Adhyaya 375

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे धारणा नाम चतुःसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः समाधिः अग्निर् उवाच यदात्ममात्रं निर्भासं स्तिमितोदधिवत् स्थितं चैतन्यरूपवद्ध्यानं तत् समाधिरिहोच्यते

ಇಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಧಾರಣಾ’ ಎಂಬ ಮೂರುನೂರ ಎಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಈಗ ‘ಸಮಾಧಿ’ ಎಂಬ ಮೂರುನೂರ ಎಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ಯಾವ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಮಾತ್ರವೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ನಿಶ್ಚಲ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಅವಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೋ, ಅದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 2

ध्यायन्मनः सन्निवेश्य यस्तिष्ठेदचलस्थिरः निर्वातानलवद्योगी समाधिस्थः प्रकीर्तितः

ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ ಮನಸ್ಸನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಅಚಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವವನು—ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದ ದೀಪಶಿಖೆಯಂತೆ—ಆ ಯೋಗಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಿಸ್ಥನೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 3

न शृणोति न चाघ्राति न पश्यति न वम्यति न च स्पर्शं विजानाति न सङ्कल्पयते मनः

ಅವನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ವಾಸನೆ ಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನೂ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 4

न चाभिमन्यते किञ्चिन्न च बुध्यति काष्ठवत् एवमीश्वरसंलीनः समाधिस्थः स गीयते

ಅವನು ಯಾವುದರೊಂದಿಗೂ ಅಭಿಮಾನ/ತಾದಾತ್ಮ್ಯ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ, ಕಾಷ್ಠದಂತೆ ಬಾಹ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹೀಗೆ ಈಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದವನು ಸಮಾಧಿಷ್ಠನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 5

यथा दीपो निवातस्यो नेङ्गते सोपमा स्मृता ध्यायतो विष्णुमात्मानं समाधिस्तस्य योगिनः

ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ದೀಪವು ಅಲುಗಾಡದಂತೆ—ಇದು ಸ್ಮೃತ ಉಪಮೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆತ್ಮವೆಂದು ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಯೋಗಿಗೆ ಆ ಸ್ಥೈರ್ಯವೇ ಸಮಾಧಿ।

Verse 6

उपसर्गाः प्रवर्तन्ते दिव्याः सिद्धिप्रसूचकाः पातितः श्रावणो धातुर्दशनस्वाङ्गवेदनाः

ಪೂರ್ವಲಕ್ಷಣಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ—ದಿವ್ಯವಾದ, ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸೂಚನೆಗಳು; ಕಿವಿಯಿಂದ ಸ್ರಾವ, ಧಾತು/ಕಣಜ ಉದುರುವುದು, ಹಲ್ಲಿನ ನೋವು, ಅಂಗವേദನೆ ಇತ್ಯಾದಿ।

Verse 7

प्रार्थयन्ति च तं देवा भोगैर् दिव्यैश् च योगिनं नृपाश् च पृथिवीदानैर् धनैश् च सुधनाधिपाः

ದೇವರೂ ಆ ಯೋಗಿಯನ್ನು ದಿವ್ಯ ಭೋಗಗಳಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ರಾಜರೂ—ಅಪಾರ ಧನದ ಅಧಿಪತಿಗಳು—ಭೂಮಿದಾನಗಳೂ ಧನಸಂಪತ್ತಿಯೂ ನೀಡಿ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 8

वेदादिसर्वशास्त्रञ्च स्वयमेव प्रवर्तते अभीष्टछन्दोविषयं काव्यञ्चास्य प्रवर्तते

ವೇದಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಛಂದಸ್ಸುಗಳನ್ನು ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಾವ್ಯವೂ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 9

रसायनानि दिव्यानि दिव्याश् चौषधयस् तथा समस्तानि च शिल्पानि कलाः सर्वाश् च विन्दति

ಅವನು ದಿವ್ಯ ರಸಾಯನ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯ ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಸ್ತ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕಲைகளಲ್ಲಿಯೂ ಪಾರಂಗತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ।

Verse 10

सुरेन्द्रकन्या इत्य् आद्या गुणाश् च प्रतिभादयः तृणवत्तान्त्यजेद् यस्तु तस्य विष्णुः प्रसीदति

“ಸುರೇಂದ್ರಕನ್ಯಾ …” ಇತ್ಯಾದಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತಿಭಾ ಮೊದಲಾದ ಕಾವ್ಯಗುಣಗಳನ್ನು ಯಾರು ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಎಣಿಸಿ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಮೇಲೆ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 11

अणिमादिगुणैश्वर्यः शिष्ये ज्ञानं प्रकाश्य च भुक्त्वा भोगान् यथेच्छातस्तनुन्त्यक्त्वालयात्ततः

ಅಣಿಮಾ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಗಳ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಶಿಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನಂತರ ಲಯವನ್ನು (ಪರಮ ಲೀನತೆಯನ್ನು) ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 12

तिष्ठेत् स्वात्मनि विज्ञान आनन्दे ब्रह्मणीश्वरे मलिनो हि यथादर्श आत्मज्ञानाय न क्षमः

ಮಾನವನು ತನ್ನ ಸ್ವಾತ್ಮದಲ್ಲಿ—ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ಆನಂದದಲ್ಲಿ, ಈಶ್ವರರೂಪ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ—ಸ್ಥಿರನಾಗಿರಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಮಲಿನ ಮನಸ್ಸು ಕಲೆಬಿದ್ದ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ, ನಿಜ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ।

Verse 13

सर्वाश्रयन्निजे देहे देही विन्दति वेदनां योगयुक्तस्तु सर्वेषां योगान्नाप्नोति वेदनां

ದೇಹಿ ತನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ವೇದನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಯೋಗಯುಕ್ತನು, ಯೋಗದ ಸಮಸ್ತ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ, ವೇದನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 14

आकाशमेकं हि यथा घटादिषु पृथग् भवेत् तथात्मैको ह्य् अनेकेषु जलाधारेष्विवांशुमान्

ಒಂದೇ ಆಕಾಶವು ಘಟಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವಂತೆ, ಒಂದೇ ಆತ್ಮ ಅನೇಕ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ—ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತೆ।

Verse 15

ब्रह्मखानिलतेजांसि जलभूक्षितिधातवः इमे लोका एष चात्मा तस्माच्च सचराचरं

ಬ್ರಹ್ಮ, ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ತೇಜಸ್ಸು; ಜಲ, ಭೂಮಿ, ಧಾತು-ತತ್ತ್ವಗಳು—ಈ ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಆತ್ಮ: ಅದರಿಂದಲೇ ಚರಾಚರವೆಲ್ಲ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 16

गृद्दण्दचक्रसंयोगात् कुम्भकारो यथा घटं करोति तृणमृत्काष्ठैर् गृहं वा गृहकारकः

ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆ, ದಂಡ ಮತ್ತು ಚಕ್ರದ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಕುಂಭಕಾರನು ಘಟವನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ, ಅಥವಾ ಹುಲ್ಲು, ಮಣ್ಣು, ಮರಗಳಿಂದ ಗೃಹಕಾರನು ಮನೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಧನ-ಉಪಾದಾನಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಕಾರ್ಯವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 17

करणान्येवमादाय तासु तास्विह योनिषु मृजत्यात्मानमात्मैवं सम्भूय करणानि च

ಹೀಗೆ ಇಂದ್ರಿಯ-ಕರಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆತ್ಮನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪುನಃ ಸೇರಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 18

कर्मणा दोषमोहाभ्यामिच्छयैव स बध्यते ज्ञानाद्विमुच्यते जीवो धर्माद् योगी न रोगभाक्

ಮಾನವನು ಕರ್ಮ, ದೋಷ‑ಮೋಹ ಮತ್ತು ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ಬಂಧಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜೀವನು ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಿಂದ ಯೋಗಿಗೆ ರೋಗಬಾಧೆ ಆಗದು.

Verse 19

वर्त्याधारस्नेहयोगाद् यथा दीपस्य संस्थितिः विक्रियापि च दृष्ट्वैवमकाले प्राणसंक्षयः

ಬತ್ತಿ, ಆಧಾರ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯ ಯುಕ್ತ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ದೀಪ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ, ದೇಹಧಾರಕ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕೃತಿ ಕಂಡರೆ ಪ್ರಾಣಕ್ಷಯವಾಗಿ ಅಕಾಲಮರಣ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 20

अनन्ता रश्मयस्तस्य दीपवद् यः स्थितो हृदि सितासिताः कद्रुनीलाः कपिलाः पीतलोहिताः

ಅವನ ಕಿರಣಗಳು ಅನಂತ. ದೀಪದಂತೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನ ಕಿರಣಗಳು ಅನೇಕ ವರ್ಣಗಳವು—ಶ್ವೇತ‑ಶ್ಯಾಮ, ಕಂದು‑ನೀಲಕೃಷ್ಣ, ಕಪಿಲ, ಪೀತ ಮತ್ತು ಲೋಹಿತ.

Verse 21

ऊर्ध्वमेकः स्थितस्तेषां यो भित्त्वा सूर्यमण्डलं ब्रह्मलोकमतिक्रम्य तेन याति पराङ्गतिं

ಆ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಊರ್ಧ್ವಗತಿಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಯಾರು ಸೂರ್ಯಮಂಡಲವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಮೀರಿಹೋಗುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಆ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಪರಮಾತೀತ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

यदस्यान्यद्रश्मिशतमूर्ध्वमेव व्यवस्थितं तेन देवनिकायानि धामानि प्रतिपद्यते

ಅವನ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ನೂರು ಕಿರಣಗಳು ಕೇವಲ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ; ಆ ಊರ್ಧ್ವವಾಹಿನಿ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ದೇವನಿಕಾಯಗಳ ಧಾಮಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 23

ये नैकरूपाश्चाधस्ताद्रश्मयो ऽस्य मृदुप्रभाः इह कर्मोपभोगाय तैश् च सञ्चरते हि सः

ಅವನ ಅನೇಕರೂಪದ ಕಿರಣಗಳು ಕೆಳಗಡೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಮೃದುಪ್ರಭೆಯಿಂದಿವೆ; ಅವುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಫಲಾನುಭವಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 24

बुद्धीन्द्रियाणि सर्वाणि मनः कर्मेन्द्रियाणि च अहङ्कारश् च बुद्धिश् च पृथिव्यादीनि चैव हि

ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ—ಪೃಥ್ವಿ ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥೂಲಭೂತಗಳೊಡನೆ—ಇವೇ ತತ್ತ್ವಸಮೂಹವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 25

अव्यक्त आत्मा क्षेत्रज्ञः क्षेत्रस्त्यास्य निगद्यते ईश्वरः सर्वभूतस्य सन्नसन् सदसच्च सः

ಅವ್ಯಕ್ತ ಆತ್ಮನು ‘ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಕ್ಷೇತ್ರವು ‘ಕ್ಷೇತ್ರ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವನು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಈಶ್ವರನು—ಸತ್ ಮತ್ತು ಅಸತ್ ಎರಡೂ; ಅಸ್ತಿತ್ವವೂ ಅನಸ್ತಿತ್ವವೂ ಅವನೇ.

Verse 26

बुद्धेरुत्पत्तिरव्यक्ता ततो ऽहङ्कारसम्भवः तस्मात् खादीनि जायन्ते एकोत्तरगुणानि तु

ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿ; ಅದರಿಂದ ಅಹಂಕಾರವು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಆಕಾಶ ಮೊದಲಾದ ತತ್ತ್ವಗಳು ಜನಿಸುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ।

Verse 27

शब्दः स्पर्शश् च रूपञ्च रसो गन्धश् च तद्गुणाः यो यस्मिन्नाश्रितश् चैषां स तस्मिन्नेव लीयते

ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ, ಗಂಧ—ಇವು ಅವುಗಳ (ಭೂತಗಳ) ಗುಣಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಯಾವ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಿತವೋ, ಅದು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಆಧಾರದಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 28

सत्त्वं रजस्तमश् चैव गुणास्तस्यैव कीर्तिताः रजस्तमोभ्यामाविष्टश् चक्रवद्भ्राभ्यते हि सः

ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್—ಇವೇ ಅದರ ಗುಣಗಳು ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಜಸ್-ತಮಸ್‌ಗಳಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾದವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಚಕ್ರದಂತೆ ತಿರುಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 29

अनादिरादिमान् यश् च स एव पुरुषः परः लिङ्गेन्द्रियैर् उपग्राह्याः स विकार उदाहृतः

ಆದಿಯಿಲ್ಲದವನಾಗಿಯೂ ಆದಿಗೆ ಕಾರಣನಾದವನು—ಅವನೇ ಪರಮ ಪುರುಷ. ಲಿಂಗಶರೀರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವುದು ‘ವಿಕಾರ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 30

यतो देवाः पुराणानि विद्योपनिषदस् तथा श्लोकाः सूत्राणि भाष्याणि यच्चान्यद्माङ्भयं भवेत्

ಯಾರಿಂದ ದೇವರುಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು, ವಿದ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೋ; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಸೂತ್ರಗಳು, ಭಾಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಕ್‌ಮಯವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 31

पितृयानोपवीथ्याश् च यदगस्त्यस्य चान्तरं तेनाग्निहोत्रिणो यान्ति प्रजाकामा दिवं प्रति

ಪಿತೃಯಾನದ ಉಪಮಾರ್ಗದಿಂದಲೂ, ಅಗಸ್ತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂತರ ಮಾರ್ಗದಿಂದಲೂ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿಗಳು—ಸಂತಾನಕಾಮನೆಯಿಂದ—ಸ್ವರ್ಗದತ್ತ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 32

ये च दानपराः सम्यगष्टाभिश् च गुणैर् युताः अष्टाशीतिसहस्राणि मुनयो गृहमेधिनः

ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ ದಾನದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಪರಾಯಣರಾಗಿದ್ದು ಅಷ್ಟಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದವರು—ಅವರೇ ಗೃಹಮೇಧಿ ಮುನಿಗಳು; ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂಭತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 33

पुनरावर्तने वीजभूता धर्मप्रवर्तकाः सप्तर्षिनाग्वीथ्याश् च देवलोकं समाश्रिताः

ಪುನರಾವರ್ತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಬೀಜರೂಪರಾದ ಧರ್ಮಪ್ರವರ್ತಕರು—ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗವೀಥೀ—ದೇವಲೋಕವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 34

तावन्त एव मुनयः सर्वारम्भविवर्जिताः तपसा ब्रह्मचर्येण सङ्गत्यागेन मेधया

ಎಲ್ಲಾ ಆರಂಭಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತಪಸ್ಸು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಆಸಕ್ತಿ-ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಮೇಧೆಯಿಂದ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುವವರೇ ನಿಜವಾದ ಮುನಿಗಳು।

Verse 35

यत्र यत्रावतिष्ठन्ते यावदाहूतसंप्लवं वेदानुवचनं यज्ञा ब्रह्मचर्यं तपो दमः

ಅವರು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೆ ನೆಲೆಸಿದರೂ, ಆಹೂತ ಸಂಪ್ಲವ (ಅಂತಿಮ ಪ್ರಳಯ) ಬರುವವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವೇದಪಠಣ, ಯಜ್ಞಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ದಮ (ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ) ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ।

Verse 36

श्रद्धोपवासः सत्यत्वमात्मनो ज्ञानहेतवः स त्वाश्रमैर् निदिध्यास्यः समस्तैर् एवमेव तु

ಶ್ರದ್ಧೆ, ಉಪವಾಸ (ವ್ರತಾಚರಣೆ), ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿಷ್ಠ ಸತ್ಯತೆ—ಇವು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಆಶ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ತತ್ತ್ವ/ಆತ್ಮವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು।

Verse 37

द्रष्टव्यस्त्वथ मन्तव्यः श्रोतव्यश् च द्विजातिभिः य एवमेनं विन्दन्ति ये चारण्यकमाश्रिताः

ಆದ್ದರಿಂದ ದ್ವಿಜರು ಅದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು, ನಂತರ ಮನನ ಮಾಡಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಸ್ತ್ರೋಪದೇಶದಿಂದ ಶ್ರವಣವೂ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವನನ್ನು/ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವವರು—ಆರಣ್ಯಕ ಆಶ್ರಯವನ್ನು (ಅರಣ್ಯನಿಷ್ಠ ಧ್ಯಾನಜೀವನ) ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವರು—ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 38

उपासते द्विजाः सत्यं श्रद्धया परया युताः क्रमात्ते सम्भवन्त्यर्चिरहः शुक्लं तथोत्तरं

ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದ ದ್ವಿಜರು ಸತ್ಯವನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶುಕ್ಲಮಾರ್ಗದ ಹಂತಗಳು—ಅರ್ಚಿಸ್ (ಜ್ವಾಲೆ), ಹಗಲು, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ನಂತರ ಉತ್ತರಾಯಣ—ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 39

अयनन्देवलोकञ्च सवितारं सविद्युतं ततस्तान् पुरुषो ऽभ्येत्य मानसो ब्रह्मलौकिकान्

ಅವನು ಆನಂದಮಯ ದೇವಲೋಕ, ಸವಿತೃಲೋಕ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್-ದೀಪ್ತ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಆ ಪುರುಷನು ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 40

करोति पुनरावृत्तिस्तेषामिह न विद्यते यज्ञेन तपसा दानैर् ये हि स्वर्गजितो जनाः

ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ದಾನಗಳಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಜನರು ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 41

धूमं निशां कृष्णपक्षं दक्षिणायनमेव च पितृलोकं चन्द्रमसं नभो वायुं जलं महीं

(ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಜೀವ) ಧೂಮ, ರಾತ್ರಿ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾಯನ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಪಿತೃಲೋಕ, ಚಂದ್ರಲೋಕ, ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ಜಲ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ।

Verse 42

क्रमात्ते सम्भवन्तीह पुनरेव व्रजन्ति च एतद्यो न विजानाति मार्गद्वितयमात्मनः

ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಆತ್ಮನ ಈ ದ್ವಿಮಾರ್ಗವನ್ನು (ಬಂಧನಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ) ಯಾರು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಈ ಚಕ್ರದಲ್ಲೇ ಬಂಧಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 43

दन्दशूकः पतङ्गो वा भवेद्कीटो ऽथवा कृमिः हृदये दीपवद्ब्रह्म ध्यानाज्जिवो मृतो भवेत्

ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಜೀವನು ಲೋಕಿಕ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಮೃತಪ್ರಾಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸರ್ಪವಾಗಲಿ, ಪತಂಗವಾಗಲಿ, ಕೀಟವಾಗಲಿ, ಕೃಮಿಯಾಗಲಿ—ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೀಪದಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ ಜೀವದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಹಂಭಾವ ನಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 44

न्यायागतधनस्तत्त्वज्ञाननिष्ठो ऽतिथिप्रियः श्राद्धकृत्सत्यवादी च गृहस्थो ऽपि विमुच्यते

ನ್ಯಾಯಮಾರ್ಗದಿಂದ ಪಡೆದ ಧನವಿರುವವನು, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠನಾಗಿರುವವನು, ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವನು, ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಾಡುವವನು—ಅಂತಹ ಗೃಹಸ್ಥನೂ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.