Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 167›Shloka 2
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तत्रस्थां भूतमातृकाम् । सावित्र्या वारूणे भागे शतधन्वंतरे स्थिताम् । नवकोटि गणैर्युक्तां प्रेतभूतसमाकुलाम् । पूजितां सिद्धगंधर्वैर्देवादिभिरनेकशः

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi tatrasthāṃ bhūtamātṛkām | sāvitryā vārūṇe bhāge śatadhanvaṃtare sthitām | navakoṭi gaṇairyuktāṃ pretabhūtasamākulām | pūjitāṃ siddhagaṃdharvairdevādibhiranekaśaḥ

Translation

ព្រះឥશ્વរ បានមានព្រះបន្ទូល៖ បន្ទាប់មក ឱ មហាទេវី គួរទៅកាន់ «ភូតមាត្រិកា» ដែលស្ថិតនៅទីនោះ—នៅទិសវរុណៈនៃសាវិត្រី ក្នុងចន្លោះមួយរយប្រវែងធ្នូ—មានគណៈ (gaṇa) ចំនួន៩កោដិជាអ្នកអមដំណើរ ពោរពេញដោយព្រេត និងភូត ហើយត្រូវបានសិទ្ធៈ គន្ធರ್ವៈ និងទេវតាទាំងឡាយបូជាជាញឹកញាប់។

Word by Word
īśvaraḥĪśvara (Lord Śiva)
īśvaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
uvācasaid/spoke
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
tataḥthen
tataḥ:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—काल/अनन्तर ("then")
gacchetshould go
gacchet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
mahādeviO great goddess
mahādevi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + devī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारय (महती देवि)
tatra-sthāmdwelling there
tatra-sthām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottatra (अव्यय) + sthā (धातु) → stha (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त/स्थ-प्रत्ययान्त विशेषण; अव्ययीभावः (तत्र स्थिता)
bhūta-mātṛkāmBhūtamātṛkā (mother of spirits)
bhūta-mātṛkām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक) + mātṛkā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषः (भूतानां मातृका)
sāvitryāby/with Sāvitrī
sāvitryā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsāvitrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करण/सह (instrumental)
vārūṇein the Varuṇa-related
vārūṇe:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvārūṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; विशेषण (भागे)
bhāgein the portion/region
bhāge:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण
śata-dhanvantarein (the place called) Śatadhanvantara
śata-dhanvantare:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक) + dhanvantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; तत्पुरुषः (शतं धन्वन्तराणि यस्मिन्/शतधन्वन्तर-नाम्नि स्थाने)
sthitāmsituated
sthitām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु) → sthita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे
nava-koṭinine crores (of)
nava-koṭi:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnava (प्रातिपदिक, संख्या) + koṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; द्विगु (नव कोटयः) संख्याविशेषणम्
gaṇaiḥwith groups/hosts
gaṇaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण/सह
yuktāmendowed/associated
yuktām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootyuj (धातु) → yukta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
preta-bhūta-samākulāmcrowded with pretas and bhūtas
preta-bhūta-samākulām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpreta (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक) + samākula (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (प्रेतैः भूतैः च समाकुला)
pūjitāmworshipped
pūjitām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūj (धातु) → pūjita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
siddha-gandharvaiḥby Siddhas and Gandharvas
siddha-gandharvaiḥ:
Karana (Agent/करण)
TypeNoun
Rootsiddha (प्रातिपदिक) + gandharva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (सिद्धाश्च गन्धर्वाश्च)
deva-ādibhiḥby gods and others
deva-ādibhiḥ:
Karana (Agent/करण)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; तत्पुरुषः (देवाः आदयः येषां ते)
anekaśaḥin many ways/again and again
anekaśaḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootanekaśaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/बहुधार्थक ("many times/variously")
Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhūtamātṛkā-sthāna (within Prabhāsa-kṣetra, Sāvitrī precinct)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva instructs Devī about a shrine of Bhūtamātṛkā located in a specific quarter; the shrine is encircled by vast gaṇa hosts, with pretas and bhūtas thronging, while siddhas, gandharvas, and devas offer worship—an awe-filled, twilight sacred grove/temple edge within Prabhāsa.

Characters & Entities
Ś
Śiva (Īśvara)
M
Mahādevī (Pārvatī)
B
Bhūtamātṛkā
S
Sāvitrī
V
Varuṇa (directional deity)
G
Gaṇas
P
Pretas
B
Bhūtas
S
Siddhas
G
Gandharvas
D
Devas

FAQs

The tīrtha landscape includes fierce and liminal deities too; even such powers are honored within dharma and revered by higher beings.

The Bhūtamātṛkā-sthāna within Prabhāsakṣetra, described by its position in Sāvitrī’s Varuṇa-quarter.

A pilgrimage instruction: one should go to Bhūtamātṛkā at that marked location and worship her.

←Previous Verse
Next Verse→