Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

तापी चैव वरारोहे तथा गोदावरी नदी । कावेरी चन्द्रपुत्री च शिप्रा चर्मण्वती तथा

Transliteration

tāpī caiva varārohe tathā godāvarī nadī | kāverī candraputrī ca śiprā carmaṇvatī tathā

Translation

មានទាំងទន្លេតាពីផងដែរ ឱ នារីត្រគាកស្រស់ស្អាត ហើយទន្លេគោទាវរី; កាវេរី ចន្ទ្រពុត្រី សិប្រិា និងចර්មណ្វតី—ទាំងអស់ក៏មានវត្តមានដែរ។

Word by Word

• तापी: Tāpī
• तापी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तापी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• वरारोहे: O fair-hipped one
• वरारोहे: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर-आरोह (प्रातिपदिक; वर + आरोह)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, संबोधन (vocative), एकवचन; कर्मधारयः (वरः आरोहः यस्याः/या)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: समुच्चय/प्रकारवाचक-अव्यय (likewise)

• गोदावरी: Godāvarī
• गोदावरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोदावरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• नदी: river
• नदी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; अप्पोजिशन (apposition to Godāvarī)

• कावेरी: Kāverī
• कावेरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कावेरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• चन्द्रपुत्री: daughter of the Moon
• चन्द्रपुत्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र-पुत्री (प्रातिपदिक; चन्द्र + पुत्री)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चन्द्रस्य पुत्री)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• शिप्रा: Śiprā
• शिप्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिप्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• चर्मण्वती: Carmaṇvatī
• चर्मण्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चर्मण्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: समुच्चयवाचक-अव्यय (also)

Speaker

Īśvara (Śiva) (narrative voice; direct address to Devī appears in the adhyāya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (as integrator of regional tīrthas)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī (implied by vocative)

Visual Art Cues

Scene: More river-devīs arrive—Tāpī, Godāvarī, Kāverī, Śiprā, Carmaṇvatī—each with regional landscape hints (Deccan plateaus, southern groves, Avanti ghats), converging in a single sacred assembly.

Characters & Entities

• Tāpī (Tapti)
• Godāvarī
• Kāverī
• Candraputrī
• Śiprā
• Carmaṇvatī (Chambal)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha becomes supremely sanctified when it is mystically connected with many river-goddesses—symbols of cleansing and grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, praised as a place where sacred waters converge for worship and purification.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated here; the verse supports the practice of snāna and abhiṣeka by highlighting revered rivers.