Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

ततो विसर्जयामास दत्त्वा छत्रादिभूषणम् । प्रतिपत्तिं महादेवस्तांश्च सर्वान्सुरेश्वरान्

Transliteration

tato visarjayāmāsa dattvā chatrādibhūṣaṇam | pratipattiṃ mahādevastāṃśca sarvānsureśvarān

Translation

បន្ទាប់មក ព្រះមហាទេវៈ បានអនុញ្ញាតឲ្យពួកគេត្រឡប់ទៅវិញ ដោយប្រទានឆត្រ និងគ្រឿងអលង្ការផ្សេងៗ ហើយប្រគល់កិត្តិយស និងអាហារបរិក្ខារតាមគួរ ដល់ព្រះទេវតាអធិរាជទាំងអស់នោះផង។

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय; अनन्तर (thereafter)

• विसर्जयामास: dismissed/sent away
• विसर्जयामास: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि+सृज् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; ‘sent away/dismissed’

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्यय; ‘having given’

• छत्र-आदि-भूषणम्: ornaments such as an umbrella, etc.
• छत्र-आदि-भूषणम्: Karma (Object of दत्त्वा/कर्म)
• Type: Noun
• Root: छत्र (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + भूषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (छत्रादि भूषणम् = ornaments such as umbrella etc.)

• प्रतिपत्तिम्: honourable reception/appropriate provision
• प्रतिपत्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रतिपत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् देवः)

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Connector (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Viśeṣaṇa (Qualifier of तान्/सुरेश्वरान्)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• सुर-ईश्वरान्: the lords of the gods
• सुर-ईश्वरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (सुराणाम् ईश्वराः = lords of the gods)

Speaker

Narrator (describing Mahādeva’s actions)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Mahādeva in a divine hall dismisses assembled gods, gifting umbrellas and ornaments; attendants carry ceremonial parasols; the scene conveys auspicious completion and honor.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Sureśvaras (lords among gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine instruction culminates in divine sanction—honor and orderly dismissal symbolize completion of a sacred mandate.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse remains within the Hāṭakeśvara-kṣetra-centered Tīrthamāhātmya narrative of Nāgarakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it records the conferral of honors (pratipatti) and auspicious gifts after instruction.