Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

प्रत्युवाच रविः सांबं प्रसन्नस्ते स्तवेन वै । शीघ्रं गच्छ नरश्रेष्ठ ऋषितोयातटे शुभे

Transliteration

pratyuvāca raviḥ sāṃbaṃ prasannaste stavena vai | śīghraṃ gaccha naraśreṣṭha ṛṣitoyātaṭe śubhe

Translation

ព្រះរាវិ (ព្រះអាទិត្យ) បានឆ្លើយទៅសាំបៈ ដោយព្រះហឫទ័យរីករាយថា៖ «ខ្ញុំពិតជាពេញចិត្តដោយបទស្តូត្ររបស់អ្នក។ ចូរប្រញាប់ទៅ ឱ បុរសដ៏ប្រសើរ ទៅកាន់ច្រាំងដ៏មង្គលនៃទន្លេ ឫសិតោយា»។

Word by Word

• प्रत्युवाच: replied
• प्रत्युवाच: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-उप-√वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)

• रविः: the Sun (Ravi)
• रविः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• सांबम्: to Sāmba
• सांबम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सांब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying रविः)

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th case), एकवचन; सर्वनाम

• स्तवेन: by (your) hymn/praise
• स्तवेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Avyaya (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• गच्छ: go
• गच्छ: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• नरश्रेष्ठ: O best of men
• नरश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नराणां श्रेष्ठः)

• ऋषितोयातटे: on the bank of Ṛṣitoya
• ऋषितोयातटे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ऋषि + तोय + तट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ऋषेः तोयस्य तटः)

• शुभे: auspicious
• शुभे: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (qualifying तटे)

Speaker

Ravi / Sūrya (Bhāskara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ṛṣitoyā

Type: river

Visual Art Cues

Scene: Bhāskara, radiant and pleased, speaks to Sāmba, pointing the way toward the auspicious Ṛṣitoyā riverbank; Sāmba receives the command with urgency and reverence.

Characters & Entities

• Ravi (Sūrya)
• Sāmba
• Ṛṣitoyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True praise is not merely poetic; it becomes a spiritual force that draws divine response and right direction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ṛṣitoyā-taṭa (the auspicious bank of the river Ṛṣitoyā) within the Prabhāsa sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Follow the deity’s directive—proceed to the Ṛṣitoyā riverbank as part of the remedial pilgrimage.