Atma

Verse 1

ॐ अथाङ्गिरास्त्रिविधः पुरुषोऽजायत—आत्मा, अन्तरात्मा, परमात्मा चेति। त्वक्-चर्म-मांस-रोम-अङ्गुष्ठ-अङ्गुल्यः, पृष्ठ-वंश-नख-गुल्फ-उदर-नाभि-मेढ्र-कटि-ऊरु-कपोल-श्रोत्र-भ्रू-ललाट-बाहु-पार्श्व-शिरः-अक्षीणि भ...

អូម។ បន្ទាប់មក អង្គិរាស បានប្រកាសថា បុរសមានបីប្រភេទ៖ អាត្មា (ខ្លួនបុគ្គល), អន្តរាត្មា (ខ្លួនខាងក្នុង), និង បរមាត្មា (ខ្លួនអតិបរមា)។ ស្បែក ស្រទាប់ស្បែក សាច់ រោម មេដៃ និងម្រាមដៃ ខ្នង ឆ្អឹងខ្នង ក្រចក កជើង ពោះ ផ្ចិត អង្គជាតិ ចង្កេះ ភ្លៅ ថ្ពាល់ ត្រចៀក ចិញ្ចើម ថ្ងាស ដៃ ចំហៀង ក្បាល និងភ្នែក—ទាំងនេះកើតមាន; អ្វីដែលកើតហើយស្លាប់ នោះហៅថា អាត្មា ក្នុងរូបភាពបុគ្គលមានកាយ។ អន្តរាត្មា គឺដី ទឹក ភ្លើង ខ្យល់ និងអាកាស; ក៏ជាចំណង់ និងការស្អប់ សុខ និងទុក្ខ កាមៈ មោហៈ ការបង្កើតគំនិត (វិកល្បៈ) ស្នាមចងចាំគ្មានដើម; សំឡេងខ្ពស់ទាប ខ្លីវែង និងយូរ; ការនិយាយជាប់ ការគ្រហឹម ការផ្ទុះ ការរីករាយ ការរាំ ការច្រៀង តន្ត្រីឧបករណ៍ ការលាយលះ និងការពង្រីក ជាដើម—ជាអ្នកស្តាប់ អ្នកឈ្ងុយ អ្នករសជាតិ អ្នកដឹកនាំ អ្នកធ្វើ ជាវិជ្ញានាត្មា គឺបុរស; ហើយវាធ្វើមុខងារពិសេសនៃការស្តាប់ ការឈ្ងុយ ការទាក់ទាញ និងសកម្មភាព ព្រមទាំងពាក់ព័ន្ធនឹង បុរាណៈ ន្យាយៈ មីមាំសា និងធម្មសាស្ត្រ—នេះហៅថា អន្តរាត្មា។ បរមាត្មា គួរត្រូវបានបូជាជា អក្សរ (អក្សរៈ) ដែលមិនរលាយបាត់។ វាត្រូវស្វែងរកដោយ ប្រាណាយាមៈ ប្រត្យាហារៈ ធារណា ធ្យានៈ សមាធិ យោគៈ អនុមាន និងការពិចារណាអាត្មា—ល្អិតដូចគ្រាប់ពោធិ៍ (បាញាន់) ឬគ្រាប់ស្រូវសាលីតូច ឬដោយស្រមៃបែងចែកចុងសក់ជាសែនផ្នែក; វាអាចឈានដល់ ប៉ុន្តែមិនអាចចាប់កាន់។ មិនកើត មិនស្លាប់; មិនស្ងួត មិនសើម; មិនឆេះ; មិនញ័រ មិនបែក មិនកាត់។ គ្មានគុណៈ ជាសាក្សី បរិសុទ្ធ អាត្មាគ្មានផ្នែក ឯកតា ល្អិត គ្មានការកាន់កាប់ គ្មានមលិន គ្មានការប្រែប្រួល; លះបង់សំឡេង ស្បর্শ រូប រស ក្លិន; គ្មានវិកល្បៈ គ្មានបំណង បំពេញទាំងអស់; គិតមិនដល់ និងពណ៌នាមិនបាន; បរិសុទ្ធកម្មសូម្បីអ្វីមិនបរិសុទ្ធ។ ព្រោះគ្មានសកម្មភាព សម្រាប់វាមិនមានសំសារៈ។ មាននាមថា ‘អាត្មា’ ជាសិវៈ បរិសុទ្ធ មួយតែឯង ជាអទ្វ័យជានិច្ច—ព្រោះព្រហ្មន៍តែប៉ុណ្ណោះ បង្ហាញខ្លួនជាសភាពព្រហ្មន៍។

Verse 2

जगद्रूपतयाप्येतद्ब्रह्मैव प्रतिभासते । विद्याविद्यादिभेदेन भावाभावादिभेदतः॥२॥

សូម្បីតែក្នុងរូបនៃលោក (ជគត់) នេះក៏ជាព្រហ្មន៍តែប៉ុណ្ណោះដែលបង្ហាញខ្លួន—ដោយការបែងចែកជា វិទ្យា និង អវិទ្យា ដោយការបែងចែកជា ភាវៈ និង អភាវៈ ជាដើម។

Verse 3

गुरुशिष्यादिभेदेन ब्रह्मैव प्रतिभासते । ब्रह्मैव केवलं शुद्धं विद्यते तत्त्वदर्शने॥३॥

ដោយការបែងចែកជា គ្រូ និង សិស្ស ជាដើម ព្រហ្មន៍តែប៉ុណ្ណោះដែលបង្ហាញខ្លួន។ ក្នុងទស្សនៈឃើញតត្ត្វៈ (ការឃើញសច្ចៈ) មានតែព្រហ្មន៍ប៉ុណ្ណោះ—បរិសុទ្ធ និងឯកតា—ដែលមាន។

Verse 4

न च विद्या न चाविद्या न जगच्च न चापरम् । सत्यत्वेन जगद्भानं संसारस्य प्रवर्तकम्॥४॥

មិនមានទាំងវិទ្យា មិនមានទាំងអវិទ្យា; មិនមានទាំងលោក មិនមានទាំងអ្វីផ្សេងទៀត។ ការលេចឡើងនៃលោកដោយយកថាជាសច្ចៈ នោះហើយជាអ្វីដែលធ្វើឲ្យសំសារៈដំណើរការ។

Verse 5

असत्यत्वेन भानं तु संसारस्य निवर्तकम् । घटोऽयमिति विज्ञातुं नियमः कोऽन्वपेक्षते॥५॥ विना प्रमाणसुष्ठुत्वं यस्मिन् सति पदार्थधीः । अयमात्मा नित्यसिद्धः प्रमाणे सति भासते॥६॥

តែការលេចឡើង (នៃលោក) ដោយដឹងថាមិនពិត នោះជាអ្វីដែលបញ្ចប់សំសារៈ។ ដើម្បីដឹងថា ‘នេះជាផើង’ តើមនុស្សពឹងផ្អែកលើច្បាប់អ្វី? បើគ្មានការប្រតិបត្តិបានល្អនៃប្រមាណៈ (មធ្យោបាយនៃចំណេះដឹង) ការយល់ដឹងអំពីវត្ថុមិនកើតឡើង។ អាត្មានេះ សម្រេចរួចជានិច្ច; នៅពេលប្រមាណៈមាន វាបញ្ចេញពន្លឺបង្ហាញខ្លួន។

Verse 6

असत्यत्वेन भानं तु संसारस्य निवर्तकम् । घटोऽयमिति विज्ञातुं नियमः कोऽन्वपेक्षते ॥ विना प्रमाणसुष्ठुत्वं यस्मिन् सति पदार्थधीः । अयमात्मा नित्यसिद्धः प्रमाणे सति भासते ॥५–६॥

ការយល់ឃើញការលេចឡើងនៃលោកថា​មិនពិតប្រាកដ គឺជាអ្វីដែលបញ្ចប់សំសារៈ។ ដើម្បីដឹងថា «នេះជាផើង» តើត្រូវពឹងផ្អែកលើច្បាប់ ឬកំហិតអ្វី? បើគ្មានការប្រតិបត្តិបានល្អនៃប្រមាណៈ (មធ្យោបាយនៃចំណេះដឹង) ការយល់ដឹងអំពីវត្ថុមិនកើតឡើងទេ។ អាត្មានោះមានសិទ្ធិជានិច្ច (នಿತ್ಯសिद्ध) តែពេលប្រមាណៈមាន វាត្រូវបានបង្ហាញឲ្យដឹងច្បាស់។

Verse 7

न देशं नापि कालं वा न शुद्धिं वाप्यपेक्षते । देवदत्तोऽहमित्येतद्विज्ञानं निरपेक्षकम् ॥७॥

វាមិនពឹងផ្អែកលើទីកន្លែង មិនពឹងផ្អែកលើពេលវេលា ហើយក៏មិនពឹងផ្អែកលើភាពបរិសុទ្ធតាមពិធីការផងដែរ។ ចំណេះដឹងថា «ខ្ញុំគឺទេវទត្ត» ជាចំណេះដឹងឯករាជ្យ មិនអាស្រ័យលក្ខខណ្ឌទាំងនោះឡើយ។

Verse 8

तद्वद्ब्रह्मविदोऽप्यस्य ब्रह्माहमिति वेदनम् । भानुनेव जगत्सर्वं भास्यते यस्य तेजसा ॥८॥

ដូចគ្នានេះ សម្រាប់អ្នកដឹងព្រះព្រហ្ម (brahma-vid) ការយល់ដឹងថា «ខ្ញុំគឺព្រហ្ម» គឺជាចំណេះដឹងភ្លាមៗ មិនអាស្រ័យអ្វីផ្សេង។ ដោយពន្លឺរបស់ទ្រង់ ដូចព្រះអាទិត្យបំភ្លឺលោក សកលលោកទាំងមូលត្រូវបានបំភ្លឺ។

Verse 9

अनात्मकम् असत् तुच्छं किं नु तस्यावभासकम् । वेदशास्त्रपुराणानि भूतानि सकलान्यपि ॥ येनार्थवन्ति तं किं नु विज्ञातारं प्रकाशयेत् । क्षुधां देहव्यथां त्यक्त्वा बालः क्रीडति वस्तुनि ॥ तथैव विद्वान् रमते न...

អ្វីដែលមិនមែនអាត្មា ដែលមិនពិត និងឥតសារៈ—តើអ្វីអាចបំភ្លឺវាបាន? វេដៈ សាស្ត្រៈ ពុរាណៈ និងសត្វលោកទាំងអស់ ក៏មានន័យដោយសារទ្រង់នោះ; ដូច្នេះ តើអ្វីអាចបំភ្លឺអ្នកដឹងទ្រង់នោះបាន? កុមារបោះបង់ភាពឃ្លាន និងឈឺចាប់រាងកាយ ហើយលេងជាមួយវត្ថុមួយ។ ដូចគ្នានេះ អ្នកប្រាជ្ញរីករាយ—គ្មានមមតា គ្មានអហង្គារ សុខសាន្ត; ដើររវាងកាមទាំងឡាយ ប៉ុន្តែដោយសភាពជាអ្នកគ្មានកាម មុនីដើរត្រាច់តែម្នាក់ឯង។

Verse 10

अनात्मकम् असत् तुच्छं किं नु तस्यावभासकम् । वेदशास्त्रपुराणानि भूतानि सकलान्यपि ॥ येनार्थवन्ति तं किं नु विज्ञातारं प्रकाशयेत् । क्षुधां देहव्यथां त्यक्त्वा बालः क्रीडति वस्तुनि ॥ तथैव विद्वान् रमते न...

អ្វីដែលមិនមែនអាត្មា ដែលមិនពិត និងឥតសារៈ—តើអ្វីអាចបំភ្លឺវាបាន? វេដៈ សាស្ត្រៈ ពុរាណៈ និងសត្វលោកទាំងអស់ ក៏មានន័យដោយសារទ្រង់នោះ; ដូច្នេះ តើអ្វីអាចបំភ្លឺអ្នកដឹងទ្រង់នោះបាន? កុមារបោះបង់ភាពឃ្លាន និងឈឺចាប់រាងកាយ ហើយលេងជាមួយវត្ថុមួយ។ ដូចគ្នានេះ អ្នកប្រាជ្ញរីករាយ—គ្មានមមតា គ្មានអហង្គារ សុខសាន្ត; ដើររវាងកាមទាំងឡាយ ប៉ុន្តែដោយសភាពជាអ្នកគ្មានកាម មុនីដើរត្រាច់តែម្នាក់ឯង។

Verse 11

अनात्मकम् असत् तुच्छं किं नु तस्यावभासकम् । वेदशास्त्रपुराणानि भूतानि सकलान्यपि ॥ येनार्थवन्ति तं किं नु विज्ञातारं प्रकाशयेत् । क्षुधां देहव्यथां त्यक्त्वा बालः क्रीडति वस्तुनि ॥ तथैव विद्वान् रमते न...

អ្វីដែលមិនមែនអាត្មា ដែលមិនពិត និងតូចតាច—តើអ្វីអាចបំភ្លឺព្រះអាត្មានោះបាន? វេដៈ សាស្ត្រៈ ពុរាណៈ និងសត្វលោកទាំងអស់ក៏មានន័យដោយព្រះអាត្មានោះ; ដូច្នេះ តើអ្នកណាអាចធ្វើឲ្យអ្នកដឹងព្រះអាត្មានោះបង្ហាញ? ដូចកុមារលះបង់ឃ្លាន និងឈឺកាយ ហើយលេងជាមួយវត្ថុមួយៗ អ្នកប្រាជ្ញក៏រីករាយដូច្នោះ—គ្មានការកាន់កាប់ គ្មានអហង្គារ មានសុខ. ទោះដើរឆ្លងកាត់វត្ថុទាំងឡាយ ក៏ស្ថិតក្នុងរូបនៃនិស្កាមៈ ហើយមុនីឯកោចរណ៍ចរចារ។

Verse 12

स्वात्मनैव सदा तुष्टः स्वयं सर्वात्मना स्थितः । निर्धनोऽपि सदा तुष्टोऽप्यसहायो महाबलः ॥

គាត់ពេញចិត្តជានិច្ចដោយអាត្មាតែប៉ុណ្ណោះ ហើយឈរមាំដោយខ្លួនឯងជាអាត្មានៃសព្វសត្វ។ ទោះគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ ក៏នៅតែសន្តោសជានិច្ច; ទោះគ្មានអ្នកជួយ ក៏មានកម្លាំងដ៏មហិមា។

Verse 13

नित्यतृप्तोऽप्यभुञ्जानोऽप्यसमः समदर्शनः । कुर्वन्नपि न कुर्वाणश्चाभोक्ता फलभोग्यपि ॥

ទោះជាពេញចិត្តជានិច្ច ក៏ដូចជាមិនសោយ; គ្មានអ្នកស្មើ ប៉ុន្តែមើលឃើញស្មើគ្នាទាំងអស់។ ទោះធ្វើក៏មិនមែនជាអ្នកធ្វើ; ទោះមិនមែនជាអ្នកសោយ ក៏ដូចជាអ្នកទទួលផល។

Verse 14

शरीर्यप्यशरीर्येष परिच्छिन्नोऽपि सर्वगः । अशरीरं सदा सन्तमिदं ब्रह्मविदं क्वचित् ॥ प्रियाप्रिये न स्पृशतस्तथैव च शुभाशुभे । तमसा ग्रस्तवद्भानादग्रस्तोऽपि रविर्जनैः ॥ ग्रस्त इत्युच्यते भ्रान्त्या ह्यज्...

ទោះបីមើលទៅមានរាងកាយ ក៏ជាអរាងកាយ; ទោះបីមើលទៅមានកំណត់ ក៏សព្វគ្រប់—អ្នកដឹងព្រះព្រហ្ម (Brahman) នេះ អរាងកាយជានិច្ច ប៉ុន្តែបង្ហាញនៅកន្លែងណាមួយដូចជាមានកាយ។ អ្វីដែលស្រឡាញ់ និងមិនស្រឡាញ់ មិនប៉ះពាល់គាត់ទេ ដូចគ្នានឹងសុភ និងអសុភ។ ព្រះអាទិត្យមិនត្រូវគ្រាសគ្របទេ ប៉ុន្តែដោយភាពងងឹត មនុស្សហៅថា “ត្រូវគ្រាស”។ ការហៅដូច្នោះកើតពីភាពភាន់ច្រឡំ មិនដឹងលក្ខណៈពិតនៃវត្ថុ។ ដូច្នេះដែរ អ្នកដឹងព្រះព្រហ្មដ៏អធិក ដែលរួចផុតពីចំណងចាប់ផ្តើមពីរាងកាយ—មនុស្សល្ងង់ឃើញតែអាបាសនៃកាយ ហើយយល់ថាគាត់មានកាយ។ ដូចស្បែកពស់ដែលបោះចោល គាត់ឈរនៅដោយ “កាយ” ដែលបានរួច (នៅសល់តែការបង្ហាញប៉ុណ្ណោះ)។

Verse 15

शरीर्यप्यशरीर्येष परिच्छिन्नोऽपि सर्वगः । अशरीरं सदा सन्तमिदं ब्रह्मविदं क्वचित् ॥ प्रियाप्रिये न स्पृशतस्तथैव च शुभाशुभे । तमसा ग्रस्तवद्भानादग्रस्तोऽपि रविर्जनैः ॥ ग्रस्त इत्युच्यते भ्रान्त्या ह्यज्...

ទោះបីមើលទៅមានរាងកាយ ក៏ជាអរាងកាយ; ទោះបីមើលទៅមានកំណត់ ក៏សព្វគ្រប់—អ្នកដឹងព្រះព្រហ្ម (Brahman) នេះ អរាងកាយជានិច្ច ប៉ុន្តែបង្ហាញនៅកន្លែងណាមួយដូចជាមានកាយ។ អ្វីដែលស្រឡាញ់ និងមិនស្រឡាញ់ មិនប៉ះពាល់គាត់ទេ ដូចគ្នានឹងសុភ និងអសុភ។ ព្រះអាទិត្យមិនត្រូវគ្រាសគ្របទេ ប៉ុន្តែដោយភាពងងឹត មនុស្សហៅថា “ត្រូវគ្រាស”។ ការហៅដូច្នោះកើតពីភាពភាន់ច្រឡំ មិនដឹងលក្ខណៈពិតនៃវត្ថុ។ ដូច្នេះដែរ អ្នកដឹងព្រះព្រហ្មដ៏អធិក ដែលរួចផុតពីចំណងចាប់ផ្តើមពីរាងកាយ—មនុស្សល្ងង់ឃើញតែអាបាសនៃកាយ ហើយយល់ថាគាត់មានកាយ។ ដូចស្បែកពស់ដែលបោះចោល គាត់ឈរនៅដោយ “កាយ” ដែលបានរួច (នៅសល់តែការបង្ហាញប៉ុណ្ណោះ)។

Verse 16

शरीर्यप्यशरीर्येष परिच्छिन्नोऽपि सर्वगः । अशरीरं सदा सन्तमिदं ब्रह्मविदं क्वचित्॥ प्रियाप्रिये न स्पृशतस्तथैव च शुभाशुभे । तमसा ग्रस्तवद्भानादग्रस्तोऽपि रविर्जनैः॥ ग्रस्त इत्युच्यते भ्रान्त्या ह्यज्ञा...

ទោះបីបង្ហាញដូចមានកាយ ក៏ពិតប្រាកដគឺគ្មានកាយ; ទោះបីហាក់ដូចមានព្រំដែន ក៏សព្វគ្រប់ពេញទាំងអស់។ អ្នកដឹងព្រះព្រហ្មនេះស្ថិតជានិច្ចក្នុងភាពគ្មានកាយ ប៉ុន្តែអ្នកខ្លះមើលឃើញដូចមានកាយ។ សេចក្តីពេញចិត្ត និងមិនពេញចិត្ត មិនប៉ះពាល់ដល់គាត់ទេ ដូចគ្នានឹងសុភ និងអសុភ។ ព្រះអាទិត្យពិតមិនត្រូវគ្រាសទេ ប៉ុន្តែព្រោះបង្ហាញដូចត្រូវភាពងងឹតកាន់កាប់ មនុស្សច្រើនហៅថា «ត្រូវគ្រាស»។ ការហៅថា «ត្រូវកាន់កាប់» នោះកើតពីភាពវង្វេង មិនដឹងលក្ខណៈពិតនៃវត្ថុ។ ដូច្នេះដែរ អ្នកដឹងព្រះព្រហ្មខ្ពស់បំផុត ដែលរួចផុតពីចំណងកាយជាដើម ត្រូវអ្នកល្ងង់មើលឃើញដូចមានកាយ ព្រោះឃើញតែស្រមោលកាយ។ ដូចស្បែកពស់ដែលលះចោល គាត់ស្ថិតដូចបានដោះកាយចេញ—រួចរាល់សេរី

Verse 17

शरीर्यप्यशरीर्येष परिच्छिन्नोऽपि सर्वगः । अशरीरं सदा सन्तमिदं ब्रह्मविदं क्वचित्॥ प्रियाप्रिये न स्पृशतस्तथैव च शुभाशुभे । तमसा ग्रस्तवद्भानादग्रस्तोऽपि रविर्जनैः॥ ग्रस्त इत्युच्यते भ्रान्त्या ह्यज्ञा...

ទោះបីបង្ហាញដូចមានកាយ ក៏ពិតប្រាកដគឺគ្មានកាយ; ទោះបីហាក់ដូចមានព្រំដែន ក៏សព្វគ្រប់ពេញទាំងអស់។ អ្នកដឹងព្រះព្រហ្មនេះស្ថិតជានិច្ចក្នុងភាពគ្មានកាយ ប៉ុន្តែអ្នកខ្លះមើលឃើញដូចមានកាយ។ សេចក្តីពេញចិត្ត និងមិនពេញចិត្ត មិនប៉ះពាល់ដល់គាត់ទេ ដូចគ្នានឹងសុភ និងអសុភ។ ព្រះអាទិត្យពិតមិនត្រូវគ្រាសទេ ប៉ុន្តែព្រោះបង្ហាញដូចត្រូវភាពងងឹតកាន់កាប់ មនុស្សច្រើនហៅថា «ត្រូវគ្រាស»។ ការហៅថា «ត្រូវកាន់កាប់» នោះកើតពីភាពវង្វេង មិនដឹងលក្ខណៈពិតនៃវត្ថុ។ ដូច្នេះដែរ អ្នកដឹងព្រះព្រហ្មខ្ពស់បំផុត ដែលរួចផុតពីចំណងកាយជាដើម ត្រូវអ្នកល្ងង់មើលឃើញដូចមានកាយ ព្រោះឃើញតែស្រមោលកាយ។ ដូចស្បែកពស់ដែលលះចោល គាត់ស្ថិតដូចបានដោះកាយចេញ—រួចរាល់សេរី

Verse 18

इतस्ततश्चाल्यमानो यत्किञ्चित्प्राणवायुना । स्रोतसा नीयते दारु यथा निम्नोन्नतस्थलम्॥

អ្វីក៏ដោយ (សមាសកាយ-ចិត្តនេះ) ដែលត្រូវខ្យល់ប្រាណបង្វិលឲ្យរំកិលទៅមក នោះត្រូវចរន្តនាំទៅ—ដូចដុំឈើមួយដែលហូរតាមទឹកឆ្លងកាត់ទីទាប និងទីខ្ពស់

Verse 19

दैवेन नीयते देहो यथा कालोपभुक्तिषु । लक्ष्यालक्ष्यगतिं त्यक्त्वा यस्तिष्ठेत्केवलात्मना॥ शिव एव स्वयं साक्षादयं ब्रह्मविदुत्तमः । जीवन्नेव सदा मुक्तः कृतार्थो ब्रह्मवित्तमः॥

កាយត្រូវដឹកនាំដោយទេវ (វាសនា/កំណត់) ដូចបទពិសោធន៍ដែលត្រូវទទួលក្នុងកាលៈទេសៈ។ អ្នកណាដែលបោះបង់ចលនាទៅរកអ្វីដែល «គោលដៅ» និង «មិនមែនគោលដៅ» ហើយឈរនៅក្នុងអាត្មា​តែប៉ុណ្ណោះ—គាត់នោះជាព្រះសិវៈផ្ទាល់ ដោយប្រកបដោយសាក្សាត; នេះហើយជាអ្នកដឹងព្រះព្រហ្មខ្ពស់បំផុត។ នៅពេលនៅរស់ក៏ជាមនុស្សរួចផុតជានិច្ច សម្រេចគោលបំណង—អ្នកដឹងព្រះព្រហ្មលើសគេ។

Verse 20

दैवेन नीयते देहो यथा कालोपभुक्तिषु । लक्ष्यालक्ष्यगतिं त्यक्त्वा यस्तिष्ठेत्केवलात्मना॥ शिव एव स्वयं साक्षादयं ब्रह्मविदुत्तमः । जीवन्नेव सदा मुक्तः कृतार्थो ब्रह्मवित्तमः॥

កាយត្រូវនាំទៅដោយទេវ (វាសនា/កំណត់) សម្រាប់ការសោយ/បទពិសោធន៍ក្នុងកាលៈទេសៈ។ អ្នកណាដែលបោះបង់ចលនាទៅរកអ្វីដែលបានគោលដៅ និងមិនបានគោលដៅ ហើយឈរជាអាត្មា​តែប៉ុណ្ណោះ—គាត់នោះជាព្រះសិវៈផ្ទាល់ ដោយសាក្សាត; ជាអ្នកដឹងព្រះព្រហ្មខ្ពស់បំផុត។ ទោះនៅរស់ក៏ជាមនុស្សរួចផុតជានិច្ច សម្រេចគោលបំណង—អ្នកដឹងព្រះព្រហ្មលើសគេ។

Verse 21

उपाधिनाशाद् ब्रह्मैव सद् ब्रह्माप्येति निर्द्वयम् । शैलूषो वेषसद्भावाभावयोश्च यथा पुमान् ॥२१॥

ពេលអុបាធិ (អ្វីៗដែលកំណត់ចិត្ត) ត្រូវរលាយ សត្យៈ (sat) គឺព្រហ្មនតែមួយ; អ្នកដឹងក៏ឈានដល់ព្រហ្មនអទ្វ័យ—ដូចមនុស្សជាតារាសម្តែង ដែលនៅតែមនុស្សដដែល ទោះមានឬគ្មានសម្លៀកបំពាក់ក៏ដោយ។

Verse 22

तथैव ब्रह्मविच्छ्रेष्ठः सदा ब्रह्मैव नापरः । घटे नष्टे यथा व्योम व्योमैव भवति स्वयम् ॥२२॥

ដូច្នេះដែរ អ្នកដឹងព្រហ្មនដ៏ប្រសើរបំផុត គឺព្រហ្មនតែប៉ុណ្ណោះជានិច្ច មិនមែនអ្វីផ្សេងទេ; ដូចពេលផើងបែក អាកាសខាងក្នុងក្លាយជាអាកាសសុទ្ធដោយខ្លួនឯង។

Verse 23

तथैवोपाधिविलये ब्रह्मैव ब्रह्मवित्स्वयम् । क्षीरं क्षीरे यथा क्षिप्तं तैलं तैले जलं जले ॥२३॥

ដូច្នេះដែរ ពេលអុបាធិរលាយ អ្នកដឹងព្រហ្មនគឺព្រហ្មនតែមួយដោយខ្លួនឯង; ដូចទឹកដោះចាក់ចូលទឹកដោះ ប្រេងចាក់ចូលប្រេង ទឹកចាក់ចូលទឹក—រួមជាឯកភាព។

Verse 24

संयुक्तमेकतां याति तथात्मन्यात्मविन्मुनिः । एवं विदेहकैवल्यं सन्मात्रत्वमखण्डितम् ॥२४॥

អ្វីដែលភ្ជាប់គ្នា នាំទៅកាន់ឯកភាព; ដូច្នេះ មុនីអ្នកដឹងអាត្មា ស្ថិតជាឯកភាពក្នុងអាត្មា។ នេះហៅថា វិទេហ-កៃវល្យៈ—ឯកតានិរូបកាយ និងស្ថានភាព “សត-មាត្រត្វ” ជាសុទ្ធតែការមាន ដែលមិនបែកបាក់។

Verse 25

ब्रह्मभावं प्रपद्यैष यतिर्नावर्तते पुनः । सदात्मकत्वविज्ञानदग्धा विद्यादिवर्ष्मणः ॥२५॥

ពេលបានដល់ភាវៈព្រហ្មន យតិម្នាក់នេះមិនត្រឡប់មកវិញទៀតឡើយ; ព្រោះស្រទាប់កាយ/រាងកាយដែលកើតពីអវិទ្យា និងអ្វីៗផ្សេងទៀត ត្រូវបានដុតឆេះដោយចំណេះដឹងថា សភាពខ្លួនគឺ “សត” (ការមាន)។

Verse 26

अमुष्य ब्रह्मभूतत्त्वाद् ब्रह्मणः कुत उद्भवः । मायाक्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न स्तः स्वात्मनि वस्तुतः ॥ यथा रज्जौ निष्क्रियायां सर्पाभासविनिर्गमौ । अवृतेः सदसत्त्वाभ्यां वक्तव्ये बन्धमोक्षणे ॥ २६–२७ ॥

ព្រោះអាត្មានេះមានសភាវៈជាព្រហ្មន៍ តើព្រហ្មន៍អាចមានកំណើតមកពីណា? ការចងក្រង និងការរំដោះ ដែលម៉ាយាបង្កើតឡើង មិនមានពិតប្រាកដនៅក្នុងអាត្មារបស់ខ្លួនទេ។ ដូចខ្សែពួរដែលស្ងៀមស្ងាត់ ការលេចឡើង និងការលង់បាត់នៃរូបងូ ត្រូវបាននិយាយដោយសារមាន ឬគ្មានស្រទាប់បាំង (អវិជ្ជា) ដូច្នោះដែរ ការចងក្រង និងមោក្ស ត្រូវបាននិយាយតែប៉ុណ្ណោះ។

Verse 27

अमुष्य ब्रह्मभूतत्त्वाद् ब्रह्मणः कुत उद्भवः । मायाक्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न स्तः स्वात्मनि वस्तुतः ॥ यथा रज्जौ निष्क्रियायां सर्पाभासविनिर्गमौ । अवृतेः सदसत्त्वाभ्यां वक्तव्ये बन्धमोक्षणे ॥ २६–२७ ॥

ដូចខ្សែពួរដែលមិនចលនា ការលេចឡើង និងការថយចុះនៃរូបងូ ត្រូវបាននិយាយដោយសារមាន ឬគ្មានស្រទាប់បាំង (អវិជ្ជា) ដូច្នោះដែរ ការចងក្រង និងមោក្ស ក៏ត្រូវបាននិយាយតែបែបនោះប៉ុណ្ណោះ។

Verse 28

नावृत्तिर्ब्रह्मणः क्वाचिदन्याभावादनावृतम् । अस्तीति प्रत्ययो यश्च यश्च नास्तीति वस्तुनि ॥ बुद्धेरेव गुणावेतौ न तु नित्यस्य वस्तुनः । अतस्तौ मायया क्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न चात्मनि ॥ २८–२९ ॥

មិនមានស្រទាប់បាំងលើព្រហ្មន៍នៅទីណាទេ ព្រោះដោយគ្មានអ្វីផ្សេងក្រៅពីព្រហ្មន៍ វាជាសភាពបើកចំហជានិច្ច។ ការយល់ថា «មាន» និងការយល់ថា «មិនមាន» ចំពោះវត្ថុណាមួយ ទាំងពីរនេះជាគុណលក្ខណៈរបស់ពុទ្ធិ (បញ្ញា/ចិត្តគិត) ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនរបស់សច្ចៈអស់កល្បជានិច្ចទេ។ ដូច្នេះ ការចងក្រង និងមោក្ស ទាំងពីរនេះ ម៉ាយាបង្កើតឡើង ហើយមិនមាននៅក្នុងអាត្មានោះឡើយ។

Verse 29

नावृत्तिर्ब्रह्मणः क्वाचिदन्याभावादनावृतम् । अस्तीति प्रत्ययो यश्च यश्च नास्तीति वस्तुनि ॥ बुद्धेरेव गुणावेतौ न तु नित्यस्य वस्तुनः । अतस्तौ मायया क्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न चात्मनि ॥ २८–२९ ॥

ទាំងពីរ—«មាន» និង «មិនមាន»—ជាគុណលក្ខណៈរបស់ពុទ្ធិ (បញ្ញា/ចិត្តគិត) ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនរបស់សច្ចៈអស់កល្បជានិច្ចទេ។ ដូច្នេះ ការចងក្រង និងមោក្ស ទាំងពីរនេះ ជារឿងម៉ាយាបង្កើត ហើយមិនមាននៅក្នុងអាត្មានោះឡើយ។

Verse 30

निष्कले निष्क्रिये शान्ते निरवद्ये निरञ्जने । अद्वितीये परे तत्त्वे व्योमवत् कल्पना कुतः ॥ ३० ॥

នៅក្នុងសច្ចៈដ៏អធិឋានខ្ពស់បំផុត ដែលគ្មានផ្នែក គ្មានសកម្មភាព ស្ងប់ស្ងាត់ គ្មានកំហុស គ្មានមលិន និងមិនទ្វេ (អទ្វ័យ)—ដូចអាកាស—តើការស្រមៃបង្កើត (កល្បនា) អាចកើតឡើងពីណា?

Verse 31

न निरोधो न चोत्पत्तिर्न बद्धो न च साधकः । न मुमुक्षुर्न वै मुक्त इत्येषा परमार्थता ॥३१॥

មិនមានការរំលត់ និងមិនមានការកើតឡើងទេ; មិនមានអ្នកត្រូវចង និងមិនមានអ្នកអនុវត្តសាធនា។ មិនមានអ្នកស្វែងរកមោក្សៈ និងមិនមានអ្នកបានរួចផុត—នេះហើយជាបរមត្ថ សច្ចៈខ្ពស់បំផុត។