Adhyaya 228
Chapter 228 — स्वप्नाध्यायः (Svapnādhāyaḥ / Chapter on Dreams)
ಪುಷ್ಕರನು ರಾಜಧರ್ಮ–ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಸ್ವಪ್ನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನು ಶುಭ, ಅಶುಭ ಮತ್ತು ಶೋಕನಾಶಕ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ, ದೇಹ–ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ‘ನಿಮಿತ್ತ’ಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಧೂಳು/ಭಸ್ಮ, ಮುಂಡನ, ನಗ್ನತೆ, ಮಲಿನ ವಸ್ತ್ರ, ಕೆಸರು ಲೇಪನ, ಎತ್ತರದಿಂದ ಬೀಳುವುದು; ಗ್ರಹಣ, ಇಂದ್ರಧ್ವಜ ಪತನ, ಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಮರುಪ್ರವೇಶ, ಚಿತೆಯೇರಿಕೆ, ರೋಗ, ಸೋಲು, ಮನೆ ಕುಸಿತ, ಮಿತಿಲಂಘನ ಕೃತ್ಯಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಅಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಮ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಾಠಭೇದಗಳನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಿ, ತುಪ್ಪ/ಎಣ್ಣೆ ಕುಡಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ಕೆಂಪು ಹಾರಗಳು, ಅಭ್ಯಂಗ ಇತ್ಯಾದಿ ಶುಭ ಸ್ವಪ್ನಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೇಳದೆ ಇಟ್ಟರೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಿತಕರವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಸ್ನಾನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ–ಗುರು ಸತ್ಕಾರ, ತಿಲ ಹೋಮ, ಹರಿ–ಬ್ರಹ್ಮ–ಶಿವ–ಸೂರ್ಯ–ಗಣ ಪೂಜೆ, ಸ್ತೋತ್ರಪಠಣ, ಪುರುಷಸೂಕ್ತ ಜಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಪ್ನದ ಸಮಯಾನುಸಾರ ಫಲ—ಮೊದಲ ಯಾಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ, ನಂತರ ಆರು ತಿಂಗಳು, ಮೂರು ತಿಂಗಳು, ಅರ್ಧಮಾಸ, ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳೊಳಗೆ—ಎಂದು; ಶುಭ ಸ್ವಪ್ನದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಬಾರದೆಂದು ಸಲಹೆ. ಸ್ವಪ್ನಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ/ಆನೆ/ಕುದುರೆ/ಚಿನ್ನ, ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರ, ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರು, ಫಲವೃಕ್ಷಗಳು, ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶ ಕಾಣುವುದು ಸಮೃದ್ಧಿ-ನಿಮಿತ್ತ; ಇದು ವಿಧಿವಾದವಲ್ಲ, ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರೇರಣೆ ಎಂದು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे यात्रा नाम सप्तविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथाष्टाविंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः स्वप्नाध्यायः पुष्कर उवाच स्वप्नं शौभाशुभं वक्ष्ये दुःखप्रहरणन्तथा नाभिं विनान्यत्र गात्रे तृणवृक्षसमुद्भवः
ಇಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಯಾತ್ರಾ’ ಎಂಬ 227ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು. ಈಗ 228ನೇ ‘ಸ್ವಪ್ನಾಧ್ಯಾಯ’ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ಸ್ವಪ್ನಗಳ ಶುಭ‑ಅಶುಭ ಹಾಗೂ ದುಃಖಹರಣಕರ ಫಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. (ನಿಯಮ:) ನಾಭಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ದೇಹದ ಬೇರೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ಅಥವಾ ಮರಗಳು ಮೊಳೆಯುವಂತೆ ಕಂಡರೆ, ಅದನ್ನು ಲಕ್ಷಣ (ಶಕುನ)ವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 2
चूर्णं मूर्ध्नि कांस्यानां मुण्डनं नग्नता तथा मलिनाम्बरधारित्वमभ्यङ्गः पङ्कदिग्धता
ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಚೂರ್ಣ/ಧೂಳಿ/ಭಸ್ಮ ಧರಿಸುವುದು, ಕಾಂಸ್ಯಪಾತ್ರಗಳ ಉಪಯೋಗ, ಮುಂಡನ, ನಗ್ನತೆ, ಮಲಿನ ವಸ್ತ್ರಧಾರಣೆ, ದೇಹಾಭ್ಯಂಗ ಮತ್ತು ಕೆಸರಿನಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿರುವುದು—ಇವು ಬಾಹ್ಯ ಆಚಾರತತ್ತ್ವಗಳೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 3
उच्चात् प्रपतनञ्चैव विवाहो गीतमेव च तन्त्रीवाद्यविनोदश् च दोलारोहणमेव च
ಎತ್ತರದಿಂದ ಜಿಗಿದು ಬೀಳುವುದು, ವಿವಾಹೋತ್ಸವ, ಗಾನ, ತಂತ್ರೀವಾದ್ಯಗಳ ವಿನೋದ ಮತ್ತು ತೂಗುದೋಲೆಯ ಮೇಲೆ ಏರುವುದು—ಇವುಗಳೂ ಸಹ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ।
Verse 4
अर्जनं पद्मलोहानां सर्पाणामथ मारणं शरद्यश्चेति ञ , ट च रक्तपुष्पद्रुमाणाञ्च चण्डालस्य तथैव च
‘ಞ’ ಮತ್ತು ‘ಟ’ ಅಕ್ಷರಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ—ಪದ್ಮಲೋಹದ ಅರ್ಜನ/ಸಂಗ್ರಹ, ಸರ್ಪಗಳ ವಧ, ‘ಶರದ್ಯ’ (ಶರದೃತು ಸಂಬಂಧ ವಿಷಯಗಳು), ಹಾಗೆಯೇ ರಕ್ತಪುಷ್ಪದ ವೃಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಚಂಡಾಲ—ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 5
वराहाश्वखरोष्ट्राणां तथा चारोहणक्रिया भक्षणं पक्षिमांसानां तैलस्य कृशरस्य च
ವರಾಹ, ಅಶ್ವ, ಕತ್ತೆ ಮತ್ತು ಒಂಟೆಯ ಮೇಲೆ ಏರುವ ಕ್ರಿಯೆ, ಪಕ್ಷಿಮಾಂಸ ಭಕ್ಷಣೆ, ಹಾಗೆಯೇ ತೈಲ ಮತ್ತು ಕೃಶರ (ಅಕ್ಕಿ-ಬೇಳೆ ಪದಾರ್ಥ) ಸೇವನೆ—ಇವುಗಳೂ ಸಹ (ನಿಯಮ/ನಿಷೇಧ) ವಿಷಯಗಳಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 6
मातुः प्रवेशो जठरे चितारोहणमेव च शक्रध्वजाभिपतनं पतनं शशिसूर्ययोः
ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಪ್ರವೇಶ, ಚಿತಾರೋಹಣ, ಶಕ್ರಧ್ವಜ (ಇಂದ್ರಧ್ವಜ) ಬೀಳುವುದು, ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರ ಪತನ (ಗ್ರಹಣಲಕ್ಷಣ)—ಇವೆಲ್ಲ ಅಶುಭ ಉತ್ಪಾತಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 7
दिव्यान्तरीक्षभौमानामुत्पातानाञ्च दर्शनं देवद्विजातिभूपानां गुरूणाङ्कोप एव च
ದೈವ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಭೌಮ ಉತ್ಪಾತಗಳ ದರ್ಶನ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವರು, ದ್ವಿಜರು, ರಾಜರು ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ ಕೋಪ—ಇವೆಲ್ಲ ಮಹಾ ಅಪಶಕುನ-ನಿಮಿತ್ತಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 8
नर्तनं हसनञ्चैव विवाहो गीतमेव च तन्त्रीवाद्यविहीनानां वाद्यानामपि वादनं
ನೃತ್ಯ, ಹಾಸ್ಯ, ವಿವಾಹೋತ್ಸವ, ಗಾನ, ಹಾಗೆಯೇ ತಂತ್ರೀವಾದ್ಯ ಸಹಕಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ವಾದ್ಯಗಳ ವಾದನ—ಇವೆಲ್ಲ ವಾದನ/ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನದ ರೂಪಗಳು।
Verse 9
स्रोतोवहाधोगमनं स्नानं गोमयवारिणा पङ्कोदकेन च तथा मशीतोयेन वाप्यथ
ಹರಿಯುವ ಜಲಸ್ರೋತದೊಂದಿಗೆ ಕೆಳಗಡೆಗೆ ಸಾಗುವುದು, ಗೋಮಯಮಿಶ್ರಿತ ನೀರಿನಿಂದ ಸ್ನಾನ, ಕೆಸರು ನೀರಿನಿಂದ ಹಾಗೂ ಭಸ್ಮಮಿಶ್ರಿತ ನೀರಿನಿಂದ ಸ್ನಾನ—ಇವುಗಳಿಂದಲೂ ಶುದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 10
आलिङ्गनं कुमारीणां पुरुषाञ्च मैथुनं हानिश् चैव स्वगात्राणां विरेको वमनक्रिया
ಕುಮಾರಿಯರ ಆಲಿಂಗನ, ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಮೈಥುನ, ಹಾಗೂ ಸ್ವದೇಹಕ್ಕೆ ಹಾನಿ—ಇವುಗಳ ಶಮನಾರ್ಥ ವिरेಚನ ಮತ್ತು ವಮನಕ್ರಿಯೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।
Verse 11
दक्षिणाशाप्रगमनं व्याधिनाभिभवस् तथा फलानामुपहानिश् च धातूनां भेदनं तथा
ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಪ್ರಯಾಣ, ರೋಗದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಡುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಗಳ ನಷ್ಟ, ಹಾಗೂ ಧಾತುಗಳ ಭೇದನ/ವಿಕೃತಿ—ಇವು (ದೋಷ-ನಿಮಿತ್ತ) ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 12
गृहाणाञ्चैव पतनं गृहसम्मार्जनन्तथा क्रीडा पिशाचक्रव्यादवानरान्त्यनरैर् अपि
ಮನೆಗಳ ಕುಸಿತ, ಮನೆಯ ಒಗೆಯುವ‑ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಟದಂತೆ ನಡೆಯುವ ಕಿರಿಕಿರಿ—ಇವು ಪಿಶಾಚರು, ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಸತ್ತ್ವಗಳು, ಆದರು, ಕೋತಿಗಳು ಮತ್ತು ನೀಚ/ವೈರಿ ಜನರಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 13
परादभिभवश् चैव तस्माच्च व्यसनोद्भवः काषायवस्त्रधारित्वं तद्वस्त्रैः क्रीडनं तथा
ಇತರರಿಂದ ಪರಾಭವವೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ವ್ಯಸನಜನ್ಯ ದುರ್ಭಾಗ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. (ಮತ್ತೊಂದು ಲಕ್ಷಣ) ಕಾಷಾಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆ ವಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದೂ ಆಗಿದೆ।
Verse 14
तन्त्रीवाद्यविनोदश्चेत्यादिः, तैलस्य कृशरस्य चेत्यन्तः पाठः छ , झ पुस्तकद्वये नास्ति विवाहोत्सव एव चेति ज तासामेव च मैथुनमिति ज हानिश् चैवेत्यादिः क्रीडनं तथेत्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति स्नेहपानावगाहौ च रक्तमाल्यानुलेपनं इत्यधान्यानि स्वप्नानि तेषामकथनं शुभं
‘ತಂತ್ರಿವಾದ್ಯ‑ವಿನೋದ’ದಿಂದ ‘ತೈಲ ಮತ್ತು ಕೃಶರ’ವರೆಗೆ ಇರುವ ಪಾಠ ಛ ಮತ್ತು ಝ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಜ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ‘ವಿವಾಹೋತ್ಸವವೇ’ ಹಾಗೂ ‘ಅವರೊಂದಿಗೇ ಮೈಥುನ’ ಎಂಬ ಪಾಠವಿದೆ. ‘ಹಾನಿ…’ದಿಂದ ‘…ಕ್ರೀಡನಂ ತಥಾ’ವರೆಗೆ ಇರುವ ಭಾಗವೂ ಜ ಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ತುಪ್ಪ/ಎಣ್ಣೆ ಕುಡಿಯುವುದು, ಸ್ನಿಗ್ಧ ದ್ರವದಲ್ಲಿ ಅವಗಾಹನ, ಕೆಂಪು ಮಾಲೆ ಧರಿಸುವುದು, ದೇಹಕ್ಕೆ ಲೇಪನ ಹಚ್ಚುವುದು—ಇಂತಹ ಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ಹೇಳದೆ ಇರುವುದು ಶುಭವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 15
भूजश् च स्वपनं तद्वत् कार्यां स्नानं द्विजार्चनं तिलैर् होमो हरिब्रह्मशिवार्कगणपूजनं
ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿ ಯುಕ್ತವಾದ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುವುದು. ಸ್ನಾನ, ದ್ವಿಜರ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ) ಅರ್ಚನೆ, ಎಳ್ಳಿನಿಂದ ಹೋಮ, ಹಾಗೂ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು), ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಣಗಳ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 16
तथा स्तुतिप्रपठनं पुंसूक्तादिजपस् तथा स्वप्नास्तु प्रथमे यामे संवत्सरविपाकिनः
ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ತುತಿಗಳ ಪಠಣ ಮತ್ತು ಪುರುಷಸೂಕ್ತಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳ ಜಪವೂ ಮಾಡಬೇಕು. ರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ಯಾಮದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸ್ವಪ್ನಗಳು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಫಲಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 17
षड्भिर्मासैर् द्वितीये तु त्रिभिर्मासैर् त्रियामिकाः चतुर्थे त्वर्धमासेन दशाहादरुणोदये
ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಫಲ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ; ತೃತೀಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ; ಚತುರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಮಾಸದಲ್ಲಿ; ಮತ್ತು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅರುಣೋದಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 18
एकस्यामथ चेद्रात्रौ शुभं वा यदि वाशुभं पश्चादृष्टस्तु यस्तत्र तस्य पाकं विनिर्दिशेत्
ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶುಭವೋ ಅಶುಭವೋ ಆದ ನಿಮಿತ್ತ ಕಂಡರೆ, ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅದರ ಫಲಪಾಕವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು।
Verse 19
तस्मात्तु शोभने स्वप्ने पश्चात्स्वापो न शस्यते शैलप्रासादनागाश्ववृषभारोहणं हितं
ಆದುದರಿಂದ ಶುಭಸ್ವಪ್ನದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ನಿದ್ರಿಸುವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವಲ್ಲ. ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ವತ, ಪ್ರಾಸಾದ, ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಏರುವ ಸ್ವಪ್ನ ಹಿತಕರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 20
द्रुमाणां श्वेतपुष्पाणां गगने च तथा द्विज द्रुमतृणोद्भवो नाभौ तथा च बहुबाहुता
ಹೇ ದ್ವಿಜನೇ! ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತಪುಷ್ಪಗಳಿರುವ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು, ನಾಭಿಯಿಂದ ಮರ-ಹುಲ್ಲಿನ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಹುಟ್ಟುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಬಹುಬಾಹುತ್ವ—ಇವು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ನಿಮಿತ್ತ-ಲಕ್ಷಣಗಳು।
Verse 21
तथा च बहुशीर्षत्वं पलितोद्भव एव च सुशुक्रमाल्यधारित्वं सुशुक्लाम्बरधारिता
ಹಾಗೆಯೇ ಬಹುಶಿರಸ್ಸುಗಳಿರುವುದು, ಮತ್ತು ಪಲಿತ (ಧವಳ) ಕೇಶಗಳ ಉದ್ಭವ; ನಿರ್ಮಲ ಶ್ವೇತ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ವೇತ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು—(ಇವೂ ಲಕ್ಷಣಗಳು)।
Verse 22
चन्द्रार्कताराग्रहणं परिमार्जनमेव च शक्रध्वजालिङ्गनञ्च ध्वजोच्छ्रायक्रिया तथा
ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಹಾಗೂ ತಾರಾ/ಗ್ರಹಗ್ರಹಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ರತಾಚರಣೆಗಳು, ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪರಿಮಾರ್ಜನ, ಇಂದ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಆಲಿಂಗನ/ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ವಿಧಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಧ್ವಜೋಚ್ಛ್ರಾಯ (ಧ್ವಜ ಎತ್ತುವ) ಕ್ರಿಯೆಯೂ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 23
भूम्यबुधाराग्रहणं शत्रूणाञ्चैव विक्रिया जयो विवादे द्यूते च सङ्ग्रामे च तथा द्विज
ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಜಲಧಾರೆಗಳನ್ನು ಲಾಭಕರವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಶತ್ರುಗಳ ಪರಾಭವ—ಇವು ವಿವಾದದಲ್ಲಿ, ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಜಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಹೇ ದ್ವಿಜ।
Verse 24
भक्षणञ्चार्द्रमांसानाम्पायसस्य च भक्षणं दर्शनं रुधिरस्यापि स्नानं वा रुधिरेण च
ಆರ್ದ್ರ/ಕಚ್ಚಾ ಮಾಂಸವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುವುದು, ಪಾಯಸವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುವುದು, ರಕ್ತವನ್ನು ನೋಡುವುದು, ಅಥವಾ ರಕ್ತದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು—ಇವು ಇಲ್ಲಿ ಅಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 25
प्रथमे भागे इति ख भूम्यम्बुधीनां ग्रहणमिति क , छ , ञ च सरारुधिरमद्यानां पानं क्षीरस्य वाप्यथ अस्त्रैर् विचेष्टनं भूमौ निर्मलं गगनं तथा
ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಖ’ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು/ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ‘ಕ’, ‘ಛ’, ‘ಞ’ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ। ನಂತರ ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತ ಮದ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಹಾಲನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವುದು; ಹಾಗೆಯೇ ಮಂತ್ರಬಲಯುತ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರ ಚಲನಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಆಕಾಶವನ್ನು ನಿರ್ಮಲ (ಸ್ವಚ್ಛ)ಗೊಳಿಸುವುದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 26
मुखेन दोहनं शस्तं महिषीणां तथा गवां सिंहीनां हस्तिनीनाञ्च बडवानां तथैव च
ಬಾಯಿಂದ ದೋಹನ (ಹೀರಿ ಹಾಲು ತೆಗೆಯುವುದು) ಎಮ್ಮೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಹಸುಗಳಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಿಂಹಿಣಿಗಳಿಗೆ, ಹೆಣ್ಣಾನೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಮಾದೆಗಳಿಗೆ (ಬಡವ) ಕೂಡ ಯೋಗ್ಯ/ವಿಹಿತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 27
प्रसादो देवविप्रेभ्यो गुरुभ्यश् च तथा द्विज अम्भसा चाभिषेकस्तु गवां शृङ्गच्युतेन च
ಹೇ ದ್ವಿಜನೇ! ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ಪಂಡಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ವಿತರಿಸಬೇಕು; ನೀರಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಹಸುಗಳ ಕೊಂಬಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಹರಿದ ನೀರಿನಿಂದಲೂ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 28
चन्द्राद् भ्रष्टेन वा राम ज्ञेयं राज्यप्रदं हि तत् राज्याभिषेकश् च तथा छेदनं शिरसो ऽप्यथ
ಹೇ ರಾಮ! ಚಂದ್ರನಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟವಾದ (ಶಕುನ) ಇದ್ದರೂ ಅದು ರಾಜ್ಯಪ್ರದವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ರಾಜಾಭಿಷೇಕದ ಸೂಚನೆ, ನಂತರ ಶಿರಶ್ಛೇದದ ಸೂಚನೆಯೂ ಆಗಿದೆ।
Verse 29
मरणं वह्निलाभश् च वह्निदाहो गृहादिषु लब्धेश् च राजलिङ्गानां तन्त्रीवाद्याभिवादनं
ಮರಣ, ಅಗ್ನಿಲಾಭ, ಮನೆ ಮೊದಲಾದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿದಾಹ, ರಾಜಚಿಹ್ನೆಗಳ ಲಭ್ತಿ, ಮತ್ತು ತಂತ್ರೀವಾದ್ಯಾದಿ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವಾದನೆ—ಇವು ಮಹತ್ವದ ನಿಮಿತ್ತಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 30
यस्तु पश्यति स्वप्नान्ते राजानं कुञ्जरं हयं हिरण्यं वृषभङ्गाञ्च कुटुम्बस्तस्य वर्धते
ಸ್ವಪ್ನಾಂತದಲ್ಲಿ ರಾಜನನ್ನು, ಆನೆಯನ್ನು, ಕುದುರೆಯನ್ನು, ಚಿನ್ನವನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ವೃಷಭಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಶುಭ ಅಂಗ/ಶುಭ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಯಾರು ನೋಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 31
वृषेभगृहशैलाग्रवृक्षारोहणरोदनं घृटविष्ठानुलेपो वा अगम्यागमनं तथा
ಎತ್ತಿನ ಮೇಲೆ, ಮನೆ ಮೇಲೆ, ಪರ್ವತಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿ ಅಳುವುದು; ತುಪ್ಪ ಅಥವಾ ಮಲವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಗಮ್ಯ (ನಿಷಿದ್ಧ) ಸ್ಥಳ/ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು—ಇವು ಅಶುಚಿ ಹಾಗೂ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಕರ್ಮಗಳೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 32
सितवस्त्रं प्रसन्नाम्भः फली वृक्षो नभो ऽमलं
ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಪ್ರಸನ್ನವಾದ ಸ್ವಚ್ಛ ಜಲ, ಫಲಕೊಡುವ ವೃಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕಲಂಕರಹಿತ ಆಕಾಶ—ಇವು ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳು.
Frequently Asked Questions
Dreams are treated as śubha (auspicious), aśubha (inauspicious), and duḥkha-praharaṇa (sorrow-dispelling), with specific images and bodily/social scenarios mapped to predicted outcomes.
Bathing and purification, honoring brāhmaṇas and gurus, sesame homa, worship of Hari–Brahmā–Śiva–Sūrya–Gaṇas, hymn-recitation, and japa of the Puruṣa-sūkta and related formulas.
By the watch of the night: first watch results mature about a year later; second in six months; third in three months; fourth in half a month; and some culminate within ten days near dawn (aruṇodaya).
It presents a rule that certain prosperity-linked dreams (e.g., unctuous drinking/immersion, red garlands, anointments) retain auspicious potency when kept private, implying restraint and ritual containment of omen-power.
Examples include white garments, clear water, a fruit-bearing tree, a spotless sky, and—toward the end of a dream—seeing a king, elephant, horse, and gold, which is linked to household prosperity.