
Śrāddha-kalpa-kathana (Exposition of the Śrāddha Procedure)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವಿಧಿಯನ್ನು ಭುಕ್ತಿ (ಸೌಖ್ಯ-ಸಮೃದ್ಧಿ) ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ—ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುವ ಧರ್ಮನಕ್ಷೆಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಅಪರಾಹ್ಣದಲ್ಲಿ ಸತ್ಕಾರ; ಆಸನಕ್ರಮ ಪೂರ್ವಮುಖ, ದೇವಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪಿತೃಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಷಮ ಸಂಖ್ಯೆ, ಮಾತೃಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ಇದೇ ನಿಯಮ. ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವೇದೇವರ ಆವಾಹನ, ಪವಿತ್ರಯುಕ್ತ ಪಾತ್ರಗಳು, ಧಾನ್ಯಕಣ ಚಲ್ಲುವುದು, ಹಾಲು ಹಾಗೂ ಯವ/ಎಳ್ಳು ಸೇರಿಸುವುದು, ಅರ್ಘ್ಯದಾನ, ಮತ್ತು ಪಿತೃಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಪಸವ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಕ್ರಮೆ. ಪಿತೃಯಜ್ಞಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ, ಹುತಶೇಷ ವಿತರಣೆ, ಪಾತ್ರಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅಂಗುಷ್ಠಸ್ಪರ್ಶসহ ಪಠಣದಿಂದ ಅನ್ನಶುದ್ಧಿ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟ-ಜಲದಾನ, ದಕ್ಷಿಣಮುಖ ಪಿಂಡದಾನ, ಸ್ವಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯ್ಯೋದಕ, ಸ್ವಧಾ ವಾಕ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ, ವಿಧಿವಿಸರ್ಜನೆ, ಭೋಜನಾನಂತರ ನಿಯಮಗಳು. ಏಕೋದ್ಧಿಷ್ಟ-ಸಪಿಂಡೀಕರಣ ಭೇದ, ಮರಣದಿನ/ಮಾಸಿಕ/ವಾರ್ಷಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧಚಕ್ರ, ಆಹಾರ-ದಾನಗಳ ಫಲ, ಗಯಾ ಮತ್ತು ಶುಭಕಾಲಗಳು, ಹಾಗೂ ಪಿತೃಗಳು ಶ್ರಾದ್ಧದೇವತೆಗಳಾಗಿ ಆಯು, ಧನ, ವಿದ್ಯೆ, ಸ್ವರ್ಗ, ಮೋಕ್ಷ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಉಪಸಂಹಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे धर्मशास्त्रं नाम द्विषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ त्रिषष्ठ्यधिकशततमो ऽध्यायः श्राद्धकल्पकथनं पुष्कर उवाच श्राद्धकल्पं प्रवक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु निमन्त्र्य विप्रान् पूर्वेद्युः स्वागतेनापराह्णतः
ಇಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ’ ಎಂಬ ನೂರ ಅರವತ್ತೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ನೂರ ಅರವತ್ತಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ಶ್ರಾದ್ಧಕಲ್ಪ ವಿವರಣೆ’ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಕರನು ಹೇಳಿದನು—ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ನೀಡುವ ಶ್ರಾದ್ಧವಿಧಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳಿರಿ. ಹಿಂದಿನ ದಿನವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಅಪರಾಹ್ಣದಲ್ಲಿ ಯಥಾವಿಧಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಬೇಕು.
Verse 2
प्राच्योपवेशयेत् पीठे युग्मान्दैवे ऽथ पित्रके अयुग्मान् प्राङ्मुखान्दैवे त्रीन् पैत्रे चैकमेव वा
ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಆಸನಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು) ಕುಳ್ಳಿರಿಸಬೇಕು. ದೇವಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ಪಿತೃಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಸ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಬೇಕು. ದೇವಾರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪೂರ್ವಮುಖರಾಗಿರಬೇಕು; ಪೈತ್ರ್ಯಾರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅಥವಾ ಒಂದನ್ನೇ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಬಹುದು.
Verse 3
मातामहानामप्येवन्तन्त्रं वा वैश्यदेविकं प्राणिप्रक्षालनं दत्त्वा विष्टरार्थं कुशानपि
ಮಾತಾಮಹರಿಗೂ (ತಾಯಿಯ ತಂದೆ ಮೊದಲಾದವರಿಗೆ) ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅದೇ ತಂತ್ರ—ವೈಶ್ವದೇವಿಕ ವಿಧಾನ—ಆಚರಿಸಬೇಕು. ‘ಪ್ರಾಣಿ-ಪ್ರಕ್ಷಾಲನ’ವನ್ನು ನೀಡಿ, ವಿಷ್ಟರ (ಆಸನ)ಕ್ಕಾಗಿ ಕುಶ ಹುಲ್ಲನ್ನೂ ಇಡಬೇಕು.
Verse 4
आवाहयेदनुज्ञातो विश्वे देवास इत्य् ऋचा यवैरन्ववकीर्याथ भाजने सपवित्रके
ಅನುಜ್ಞೆ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ‘ವಿಶ್ವೇ ದೇವಾಸಃ…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಋಚೆಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆವಾಹಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಪವಿತ್ರ (ಕುಶವಲಯ) ಹೊಂದಿದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಯವಧಾನ್ಯವನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಚಲ್ಲಬೇಕು.
Verse 5
शन्नोदेव्या पयः क्षिप्त्वा यवोसीति यवांस् तथा यादिव्या इतिमन्त्रेण हस्ते ह्य् अर्घं विनिक्षिपेत्
‘ಶನ್ನೋ ದೇವ್ಯಾ’ ಮಂತ್ರ ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಹಾಲನ್ನು ಅರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಸುರಿಯಬೇಕು; ‘ಯವೋऽಸಿ’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಯವವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ‘ಯಾ ದಿವ್ಯಾ’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು.
Verse 6
दत्वोदकं गन्धमाल्यं धूपदानं प्रदीपकं अपसव्यं ततः कृत्वा पितॄणामप्रदक्षिणं
ನೀರು, ಸುಗಂಧ, ಹಾರ, ಧೂಪದಾನ ಮತ್ತು ದೀಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಅಪಸವ್ಯವಾಗಿ ಧರಿಸಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ಪರಿಕ್ರಮೆ ಮಾಡಬೇಕು (ಅವರನ್ನು ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು).
Verse 7
द्विगुणांस्तु कुशान् कृत्वा ह्य् उशन्तस्त्वेत्यृचा पितॄन् आवाह्य तदनुज्ञातो जपेदायान्तु नस्ततः
ಕುಶವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ಮಾಡಿ ‘ಉಶಂತಸ್ತ್ವಾ…’ ಎಂಬ ಋಚೆಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಆವಾಹಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅವರ ಅನುಜ್ಞೆ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ‘ಆಯಾಂತು ನಃ ತತಃ’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು.
Verse 8
यवार्थास्तु तिलैः कार्याः कुर्यादर्घ्यादि पूर्ववत् दत्त्वार्घ्यं संश्रवान् शेषान् पात्रे कृत्वा विधानतः
ಯವದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅರ್ಪಣಗಳನ್ನು ತಿಲದಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ಅರ್ಘ್ಯಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರ ಸಂಶ್ರವ ಸಹಿತ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.
Verse 9
पितृभ्यः स्थानमसीति न्युब्जं पात्रं करोत्यधः अग्नौ करिष्य आदाय पृच्छत्यन्नं घृतप्लुतं
“ನೀವು ಪಿತೃಗಳ ಆಸನ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ ಘೃತಸಿಕ್ತ ಅನ್ನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ವಿಧಿಯಾಗಿ ಅನುಜ್ಞೆ/ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.
Verse 10
कुरुष्वेति ह्य् अनुज्ञातो हुत्वाग्नौ पितृयज्ञवत् हुतशेषं प्रदद्यात्तु भाजनेषु समाहितः
“ಮಾಡು” ಎಂದು ಅನುಜ್ಞೆ ದೊರೆತ ಬಳಿಕ, ಪಿತೃಯಜ್ಞದಂತೆ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಹುತಶೇಷವನ್ನು ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಬೇಕು.
Verse 11
यथालाभोपपन्नेषु रौप्येषु तु विशेषतः दत्वान्नं पृथिवीपात्रमिति पात्राभिमन्त्रणं
ಯಥಾಶಕ್ತಿ ದೊರಕಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ—ಅನ್ನವನ್ನು ಇಟ್ಟು “ಇದು ಪೃಥಿವೀಪಾತ್ರ” ಎಂಬ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪಾತ್ರಾಭಿಮಂತ್ರಣ (ಸಂಸ್ಕಾರ) ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 12
कृत्वेदं विष्णुरित्यन्ने द्विजाङ्गुष्ठं निवेशयेत् सव्याहृतिकां गायत्रीं मधुवाता इति त्यचं
“ಇದು ವಿಷ್ಣುವೇ” ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಅನ್ನದ ಮೇಲೆ ದ್ವಿಜನ ಅಂಗುಷ್ಠವನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ನಂತರ ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳೊಡನೆ ಗಾಯತ್ರಿ ಹಾಗೂ “ಮಧುವಾತಾಃ…” ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಋಗ್ವೇದ ಋಚೆಯನ್ನು ಅಭಿಮಂತ್ರಣಾರ್ಥ ಜಪಿಸಬೇಕು.
Verse 13
जप्त्वा यथासुखं वाच्यं भुञ्जीरंस्ते ऽपि वाग्यताः अन्नमिष्टं हविष्यञ्च दद्याज्जप्त्वा पवित्रकं
ಜಪವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅನುಕೂಲವಾದಂತೆ ಮಾತನಾಡಬಹುದು; ಅವರೂ ವಾಕ್ಸಂಯಮದಿಂದ ಭೋಜನ ಮಾಡಲಿ. ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಜಪ ಮಾಡಿ ಇಷ್ಟವಾದ ಅನ್ನ ಹಾಗೂ ಹವಿಷ್ಯಯೋಗ್ಯ ಹವಿಸನ್ನು ಪವಿತ್ರಕದೊಂದಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.
Verse 14
अन्नमादाय तृप्ताः स्थ शेषं चैवान्नमस्य च तदन्नं विकिरेद् भूमौ दद्याच्चापः सकृत् सकृत्
ಅನ್ನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತೃಪ್ತರಾದ ನಂತರ, ಅದೇ ಅನ್ನದ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಇಡಬೇಕು. ಆ ಶೇಷಾನ್ನವನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚದರಿಸಿ, ಜಲವನ್ನು ಮರುಮರು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 15
सर्वमन्नमुपादाय सतिलं दक्षिणामुखः उच्छिष्टसन्निधौ पिण्डान् प्रदद्यात् पितृयज्ञवत्
ಎಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧವಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಎಳ್ಳಿನೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ದಕ್ಷಿಣಮುಖನಾಗಿ, ಉಚ್ಛಿಷ್ಟದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಪಿತೃಯಜ್ಞ ವಿಧಿಯಂತೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 16
मातामहानामप्येवं दद्यादाचमनं ततः स्वस्ति वाच्यं ततः कुर्यादक्षय्योदकमेव च
ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಮಹರಿಗೂ ಆಚಮನದ ಜಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಸ್ವಸ್ತಿವಾಚನ ಮಾಡಿ, ಆಮೇಲೆ ‘ಅಕ್ಷಯ್ಯೋದಕ’ ಎಂಬ ಅಕ್ಷಯ ಜಲಾರ್ಪಣವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
Verse 17
दत्वा तु दक्षिणां शक्त्या स्वधाकारमुदाहरेत् वाच्यतामित्यनुज्ञातः स्वपितृभ्यः स्वधोच्यतां
ಯಥಾಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ‘ಸ್ವಧಾ’ಕಾರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ‘ವಾಚ್ಯತಾಂ’ ಎಂದು ಅನುಮತಿ ದೊರೆತ ಬಳಿಕ, ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ‘ಸ್ವಧಾ’ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.
Verse 18
मातामहानामित्यादिः, स्वपितृभ्यः स्वधोच्यतामित्यन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति कुर्युरस्तु स्वधेत्युक्ते भूमौ सिञ्चेत्ततो जलं प्रीयन्तामिति वा दैवं विश्वे देवा जलं ददेत्
‘ಮಾತಾಮಹಾನಾಮ್… ಸ್ವಪಿತೃಭ್ಯಃ ಸ್ವಧೋಚ್ಯತಾಂ’ ಎಂದು ಅಂತ್ಯವಾಗುವ ಪಾಠ ಝ-ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ‘ಕುರ್ಯುರಸ್ತು ಸ್ವಧೇ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜಲವನ್ನು ಸುರಿಯಬೇಕು; ಅಥವಾ ‘ಪ್ರೀಯಂತಾಂ’ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ದೈವಾರ್ಪಣವಾಗಿ ವಿಶ್ವೇದೇವರಿಗೆ ಜಲವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.
Verse 19
दातारो नो ऽभिवर्धन्तां वेदाः सन्ततिरेव च श्रद्धा च नो माव्यगमद्बहुदेयं च नो स्त्विति
ನಮ್ಮ ದಾತರು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ; ವೇದವಿದ್ಯೆಯೂ ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯೂ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ. ನಮ್ಮ ಶ್ರದ್ಧೆ ಎಂದಿಗೂ ದೂರವಾಗದಿರಲಿ; ದಾನ ಮಾಡಲು ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಸದಾ ಬಹಳಿರಲಿ—ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.
Verse 20
इत्युक्त्वा तु प्रिया वाचः प्रणिपत्य विसर्जयेत् वाजे वाज इति प्रीतपितृपूर्वं विसर्जनं
ಈ ಪ್ರಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು. ‘ವಾಜೇ ವಾಜ’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಮೊದಲು ತೃಪ್ತರಾದ ಪಿತೃಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 21
यस्मिंस्तु संश्रवाः पूर्वमर्घपात्रे निपातिताः पितृपात्रं तदुत्तानं कृत्वा विप्रान् विसर्जयेत्
ಮೊದಲು ಸಂಶ್ರವಾಃ (ಉಳಿದ/ಅಧಿಕ ಅರ್ಪಣೆ) ಅರ್ಘ್ಯಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ನಂತರ, ಪಿತೃಪಾತ್ರವನ್ನು ಉತ್ತಾನವಾಗಿ (ಸಮಾಪನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ) ಮಾಡಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು.
Verse 22
प्रदक्षिणमनुब्रज्य भक्त्वा तु पितृसेवितं ब्रह्मचारी भवेत्तान्तु रजनीं ब्राह्मणैः सह
ಅವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ನಡೆದು, ಪಿತೃಸೇವೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಭುಂಜಿಸಿ, ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು; ಆ ರಾತ್ರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಬೇಕು.
Verse 23
एवं प्रदक्षिणं कृत्वा वृद्धौ नान्दीमुखान् पितॄन् यजेत दधिकर्कन्धुमिश्रान् पिण्डान् यवैः क्रिया
ಈ ರೀತಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಹಿರಿಯರ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಂದೀಮುಖ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಕರ್ಕಂಧು (ಬೇರುಹಣ್ಣು) ಮಿಶ್ರಿತ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಯವ (ಜೋಳ/ಬಾರ್ಲಿ)ದಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
Verse 24
एकोद्दिष्टं दैवहीनमेकार्घैकपवित्रकं आवाहनाग्नौकरणरहितं ह्य् अपसव्यवत्
ಏಕೋದ್ಧಿಷ್ಟ ಶ್ರಾದ್ಧವು ದೇವತಾರ್ಪಣವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಅರ್ಘ್ಯ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಪವಿತ್ರ (ಕುಶವಲಯ) ಇರುತ್ತದೆ, ‘ಆವಾಹನ-ಅಗ್ನಿ’ ಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅಪಸವ್ಯ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ (ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ) ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 25
उपतिष्ठतामित्यक्षय्यस्थाने पितृविसर्जने अभिरम्यतामिति वदेद् ब्रूयुस्ते ऽभिरताः स्म ह
ಪಿತೃವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ‘ಅಕ್ಷಯ್ಯಸ್ಥಾನ’ದಲ್ಲಿ ‘ಉಪತಿಷ್ಠತಾಂ’ (ಈಗ ಏಳಿ/ಪ್ರಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿ) ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು; ನಂತರ ‘ಅಭಿರಮ್ಯತಾಂ’ (ಸ್ವಧಾಮದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸಿರಿ) ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು; ಅವರು ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 26
गन्धोदकतिलैर् युक्तं कुर्यात् पात्रचतुष्टयं अर्घार्थपितृपात्रेषु प्रेतपात्रं प्रसेचयेत्
ಸುಗಂಧಜಲ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳು ಸೇರಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು; ಪ್ರೇತಪಾತ್ರದಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯಾರ್ಥ ಹಾಗೂ ಪಿತೃಪಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ (ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗ) ಸುರಿಯಬೇಕು।
Verse 27
ये समाना इति द्वाभ्यां शेषं पूर्ववदाचरेत् एतत् सपिण्डीकरणमेकोद्दिष्टं स्तिया सह
‘ಯೇ ಸಮಾನಾಃ…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಎರಡು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಉಳಿದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಇದುವೇ ಸಪಿಂಡೀಕರಣ ವಿಧಿ—ಅಂದರೆ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುವ ಏಕೋದ್ಧಿಷ್ಟ ಶ್ರಾದ್ಧ।
Verse 28
अर्वाक्सपिण्डीकरणं यस्य संवत्सराद् भवेत् पितृपूर्वं विसर्जयेदिति ख , छ , झ च स्त्र्या अपीति ख , छ च तस्याप्यन्नं सोदकुम्भं दद्यात् संवत्सरं द्विजे
ಯಾರ ಸಪಿಂಡೀಕರಣವು ಒಂದು ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ನಡೆಯುವುದೋ, ಅವನು ಮೊದಲು ಪಿತೃವಿಸರ್ಜನ ಮಾಡಬೇಕು—ಎಂದು ಖ, ಛ, ಝ ಪಾಠಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ—ಎಂದು ಖ ಮತ್ತು ಛ ಪಾಠಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಾಗಿ ಕೂಡ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಉದಕಕುಂಭ ಸಹಿತ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು।
Verse 29
मृताहनि च कर्तव्यं प्रतिमासन्तु वत्सरं प्रतिसंवत्सरं कार्यं श्राद्धं वै मासिकान्नवत्
ಮರಣದಿನದಲ್ಲೇ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ಒಂದು ವರ್ಷವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಮಾಸವೂ ಮಾಡಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ವಾರ್ಷಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧವೂ ಮಾಸಿಕ ಅನ್ನಾರ್ಪಣ ವಿಧಿಯಂತೆಯೇ ನಡೆಯಬೇಕು.
Verse 30
हविष्यान्नेन वै मासं पायसेन तु वत्सरं मात्स्यहारिणकौरभ्रशाकुनच्छागपार्षतैः
ಹವಿಷ್ಯಾನ್ನದಿಂದ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ನಿಯಮ ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಪಾಯಸದಿಂದ (ಹಾಲು-ಅನ್ನ) ಒಂದು ವರ್ಷ. ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಮೀನು, ಜಿಂಕೆ, ವರಾಹ, ಕುರಿ, ಪಕ್ಷಿ, ಮೇಕೆ, ಮೊಲ ಇತ್ಯಾದಿ ಅನುಮತ ಆಹಾರಗಳು.
Verse 31
ऐणरौरववाराहशाशैर् मांसैर् यथाक्रमं मासवृद्ध्याभितृप्यन्ति दत्तैर् एव पितामहाः
ಏಣ, ರುರು-ಜಿಂಕೆ, ವರಾಹ ಮತ್ತು ಶಶ (ಮೊಲ) ಮಾಂಸಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಪಿತಾಮಹರು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ತಿಂಗಳು ತಿಂಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ; ಅದು ಆ ಅರ್ಪಣೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಕ್ರಮೇಣ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 32
खड्गामिषं महाशल्कं मधुयुक्तान्नमेव च लोहामिषं कालशाकं मांसं वार्धीनसस्य च
ಖಡ್ಗ (ಗಂಡಮೃಗ) ಮಾಂಸ, ಮಹಾಶಲ್ಕ (ದೊಡ್ಡ ತೊಗಲುಳ್ಳ ಮೀನು), ಜೇನು ಮಿಶ್ರಿತ ಅನ್ನ, ಲೋಹಾಮಿಷ (ರೋಹಿತ-ವರ್ಗ) ಮಾಂಸ, ಕಾಲಶಾಕ, ಮತ್ತು ವಾರ್ಧೀನಸ ಎಂಬ ಜಲಚರದ ಮಾಂಸ—ಇವು ವಿಶೇಷ ಆಹಾರಗಳೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 33
यद्ददाति गयास्थञ्च सर्वमानन्त्यमुच्यते तथा वर्षात्रयोदश्यां मघासु च न संशयः
ಗಯಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಏನನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಅಕ್ಷಯ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮಳೆಕಾಲದ ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು ಮತ್ತು ಮಘಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ದಾನವೂ ಅದೇ ಫಲದಾಯಕ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 34
कन्यां प्रजां वन्दिनश् च पशून् मुख्यान् सुतानपि घृतं कृषिं च वाणिज्यं द्विशफैकशफं तथा
ಕನ್ಯೆ, ಆಶ್ರಿತ ಪ್ರಜೆ, ವಂದಿಗಣ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಶುಗಳು, ಪುತ್ರರೂ; ತುಪ್ಪ, ಕೃಷಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ; ಹಾಗೆಯೇ ದ್ವಿಶಫ ಮತ್ತು ಏಕಶಫ ಪಶುಗಳು—ಇವು ದಾನಫಲ/ವರಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 35
ब्रह्मवर्चस्विनः पुत्रान् स्वर्णरूप्ये सकुप्यके ज्ञातिश्रैष्ठ्यं सर्वकामानाप्नोति श्राद्धदः सदा
ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಕುಪ್ಯಕ (ಅಧಾತು) ದಾನ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧದಾತನು ಸದಾ ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಪುತ್ರರು, ಬಂಧುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವಕಾಮಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 36
प्रतिपत्प्रभृतिष्वेतान्वर्जयित्वा चतुर्दशीं शस्त्रेण तु हता ये वै तेषां तत्र प्रदीयते
ಪ್ರತಿಪದದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ—ಚತುರ್ದಶಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ—ಈ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಏನು ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೋ, ಅದು ಆಯುಧದಿಂದ ಹತರಾದವರಿಗೇ ನಿಯೋಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 37
स्वर्गं ह्य् अपत्यमोजश् च शौर्यं क्षेत्रं बलं तथा पुत्रश्रैष्ठ्यं ससौभाग्यमपत्यं मुख्यतां सुतान्
ಸಂತಾನವೇ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣ; ಅದೇ ಓಜಸ್ಸು, ಶೌರ್ಯ, ವಂಶಪರಂಪರೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಬಲವೂ ಹೌದು. ಪುತ್ರರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಹಾಗೂ ಸೌಭಾಗ್ಯসহ—ಸಂತಾನವೇ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪತ್ತು, ಅಂದರೆ ಪುತ್ರರೇ ಪರಮ ಧನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 38
मात्स्याविहारिणौरभ्रशाकुनच्छागपार्षतैर् इति छ दत्तैर् इहेति घ , ङ , ञ च मधुमुद्गान्नमेव वेति ङ सर्वमानन्त्यमश्नुते इति घ , ङ च स्वर्णमिति ख , छ च प्रवृत्तचक्रतां पुत्रान् वाणिज्यं प्रसुतां तथा अरोगित्वं यशो वीतशोकतां परमाङ्गतिं
ಮೀನು, ಮಾಂಸ, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಮೇಕೆ ಮೊದಲಾದ ಯೋಗ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಸಮೃದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಜೇನು, ಮುದ್ಗ (ಹೆಸರುಬೇಳೆ) ಮತ್ತು ಅನ್ನದಾನದಿಂದ ಸರ್ವ ರೀತಿಯ ಅಕ್ಷಯ ಸಮೃದ್ಧಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿನ್ನದಾನದಿಂದ ಕಾರ್ಯಚಕ್ರದ ಪ್ರವಾಹ, ಪುತ್ರರು, ವಾಣಿಜ್ಯಸಿದ್ಧಿ, ಸಂತಾನ, ಆರೋಗ್ಯ, ಯಶಸ್ಸು, ಶೋಕವಿರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪರಮಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 39
घनं विद्यां भिषकसिद्धिं रूप्यं गाश्चाप्यजाविकं अश्वानायुश् च विधिवत् यः श्राद्धं सम्प्रयच्छति
ಯಾರು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಘನವಾದ ಧನ, ವಿದ್ಯೆ, ವೈದ್ಯಸಿದ್ಧಿ, ಬೆಳ್ಳಿ, ಹಸುಗಳು, ಮೇಕೆ-ಕುರಿಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 40
कृत्तिकादिभरण्यन्ते स कामानाप्नुयादिमान् वसुरुद्रादितिसुताः पितरः श्राद्धदेवताः
ಕೃತ್ತಿಕೆಯಿಂದ ಭರಣಿವರೆಗೆ ಯಾರು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಈ ಇಷ್ಟಫಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ। ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಆದಿತ್ಯರು ಹಾಗೂ ಪಿತೃಗಳು—ಇವರೇ ಶ್ರಾದ್ಧದ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳು।
Verse 41
प्रीणयन्ति मनुष्याणां पितॄन् श्राद्धेन तर्पिताः आयुः प्रजां धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च
ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ ಪಿತೃಗಳು ಮಾನವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ, ಆಯುಷ್ಯ, ಸಂತಾನ, ಧನ, ವಿದ್ಯೆ, ಸ್ವರ್ಗ, ಮೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸುಖಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 42
प्रयच्छन्ति तथा राज्यं प्रीता नॄणां पितामहाः
ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಸನ್ನರಾದ ಮಾನವರ ಪಿತಾಮಹರು ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರವನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ।
Invitation and reception of brāhmaṇas, regulated seating (deva vs pitṛ), mantra-led invocations, arghya and related offerings with pavitra-equipped vessels, apasavya pitṛ-circumambulation, pitṛyajña-style fire offering, distribution of remnants, piṇḍa-dāna facing south, svasti and akṣayya-udaka, dakṣiṇā with svadhā, and formal visarjana/dismissal.
It defines ekoddiṣṭa as deva-hīna (without offerings to gods), with a single arghya and single pavitra, performed without āvāhana-agni, and carried out in apasavya mode—marking it as a focused rite for a single departed person.
It is the rite that integrates the newly departed into the ancestral line, described here as an ekoddiṣṭa-related procedure performed with specific mantras (“ye samānāḥ…”), and stated to be done together with the wife; it also notes variant readings about early performance before one year.
The Vasus, Rudras, and Ādityas, together with the Pitṛs, are declared the presiding deities of śrāddha.
It explicitly frames śrāddha as bhukti-mukti-prada and concludes that satisfied pitṛs grant both worldly goods (āyuḥ, prajā, dhana, vidyā, rājya) and transcendent ends (svarga, mokṣa, sukha).