Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

शीलरूपगुणोपेता नित्यं सा तु पतिवता । सर्वयोषिद्गुणैर्युक्ता यथा साध्वी ह्यरुन्धती

Transliteration

śīlarūpaguṇopetā nityaṃ sā tu pativatā | sarvayoṣidguṇairyuktā yathā sādhvī hyarundhatī

Translation

«នាងប្រកបដោយសីលធម៌ រូបសោភា និងគុណធម៌ជាច្រើន; នាងជានារីស្មោះត្រង់ចំពោះស្វាមីជានិច្ច។ នាងមានគុណលក្ខណៈនារីគ្រប់យ៉ាង ដូចអរុន្ធតី ស្ត្រីសុចរិត»។

Word by Word

• शील-रूप-गुण-उपेता: endowed with conduct, beauty, and virtues
• शील-रूप-गुण-उपेता: Kriya-visheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: शील (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + उपेत (कृदन्त; उप-इ धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘उपेत’; समासः—तत्पुरुषः (शीलरूपगुणैः उपेता)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Modifier (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेष-निपात (particle)

• पतिवता: devoted to her husband
• पतिवता: Kriya-visheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: पति (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित) → पतिवत्/पतिवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; तद्धितान्त (वत्)

• सर्व-योषित्-गुणैः: with all the virtues of women
• सर्व-योषित्-गुणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + योषित् (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वासां योषितां गुणैः)

• युक्ता: endowed/possessed
• युक्ता: Kriya-visheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) → युक्त (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• यथा: as
• यथा: Modifier (Comparative)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (comparative/illustrative)

• साध्वी: the chaste woman
• साध्वी: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: साध्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; उपमान-रूपेण

• हि: indeed
• हि: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतु/निश्चय-निपात (emphatic/causal particle)

• अरुन्धती: Arundhatī
• अरुन्धती: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: अरुन्धती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; नाम

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Indumatī depicted performing household worship and service, serene and composed; a symbolic Arundhatī star motif or the Saptarṣi constellation hinted above to evoke the comparison.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Indumatī
• Arundhatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfast virtue and marital fidelity (pativratā-dharma) are upheld as powerful forms of dharma that shape destiny and sacred narratives.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse itself is ethical narration; it supports the Prabhāsa-kṣetra origin story that underlies a tīrtha practice.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it defines character-virtues rather than a ritual act.