Adhyaya 226

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सामाद्युपायो नाम पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ षड्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजधर्माः पुष्कर उवाच दण्डप्रणयनं वक्ष्ये येन राज्ञः परा गतिः त्रियवं कृष्णलं विद्धि पापस्तत्पञ्चकं भवेत्

ಇಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಸಾಮಾದ್ಯುಪಾಯ’ ಎಂಬ ೨೨೫ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ‘ರಾಜಧರ್ಮಗಳು’ ಎಂಬ ೨೨೬ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನಿಗೆ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ದಂಡಪ್ರಣಯವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ‘ತ್ರಿಯವ’ವು ‘ಕೃಷ್ಣಲ’ಕ್ಕೆ ಸಮವೆಂದು ತಿಳಿ; ಪಾಪಾಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ದಂಡವು ಅದರ ಐದುಪಟ್ಟು ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 2

कृष्णलानां तथा षष्ट्या कर्षार्धं रामकीर्तितं सुवर्णश् च विनिर्दिष्टो राम षोडशमापकः

ರಾಮನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಅರವತ್ತು ಕೃಷ್ಣಲಗಳು ಅರ್ಧ-ಕರ್ಷವಾಗುತ್ತವೆ. ‘ಸುವರ್ಣ’ವೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ—ಅದು ಹದಿನಾರು (ಘಟಕಗಳ) ಪ್ರಮಾಣ.

Verse 3

निष्कः सुवर्णाश् चत्वारो धरणं दशभिस्तु तैः ताम्ररूप्यसुवर्णानां मनमेतत् प्रकीर्तितं

ನಿಷ್ಕವು ನಾಲ್ಕು ಸುವರ್ಣಗಳ ಸಮಾನ; ಧರಣವು ಆ ಸುವರ್ಣಗಳ ಹತ್ತರಿಂದ ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ತಾಮ್ರ, ರೌಪ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣಗಳ ತೂಕ-ಮಾನದ ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 4

ताम्रकैः कार्षिको राम प्रोक्तः कार्षापणो बुधैः पणानां द्वे शते सार्धं प्रथमः साहसः स्मृतः

ಓ ರಾಮ, ತಾಮ್ರ ನಾಣ್ಯಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ‘ಕಾರ್ಷಿಕ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದೇ ಪಂಡಿತರಲ್ಲಿ ‘ಕಾರ್ಷಾಪಣ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಪಣಗಳ ಎರಡು ನೂರು ಐವತ್ತು ದಂಡವೇ ಮೊದಲ ಸಾಹಸ (ದಂಡಶ್ರೇಣಿ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 5

मध्यमः पञ्च विज्ञेयः सहस्रमपि चोत्तमः चौरैर् अमूषितो यस्तु मूषितो ऽस्मीति भाषते

ಮಧ್ಯಮ ದಂಡವು ಐದು ನೂರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ದಂಡವು ಸಾವಿರ. ಆದರೆ ಕಳ್ಳರಿಂದ ದೋಚಲ್ಪಡದೇ ಇದ್ದರೂ ‘ನಾನು ದೋಚಲ್ಪಟ್ಟೆ’ ಎಂದು ಹೇಳುವವನು ಸಹ ದಂಡನೀಯನು.

Verse 6

तत्प्रदातरि भापाले स दण्ड्यस्तावदेव तु यो यावद्विपरीतार्थं मिथ्या वा यो वदेत्तु तं

ರಾಜರಕ್ಷಕ/ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಯ ಮುಂದೆ ಯಾರು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧಾರ್ಥವಾಗುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೋ ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

Verse 7

तौ नृपेण ह्य् अधर्मज्ञौ दाप्यौ तद्द्विगुणं दमं कूटसाक्ष्यन्तु कुर्वाणांस्त्रीन् वर्णांश् च प्रदापयेत्

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಅಧರ್ಮಜ್ಞರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ರಾಜನು ಅವರಿಂದ ಆ ದಂಡದ ದ್ವಿಗುಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿಸಬೇಕು. ಕಪಟಸಾಕ್ಷ್ಯ (ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷಿ) ಮಾಡುವವರನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವರವರ ವರ್ಣಾನುಸಾರವಾಗಿ ದಂಡಿಸಬೇಕು.

Verse 8

विवासयेद्ब्राह्मणन्तु भोज्यो विधिर् न हीरतः निक्षेपस्य समं मूल्यं दण्ड्यो निक्षेपभुक् तथा

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ದಂಡವು ನಿರ್ವಾಸನವೇ; ಅವನಿಗೆ ದೇಹದಂಡ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು (ಜಮಾ ವಸ್ತು) ಭೋಗಿಸುವ ಅಥವಾ ಅಪಹರಿಸುವವನು, ಆ ನಿಕ್ಷೇಪದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

Verse 9

तथाचाष्टौ इति छ , ज च ताम्रिकैः कार्षिक इत्य् आदिः, साहसः स्मृत इत्य् अन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति यो यावदित्यादिः, तद्द्विगुणं दममित्यन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति वस्त्रादिकस्य धर्मज्ञ तथा धर्मो न हीयते यो निक्षेपं घातयति यश्चानिक्षिप्य याचते

ಹೀಗೆ ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ (ಚ, ಜ) ‘ಎಂಟು… ತಾಮ್ರಿಕದಿಂದ ಕಾರ್ಷಿಕದವರೆಗೆ’ ಎಂಬ ಆರಂಭ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ‘ಸಾಹಸವೆಂದು ಸ್ಮೃತ’ ಎಂಬ ಅಂತ್ಯವಾಕ್ಯ ಝ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಯಾರು ಎಷ್ಟರವರೆಗೆ… ದಂಡ ದ್ವಿಗುಣ’ ಎಂಬ ಭಾಗವೂ ಝ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ವಸ್ತ್ರಾದಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಜ್ಞನು ಧರ್ಮಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕು—ದಂಡನೀಯರು: ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ನಾಶ/ವಿಕೃತಗೊಳಿಸುವವನು, ಮತ್ತು ಜಮಾ ಮಾಡದೇ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಬೇಡುವವನು।

Verse 10

तावुभौ चौरवच्छास्यौ दण्ड्यौ वा द्विगुणं दम अज्ञानाद्यः पुमान् कुर्यात् परद्रव्यस्य विक्रयं

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಕಳ್ಳರಂತೆ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹರು; ಇಲ್ಲವೇ ಸಂಬಂಧಿತ ಮೌಲ್ಯದ ದ್ವಿಗುಣ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪರದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಮಾರುವ ಪುರುಷನೂ ಅಂಥದೇ ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು.

Verse 11

निर्दोषो ज्ञानपूर्वकन्तु चौरवद्दण्डमर्हति मूल्यमादाय यः शिल्पं न दद्याद् दण्ड्य एव सः

ತಾನು ನಿರ್ದೋಷನೆಂದರೂ, ಜ್ಞಾನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದವನು ಕಳ್ಳನಂತೆ ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು. ಬೆಲೆ ಪಡೆದು ಕೂಡ ಶಿಲ್ಪ/ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡದವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದಂಡನೀಯನು.

Verse 12

प्रतिश्रुत्याप्रदातारं सुवर्णं दण्डयेन्नृपः भृतिं गृह्य न कुर्याद्यः कर्माष्टौ कृष्णला दमः

ವಚನ ನೀಡಿ ಕೂಡ ಚಿನ್ನವನ್ನು ನೀಡದವನನ್ನು ರಾಜನು ದಂಡಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಕೂಲಿ ಪಡೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡದವನಿಗೆ ಎಂಟು ಕೃಷ್ಣಲಾ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

Verse 13

अकाले तु त्यजन् भृत्यं दण्ड्यः स्यात्तावदेव तु क्रीत्वा विक्रीय वा किञ्चिद्यस्येहानुशयो भवेत्

ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇವಕನನ್ನು ಬಿಡಿಸುವವನು ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು. ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಖರೀದಿ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದರೂ ಅದೇ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 14

सो ऽन्तर्दशाहात्तत्स्वामी दद्याच्चैवाददीत च परेण तु दशाहस्य नादद्यान्नैव दापयेत्

ಹತ್ತು ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಇದ್ದರೆ ನಿಜಸ್ವಾಮಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಮರಳಿ ಬಂದಾಗ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು; ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕೊಡಿಸಬಾರದು.

Verse 15

आददद्धि ददच्चैव राज्ञा दण्ड्यः शतानि षट् वरे दोषानविख्याप्य यः कन्यां वरयेदिह

ವರನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸದೆ ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ವರಿಸುವವನು—ತಾನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಕೊಟ್ಟರೂ—ರಾಜನಿಂದ ಆರು ನೂರು (ಪಣ) ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗಬೇಕು.

Verse 16

दत्ताप्यदत्ता सा तस्य राज्ञा दण्ड्यः शतद्वयं प्रदाय कन्यां यो ऽन्यस्मै पुनस्तां सम्प्रयच्छति

ಆ ಕನ್ಯೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಅವನಿಗೆ ‘ನೀಡದವಳೇ’ ಎಂದು ಗಣಿಸಬೇಕು. ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿ (ವಿವಾಹ ಮಾಡಿ) ಅದೇ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ನೀಡುವವನು ರಾಜನಿಂದ ಎರಡು ನೂರು (ಪಣ) ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿ ದಂಡಿತನಾಗಬೇಕು.

Verse 17

दण्डः कार्यो नरेन्द्रेण तस्याप्युत्तमसाहसः सत्यङ्कारेण वाचा च युक्तं पुण्यमसंशयं

ನರೇಂದ್ರನು ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಅದೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಸಂಯಮದಿಂದ ಇರಬೇಕು. ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಾಕ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾದ ದಂಡವು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪುಣ್ಯಕರ.

Verse 18

लुब्धो ऽन्यत्र च विक्रेता षट्शतं दण्डमर्हति दद्याद्धेनुं न यः पालो गृहीत्वा भक्तवेतनं

ಒಪ್ಪಿಸಲಾದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಲೋಭದಿಂದ ಬೇರೆಡೆ ಮಾರುವವನು ಆರು ನೂರು ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು. ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ವೇತನ ಪಡೆದು ಮಾಲಿಕನಿಗೆ ಹಸುವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸದ ಗೋವಾಳನೂ ಅದೇ ರೀತಿ ದಂಡನೀಯನು.

Verse 19

स तु दण्ड्यः शतं राज्ञा सुवर्णं वाप्यरक्षिता चौरवद्वधमर्हतोति घ , ञ च वरयेद्यदि इति घ , ञ च धनुःशतं परीणाहो ग्रामस्य तु समन्ततः

ಇಂತಹ ಅಲಕ್ಷ್ಯ ರಕ್ಷಕನನ್ನು ರಾಜನು ನೂರು ಸುವರ್ಣಗಳ ದಂಡದಿಂದ ದಂಡಿಸಬೇಕು. ಅದು ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಉಳಿದರೆ ಅವನು ಕಳ್ಳನಂತೆ ವಧೆಗೆ ಪಾತ್ರನು. ಅವನು ಅಪರಾಧವನ್ನು ತಡೆಯಿದರೆ, ಗ್ರಾಮದ ಮಿತಿ ಸುತ್ತಲೂ ನೂರು ಧನುಷ್ಯದ ಪರಿಧಿವರೆಗೆ ಇರಬೇಕು.

Verse 20

द्विगुणं त्रिगुणं वापि नगरस्य च कल्पयेत् वृतिं तत्र प्रकुर्वीत यामुष्ट्रो नावलोकयेत्

ನಗರದ ಪ್ರಾಕಾರ/ಗೋಡೆ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ನಗರದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ದ್ವಿಗುಣ ಅಥವಾ ತ್ರಿಗುಣವಾಗಿಯೂ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಒಂಟೆಯೂ ಮೇಲಿಂದ ನೋಡಲಾಗದಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ರಕ್ಷಣಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.

Verse 21

तत्रापरिवृते धान्ये हिंसिते नैव दण्डनं गृहन्तडागमारामं क्षेत्रं वा भीषया हरन्

ಅಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿ/ರಕ್ಷಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅದು ಹಾನಿಯಾದರೂ ದಂಡವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಭಯ ಅಥವಾ ಬಲಾತ್ಕಾರದಿಂದ ಮನೆ, ಕೆರೆ, ತೋಟ ಅಥವಾ ಹೊಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವವನೂ ದಂಡನೀಯನಲ್ಲ.

Verse 22

शतानि पञ्च दण्ड्याः स्यादज्ञानाद् द्विशतो दमः मर्यादाभेदकाः सर्वे दण्ड्याः प्रथमसाहसं

ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಐನೂರು ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು; ತಿಳಿದು ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ನೂರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಂಡ. ಸ್ಥಾಪಿತ ಗಡಿ/ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಭಂಗ ಮಾಡುವವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಥಮ ಸಾಹಸ (ಕನಿಷ್ಠ ದರ್ಜೆ) ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರು.

Verse 23

शतं ब्राह्मणमाक्रुश्य क्षत्रियो दण्डमर्हति वैश्यश् च द्विशतं राम शूद्रश् च बधमर्हति

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ನೂರು ಪಣಗಳ ದಂಡ; ಹೇ ರಾಮ, ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ಎರಡು ನೂರು ಪಣಗಳ ದಂಡ; ಶೂದ್ರನಿಗೆ ವಧದಂಡ ವಿಧೇಯ.

Verse 24

पञ्चाशद्ब्राह्मणो दण्ड्यः क्षत्रियस्याभिशंसने वैश्ये वाप्यर्धपञ्चाशच्छूद्रे द्वादशको दमः

ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಐವತ್ತು ಪಣಗಳ ದಂಡ; ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ಐವತ್ತಿನ ಅರ್ಧ; ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಪಣಗಳ ದಂಡ.

Verse 25

क्षत्रियस्याप्नुयाद्वैश्यः साहसं पूर्वमेव तु शूद्रः क्षत्रियमाक्रुश्य जिह्वाच्छेदनमाप्नुयात्

ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ವಿರುದ್ಧ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದರೆ ವೈಶ್ಯನು ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಸಾಹಸ ದಂಡವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಶೂದ್ರನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ ಜಿಹ್ವಾ ಛೇದನ ದಂಡ ವಿಧೇಯ.

Verse 26

धर्मोपदेशं विप्राणां शूद्रः कुर्वंश् च दण्डभाक् श्रुतदेशादिवितथी दाप्यो द्विगुणसाहसं

ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮಾಡುವ ಶೂದ್ರನು ದಂಡನೀಯನು; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರುತಿ-ಜ್ಞಾನ, ಅಧ್ಯಯನಸ್ಥಳ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿ ಹೇಳುವವನು ಸಾಹಸ ದಂಡದ ದ್ವಿಗುಣ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

Verse 27

उत्तमः साहसस्तस्य यः पापैर् उत्तमान् क्षिपेत् प्रमादाद्यैर् मया प्रोक्तं प्रीत्या दण्डार्धमर्हति

ದುಷ್ಟರ ಮೂಲಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜನರನ್ನು ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುವವನು ಉನ್ನತ ಸಾಹಸ ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು; ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರಮಾದಾದಿಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ—ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆ—ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅವನು ವಿಧಿಸಿದ ದಂಡದ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಹನು.

Verse 28

मातरं पितरं ज्येष्ठं भ्रातरं श्वशुरं गुरुं आक्षारयञ्च्छतं दण्ड्यः पन्थानं चाददद्गुरोः

ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಜ್ಯೇಷ್ಠ, ಸಹೋದರ, ಮಾವ ಅಥವಾ ಗುರುರನ್ನು ಕಟುವಚನಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವವನು ನೂರು ಪಣ ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು; ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುವಿನ ಮಾರ್ಗಾಧಿಕಾರವನ್ನು ತಡೆದು ಅಥವಾ ಹರಣ ಮಾಡುವವನೂ ದಂಡನೀಯನು.

Verse 29

अन्त्यजातिर्द्विजातिन्तु येनाङ्गेनापराध्नुयात् तदेव च्छेदयेत्तस्य क्षिप्रमेवाविचारयन्

ಅಂತ್ಯಜಾತಿಯವನು ದ್ವಿಜನ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವ ಅಂಗದಿಂದ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದನೋ, ಆ ಅಂಗವನ್ನೇ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ತಕ್ಷಣ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು.

Verse 30

अवनिष्ठीवतो दर्पाद् द्वावोष्ठौ छेदयेन्नृपः अपमूत्रयतो मेढ्रमपशब्दयतो गुदं

ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಉಗುಳುವವನ ಎರಡು ತುಟಿಗಳನ್ನು ರಾಜನು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು; ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುವವನ ಶಿಶ್ನವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು; ಅಶ್ಲೀಲ/ಅಪಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವವನ ಗುದವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು.

Verse 31

उत्कृष्टासनसंस्थस्य नीचस्याधोनिकृन्तनं यो यदङ्गं च रुजयेत्तदङ्गन्तस्य कर्तयेत्

ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ನೀಚನಿಗೆ ದಂಡವಾಗಿ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಯಾರು ಯಾವ ಅಂಗವನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಅದೇ ಅಂಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು.

Verse 32

अर्धपादकराः कार्या गोगजाश्वोष्ट्रघातकाः वृक्षन्तु विफलं कृत्त्वा सुवर्णं दण्डमर्हति

ಹಸು, ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ಒಂಟೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವರಿಗೆ ಅರ್ಧಪಾದ ತೆರಿಗೆ/ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಫಲವೃಕ್ಷವನ್ನು ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವವನು ಒಂದು ಸುವರ್ಣ ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು.

Verse 33

द्विगुणं दापयेच्छिन्ने पथि सीम्नि जलाशये द्रव्याणि यो हरेद्यस्य ज्ञानतो ऽज्ञानतो ऽपिवा

ಕತ್ತರಿಸಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಸೀಮಾರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜಲಾಶಯದ ಬಳಿ ಪರದ್ರವ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ಅಥವಾ ತಿಳಿಯದೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವನು ದ್ವಿಗುಣ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿಧಿಸಬೇಕು।

Verse 34

स तस्योत्पाद्य तुष्टिन्तु राज्ञे दद्यात्ततो दमं यस्तु रज्जुं घटं कूपाद्धरेच्छिन्द्याच्च तां प्रपां

ಮೊದಲು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವನಿಗೆ ಅವನ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ನೀಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ; ನಂತರ ರಾಜನಿಗೆ ದಂಡ (ಜರಿಮೆ) ನೀಡಬೇಕು. ಯಾರು ಬಾವಿಯಿಂದ ಹಗ್ಗ ಮತ್ತು ಘಟವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವನೋ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಪಾ (ನೀರಿನ ಛತ್ರ/ಪಾನಶಾಲೆ)ಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವನೋ, ಅವನು ದಂಡನೀಯನು।

Verse 35

स दण्डं प्राप्नुयान् मासं दण्ड्यः स्यात् प्राणितारने धान्यं दशभ्यः कुम्भेभ्यो हरतो ऽभ्यधिकं बधः

ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನು ಕೇವಲ ದಂಡನೀಯನು. ಹತ್ತು ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಕದ್ದವನಿಗೆ ವಧಶಿಕ್ಷೆ.

Verse 36

शेषे ऽप्येकादशगुणं तस्य दण्डं प्रकल्पयेत् सुवर्णरजतादीनां नृस्त्रीणां हरणे बधः

ಉಳಿದ ಇತರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದರಷ್ಟು ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕಳ್ಳತನ ಹಾಗೂ ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀಯ ಅಪಹರಣಕ್ಕೆ ವಧಶಿಕ್ಷೆ.

Verse 37

येन येन यथाङ्गेन स्तेनो नृषु विचेष्टते तत्तदेव हरेदस्य् प्रत्यादेशाय पार्थिवः

ಕಳ್ಳನು ಜನರ ನಡುವೆ ಯಾವ ಅಂಗದಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಪ್ರತಿದಂಡವಾಗಿ ರಾಜನು ಅವನಿಂದ ಅದೇ ಅಂಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು।

Verse 38

ब्राह्मणः शाकधान्यादि अल्पं गृह्णन्न दोषभाक् गोदेवार्थं हरंश्चापि हन्याद्दुष्टं बधीद्यतं

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತರಕಾರಿ, ಧಾನ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ದೋಷವಿಲ್ಲ. ಗೋವು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಅವನು ದುಷ್ಟನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು.

Verse 39

गृहक्षेत्रापहर्तारं तथा पत्न्यभिगामिनं अग्निदं गरदं हन्यात्तथा चाभ्युद्यतायुधं

ಮನೆ ಮತ್ತು ಹೊಲವನ್ನು ಕಬಳಿಸುವವನು, ಪರಸ್ತ್ರೀಗಾಮಿ, ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವವನು, ವಿಷ ಕೊಡುವವನು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರ ಎತ್ತಿದವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು.

Verse 40

राजा गवाभिचाराद्यं हन्याच्चैवाततायिनः परस्त्रियं न भाषेत प्रतिषिद्धो विशेन्न हि

ರಾಜನು ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಮತ್ತು ಆತತಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು. ಪರಸ್ತ್ರೀಯರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಬಾರದು ಮತ್ತು ನಿಷೇಧವಿದ್ದರೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಾರದು.

Verse 41

अदण्ड्या स्त्री भवेद्राज्ञा वरयन्तो पतिं स्वयं उत्तमां सेवमानः स्त्री जघन्यो बधमर्हति

ಸ್ವಯಂ ಪತಿಯನ್ನು ವರಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀಯು ರಾಜನಿಂದ ದಂಡನೆಗೆ ಅರ್ಹಳಲ್ಲ. ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ನೀಚನು ವಧೆಗೆ ಅರ್ಹನು.

Verse 42

भर्तारं लङ्घयेद्या तां श्वभिः सङ्घातयेत् स्त्रियं सवर्णदूषितां कुर्यात् पिण्डमात्रोपजीविनीं

ಪತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನಾಯಿಗಳಿಂದ ಕಚ್ಚಿಸಬೇಕು. ಸವರ್ಣೀಯನಿಂದ ದೂಷಿತಳಾದವಳನ್ನು ಕೇವಲ ತುತ್ತು ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 43

ज्यायसा दूषिता नारी मुण्डनं समवाप्नुयात् वैश्यागमे तु विप्रस्य क्षत्रियस्यान्त्यजागमे

ಉನ್ನತ ವರ್ಣದ ಪುರುಷನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮದಿಂದ ದೂಷಿತಳಾದ ಸ್ತ್ರೀಯು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಚಿಹ್ನವಾಗಿ ಮುಂಡನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವೈಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಯೊಡನೆ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ಅಂತ್ಯಜಸ್ತ್ರೀಯೊಡನೆ ಸಂಗಮವಾದರೂ ಮುಂಡನ ವಿಧಿಯಿದೆ.

Verse 44

क्षत्रियः प्रथमं वैश्यो दण्ड्यः शूद्रागमे भवेत् गृहीत्वा वेतनं वेश्या लोभादन्यत्र गच्छति

ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಅಥವಾ ವೈಶ್ಯನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಶೂದ್ರಸ್ತ್ರೀಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರೆ ದಂಡನೀಯನು. ಹಾಗೆಯೇ ವೇಶ್ಯೆ ವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದು ಲೋಭದಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋದರೆ ಆಕೆಯೂ ದಂಡ್ಯಳು.

Verse 45

वेतनन्द्विगुणं दद्याद्दण्दञ्च द्विगुणं तथा भार्या पुत्राश् च दासाश् च शिष्यो भ्राता च सोदरः

ಅವನು ವೇತನವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ಕೊಡಬೇಕು; ದಂಡವೂ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿರಲಿ. ಈ ನಿಯಮವು ಯಥಾಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಪತ್ನಿ, ಪುತ್ರರು, ದಾಸರು, ಶಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹೋದರ (ಸಹೋದರಜನ್ಯ) ತನಕವೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 46

कृटापराधास्ताड्याः सूरज्वा वेणुदलेन वा पृष्ठे न मस्तके हन्याच्चौरस्याप्नोति किल्विषं

ಸಣ್ಣ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಪಟ್ಟೆ/ಚಾವಟಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಚೀರಿ ಬಿಟ್ಟ ಬಿದಿರಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯಬೇಕು. ಹೊಡೆತ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಇರಲಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ; ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಳ್ಳನನ್ನು ಹೊಡೆಯುವವನು ಪಾಪವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

Verse 47

रक्षास्वधिकृतैयस्तु प्रजात्यर्थं विलुप्यते तेषां सर्वस्वमादाय राजा कुर्यात् प्रवासनं

ರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ಸ್ವಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಲೂಟಿಮಾಡಿದರೆ, ರಾಜನು ಅವನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ (ನಿರ্বাসನ) ವಿಧಿಸಬೇಕು.

Verse 48

ये नियुक्ताः स्वकार्येषु हन्युः कार्याणि कर्मिणां निर्घृणाः क्रूरमनसस्तान्निःस्वान् कारयेन्नृपः

ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಕ್ರೂರಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ರಾಜನು ಅವರ ಧನ‑ಪದವಿಗಳನ್ನು ಕಸಿದು ದರಿದ್ರರನ್ನಾಗಿಸಬೇಕು।

Verse 49

अमात्यः प्राड्विवाको वा यः कुर्यात् कार्यमन्यथा तस्य सर्वस्वमादाय तं राजा विप्रवासयेत्

ಮಂತ್ರಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಧಾನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನು ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಚಾರವನ್ನು ವಿಪರೀತವಾಗಿ (ಅನುಚಿತವಾಗಿ) ನಡೆಸಿದರೆ, ರಾಜನು ಅವನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ವಾಸನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 50

गुरुतल्पे भयः कार्यः सुरापाणे सुराध्वजः स्तेयेषु श्वपदं विद्याद् ब्रह्महत्याशिरः पुमान्

ಗುರುಶಯನಭಂಗದಲ್ಲಿ ‘ಭಯ’ ಚಿಹ್ನೆ, ಮದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ‘ಸುರಾಧ್ವಜ’ (ಮದ್ಯಧ್ವಜ); ಕಳ್ಳತನದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ವಪದ’ (ಹಿಂಸ್ರ ಮೃಗ) ಚಿಹ್ನೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹಂತಕನು ‘ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಶಿರ’ ಹೊತ್ತ ಪುರುಷನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 51

शूद्रादीन् घातयेद्राजा पापान् विप्रान् प्रवासयेत् महापातकिनां वित्तं वरुणायोपपादयेत्

ರಾಜನು ಶೂದ್ರಾದಿ (ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವರ್ಗಗಳ) ಮಹಾಪಾಪಿ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಬೇಕು; ಪಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನಿರ್ವಾಸನ ಮಾಡಬೇಕು; ಮಹಾಪಾತಕಿಗಳ ಧನವನ್ನು ವರುಣದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 52

ग्रामेष्वपि च ये केचिच्चौराणां भक्तदायकाः भाण्डारकोषदाश् चैव सर्वांस्तानपि घातयेत्

ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಳ್ಳರಿಗೆ ಅನ್ನ‑ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿ ಪೋಷಿಸುವವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಭಂಡಾರ ಮತ್ತು ಕೋಶ (ಖಜಾನೆ) ದೋಚುವವರು—ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ರಾಜನು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬೇಕು।

Verse 53

राष्ट्रेषु राष्ट्राधिकृतान् सामन्तान् पापिनो हरेत् सन्धिं कृत्वा तु ये चौर्यं रात्रौ कुर्वन्ति तस्कराः

ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜನು ದುಷ್ಟ ಸಾಮಂತರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಂತಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ದೂರಮಾಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ರಾತ್ರಿ ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡುವ ಕಳ್ಳರನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಬೇಕು.

Verse 54

तेषां च्छित्वा नृपो हस्तौ तीक्ष्णे शूले निवेशयेत् तडागदेवतागारभेदकान् घातयेन्नृपः

ಅವರ ಕೈಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ರಾಜನು ಅವರನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶೂಲದಲ್ಲಿ ನೆಡಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಕೆರೆ/ಜಲಾಶಯಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯ/ದೇವತಾಗೃಹಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವವರನ್ನು ರಾಜನು ವಧಿಸಬೇಕು.

Verse 55

समुत्सृजेद्राजमार्गे यस्त्वमेध्यमनापदि स हि कार्षापणन्दण्ड्यस्तममेध्यञ्च शोधयेत्

ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲದೆ ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಶುಚಿಯನ್ನು ಬಿಡುವವನು ಒಂದು ಕಾರ್ಷಾಪಣ ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು; ಮತ್ತು ಆ ಅಶುಚಿಯನ್ನೂ ಅವನೇ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 56

प्रतिमासङ्क्रमभिदो दद्युः पञ्चशतानि ते समैश् च विषमं यो वा चरते मूल्यतो ऽपि वा

ಮಾಸಿಕ ಸಂಕ್ರಮ/ಸ್ಥಾನಾಂತರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವವರು ಐನೂರು ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಾನರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಅನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವವನು ಅಥವಾ ಬೆಲೆ/ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಪಟ ಮಾಡುವವನು ಕೂಡ ದಂಡನೀಯನು.

Verse 57

समाप्नुयान्नरः पूर्वं दमं मध्यममेव वा द्रव्यमादाय वणिजामनर्घेणावरुन्धतां

ಮನುಷ್ಯನು ಮೊದಲು ಪೂರ್ವನಿಶ್ಚಿತ ಬೆಲೆ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ (ನ್ಯಾಯವಾದ) ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಸರಕು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅತಿಯಾದ/ಅನ್ಯಾಯ ಬೆಲೆ ಬೇಡಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಾರದು, ಬಲವಂತಪಡಿಸಬಾರದು.

Verse 58

राजा पृथक् पृथक् कुर्याद्दण्डमुत्तमसाहसं द्रव्याणां दूषको यश् च प्रतिच्छन्दकविक्रयी

ರಾಜನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕಲ್ತಿಮಾಡುವವನನ್ನೂ ನಕಲಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾರುವವನನ್ನೂ ಉತ್ತಮ ಸಾಹಸ ದಂಡದಿಂದ ಶಿಕ್ಷಿಸಬೇಕು।

Verse 59

मध्यमं प्राप्नुयाद्दण्डं कूटकर्ता तथोत्तमं कलहापकृतं देयं दण्डश् च द्विगुणस्ततः

ಸುಳ್ಳು ದಾಖಲೆ/ತಪ್ಪು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ರಚಿಸುವ ಕೂಟಕರ್ತನು ಮಧ್ಯಮ ದಂಡವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು; ಜಗಳವನ್ನು ಉಸಿರಿಸುವವನು ಉತ್ತಮ ದಂಡವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು। ಜಗಳದಿಂದಾದ ಹಾನಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿ, ನಂತರ ದಂಡವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 60

अभक्ष्यभक्ष्ये विप्रे वा शूद्रे वा कृष्णलो दमः तुलाशासनकर्ता च कूटकृन्नाशकस्य च

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಲಿ ಶೂದ್ರನಾಗಲಿ ಅಭಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಕೃಷ್ಣಲ ದಂಡ. ಹಾಗೆಯೇ ತೂಕದ ತ್ರಾಸು ಅಥವಾ ಅಳತೆದಂಡವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ/ಮಾರ್ಪಡಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಕೂಟಕರ್ತನ ವಿರುದ್ಧದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು—ಇವರಿಗೂ ಅದೇ ದಂಡ.

Verse 61

एभिश् च व्यवहर्ता यः स दाप्यो दममुत्तमं विषाग्निदां पतिगुरुविप्रापत्यप्रमापिणीं

ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯವಹಾರ/ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವವನು ಕೂಡ ಉತ್ತಮ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು; ಅಂದರೆ ವಿಷ ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವವನು, ಹಾಗೆಯೇ ಪತಿ, ಗುರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಥವಾ ಮಗುವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನು।

Verse 62

विकर्णकरनासौष्ठी कृत्वा गोभिः प्रवासयेत् क्षेत्रवेश्मग्रामवनविदारकास् तथा नराः

ಕಿವಿ ಚೀರಿ, ಕಿವಿ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮೂಗು ಮತ್ತು ತುಟಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಅಂಗವಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ—ಅವರ ಹಸುಗಳೊಡನೆ—ಕ್ಷೇತ್ರ, ಮನೆ, ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಪುರುಷರನ್ನು ನಾಡುಬಿಟ್ಟು ಕಳುಹಿಸಬೇಕು।

Verse 63

राजपत्न्यभिगामी च दग्धव्यास्तु कटाग्निना ऊनं वाप्यधिकं वापि लिखेद्यो राजशासनं

ರಾಜಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಭೋಗಿಸುವವನು ಉಗ್ರ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜಶಾಸನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ (ರಾಜಾಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ) ಬರೆವವನು ಕೂಡ ದೋಷಿ.

Verse 64

पारजायिकचौरौ च मुञ्चतो दण्ड उत्तमः राजयानासनारोढुर्दण्ड उत्तमसाहसः

ಪಾರಜಾಯಿಕನನ್ನೂ ಕಳ್ಳನನ್ನೂ ಬಿಡುವವನು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ (ಸರ್ವೋಚ್ಚ) ದಂಡಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು. ರಾಜಯಾನ ಅಥವಾ ರಾಜಾಸನವನ್ನು ಏರುವವನಿಗೆ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಾಹಸ-ದಂಡ (ಅತಿಭಾರೀ ದಂಡ) ವಿಧ್ಯ.

Verse 65

यो मन्येताजितो ऽस्मीति न्यायेनापि पराजितः तमायान्तं पराजित्य दण्डयेद् द्विगुणं दमं

ನ್ಯಾಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸೋತಿದ್ದರೂ ‘ನಾನು ಸೋಲಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವವನು ಮತ್ತೆ ಬಂದು ವಿವಾದ ಎತ್ತಿದರೆ, ಅವನನ್ನು ಪುನಃ ಜಯಿಸಿ ದ್ವಿಗುಣ ದಂಡ (ಜರಿಮೆ) ವಿಧಿಸಬೇಕು.

Verse 66

आह्वानकारी बध्यः स्यादनाहूतमथाह्वयन् दाण्डिकस्य च यो हस्तादभिमुक्तः पलायते

ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಸಮನ್ಸ್ ನೀಡುವವನು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು; ಹಾಗೆಯೇ ಕರೆಯಲಾಗದವನನ್ನು ಕರೆಯುವವನು ಕೂಡ. ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಯ ವಶದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಓಡುವವನು ದಂಡನೀಯನು.

Verse 67

हीनः पुरुषकारेण तद् दद्याद्दाण्डिको धनं

ಯಾವನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ/ಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದಾನೋ (ಶ್ರಮದಿಂದ ಪರಿಹಾರ ಕೊಡಲಾರನೋ), ದಂಡನೀಯನು ಆ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹಣವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಬೇಕು; ಕೆಲಸದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದರೆ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತಿದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.