
ទេវីសួរព្រះឥស្វរាឲ្យពន្យល់ពីដើមកំណើត និងកិត្តិយសនៃទឹកបរិសុទ្ធឈ្មោះ «ឫសិតោយា» និងរបៀបដែលវាមកដល់ព្រៃទេវដារុវណៈដ៏មង្គល។ ព្រះឥស្វរាប្រាប់ថា ព្រះឫសីអ្នកតបសជាច្រើន មិនពេញចិត្តនឹងទឹកក្នុងតំបន់ដែលមិនបង្កើតសេចក្តីរីករាយក្នុងពិធីដូចទន្លេធំៗទេ ដូច្នេះពួកគេឡើងទៅប្រាម្ហលោក សរសើរព្រះប្រាម្ហាជាអ្នកបង្កើត អ្នកថែរក្សា និងអ្នករំលាយ។ ដោយមេត្តាករុណា ព្រះប្រាម្ហាស្ទង់មើលទេវតាទន្លេដែលមានរូបកាយ ដូចជា គង្គា យមុនា សរស្វតី និងទន្លេផ្សេងៗ ហើយប្រមូលទឹកទាំងនោះចូលក្នុងកមណ្ឌលុ រួចបញ្ចេញចុះមកផែនដី ដើម្បីឲ្យមានទន្លេបំផ្លាញបាបសម្រាប់អភិសេក។ ទឹកដែលបានបញ្ចេញនោះត្រូវបានហៅថា «ឫសិតោយា» ជាទឹកដែលឫសីស្រឡាញ់ និងលាងបាបទាំងអស់ មកដល់ទេវដារុវណៈ ហើយដោយឫសីអ្នកដឹងវេដា នាំទៅដល់សមុទ្រ។ ជំពូកនេះក៏បញ្ជាក់ថា ឫសិតោយា អាចចូលដល់បានទូលំទូលាយ ប៉ុន្តែពិបាករកឃើញពិសេសនៅបីកន្លែងគឺ មហោទយ មហាទីរថ និងជិតមូលចណ្ឌីឥស។ ក៏មានការប្រៀបធៀបតាមពេលវេលានៃលំហូរទន្លេ ដើម្បីរៀបចំពិធីងូត និងស្រាទ្ធៈ (គង្គាព្រឹក យមុនាល្ងាច សរស្វតីថ្ងៃត្រង់ ជាដើម) ហើយបញ្ចប់ដោយផលៈខ្លីថា វាលុបបាប និងប្រទានផលដែលប្រាថ្នា។
Verse 1
देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ संसारार्णवतारक । सविस्तरं तु मे ब्रूहि ऋषितोयामहोदयम्
ទេវីមានព្រះវាចា៖ ឱ ព្រះទេវទេវា ព្រះអម្ចាស់នៃលោកទាំងមូល អ្នកសង្គ្រោះដែលនាំសត្វលោកឆ្លងកាត់សមុទ្រសង្សារ សូមប្រាប់ខ្ញុំដោយលម្អិតអំពីការលេចបង្ហាញដ៏រុងរឿង និងមហិមារបស់ ឫសិតោយា។
Verse 2
ऋषितोयेति तन्नाम कथं ख्यातं धरातले । कथं सा पुनरायाता देवदारुवने शुभे
នាម «ឫសិតោយា» នោះ តើបានល្បីលើផែនដីដោយរបៀបណា? ហើយនាងបានត្រឡប់មកវិញដល់ព្រៃទេវដារុ ដ៏មង្គល នោះដោយរបៀបណា?
Verse 3
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि सावधाना वचो मम । माहात्म्यमृषितोयायाः सर्वपातकनाशनम्
ឥશ્વរមានព្រះវាចា៖ ស្តាប់ចុះ ឱ ទេវី ខ្ញុំនឹងពន្យល់—សូមប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះព្រះវាចារបស់ខ្ញុំ—អំពីមហិមារបស់ ឫសិតោយា ដែលបំផ្លាញបាបទាំងអស់។
Verse 4
देवदारुवने पुण्य ऋषयस्तपसा युताः । निवसंति वरारोहे शतशोथ सहस्रशः
ក្នុងព្រៃទេវដារុ ដ៏បរិសុទ្ធ មានព្រះឥសីដែលពោរពេញដោយតបស្យា ស្នាក់នៅ ឱ នារីចង្កេះស្រស់—រាប់រយ ហើយរាប់ពាន់។
Verse 6
ते सर्वे चिंतयामासुः समेत्य च परस्परम् । सरस्वती महापुण्या शिरस्याधाय वाडवम्
ពួកគេទាំងអស់បានប្រជុំគ្នាពិចារណា និងពិភាក្សាទៅវិញទៅមក។ សរស្វតីដ៏បរិសុទ្ធយ៉ាងខ្លាំង ទ្រទ្រង់ភ្លើងវាឌវៈលើក្បាល ជាប្រធានបទនៃការព្រួយបារម្ភរបស់ពួកគេ។
Verse 7
प्रभासं चिरकालेन क्षेत्रं चैव गमिष्यति । वापीकूपतडागादि मुक्त्वा सागरगामिनीम्
ក្រោយពេលយូរ នាងនឹងទៅដល់ព្រាបាសក្សេត្រផងដែរ—បោះបង់អណ្តូង អណ្តូងជណ្តើរ ស្រះទឹក និងអ្វីៗដូច្នោះ—ក្លាយជាទន្លេហូរចូលសមុទ្រ។
Verse 8
नाह्लादं कुरुते चेतः स्नानदानजपेषु च । ब्रह्माणं प्रार्थयिष्यामो गत्वा ब्रह्मनिकेतनम्
ចិត្តរបស់យើងមិនមានសេចក្តីរីករាយក្នុងការងូតទឹក ការធ្វើទាន ឬការសូត្រមន្តទៀតឡើយ។ យើងនឹងទៅកាន់ទីលំនៅរបស់ព្រះព្រហ្ម ហើយអធិស្ឋានសុំការណែនាំពីព្រះអង្គ។
Verse 9
ईश्वर उवाच । एवं निमन्त्र्य ते सर्वे ऋषयस्तपसोज्ज्वलाः । गतास्ते ब्रह्मलोकं तु द्रष्टुं देवं पितामहम् । तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैर्ब्रह्माणं कमलोद्भवम्
ឥશ્વរ បានមានព្រះបន្ទូល៖ ដូច្នេះ ពួកឥសីទាំងអស់ ដែលភ្លឺរលោងដោយតបស្យា បានអញ្ជើញទៅកាន់ព្រហ្មលោក ដើម្បីទស្សនាព្រះបិតាមហា។ នៅទីនោះ ពួកគេបានសរសើរព្រះព្រហ្ម អ្នកកើតពីផ្កាឈូក ដោយស្តូត្រជាច្រើនប្រភេទ។
Verse 10
ऋषय ऊचुः । नमः प्रणवरूपाय विश्व कर्त्रे नमोनमः । तथा विश्वस्य रक्षित्रे नमोऽस्तु परमात्मने
ឥសីទាំងឡាយបាននិយាយ៖ សូមនមស្ការចំពោះព្រះអង្គ អ្នកមានរូបជាព្រណវៈ (អោម)។ សូមនមស្ការម្តងហើយម្តងទៀតចំពោះអ្នកបង្កើតសកលលោក។ ដូចគ្នានេះ សូមនមស្ការចំពោះអ្នកអភិរក្សពិភពលោក—ចំពោះព្រះអាត្មាដ៏ឧត្តម។
Verse 11
तथा तस्यैव संहर्त्रे नमो ब्रह्मस्वरूपिणे । पितामह नमस्तुभ्यं सुरज्येष्ठ नमोऽस्तु ते
ដូច្នេះដែរ សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គអ្នកបញ្ចប់សកលលោកនោះ—សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គមានសភាពជាព្រហ្ម។ ឱ ពិតាមហា សូមគោរពបូជាចំពោះព្រះអង្គ; ឱ ព្រះអង្គជាអធិរាជក្នុងចំណោមទេវតា សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ។
Verse 12
चतुर्वक्त्र नमस्तुभ्यं पद्मयोने नमोऽस्तु ते । विरंचये नमस्तुभ्यं विधये वेधसे नमः
ឱ ព្រះអង្គមានមុខបួន សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ; ឱ ព្រះអង្គកើតពីផ្កាឈូក សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ។ ឱ វិរញ្ចិ សូមគោរពបូជាចំពោះព្រះអង្គ; ដល់ វិធាត្រ និង វេធស សូមនមស្ការ។
Verse 13
चिदानन्द नमस्तुभ्यं हिरण्यगर्भ ते नमः । हंसवाहन ते नित्यं पद्मासन नमोऽस्तुते
ឱ ព្រះអង្គជាសភាពនៃចិត្តដឹង និងអានន្ទ សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ; ឱ ហិរញ្ញគರ್ಭ សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ។ ឱ ព្រះអង្គជិះហង្សជានិច្ច ឱ ព្រះអង្គអង្គុយលើផ្កាឈូក សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ។
Verse 14
एवं संस्तुवतां तेषामृषीणामूर्ध्वरेतसाम् । उवाच परमप्रीतो ब्रह्मा लोक पितामहः
ពេលដែលព្រះឥសីទាំងនោះ—អ្នករក្សាព្រហ្មចរិយាខ្ពស់—សរសើរព្រះអង្គដូច្នេះ ព្រះព្រហ្មា ពិតាមហានៃលោកទាំងឡាយ មានព្រះហឫទ័យរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ហើយបានមានព្រះបន្ទូល។
Verse 15
स्वागतं वै द्विजश्रेष्ठा युष्माकं कृतवानहम् । स्तोत्रेणानेन दिव्येन वृणुध्वं वरमुत्तमम्
សូមស្វាគមន៍ ឱ ព្រះទ្វិជជនដ៏ប្រសើរ! ខ្ញុំបានទទួលកិត្តិយសចំពោះការមកដល់របស់អ្នកទាំងឡាយ។ ដោយស្តូត្រដ៏ទេវីយ៍នេះ ចូរជ្រើសរើសពរដ៏ឧត្តមមួយ។
Verse 16
ऋषय ऊचुः । अभिषेकाय नो देव नदी पापप्रणाशिनी । विलोक्यते सुरश्रेष्ठ देहि नो वरमुत्तमम्
ព្រះឥសីទាំងឡាយបានទូលថា៖ ឱ ព្រះដេវតា សម្រាប់ពិធីអភិសេករបស់យើង សូមប្រទានទន្លេមួយដែលបំផ្លាញបាប។ ឱ ព្រះដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមទេវតា សូមប្រទានពរដ៏ឧត្តមនេះដល់យើង។
Verse 17
ईश्वर उवाच । इत्युक्तस्तैस्तदा ब्रह्मा मुनिभिस्तपसोज्ज्वलैः । वीक्षांचक्रे तदा सर्वा मूर्तिमत्यश्च निम्नगाः
ព្រះឥស្វរៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពេលនោះ ព្រះព្រហ្មា ត្រូវបានឥសីទាំងឡាយដែលភ្លឺរលោងដោយតបស្យា ទូលសុំដូច្នេះ ហើយទ្រង់បានពិនិត្យមើលទន្លេទាំងអស់—ស្ទ្រីមមានរូបកាយ ដែលហូរចុះទៅក្រោម។
Verse 18
गङ्गा च यमुना चैव तथा देवी सरस्वती । चन्द्रभागा च रेवा च शरयूर्गंडकी तथा
មានទាំងទន្លេគង្គា និងយមុនា ហើយដូចគ្នានោះ ព្រះនាងសរស្វតី; ក៏មានចន្ទ្រភាគា និងរេវា (នರ್ಮદા) និងសរយូ និងគណ្ឌកី—ទន្លេសក្ការៈទាំងនេះសុទ្ធតែមានវត្តមាននៅទីនោះ។
Verse 19
तापी चैव वरारोहे तथा गोदावरी नदी । कावेरी चन्द्रपुत्री च शिप्रा चर्मण्वती तथा
មានទាំងទន្លេតាពីផងដែរ ឱ នារីត្រគាកស្រស់ស្អាត ហើយទន្លេគោទាវរី; កាវេរី ចន្ទ្រពុត្រី សិប្រិា និងចර්មណ្វតី—ទាំងអស់ក៏មានវត្តមានដែរ។
Verse 20
सिन्धुश्च वेदिका चैव नदाः सर्वे वरानने । मूर्तिमत्यः स्थिताः सर्वाः पवित्राः पापनाशिनी
មានទាំងទន្លេសិន្ធុ និងវេទិកា ផងដែរ; ពិតប្រាកដណាស់ ទន្លេទាំងអស់ ឱ នារីមុខស្រស់ស្អាត បានឈរនៅទីនោះដោយមានរូបកាយ—ទាំងអស់សុទ្ធតែបរិសុទ្ធ ជាអ្នកបំផ្លាញបាប។
Verse 21
दृष्ट्वा पितामहः सर्वा गत्वरा धरणीं प्रति । देवदारुवने रम्ये प्रभासे क्षेत्र उत्तमे । कमण्डलौ कृता दृष्टिर्विविशुस्ताः कमण्डलुम्
ព្រះបិតាមហា (ព្រះព្រហ្ម) បានឃើញទាំងអស់ ហើយបង្វែរចិត្តទៅកាន់ផែនដី។ នៅព្រៃដេវដារុដ៏រីករាយ នៃព្រហាបាសា ក្សេត្របរិសុទ្ធដ៏ឧត្តម ព្រះអង្គបានចងភ្នែកលើកមណ្ឌលុ ហើយទន្លេទាំងនោះបានចូលទៅក្នុងកមណ្ឌលុនោះ។
Verse 22
।ब्रह्मोवाच । धृताः सर्वा महापुण्या नद्यो ब्रह्मकमण्डलौ । प्रविष्टाः पृथिवीं यांतु ऋषीणामनुकम्पया
ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ទន្លេទាំងនេះ ដែលមានបុណ្យធំ បានត្រូវរក្សាទុកនៅក្នុងកមណ្ឌលុរបស់ព្រះព្រហ្ម។ ពួកវាបានចូលទៅក្នុងនោះហើយ សូមឲ្យចេញទៅកាន់ផែនដី ដោយមេត្តាករុណាចំពោះឥសីទាំងឡាយ»។
Verse 23
प्रहिणोमि यद्येकां च ह्यन्या रुष्यति मे द्विजाः । तस्मात्सर्वाः प्रमोक्ष्यामि कमण्डलुकृतालयाः
«បើខ្ញុំបញ្ចេញតែទន្លេមួយ ទន្លេផ្សេងៗនឹងខឹងខ្ញុំ ឱ ព្រះទ្វិជៈទាំងឡាយ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំនឹងដោះលែងទាំងអស់—ពួកដែលបានធ្វើកមណ្ឌលុជាទីស្នាក់នៅ»។
Verse 24
ईश्वर उवाच । ततो ब्रह्मा मुमोचाऽथ तत्रस्थाश्च महापगाः । मुक्त्वा ब्रह्मा मुनीन्सर्वान्प्रोवाचेदं पुनःपुनः
ព្រះឥશ્વរមានព្រះបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់មក ព្រះព្រហ្មបានដោះលែងពួកវា ហើយទន្លេដ៏មហិមាដែលស្ថិតនៅទីនោះបានហូរចេញ។ ព្រះព្រហ្មបានធ្វើឲ្យឥសីទាំងអស់ស្ងប់ចិត្ត ហើយបានមានព្រះបន្ទូលពាក្យទាំងនេះម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 25
ऋषिभिः प्रार्थ्यमानेन नद्यो मुक्ता मया यतः । तोयरूपा महावेगा अभिषेकाय सत्वराः
«ព្រោះឥសីទាំងឡាយបានអង្វរ ខ្ញុំបានដោះលែងទន្លេទាំងនេះ។ ពួកវាក្លាយជាទឹក មានល្បឿនលឿន និងចរន្តធំ ហើយប្រញាប់ទៅសម្រាប់ពិធីអភិសេក (abhiṣeka)»។
Verse 26
ऋषितोयेति नाम्ना सा भविष्यति धरातले । ऋषीणां वल्लभा देवी सर्वपातकनाशिनी
នៅលើផែនដី នាងនឹងត្រូវគេស្គាល់ដោយនាម «ឫសិតោយា»។ ជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះឫសីទាំងឡាយ ទេវី-ទន្លេនោះបំផ្លាញបាបទាំងពួង។
Verse 27
ईश्वर उवाच । एवं देवि समायाता देवदारुवने नदी । ऋषितोयेति विख्याता पवित्रा च वरानने
ព្រះឥશ્વរ មានព្រះបន្ទូលថា៖ ដូច្នេះហើយ ឱ ទេវី ទន្លេបានមកដល់ព្រៃទេវដារុ។ នាងបានល្បីឈ្មោះថា «ឫសិតោយា» ហើយជាទន្លេបរិសុទ្ធ ឱ អ្នកមុខស្រស់។
Verse 28
तूर्यदुंदुभिनिर्घोषैर्वेदमङ्गलनिःस्वनैः । समुद्रं प्रापिता देवी ऋषिभिर्वेदपारगैः
ក្នុងសូរស័ព្ទតូរ្យ និងស្គរដុំដុំដ៏រំពង ព្រមទាំងសូរវេទមង្គលដ៏ជាមង្គល ទេវីត្រូវបានព្រះឫសីអ្នកឈានដល់វេទ នាំដង្ហែទៅដល់សមុទ្រ។
Verse 29
सर्वत्र सुलभा देवी त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा । महोदये महातीर्थे मूलचंडीशसन्निधौ
ទេវីអាចចូលដល់បានងាយគ្រប់ទីកន្លែង ប៉ុន្តែនាងកម្រណាស់ក្នុងការទទួលបាននៅទីបីនេះ—នៅមហោទយៈ នៅមហាតីរថៈដ៏ធំ និងនៅជិតមូលចណ្ឌីឥស។
Verse 30
समुद्रेण समेता तु यत्र सा पूर्ववाहिनी । यत्रर्षितोया लभ्येत तत्र किं मृग्यते परम्
កន្លែងដែលនាងជួបសមុទ្រ ហើយហូរទៅទិសកើត និងកន្លែងដែលអាចទទួលបាន «ឫសិតោយា»—តើមានគោលដៅខ្ពស់ជាងនេះ ត្រូវស្វែងរកទៀតឬ?
Verse 31
मनुष्यास्ते सदा धन्यास्तत्तोयं तु पिबंति ये । अस्थीनि यत्र लीयंते षण्मासाभ्यन्तरेण तु
មនុស្សទាំងឡាយដែលផឹកទឹកបរិសុទ្ធនោះ គឺជាអ្នកមានពុទ្ធិពរ និងមានសេចក្តីសុខជានិច្ច; នៅទីនោះ សូម្បីតែឆ្អឹងក៏ត្រូវបាននិយាយថារលាយក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយខែ។
Verse 32
प्रातःकाले वहेद्गंगा सायं च यमुना तथा
នៅពេលព្រឹក វាហូរជាទន្លេគង្គា; ហើយនៅពេលល្ងាច វាហូរជាទន្លេយមុនា ដូចគ្នា។
Verse 33
नदीसहस्रसंयुक्ता मध्याह्ने तु सरस्वती । अपराह्णे वहेद्रेवा सायाह्ने सूर्यपुत्रिका
នៅពេលថ្ងៃត្រង់ វាជាសរស្វតី រួមជាមួយទន្លេរាប់ពាន់; នៅពេលរសៀល វាហូរជារេវា; ហើយនៅពេលល្ងាចយឺត វាក្លាយជាសូរ្យបុត្រីកា។
Verse 34
एवं जानन्नरो यस्तु तत्र स्नान विचक्षणः । आचरेद्विधिना श्राद्धं स तस्याः फलभाग्भवेत्
អ្នកដែលដឹងដូច្នេះ ហើយជាមនុស្សមានប្រាជ្ញា ងូតទឹកនៅទីនោះ ហើយអនុវត្តពិធីស្រាទ្ធៈតាមវិធីត្រឹមត្រូវ នឹងបានចែករំលែកផលបុណ្យពេញលេញរបស់វា។
Verse 35
एवं संक्षेपतः प्रोक्तमृषितोयामहोदयम् । सर्वपापहरं नृणां सर्वकामफलप्रदम्
ដូច្នេះ ខ្ញុំបានពោលដោយសង្ខេបអំពីមហិមារបស់ឫសិតោយា នៅមហោទយៈ—វាបំបាត់បាបទាំងអស់របស់មនុស្ស និងប្រទានផលនៃបំណងល្អទាំងអស់។
Verse 85
तेषां निवसतां तत्र बहुकालो गतः प्रिये । पुत्रपौत्रैः प्रवृद्धास्ते दारुकं व्याप्य संस्थिताः
ព្រះនាងជាទីស្រឡាញ់ អ្នកទាំងនោះស្នាក់នៅទីនោះយូរអង្វែង។ ពួកគេរីកចម្រើនដោយកូន និងចៅ ហើយពង្រីកពេញដារុកៈ រស់នៅទីនោះជាអចិន្ត្រៃយ៍។
Verse 297
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य ऋषितोयामाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तनवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីស្កន្ធ មហាបុរាណ» ក្នុងសំហិតាដែលមាន៨១,០០០ស្លោក នៅក្នុងប្រភាសខណ្ឌទី៧ ក្នុងផ្នែកទី១ «មាហាត្ម្យៈប្រភាសក្សេត្រ» ជំពូកទី២៩៧ ដែលមានចំណងជើង «ពិពណ៌នាព្រះមហិមារបស់ឥសិតោយា» បានបញ្ចប់។