Adhyakshaprachara Adhyaya 14 Sutra 53 - Arthashastra | Kannada | Vedapath

Kautilya

Sutra 53

Devanagari script

अवक्षेपः प्रतिमानमग्निर्गण्डिका भण्डिकाधिकरणी पिञ्छः सूत्रं चेल्लं बोल्लनं शिर उत्सङ्गो मक्षिका स्वकायेक्षा दृतिरुदकशरावमग्निष्ठमिति काचं विद्यात् ॥ कZ_०२.१४.५३ ॥

Transliteration

avakṣepaḥ pratimānam agnir gaṇḍikā bhaṇḍikādhikaraṇī piñchaḥ sūtraṃ cellaṃ bollanaṃ śira utsaṅgo makṣikā svakāyekṣā dṛtir udakaśarāvam agniṣṭham iti kācaṃ vidyāt

Translation

ದೋಷಯುಕ್ತ ಗಾಜು (ಕಾಚ) ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು/ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು: ಅವಕ್ಷೇಪ (ಅವಸಾದ/ತಳಕ್ಕೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು), ಪ್ರತಿಮಾನ-ಕுறை (ಪ್ರಮಾಣಿತ ಅಳತೆ/ತೂಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದದಿರುವುದು), ಅಗ್ನಿ-ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಗಂಡಿಕಾ (ಗುಂಡು/ಗಂಟು), ಭಂಡಿಕಾ (ಭಂಗುರತೆ/ಚೂರುಚೂರು ಆಗುವುದು), ಅಧಿಕರಣೀ (ಅಂಚು/ಆಧಾರ ಭಾಗದ ಮುರಿತ), ಪಿಞ್ಛ (ಗರಿಯಂತಿರುವ ಗೆರೆಗಳು), ಸೂತ್ರ (ದಾರಿಯಂತಿರುವ ರೇಖೆಗಳು), ಚೆಲ್ಲ (ಬಟ್ಟೆಯಂತಿರುವ ಪದರ), ಬೋಲ್ಲನ (ಬುಬ್ಬುಳಿಯಂತಿರುವ ಉಬ್ಬರ), ಶಿರ (ತಲೆಯಂತಿರುವ ಉಬ್ಬು), ಉತ್ಸಂಗ (ಓಲಿಕೆ/ಕುಸಿತ), ಮಕ್ಷಿಕಾ (ಈಗೆ-ಚುಕ್ಕೆಗಳು), ಸ್ವಕಾಯೇಕ್ಷಾ (ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಸ್ವಯಂ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಶೀಲನೆ), ದೃತಿ (ಬುಬ್ಬುಳಿ/ಚರ್ಮದಂತೆ ಉದುರುವುದು), ಉದಕಶರಾವ (ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆ ಪರೀಕ್ಷೆ), ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಷ್ಠ (ಬೆಂಕಿಯ ನಂತರ ಉಳಿಯುವ ಅವಶೇಷ/ಸ್ಲ್ಯಾಗ್)—ಇವುಗಳಿಂದ ಗಾಜನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು।

Word by Word

अवक्षेपःavakṣepa (a specific item/term connected with glass)

प्रतिमानम्standard, measure, model

अग्निःfire

गण्डिकाgaṇḍikā (a technical item; lit. small ball/lump)

भण्डिकाbhaṇḍikā (a technical item/container)

अधिकरणीsupport, base, stand

पिञ्छःfeather; brush-like implement

सूत्रम्thread, string

चेल्लम्cella (a technical item/term)

बोल्लनम्bollana (a technical item/term)

शिरःhead, top

उत्सङ्गःlap, recess, ledge

मक्षिकाfly; a speck/defect termed ‘makṣikā’

स्वकाय-ईक्षा‘seeing one’s own body’ (self-reflection/appearance)

दृतिःleather bag, skin container

उदक-शरावम्water-bowl, dish of water

अग्निष्ठम्placed in fire; fire-set

इतिthus

काचम्glass

विद्यात्one should know/understand

Entities Mentioned

kośa (treasury) [implicit]

state storekeepers/inspectors [implicit]

FAQs

What is the administrative intent of listing so many defect-signs for glass?

To give inspectors a standardized checklist so procurement and storage decisions are evidence-based, reducing supplier fraud and protecting state revenue.

Why are fire and water tests mentioned in a governance text?

Because the state’s economic administration relied on practical verification methods; physical tests were part of enforceable quality standards.