆಗಳು ದ್ರವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಮುರಿತ ಯಾವುದೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

Sutra 50

भग्नखण्डघृष्टानां सम्यूह्यानां सदृशेनानुमानं कुर्यात् ॥ कZ_०२.१४.५० ॥

ಮುರಿದ, ಚಿಪ್ಪಾದ/ಖಂಡಿತ, ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ/ಮಿಶ್ರಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ/ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಮಾನವಾದ ಮಾನಕ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಅಂದಾಜಿಸಬೇಕು.

Sutra 51

अवलेप्यानां यावदुत्पाटितं तावदुत्पाट्यानुमानं कुर्यात् ॥ कZ_०२.१४.५१ ॥

ಲೇಪಿತ/ಪ್ಲೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಲೇಪ ಉದುರಿಹೋಗಿದೆಯೋ, ಅಷ್ಟೇ ನಷ್ಟವನ್ನು ಲೇಪ ಉದುರಿದ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಅಂದಾಜಿಸಬೇಕು.

Sutra 52

विरूपाणां वा तापनमुदकपेषणं च बहुशः कुर्यात् ॥ कZ_०२.१४.५२ ॥

ಅಸಮಾನ/ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ ರೂಪದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ತಾಪನ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅರೆದು ನೋಡುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಮಾಡಬೇಕು.

Sutra 53

अवक्षेपः प्रतिमानमग्निर्गण्डिका भण्डिकाधिकरणी पिञ्छः सूत्रं चेल्लं बोल्लनं शिर उत्सङ्गो मक्षिका स्वकायेक्षा दृतिरुदकशरावमग्निष्ठमिति काचं विद्यात् ॥ कZ_०२.१४.५३ ॥

ದೋಷಯುಕ್ತ ಗಾಜು (ಕಾಚ) ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು/ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು: ಅವಕ್ಷೇಪ (ಅವಸಾದ/ತಳಕ್ಕೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು), ಪ್ರತಿಮಾನ-ಕுறை (ಪ್ರಮಾಣಿತ ಅಳತೆ/ತೂಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದದಿರುವುದು), ಅಗ್ನಿ-ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಗಂಡಿಕಾ (ಗುಂಡು/ಗಂಟು), ಭಂಡಿಕಾ (ಭಂಗುರತೆ/ಚೂರುಚೂರು ಆಗುವುದು), ಅಧಿಕರಣೀ (ಅಂಚು/ಆಧಾರ ಭಾಗದ ಮುರಿತ), ಪಿಞ್ಛ (ಗರಿಯಂತಿರುವ ಗೆರೆಗಳು), ಸೂತ್ರ (ದಾರಿಯಂತಿರುವ ರೇಖೆಗಳು), ಚೆಲ್ಲ (ಬಟ್ಟೆಯಂತಿರುವ ಪದರ), ಬೋಲ್ಲನ (ಬುಬ್ಬುಳಿಯಂತಿರುವ ಉಬ್ಬರ), ಶಿರ (ತಲೆಯಂತಿರುವ ಉಬ್ಬು), ಉತ್ಸಂಗ (ಓಲಿಕೆ/ಕುಸಿತ), ಮಕ್ಷಿಕಾ (ಈಗೆ-ಚುಕ್ಕೆಗಳು), ಸ್ವಕಾಯೇಕ್ಷಾ (ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಸ್ವಯಂ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಶೀಲನೆ), ದೃತಿ (ಬುಬ್ಬುಳಿ/ಚರ್ಮದಂತೆ ಉದುರುವುದು), ಉದಕಶರಾವ (ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆ ಪರೀಕ್ಷೆ), ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಷ್ಠ (ಬೆಂಕಿಯ ನಂತರ ಉಳಿಯುವ ಅವಶೇಷ/ಸ್ಲ್ಯಾಗ್)—ಇವುಗಳಿಂದ ಗಾಜನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು।

Sutra 54

राजतानां विस्रं मलग्राहि परुषं प्रस्तीनं विवर्णं वा दुष्टमिति विद्यात् ॥ कZ_०२.१४.५४ ॥

ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ದೋಷಯುಕ್ತವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಅದು ದುರ್ವಾಸನೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಮಲಿನವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ/ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಭಾವವಿದ್ದರೆ, ಒರಟಾಗಿ ಅನಿಸಿದರೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಕಠಿಣ/ಭಂಗುರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗಿದ್ದರೆ।

Sutra 55

परीक्षेतात्ययं चैषां यथोद्दिष्टं प्रकल्पयेत् ॥ कZ_०२.१४.५५च्द् ॥

ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ಷಯ/ನಷ್ಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳಂತೆ ಅದನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಬೇಕು।