Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7
Devanagari script
तस्या वेगेन तत्तोयं पिबन्त्यास्तत्रभूतले । गर्ता जाता सुविस्तीर्णा सलिलेन समावृता
Transliteration
tasyā vegena tattoyaṃ pibantyāstatrabhūtale | gartā jātā suvistīrṇā salilena samāvṛtā
Translation
ពេលនាងផឹកទឹកនោះដោយកម្លាំង និងក្តីអន្ទះសា នៅលើដីនោះឯង បានកើតជាអាងធំទូលាយមួយ ហើយវាត្រូវបានបំពេញ និងគ្របដណ្តប់ដោយទឹក។
Word by Word
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
वेगेनby the force/speed
वेगेन:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; to qualify तोयम्
तोयम्water
तोयम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
पिबन्त्याःwhile she was drinking
पिबन्त्याः:
Sati-saptami/Genitive absolute sense (Circumstantial)
TypeVerb
Root√पा (धातु) → पिबन्ती (शतृ/वर्तमान कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (Present active participle); स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive absolute-like: ‘while she was drinking’)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
भूतलेon the ground
भूतले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular
गर्ताa pit/hole
गर्ता:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootगर्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
जाताarose/was formed
जाता:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Root√जन् (धातु) → जात (क्त कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (to match गर्ता)
सुविस्तीर्णाvery wide/expanded
सुविस्तीर्णा:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु + विस्तीर्ण (प्रातिपदिक; √स्तॄ/स्तृ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; to qualify गर्ता
सलिलेनwith water
सलिलेन:
Karana (Means) / Sahakari
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
समावृताwas covered/filled over
समावृता:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootसम् + आ + √वृ (धातु) → समावृत (क्त कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (to match गर्ता)
Speaker
Sūta
Tirtha Mahatmya
Type: kund
Visual Art Cues
Scene: As the cow drinks eagerly, the ground subtly collapses and widens into a broad basin; water spreads to cover it, forming a shining pool.
Characters & Entities
D
Dhenu (cow)S
Sacred basin (gartā)FAQs
A tīrtha expands to serve many; divine resources increase when life approaches with sincere need and openness.
The widening basin is part of Gomukha-tīrtha’s physical manifestation as a usable water-body.
None explicitly; the verse explains how the tīrtha becomes fit for communal use (bathing/drinking).