
ជំពូក ៨៧ បង្ហាញសន្ទនាដែលសូតាពិពណ៌នាព្រះស្ថានបរិសុទ្ធរបស់សោម (ព្រះច័ន្ទ) ដែលគ្រាន់តែបានឃើញក៏អាចលុបបាបធ្ងន់ៗ (pātaka) បាន។ ព្រះឥសីសួរថា ហេតុអ្វីបានជាចន្ទ្រមាក្លាយជាជម្រករួម (samāśraya) របស់ទេវតាទាំងឡាយ។ សូតាឆ្លើយដោយហេតុផលកោស្មូស និងពិធីការ៖ ពិភពលោកត្រូវបានចងចាំថា “Somamaya”; ឱសថ និងដំណាំមានសោមជ្រាបចូល ហើយទេវតាទទួលសេចក្តីពេញចិត្តតាមរយៈសោម។ ពិធីយជ្ញសោម ដូចជា Agniṣṭoma មានមូលដ្ឋានលើគោលការណ៍នេះ។ បន្ទាប់មក ជំពូកបង្រៀនធម៌អនុវត្តសម្រាប់សាងសង់ប្រាសាទព្រះច័ន្ទ៖ ត្រូវសម្របតាមកាលវិភាគត្រឹមត្រូវ (Somavāra និងសញ្ញាមង្គល) និងចេតនាបរិសុទ្ធដោយសទ្ធា ដើម្បីបង្កើនបុណ្យ; ការសាងសង់ខុសត្រូវបានព្រមានថានាំផលអាក្រក់។ ចុងក្រោយ រៀបរាប់ថា Somaprāsāda មានតិច—សាងដោយ អំបារីṣa, ធន្ធុមារ និង អិក្ស្វាគុ—បញ្ជាក់ភាពកម្ររបស់វា ហើយបញ្ចប់ដោយ phalaśruti ថា ការអាន ឬស្តាប់ នឹងបំផ្លាញបាប។
Verse 1
सूत उवाच । तथा तत्रास्ति विप्रेन्द्राः सोमस्यायतनं शुभम् । यस्यापि दर्शनादेव मुच्यते पातकैर्नरः
សូត្រាបានមានពាក្យថា៖ ម្យ៉ាងទៀត ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ នៅទីនោះមានស្ថានបូជាព្រះសោមៈដ៏មង្គល។ ដោយគ្រាន់តែបានឃើញប៉ុណ្ណោះ មនុស្សក៏រួចផុតពីបាបទាំងឡាយ។
Verse 2
सोमवारे तु संप्राप्ते सोमस्य ग्रहणे नरः । यस्तं पश्यति पापोऽपि नरकं न स पश्यति
នៅពេលថ្ងៃចន្ទមកដល់—គឺពេលព្រះសោមៈត្រូវគ្រាស—មនុស្សណាដែលបានឃើញព្រះអង្គ ទោះជាមានបាបក៏ដោយ ក៏មិនបានឃើញនរកឡើយ។
Verse 3
ऋषय ऊचुः । सर्वेषामेव देवानां दृश्यंतेऽत्र समाश्रयाः । अत्र चंद्रस्य चैवैकः कथं जातः समाश्रयः
ពួកឥសីបាននិយាយថា៖ នៅទីនេះ យើងឃើញទីស្ថានស្នាក់នៅរបស់ទេវតាទាំងអស់។ តែហេតុអ្វីបានជាទីស្ថានតែមួយដ៏ពិសេសរបស់ព្រះចន្ទ្រ (ចន្ទ្រ) កើតមាននៅទីនេះ?
Verse 4
एतन्नः सूतपुत्रातिचित्रं मनसि वर्तते । तस्माद्वद महाभाग सर्वं त्वं वेत्स्यशेषतः
រឿងនេះ ឱ កូនប្រុសសូត្រា ប្លែកអស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងចិត្តយើង។ ដូច្នេះ ឱ អ្នកមានភាគល្អ សូមប្រាប់ទាំងអស់—ព្រោះអ្នកដឹងគ្រប់យ៉ាងដោយពេញលេញ។
Verse 5
सूत उवाच । एनज्जगद्द्विजश्रेष्ठाः सर्वं सोममयं स्मृतम् । तस्मात्प्रतिष्ठिते तस्मिंस्त्रैलोक्यं स्यात्प्रतिष्ठितम्
សូត្រាបានមានពាក្យថា៖ ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ពិភពលោកទាំងមូលនេះ ត្រូវបានចងចាំថា ពោរពេញដោយព្រះសោមៈ។ ដូច្នេះ ពេលព្រះអង្គត្រូវបានបង្កើតឲ្យតាំងនៅទីនោះ នោះត្រីលោកទាំងបីក៏តាំងមាំដែរ។
Verse 6
एताश्चौषधयः सर्वाः सस्याद्याश्चेह भूतले । सर्वाः सोममयास्ताश्च याभिर्जीवंति जंतवः
ឱសថទាំងនេះ និងដំណាំទាំងឡាយលើផែនដីនេះ ដែលសត្វលោករស់រានមានជីវិតដោយវា—ទាំងអស់សុទ្ធតែពេញដោយសោម (ព្រះសោម)។
Verse 7
तस्माद्ब्रह्मादयो देवाः सोमं प्राप्य क्रमाद्द्विजाः । तृप्तिं यांति परां हृष्टा यतस्तस्माद्वरोऽत्र सः
ដូច្នេះហើយ ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ព្រះទេវតាចាប់ពីព្រះព្រហ្មា ទទួលសោមតាមលំដាប់ ក៏ឈានដល់សេចក្តីពេញចិត្តដ៏អតិបរមា និងរីករាយ។ ដោយហេតុនេះ សោមជាពរដ៏ប្រសើរនៅទីបរិសុទ្ធនេះ។
Verse 8
अग्निष्टोमादयो यज्ञास्तथा सोमे प्रतिष्ठिताः । तस्य पानाद्यतस्तृप्तिं तत्र यांति द्विजोत्तमाः
យញ្ញៈចាប់ពីអគ្និṣṭោម និងយញ្ញៈផ្សេងៗ ទាំងអស់ត្រូវបានបង្កើតឲ្យឈរលើសោម។ ព្រោះការផឹកព្រះអង្គនាំឲ្យបានសេចក្តីពេញចិត្ត ដូច្នេះ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ឧត្តមទាំងឡាយទៅរកទីនោះ ដើម្បីទទួលការបំពេញបំណងនោះ។
Verse 9
एतस्मात्कारणात्सोमः सर्वेषामधिकः स्मृतः । देवानां दानवानां च स हि पूज्यतमः स्मृतः
ដោយហេតុនេះ សោមត្រូវបានចងចាំថា លើសលប់ជាងគេទាំងអស់; ទាំងក្នុងចំណោមទេវតា និងដានវៈ ព្រះអង្គត្រូវបានគេរាប់ថា ជាអ្នកគួរឲ្យគោរពបូជាបំផុត។
Verse 10
यथान्येषां सुरेन्द्राणां हर्म्याणि धरणीतले । क्रियन्ते रात्रिनाथस्य तद्वत्कुर्वंति मानवाः
ដូចជាសម្រាប់ទេវរាជាផ្សេងៗ គេកសាងវិមាន-ប្រាសាទលើផែនដី ដូច្នោះដែរ មនុស្សទាំងឡាយក៏កសាងវិមាន-វិហារសម្រាប់ព្រះអម្ចាស់នៃរាត្រី (ព្រះចន្ទ)។
Verse 11
यैर्येर्नरैर्निशेशस्य प्रासादो विहितः क्षितौ । तेते मुक्तिपदं प्राप्ताः कृत्वाऽथ शुभसंचयम्
បុរសណាដែលបានសាងសង់ប្រាសាទ-វិហារសម្រាប់ព្រះអម្ចាស់នៃរាត្រីលើផែនដី នោះបុរសទាំងនោះឯងបានឈានដល់ស្ថានភាពមោក្ខៈ ដោយបានប្រមូលសម្បត្តិបុណ្យដ៏មង្គល។
Verse 12
यन्महेश्वरहर्म्याणां सहस्रेण भवेच्छुभम् । तदेके नैव चंद्रस्य प्राप्नुवंति शुभं नराः
បុណ្យមង្គលដែលកើតពីការសាងសង់វិហារប្រាសាទដ៏អស្ចារ្យមួយពាន់សម្រាប់ព្រះមហេស្វរៈ—បុរសខ្លះបានទទួលបុណ្យដូចគ្នានោះ ដោយសាងសង់សម្រាប់ព្រះចន្ទតែមួយ។
Verse 13
अथ चन्द्रोत्थहर्म्यस्य माहात्म्यं तद्द्विजोत्तमाः । ज्ञात्वा ब्रह्मादयो देवा भयसंत्रस्तमानसाः । तद्विघ्नार्थमिदं प्रोचुर्मेरुमूर्धानमाश्रिताः
បន្ទាប់មក ឱ ព្រះទ្វិជោត្តមា! ព្រះទេវតាចាប់ពីព្រះព្រហ្មា ដោយបានដឹងអំពីមហិមារបស់វិហារប្រាសាទដែលកើតពីព្រះចន្ទនេះ ក៏មានចិត្តភ័យស្លន់ស្លោ ហើយបាននិយាយផែនការនេះ ដើម្បីរារាំងវា ដោយឡើងទៅជ្រកលើកំពូលភ្នំមេរុ។
Verse 14
सौम्यर्क्षे सोमवारेण सौम्ये मासि च संस्थिते । तिथौ च सोमदेवत्ये प्राप्ते सोमग्रहे तथा । सकारैः पंचभिर्युक्ते काले सोमस्य मंदिरम्
នៅពេលនក្ខត្រល្អ ប្រកបដោយថ្ងៃចន្ទ (សោមវារ) ក្នុងខែមង្គល នៅតិថីដែលមានព្រះសោមជាអធិបតី ហើយពេលភពសោមក៏ឡើងកំពូលផង—នៅកាលដែលមានលក្ខណៈ ‘ស’ ប្រាំប្រការ—គួរតាំងវិហាររបស់ព្រះសោម។
Verse 15
य एकाहेन संपाद्य प्रासादं स्थापयिष्यति । चंद्रं स सर्वदेवोत्थहर्म्यस्याप्नोति सत्फलम्
អ្នកណាដែលបំពេញការសាងសង់ក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយតាំងប្រាសាទ-វិហារសម្រាប់ព្រះចន្ទ នោះគាត់បានទទួលផលពិត ដូចផលនៃវិហារប្រាសាទដែលកើតពីបុណ្យរបស់ទេវតាទាំងអស់។
Verse 16
सहस्रगुणितं सम्यक्छ्रद्धापूतेन चेतसा । अन्यथा यस्तु चंद्रस्य प्रासादं प्रकरिष्यति
បើធ្វើដោយត្រឹមត្រូវ ដោយចិត្តបានបរិសុទ្ធដោយសទ្ធា កុសលផលនឹងកើនឡើងដល់ពាន់ដង។ តែបើអ្នកណាសាងសង់ប្រាសាទ-វិហាររបស់ព្រះចន្ទ (ចន្ទ្រ) ដោយមិនត្រឹមត្រូវ គឺខុសពីវិធីធម៌…
Verse 17
वंशोच्छेदं समासाद्य नरकं स प्रयास्यति । एतस्मात्कारणाद्भीता न कुर्वंति नरा भुवि
គាត់នឹងជួបការផុតពូជវង្សត្រកូល ហើយនឹងធ្លាក់ទៅនរក។ ដោយហេតុនេះ មនុស្សនៅលើផែនដី ក៏ភ័យខ្លាចផលវិបាក ហើយមិនហ៊ានធ្វើវាដោយមិនត្រឹមត្រូវទេ។
Verse 18
प्रासादं रात्रिनाथस्य सुपुण्यमपि सद्द्विजाः । य एष रात्रिनाथस्य क्षेत्रेऽत्रैव व्यवस्थितः
ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ទោះជាប្រាសាទរបស់រាត្រីនាថ (Rātrinātha) នេះមានកុសលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ក៏វាត្រូវបានបង្កើតឈរមាំនៅទីនេះផ្ទាល់ ក្នុងក្សេត្រ (ដែនបរិសុទ្ធ) របស់រាត្រីនាថ។
Verse 19
प्रासादस्त्वंबरीषेण भूभुजा स विनिर्मितः । कथंचित्समयं प्राप्य यथोक्तं शास्त्रचिंतकैः
ប្រាសាទនោះ ត្រូវបានសាងសង់ដោយព្រះមហាក្សត្រ អំបរីស (Ambarīṣa) អធិរាជនៃដែនដី។ ពេលបានឱកាសសមរម្យ គាត់បានសាងសង់តាមដែលអ្នកប្រាជ្ញចេះសាស្ត្រ (śāstra) បានកំណត់ទុក។
Verse 20
तस्यैवोत्तरदिग्भागे द्वितीयोऽन्यः प्रतिष्ठितः । चन्द्रमा धंधुमारेण तद्वत्सोऽपि प्रतिष्ठितः
នៅទិសខាងជើងនៃវិហារនោះផ្ទាល់ មានមួយទៀត—ជាវិហារទីពីរ—ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ នៅទីនោះ ព្រះចន្ទ (Candramā) ត្រូវបានដំឡើងដោយ ធន្ធុម៉ារ (Dhaṃdhumāra) ហើយកូនប្រុសរបស់គាត់ក៏បានបង្កើតវិហារដូចគ្នាផងដែរ។
Verse 21
ततश्च तौ महीपालौ तत्प्रभावादुभौ द्विजाः । गतौ च परमां सिद्धिं जन्ममृत्युविवर्जिताम्
បន្ទាប់មក ដោយអានុភាពនៃទីរម្យសក្ការៈនោះ ព្រះមហាក្សត្រទាំងពីរ បានឈានដល់សិទ្ធិដ៏អតិបរមា គ្មានកំណើត និងមរណៈ ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ។
Verse 22
प्रासादोऽन्यस्तृतीयस्तु क्षेत्रे प्राभासिके तथा । इक्ष्वाकुणा नरेंद्रेण श्रद्धायुक्तेन निर्मितः
ហើយប្រាសាទទីបីមួយទៀត ក៏ត្រូវបានសាងសង់នៅក្នុងតំបន់បរិសុទ្ធ ប្រាភាសិក ដោយព្រះមហាក្សត្រ អិක්ෂ្វាគុ ដោយមានសទ្ធាជ្រាលជ្រៅ។
Verse 23
प्रासादत्रयमेतद्धि मुक्त्वात्र धरणीतले । अपरो नास्ति चन्द्रस्य सत्यमेतन्मयोदितम् । एकोऽस्ति नर्मदातीरे पुण्ये रेवोरिसंगमे
ពិតប្រាកដណាស់ លើផែនដីនេះ ក្រៅពីប្រាសាទទាំងបីនេះ មិនមានស្ថានបូជាព្រះចន្ទ (ចន្ទ្រ) ផ្សេងទៀតឡើយ; នេះជាសេចក្តីពិតដែលខ្ញុំបាននិយាយ។ ទោះយ៉ាងណា មានមួយទៀតនៅលើច្រាំងទន្លេ នರ್ಮដា នៅកន្លែងប្រសព្វដ៏បរិសុទ្ធជាមួយ រេវា។
Verse 24
एतद्वः सर्वमाख्यातं चन्द्रमाहात्म्यमुत्तमम् । पठतां शृण्वतां चापि सर्वपातकनाशनम्
ដូច្នេះ ខ្ញុំបានប្រាប់អ្នកទាំងឡាយទាំងអស់អំពី មាហាត្ម្យៈ ដ៏អត្ដមនៃព្រះចន្ទ្រ។ សម្រាប់អ្នកដែលអាន និងអ្នកដែលស្តាប់ វាជាអ្នកបំផ្លាញបាបទាំងអស់។
Verse 87
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठेनागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहत्म्ये सोमप्रासादमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीतितमोऽध्यायः
ដូច្នេះ បញ្ចប់ជំពូកទី៨៧ មានចំណងជើង «ការពិពណ៌នាពីមហិមារបស់ប្រាសាទសោម» ក្នុង មាហាត្ម្យៈ នៃក្សេត្រ ហាដកេស្វរ នៃ នាគរ-ខណ្ឌ ទី៦ ក្នុង «ស្រី ស្កន្ទ មហាបុរាណ» នៃ សំហិតា ឯកាសីតិសាហស្រី។