Adhyaya 178: Ritual Observance for Reciting the Deeds of Śatrughna (Remembrance of the Slaying of Lavaṇa)
Śatrughnacarita-śravaṇa-vidhiḥ (Lavaṇāsura-vadha-smaraṇam)
Ritual-Manual (Vratavidhi) with Itihāsa-Allusion
ព្រះវរាហៈ ជាគ្រូបង្រៀនមេ ដល់ព្រឹថវីដែលចាប់អារម្មណ៍លើកិច្ចបុណ្យ បង្ហាញថា ការរំលឹករឿងរ៉ាវក៏ភ្ជាប់នឹងប្រសិទ្ធិភាពពិធីការផងដែរ។ ជំពូកនេះរំលឹកថា ព្រះសត្រុឃ្នៈបានបំផ្លាញលវណាសុរៈដ៏ខ្លាំងក្លា ដែលពិពណ៌នាថា សាហាវ និងលេបអាហារ (annam-ugra) ហើយបានធ្វើដើម្បីអនុគ្រោះដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ (dvijānugraha)។ បន្ទាប់មកកំណត់វិធីប្រតិបត្តិដូចវ្រតៈ៖ នៅថ្ងៃទ្វាទសី ខែមារគសីរ្សៈ ត្រូវអត់អាហារដោយភាពបរិសុទ្ធ និងអាន/អនុវត្តរឿងព្រះសត្រុឃ្នៈ; នៅថ្ងៃឯកាទសីមុន ត្រូវអុបវាស ងូតទឹក និងរៀបចំមហោត្សវៈជាមួយគ្រួសារ បន្ទាប់មកបម្រើអាហារដែលបានរៀបចំឲ្យព្រះព្រាហ្មណ៍បរិភោគឲ្យពេញចិត្ត។ ផលគឺរួចផុតពីបាប រីករាយជាមួយបិត្រ (pitṛ) និងស្នាក់នៅស្វគ៌យូរអង្វែង។
Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 178
Verse 1
श्रीवराह उवाच ॥ शत्रुघ्नेन पुरा घोरो लवणः सूदितो यथा ॥ द्विजानुग्रहकामार्थमन्नमुग्रस्वरूपिणम् ॥
ព្រះវរាហៈដ៏មានព្រះសិរី បានមានព្រះបន្ទូលថា «កាលពីមុន សត្រុឃ្នៈបានសម្លាប់លវណៈដ៏សាហាវយ៉ាងដូចម្តេច ហើយដើម្បីប្រទានអនុគ្រោះដល់ពួកទ្វិជៈ អាហារបានបង្ហាញខ្លួនក្នុងរូបដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចយ៉ាងដូចម្តេច—ខ្ញុំនឹងពិពណ៌នា»។
Verse 2
द्वादश्यां मार्गशीर्षस्य उपोष्य नियतः शुचिः ॥ यः करोति वरारोहे शत्रुघ्नचरितं यथा ॥
នៅថ្ងៃទ្វាទសី នៃខែមារគសីរ្សៈ បន្ទាប់ពីអនុវត្តអុបវាស ដោយវិន័យ និងសុចរិត—ឱ នារីមានចង្កេះស្រស់ស្អាត អ្នកណាដែលប្រតិបត្តិ/សូត្ររឿងរ៉ាវព្រះសត្រុឃ្នៈ តាមវិធីដែលបានកំណត់—
Verse 3
द्विजानां प्रीणनं कृत्वा स्वधान्नपटुभोजनैः ॥ लवणस्य वधादेव शत्रुघ्नस्य शरीरिके ॥
ក្រោយពីបានបំពេញចិត្តពួកទ្វិជៈ (អ្នកកើតពីរដង) ដោយអាហារបំប៉នដែលរៀបចំពីសម្ភារៈរបស់ខ្លួន—នេះពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់នឹងការប្រហារលវណៈ ក្នុងរឿងរ៉ាវព្រះសត្រុឃ្នៈដែលមានកាយ។
Verse 4
हर्षस्तु सुमहान्जातो रामस्याक्लिष्टकर्मणः ॥ अयोध्यायाः समायातो रामः सबलवाहनः ॥
សេចក្តីរីករាយដ៏មហិមាបានកើតឡើងចំពោះព្រះរាម ដែលកិច្ចការរបស់ព្រះអង្គមិនចេះនឿយហត់។ ព្រះរាមបានមកពីអយោធ្យា ជាមួយកងទ័ព និងយានជំនិះទាំងឡាយ។
Verse 5
महोत्सवं च कर्तुं स शत्रुघ्नस्य महात्मनः ॥ सीतामाग्रहणीं प्राप्य मथुरां लवणान्तकः ॥
ហើយព្រះអង្គបានចេញដំណើរ ដើម្បីធ្វើមហោត្សវៈ (ពិធីបុណ្យដ៏អធិក) សម្រាប់ព្រះសត្រុឃ្នៈមហាត្មា។ ក្រោយពីទៅដល់សីតាមាគ្រហណី អ្នកបញ្ចប់លវណៈបានបន្តទៅកាន់មថុរា។
Verse 6
एकादश्यां सोपवासः स्नात्वा विश्रान्तिसंज्ञके ॥ कृत्वा महोत्सवं तत्र कुटुम्बसहितः पुरा ॥
នៅថ្ងៃឯកាទសី ដោយអនុវត្តអុបវាស ហើយបានងូតទឹកបរិសុទ្ធនៅទីកន្លែងឈ្មោះវិស្រាន្តិ កាលពីបុរាណ ព្រះអង្គបានធ្វើមហោត្សវៈនៅទីនោះ ជាមួយគ្រួសារទាំងមូល។
Verse 7
तस्मिन्मुक्त्वा यथाकामं ब्राह्मणान्वै प्रतर्प्य च ॥ तस्मिन्नहनि तत्रैव यः कुर्यात्स महोत्सवम् ॥
នៅទីនោះ បន្ទាប់ពីប្រគេនទានតាមបំណង និងបំពេញឲ្យព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយពេញចិត្តតាមវិធីវិន័យ អ្នកណាធ្វើមហោត្សវៈនៅទីនោះក្នុងថ្ងៃនោះផ្ទាល់—នោះជាវិធានដែលបានកំណត់។
Verse 8
सर्वपापविनिर्मुक्तः पितृभिः सह मोदते ॥ स्वर्गलोके चिरं कालं यावत्स्थित्यन्तजन्मनः ॥
ពេលបានរួចផុតពីបាបទាំងអស់ គាត់រីករាយជាមួយបិត្របុព្វបុរស ហើយស្នាក់នៅក្នុងសួគ៌លោកយូរអង្វែង—រហូតដល់ពេលវេលានៃជីវិតកំណើតនោះបានបញ្ចប់។
Inside Adhyaya 178
How it unfolds
- Where it opens
Varāha addresses Pṛthivī in a prescriptive mode, presenting merit (puṇya) as attainable through disciplined observance that fuses itihāsa-smaraṇa (narrative remembrance) with vrata-like regulation and dvijānugraha (support of brāhmaṇas).
- Central event
The chapter recalls Śatrughna’s slaying of the fierce, food-devouring Lavaṇa—explicitly framed as an act done for the favor and welfare of brāhmaṇas—and then converts that remembrance into a calendrically fixed rite: ekādaśī preparation followed by dvādaśī fasting and recitation/celebration of Śatrughna’s deeds.
- Climax resolution
The ritual sequence culminates in a family-inclusive mahotsava and the feeding/satiation of brāhmaṇas with prepared foods, sealing the rite’s efficacy by transforming restrained consumption (upavāsa) into righteous redistribution (bhojana/tarpaṇa).
- Closing phalashruti
Phala is stated as pāpavinirmukti (release from sins), joy/companionship with the pitṛs (ancestral satisfaction and continuity), and prolonged residence in svarga (heavenly enjoyment).
Geographical context
Ayodhyā; Mathurā; (implied) Lavaṇāntaka’s sphere of action associated with Mathurā; Mārgaśīrṣa (seasonal-lunar calendric context rather than a location).
Tirtha focus
- Associated RegionMathurā region (implied by Lavaṇa/Lavaṇāntaka association) and Ayodhyā (epic-cultural frame)
- Pilgrimage MeritNot framed as a tirtha-māhātmya; merit accrues primarily through tithi-bound vrata, itihāsa-recitation, and dvija-bhojana rather than through bathing at a named sacred ford.
Ritual instructions
- Primary RitualMārgaśīrṣa-dvādaśī Śatrughna-carita-smaraṇa/paṭhana with ekādaśī upavāsa, śauca, mahotsava, and brāhmaṇa-bhojana.
- BenefitRemoval of sins, ancestral satisfaction and joy with pitṛs, and long residence in svarga; additionally, the rite models regulated appetite and righteous food-distribution as social-ethical order.
The narrative frame
- VarāhaPṛthivī · Didactic and prescriptive (vrata-vidhi), using itihāsa allusion as ritual authorization.
The emotional journey
- Dominant RasaŚānta (devotional-didactic calm) with a secondary Vīra (heroic remembrance)
- Emotional ProgressionFrom moral instruction and social duty → heroic recollection of Lavaṇa’s defeat → inward purification through fasting → outward generosity through feeding brāhmaṇas → settled assurance of ancestral and heavenly reward.
Planning a pilgrimage
- Visit FeasibilityModerate: the chapter is not a tirtha guide, but practitioners may align observance with visits to Ayodhyā/Mathurā as supportive sacred geographies; the core practice remains home/temple-based with brāhmaṇa-feeding.
- Best SeasonMārgaśīrṣa (typically Nov–Dec) aligned to ekādaśī–dvādaśī observance; climate also favorable for North Indian travel.
- Modern Location NameAyodhya (Uttar Pradesh) and Mathura (Uttar Pradesh)
- Related FestivalMārgaśīrṣa śukla ekādaśī/dvādaśī observances (Vaiṣṇava ekādaśī cycle); locally, Mathurā’s broader Kārttika–Mārgaśīrṣa devotional season can contextualize the rite.
Frequently Asked Questions
The text frames ethical order through dvijānugraha: merit is generated by disciplined fasting, narrative remembrance, and materially sustaining learned communities via brāhmaṇa-feeding. Social reciprocity (supporting custodians of learning), ancestral continuity (pitṛ association), and self-regulation (niyama, śauca) are presented as the core moral-ritual logic.
The observance is anchored in Mārgaśīrṣa: fasting/recitation is prescribed on dvādaśī, with a preparatory ekādaśī upavāsa, bathing (snāna), and a mahotsava conducted in that temporal window.
While not explicitly ecological, the chapter implicitly ties terrestrial well-being to regulated consumption and redistribution of food (anna): the narrative contrasts a destructive, food-devouring force with a social practice of feeding and ritual restraint. Read through Pṛthivī-centered ethics, it models governance of appetite and communal provisioning as stabilizing forces for life on Earth.
Śatrughna is central, with Rāma referenced as returning to Ayodhyā and participating in celebratory framing. Lavaṇa appears as the antagonist whose death is commemorated. Mathurā and the epithet Lavaṇāntaka locate Śatrughna within a recognizable North Indian epic-cultural geography.
Ask anything about Adhyaya 178 of the Varaha Purana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
