
ព្រះឥស្វរាប្រាប់ព្រះទេវីឲ្យទៅកាន់លិង្គដ៏ឧត្តមរបស់វាសុ នៅទិសសោមនាថ/ឥសាន ក្នុងចម្ងាយដែលបានវាស់កំណត់។ លិង្គនោះមានមុខបួន ជាទីស្រឡាញ់របស់ទេវតា ហៅថា «ប្រត្យូសេស្វរ» ហើយត្រឹមតែបានទស្សនាក៏អាចបំផ្លាញបាបធំៗ និងបាបដែលសន្សំមកពីប្រាំពីរជាតិ។ ព្រះទេវីសួរថា ប្រត្យូសាជានរណា និងលិង្គនេះកើតឡើងដូចម្តេច។ ព្រះឥស្វរាប្រាប់ពូជពង្ស៖ ទក្ខស បុត្រព្រះព្រហ្មា ឲ្យកូនស្រី (រួមទាំងវិશ્વា) ជាគូសម្ព័ន្ធជាមួយធម្មៈ; វិશ્વាបង្កើតកូនប្រុស៨ គឺវាសុ៨៖ អាប, ធ្រុវ, សោម, ធរ, អនល, អនិល, ប្រត្យូសា និងប្រភាស។ ប្រត្យូសាចង់បានកូនប្រុស បានមកកាន់ប្រភាស ដឹងថាជាគ្រឹះដីបរិសុទ្ធបំពេញបំណង ដូច្នេះបានដំឡើងព្រះមហាទេវ និងធ្វើតបស្យា១រយឆ្នាំទេវ ដោយសមាធិជ្រាលជ្រៅ។ ព្រះមហាទេវពេញព្រះហឫទ័យ ប្រទានកូនប្រុសឈ្មោះ ទេវលៈ ជាយោគីឧត្តម; ហេតុនេះលិង្គបានល្បីថា «ប្រត្យូសេស្វរ»។ ជំពូកនេះក៏ផ្តល់ការធានាពិធីការ៖ អ្នកគ្មានកូនបូជានៅទីនេះ នឹងទទួលបានពូជពង្សបន្តយូរអង្វែង; បូជាពេលព្រលឹម (ប្រត្យូស) ដោយសទ្ធាមាំមួន បំផ្លាញសូម្បីបាបធ្ងន់ (រួមទាំងបាបប្រភេទព្រហ្មហត្យា)។ អ្នកចង់បានផលពេញលេញនៃយាត្រា គួរធ្វើទានគោឈ្មោល (វ្រឹស-ទាន) និងធ្វើយាមរាត្រីថ្ងៃចតុទសីខ្មៅខែម៉ាឃ (ជាគារ៉ណ) ដែលថាបានផលដូចទាន និងយជ្ញាទាំងអស់។
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि वसूनां लिंगमुत्तमम् । सोमेशादीशदिग्भागे पञ्चाशद्धनुषान्तरे
ព្រះអីશ્વរៈមានព្រះបន្ទូល៖ បន្ទាប់មក ព្រះនាងមហាទេវី អ្នកគួរទៅកាន់លិង្គដ៏ឧត្តមរបស់វសុទាំងឡាយ។ វាស្ថិតនៅទិសឦសានពីសោមេឝៈ ចម្ងាយហាសិបប្រវែងធ្នូ។
Verse 2
स्थितं लिंगं महादेवि चतुर्वक्त्रं सुरप्रियम् । प्रत्यूषेश्वरनामानं महापातकनाशनम्
ព្រះនាងមហាទេវី នៅទីនេះមានលិង្គរបស់ព្រះមហាទេវៈឈរមាំ—មានមុខបួន ជាទីស្រឡាញ់របស់ទេវតា—មាននាមថា ប្រត្យូឝេឝ្វរៈ អ្នកបំផ្លាញបាបធំៗ។
Verse 3
दर्शनात्तस्य देवस्य सप्तजन्मान्तरोद्भवम् । पापं प्रणाशमायाति सत्यंसत्यं वरानने
ដោយគ្រាន់តែបានទស្សនាព្រះអម្ចាស់នោះ បាបដែលកើតពីជីវិតជាប់ៗគ្នាចំនួនប្រាំពីរ នឹងរលាយបាត់—ពិតមែន ពិតមែន ព្រះនាងមានមុខស្រស់។
Verse 4
देव्युवाच । कोऽसौ प्रत्यूषनामेति कथं लिंगं प्रतिष्ठितम् । कस्य पुत्रः स विख्यात एतन्मे वद शंकर
ព្រះនាងមានព្រះបន្ទូល៖ អ្នកណាដែលគេហៅថា «ប្រត្យូឝ»? ហើយលិង្គនេះត្រូវបានបង្កើតតាំងដូចម្តេច? គាត់ជាកូនរបស់អ្នកណា ដែលល្បីល្បាញដូច្នេះ? សូមប្រាប់ខ្ញុំផង ឱ សង្ករ។
Verse 5
ईश्वर उवाच । दक्षो ब्रह्मसुतो देवि प्रजापतिरिति स्मृतः । तस्य कन्याः पुरा षष्टिर्ददौ धर्माय वै दश
ព្រះអ៊ីશ્વរ មានព្រះបន្ទូល៖ ឱ ព្រះនាងទេវី ដក្ខៈ កូនប្រុសព្រះព្រហ្ម ត្រូវបានចងចាំថាជា ប្រាជាបតិ។ ក្នុងកាលបុរាណ គាត់មានកូនស្រី៦០ នាក់ ហើយបានប្រគល់១០ នាក់ឲ្យព្រះធម្មៈ។
Verse 6
तासां मध्ये महादेवि एका विश्वेति विश्रुता । सा धर्माच्च महादेवि अष्टावजनयत्सुतान्
ក្នុងចំណោមនាងទាំងនោះ ឱ មហាទេវី មានម្នាក់ល្បីឈ្មោះថា វិશ્વា; នាងនោះ ដោយព្រះធម្មៈ ឱ មហាទេវី បានបង្កើតកូនប្រុស៨ នាក់។
Verse 7
आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवाऽनलोऽनिलः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः
អាបៈ ធ្រុវៈ សោមៈ ធរៈ អនលៈ អនិលៈ ប្រត្យូෂៈ និង ប្រភាសៈ—ទាំងនេះត្រូវបានប្រកាសថាជា វសុ ទាំង៨។
Verse 8
तेषां मध्ये सप्तमोऽसौ प्रत्यूष इति विश्रुतः । स पुत्रकामो देवेशि प्रभासं क्षेत्रमागतः
ក្នុងចំណោមពួកគេ អង្គទី៧ ល្បីឈ្មោះថា ប្រត្យូෂៈ។ ដោយប្រាថ្នាចង់បានកូនប្រុស ឱ ព្រះនាងម្ចាស់ទេវតា គាត់បានមកដល់វាលបរិសុទ្ធ ប្រភាសៈ។
Verse 9
स ज्ञात्वा कामिकं क्षेत्रं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । तपश्चचार विपुलं दिव्यं वर्षशतं प्रिये । ध्यायन्देवं महादेवं शान्तस्तद्गतमानसः
គាត់ដឹងថា នេះជាតំបន់បរិសុទ្ធបំពេញបំណង ដូច្នេះបានស្ថាបនា ព្រះមហេស្វរ (លិង្គ) ហើយបានធ្វើតបស្យាធំទូលាយ អស់រយឆ្នាំទេវី ឱ ស្រីស្រឡាញ់—សមាធិគិតដល់ព្រះមហាទេវ ស្ងប់ស្ងាត់ ដោយចិត្តរលាយចូលក្នុងព្រះអង្គ។
Verse 10
ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य भक्त्या निरञ्जनः । ददौ तस्य सुतं देवि देवलं योगिनां वरम्
បន្ទាប់មក ព្រះមហាទេវៈ ដ៏បរិសុទ្ធឥតមល និងពេញព្រះហឫទ័យដោយភក្តីរបស់គាត់ បានប្រទានកូនប្រុសមួយ ដល់គាត់ ឱ ទេវី—ឈ្មោះ ទេវលៈ ជាអ្នកយោគីល្អឥតគូ។
Verse 11
ततः प्रभृति देवेशि तल्लिंगस्य प्रभावतः । देवलो भगवान्योगी प्रत्यूषस्याऽभवत्सुतः
ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ឱ ទេវេសី ដោយអานุភាពនៃលិង្គនោះ ទេវលៈ អ្នកយោគីដ៏គួរគោរព បានក្លាយជាកូនប្រុសរបស់ ប្រត្យូសៈ។
Verse 12
अनेन कारणेनासौ प्रत्यूषेश्वरसंज्ञितः
ដោយហេតុនេះហើយ ព្រះអម្ចាស់នោះ ត្រូវបានគេស្គាល់ដោយនាម «ប្រត្យូសេស្វរ»។
Verse 13
यश्चानपत्यः पुरुषस्तं समाराधयिष्यति । तस्यान्ववाये देवेशि संततिर्न विनश्यति
ហើយបុរសណាដែលគ្មានកូន បើគាត់គោរពបូជាព្រះអង្គដោយត្រឹមត្រូវ ឱ ទេវេសី នោះក្នុងវង្សត្រកូលរបស់គាត់ ការបន្តពូជនឹងមិនផុតបាត់ឡើយ។
Verse 14
यः प्रत्यूषे महादेवि प्रत्यूषेश्वरमुत्तमम् । पूजयिष्यति सद्भक्त्या सततं नियतात्मवान् । तस्यैष्यति क्षयं पापमपि ब्रह्मवधोद्भवम
អ្នកណាក៏ដោយ ឱ មហាទេវី នៅពេលព្រលឹម បូជាព្រះប្រត្យូសេស្វរ ដ៏អធិរាជជាងគេ ដោយភក្តីពិត—មានចិត្តតឹងរឹងជានិច្ច—បាបរបស់គាត់នឹងត្រូវបំផ្លាញ ទោះជាបាបកើតពីការសម្លាប់ព្រាហ្មណ៍ក៏ដោយ។
Verse 15
वृषस्तत्रैव दातव्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
អ្នកប្រាថ្នាផលពេញលេញនៃយាត្រាបុណ្យ គួរបរិច្ចាគគោឈ្មោលនៅទីនោះឯង។
Verse 16
माघे कृष्णचतुर्द्दश्यां जागृयात्तत्र वै निशि । सर्वेषां दानयज्ञानां फलं जागरणाल्लभेत्
នៅថ្ងៃចតុទសីខ្មៅក្នុងខែមាឃ គួរតែភ្ញាក់យាមនៅទីនោះពេញរាត្រី; ដោយការភ្ញាក់យាមនោះ នឹងទទួលបានផលនៃទាន និងយជ្ញាទាំងអស់។
Verse 108
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभाससक्षेत्रमाहात्म्ये प्रत्यूषेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टोत्तरशततमोऽध्यायः
ដូច្នេះ នៅក្នុង «ស្រីស្កន្ទមហាបុរាណ» សំហិតា៨១,០០០ស្លោក ក្នុងប្រភាសខណ្ឌទី៧ ក្នុង «ប្រភាសក្សេត្រមាហាត្ម្យ» ភាគទី១ ជំពូកទី១០៨ មាននាម «ការពិពណ៌នាព្រះមហិមារបស់ប្រត្យូសេស្វរ» បានបញ្ចប់។