
សូត្រាបាននិទានប្រពៃណីមួយថា វិទុរា ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងហស្តិនាបុរ សួរអំពីស្ថានភាពក្រោយស្លាប់របស់អ្នកគ្មានកូនប្រុស (អបុត្រ)។ ព្រះឥសី កាលវៈ ឆ្លើយដោយរាយបញ្ជី «កូន» ១២ ប្រភេទដែលធម្មសាស្ត្រទទួលស្គាល់ ហើយថា បើគ្មានការបន្តវង្សតាមរយៈកូនណាមួយ នឹងនាំទៅកាន់ទុក្ខវេទនាខ្លាំង។ វិទុរាសោកស្តាយ ហើយត្រូវបានណែនាំឲ្យដាំ «ដើមកូន» គឺដើមអស្វត្ថៈ ដែលកំណត់អត្តសញ្ញាណជាព្រះវិṣṇុ នៅទីកន្លែងមានបុណ្យខ្ពស់ជិត រក្តស្រឹង្គ និងក្សេត្រ ហាដាកេស្វរ។ វិទុរាបានដាំ និងប្រតិស្ឋាបនាដើមអស្វត្ថៈ ដោយធ្វើពិធីដូចការប្រតិស្ឋាបនា ឲ្យវាជំនួសកូន។ បន្ទាប់មក គាត់បានបង្កើតស្ថានបូជាត្រីមុខ ដោយដាក់លិង្គមាហេស្វរ (ព្រះសិវៈ) ក្រោមដើមបន្យាន និងដាក់ព្រះវិṣṇុ ក្រោមដើមអស្វត្ថៈ រួមជាមួយព្រះសូរ្យៈ។ គាត់ប្រគល់ភារកិច្ចពិធីបូជាបន្តទៅឲ្យព្រាហ្មណ៍មូលដ្ឋាន ដែលព្រមទទួល និងបន្តតាមវង្ស។ ជំពូកកំណត់ថ្ងៃបូជា៖ ថ្ងៃអាទិត្យក្នុងមាឃសប្តមីសម្រាប់សូរ្យៈ; ថ្ងៃចន្ទ និងពិសេសអష్టមីខាងភ្លឺសម្រាប់សិវៈ; និងការបូជាព្រះវិṣṇុយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ននៅពិធី «ដេក» និង «ភ្ញាក់»។ បន្ទាប់មក លិង្គត្រូវបានដីគ្របបាំង (គេយកទៅភ្ជាប់នឹង បកាសាសន/ឥន្ទ្រ) ហើយសំឡេងមិនមានរាងកាយបានបង្ហាញទីតាំង។ វិទុរាស្តារតំបន់ឡើងវិញ ចំណាយទ្រព្យសាងសង់ប្រាសាទសមរម្យ និងផ្តល់វ្រឹត្តិ/អំណោយជាប្រចាំសម្រាប់ព្រាហ្មណ៍ មុនត្រឡប់ទៅអាស្រាមរបស់គាត់។
Verse 1
। सूत उवाच । तस्मिन्क्षेत्रे रविः पूर्वं विदुरेण प्रतिष्ठितम् । शिवश्च परया भक्त्या तथा विष्णुर्द्विजोत्तमाः
សូតៈបាននិយាយថា៖ នៅក្នុងក្សេត្រៈបរិសុទ្ធនោះ កាលពីបុរាណ វិទុរៈបានបង្កើតការប្រតិស្ឋានព្រះអាទិត្យ (រវិ)។ ហើយដោយភក្តីដ៏អធិក គាត់ក៏បានប្រតិស្ឋានព្រះសិវៈ និងព្រះវិષ્ણុផងដែរ ឱ ព្រះទ្វិជៈដ៏ប្រសើរ។
Verse 2
यस्तान्पूजयते भक्त्या मानुषो भक्तितस्ततः । स यास्यति परं स्थानं यज्ञैरपि सुदुर्लभम्
មនុស្សណាដែលបូជាទេវតាទាំងនោះដោយភក្តី—ដោយភក្តីនោះឯង គាត់នឹងទៅដល់ទីស្ថានដ៏អធិក ដែលសូម្បីតែដោយយញ្ញក៏ពិបាកយ៉ាងខ្លាំងនឹងទទួលបាន។
Verse 3
हस्तिनापुरसंस्थेन विदुरेण पुरा द्विजाः । गालवो मुनिशार्दूलः पृष्टः स्वगृहमागतः
ឱ ព្រាហ្មណៈទាំងឡាយ កាលពីបុរាណ វិទុរៈ អ្នកស្នាក់នៅហស្តិនាបុរៈ បានសួរគាលវៈ មុនិសារទូលៈ—«ខ្លាដ៏ឧត្តមក្នុងចំណោមមុនី»—នៅពេលលោកមកដល់ផ្ទះរបស់ខ្លួន។
Verse 4
अपुत्रस्य गतिर्लोके कीदृक्संजायते परे । एतन्मे पृच्छतो ब्रूहि कृत्वा सद्भावमुत्तमम्
បុរសដែលគ្មានកូនប្រុស ក្នុងលោកនេះមានគតិដូចម្តេច? នៅលោកបន្ទាប់ គាត់នឹងក្លាយទៅយ៉ាងណា? សូមប្រាប់ខ្ញុំ ដោយខ្ញុំសួរនេះដោយសេចក្តីស្មោះត្រង់ និងចិត្តគោរពដ៏ឧត្តម។
Verse 5
गालव उवाच । अपुत्रस्य गतिर्नास्ति मृतः स्वर्गं न गच्छति । द्वादशानामपि तथा यद्येकोऽपि न विद्यते
គាលវៈបាននិយាយ៖ «អ្នកគ្មានកូនប្រុស មិនមានគតិ (ផ្លូវទៅមុខ) ត្រឹមត្រូវទេ; ពេលស្លាប់ គាត់មិនទៅសួគ៌ឡើយ។ ដូចគ្នានេះផងដែរ ក្នុងចំណោមកូនប្រុសទាំងដប់ពីរប្រភេទ បើសូម្បីតែមួយក៏មិនមាន នោះក៏មានផលដូច្នោះ»។
Verse 6
औरसः क्षेत्रजश्चैव क्रयक्रीतश्च पालितः । पौनर्भवः पुनर्दत्तः कुंडो गोलस्तथा परः । कानीनश्च सहोढश्च अश्वत्थो ब्रह्मवृक्षकः
កូនប្រុសកើតពីខ្លួន (औरस), កូនក្សេត្រជ (क्षेत्रज), កូនទិញ (क्रयक्रीत), និងកូនចិញ្ចឹម (पालित); កូនពីស្ត្រីរៀបការថ្មី (पौनर्भव), កូនដែលបានប្រគល់ឡើងវិញ (पुनर्दत्त), កូនកុណ្ឌ (कुंड) និងកូនគោល (गोल) និងមួយទៀត; កូនកានីន (कानीन) និងសហោឍ (सहोढ), កូនអશ્વត្ថ (अश्वत्थ) និងប្រហ្មវೃក្សក (ब्रह्मवृक्षक)—ទាំងនេះត្រូវបានរាប់បញ្ចូលជាប្រភេទប្រពៃណី។
Verse 7
एतेषामपि यद्येकः पुरुषाणां न जायते । तन्नूनं नरके वासः पुंसंज्ञे वै प्रजायते
បើសូម្បីក្នុងចំណោមទាំងនេះ ក៏មិនមានកូនប្រុសសូម្បីមួយកើតចំពោះបុរសទេ នោះពិតប្រាកដថា ការស្នាក់នៅនរកត្រូវបាននិយាយថាជាវាសនារបស់គាត់—ដូច្នេះបានប្រកាសសម្រាប់អ្នកដែលហៅថា «បុរស» តាមធម៌នេះ។
Verse 8
सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य गालवस्य महात्मनः । अपुत्रत्वात्परं दुःखं जगाम विदुरस्तदा
សូត្រាបាននិយាយ៖ ពេលបានស្តាប់ពាក្យនោះរបស់មហાત્મា កាលវៈ វិទុរៈនៅពេលនោះ ក៏ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងទុក្ខសោកយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដោយសារតែគ្មានកូន។
Verse 9
तप्तस्तं गालवः प्राह मा त्वं दुःखपदं व्रज । मद्वाक्यात्पुत्रकं वृक्षं विष्णुसंज्ञं द्रुतं कुरु
ដោយចិត្តអាណិត កាលវៈបាននិយាយទៅកាន់គាត់ថា៖ «កុំធ្លាក់ចូលទៅក្នុងស្ថានភាពទុក្ខសោកឡើយ។ ដោយពាក្យរបស់ខ្ញុំ ចូរទទួលយកដើមឈើនេះជាកូនប្រុសរបស់អ្នកដោយឆាប់រហ័ស ហើយដាក់ឈ្មោះវាថា ‘វិෂ្ណុ’»។
Verse 10
तस्मात्प्राप्स्यसि निःशेषं फलं पुत्रसमुद्भवम् । गत्वा पुण्यतमे देशे रक्तशृंगस्य मूर्धनि
«ដូច្នេះ អ្នកនឹងទទួលបានទាំងស្រុងនូវផលដែលកើតពីការមានកូនប្រុស—នៅពេលអ្នកទៅដល់ដែនដីដ៏បរិសុទ្ធបំផុត ទៅកាន់កំពូលភ្នំ រក្តាសೃઙ្គ (កំពូលក្រហម)»។
Verse 11
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्ववृद्धिशुभोदये । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विदुरस्तत्क्षणाद्ययौ
នៅក្នុងក្សេត្របរិសុទ្ធនៃ ហាដកេឝ្វរៈ—ទីដែលសេចក្តីរុងរឿងទាំងអស់រីកចម្រើន និងសុភមង្គលកើតឡើង—វិទុរៈបានស្តាប់ពាក្យនោះហើយ ក៏ចេញដំណើរភ្លាមៗ។
Verse 12
तत्स्थानं गालवोद्दिष्टं हर्षेण महतान्वितः । तत्राश्वत्थतरुं स्थाप्य पुत्रत्वे चाभिषेच्य च
ទៅដល់ទីកន្លែងដែលគាលវៈបានចង្អុលបង្ហាញ ដោយពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយដ៏ធំ គាត់បានដាំដើមអស្វត្ថ (ពិពល) នៅទីនោះ ហើយធ្វើពិធីអភិសេកប្រកាសឲ្យមានស្ថានភាពជាកូន។
Verse 13
वैवाहिकेन विधिना कृतकृत्यो बभूव ह । ततो बभ्राम तत्क्षेत्रं तीर्थयात्रापरायणः
ដោយពិធីវិវាហៈតាមវិធីសាស្ត្រដែលបានកំណត់ គាត់បានក្លាយជាអ្នកបានបំពេញកាតព្វកិច្ចរួចរាល់។ បន្ទាប់មក ដោយឧស្សាហ៍ក្នុងការធ្វើទៀរថយាត្រា គាត់បានដើរល្បាតក្នុងដែនបរិសុទ្ធនោះ ទស្សនាទៀរថទាំងឡាយ។
Verse 15
स दृष्ट्वा कुरुवृद्धस्य कीर्तनानि महात्मनः । ततश्चक्रे मतिं तत्र दिव्यप्रासादकर्मणि
ពេលបានឃើញការចងចាំ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះនៃសកម្មភាពរបស់មហាត្មៈជាអ្នកចាស់ទុំក្នុងវង្សកុរុ គាត់បានបង្កើតចិត្តសម្រេចនៅទីនោះ ដើម្បីធ្វើការសាងសង់ប្រាសាទទេវៈដ៏វិសេស។
Verse 16
ततो माहेश्वरं लिंगं वटाधस्ताद्विधाय सः । विष्णुं च स्थापयामास अश्वत्थस्य तरोरधः
បន្ទាប់មក គាត់បានបង្កើត និងស្ថាបនាលិង្គមាហេស្វរៈក្រោមដើមវដ (ប៉ាន្យាន) ហើយក៏បានស្ថាបនាព្រះវិṣṇុក្រោមដើមអស្វត្ថ (ពិពល) ផងដែរ។
Verse 17
निवेश्य च तथा दिव्यं ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् । एतद्देवत्रयं क्षेत्रे युष्माकं हि मया कृतम् । भवद्भिः सकला चास्य चिन्ताकार्या सदैव हि
ក្រោយពីស្ថាបនាទីសក្ការៈដ៏វិសេសដូច្នេះ គាត់បានជូនដំណឹងដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ថា៖ «ទេវតាទាំងបីនេះក្នុងក្សេត្រា ខ្ញុំបានស្ថាបនាឲ្យអ្នកទាំងអស់គ្នា។ ដូច្នេះ អ្នកទាំងអស់គ្នាត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ថែរក្សា និងបម្រើវាឲ្យពេញលេញជានិច្ច»។
Verse 18
ब्राह्मणा ऊचुः । वयमस्य करिष्यामो यात्राद्याः सकलाः क्रियाः
ព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «យើងនឹងអនុវត្តពិធីកិច្ចទាំងអស់សម្រាប់ទីសក្ការៈនេះ ចាប់ពីពិធីដង្ហែ និងគ្រប់វិន័យដែលត្រូវមាន»។
Verse 19
तथा वंशोद्भवा ये च पुत्राः पौत्रास्तथापरे । करिष्यंति क्रियाः सर्वास्त्वं गच्छ स्वगृहं प्रति
«ដូចគ្នានេះដែរ កូនប្រុស និងចៅប្រុសដែលកើតក្នុងវង្សយើង និងអ្នកបន្តក្រោយៗ នឹងអនុវត្តពិធីកិច្ចទាំងអស់។ ឥឡូវនេះ អ្នកចូរត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់អ្នកវិញ»។
Verse 20
ततो जगाम विदुरः स्वपुरं प्रति हर्षितः । कृतकृत्यो द्विजास्ते च चक्रुर्वाक्यं तदुद्भवम्
បន្ទាប់មក វិទុរៈមានចិត្តរីករាយ បានចេញដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងរបស់ខ្លួន។ ព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះក៏មានអារម្មណ៍ថាបានសម្រេចកិច្ចការរួចរាល់ ហើយបាននិយាយពាក្យសមស្របនឹងឱកាសសក្ការៈនោះ។
Verse 21
माघमासस्य सप्तम्यां सूर्यवारेण यो नरः । पूजयेद्भास्करं तत्र स याति परमां गतिम्
អ្នកណាម្នាក់ នៅថ្ងៃសប្តមីនៃខែមាឃ ដែលត្រូវនឹងថ្ងៃអាទិត្យ បូជាព្រះភាស្ករ (ព្រះអាទិត្យ) នៅទីសក្ការៈនោះ នឹងឈានដល់ស្ថានភាពអធិឧត្តម។
Verse 22
शिवं वा सोमवारेण शुक्लाष्टम्यां विशेषतः । शयने बोधने विष्णुं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः
ឬនៅថ្ងៃចន្ទ ជាពិសេសនៅថ្ងៃអഷ്ടមីនៃពាក់កណ្តាលភ្លឺ (សុក្ល) គួរបូជាព្រះសិវៈ; ហើយនៅពេលពិធី «ដេក» និង «ភ្ញាក់» របស់ព្រះវិស្ណុ គួរបូជាព្រះវិស្ណុដោយសទ្ធាមាំមួន និងត្រឹមត្រូវ។
Verse 23
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन देवानां तत्त्रयं शुभम् । पूजनीयं विशेषेण नरैः स्वर्गतिमीप्सुभिः
ដូច្នេះ ដោយខិតខំអស់ពីសមត្ថភាព ត្រូវបូជាព្រះទេវតាទាំងបីដ៏មង្គលនោះ ជាពិសេសដោយមនុស្សដែលប្រាថ្នាមាគ៌ាទៅសួគ៌។
Verse 24
तत्र सिद्धिं गताः पूर्वं मुनयः संशितव्रताः । विदुरेश्वरमाराध्य शतशोऽथ सहस्रशः
នៅទីនោះ កាលពីបុរាណ មុនីមានវ្រតដ៏មាំមួន បានសម្រេចសិទ្ធិវិញ្ញាណ ដោយបូជាព្រះវិទុរេស្វរៈ ជារយៗ ហើយសូម្បីជាពាន់ៗ។
Verse 25
ततस्तत्सिद्धिदं ज्ञात्वा लिंगं वै पाकशासनः । पांसुभिः पूरयामास यथा कश्चिन्न बुध्यते
បន្ទាប់មក ព្រះបាកសាសនៈ (ឥន្ទ្រ) ដឹងថា លិង្គនោះជាអ្នកប្រទានសិទ្ធិ ក៏បានបំពេញគ្របវាដោយធូលី ដើម្បីឲ្យគ្មាននរណាម្នាក់ស្គាល់។
Verse 26
कस्यचित्त्वथ कालस्य विदुरस्तत्र चागतः । दृष्ट्वा लोपगतं लिंगं दुःखेन महतान्वितः
ក្រោយមក ក្រោយពេលកន្លងទៅមួយរយៈ វិទុរ បានមកដល់ទីនោះម្តងទៀត; ឃើញលិង្គត្រូវលាក់បាត់ពីភ្នែក គាត់ត្រូវទុក្ខធំគ្របដណ្ដប់។
Verse 27
एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । मा त्वं कुरु विषादं हि लिंगार्थे विदुराधुना
នៅពេលនោះឯង សំឡេងមួយគ្មានរាងកាយបាននិយាយថា៖ «វិទុរា ឥឡូវនេះកុំសោកស្តាយឡើយ ពីព្រោះលិង្គនោះ»។
Verse 28
योऽयं स दृश्यते वालो वटस्तस्य तले स्थिता । देवद्रोणिः सुरेशेन पांसुभिः परिपूरिता
ដើមវត់ក្មេងដែលអ្នកឃើញនេះ—ក្រោមម្លប់វា មានទេវទ្រូណី ស្ថិតនៅទីនោះ ព្រះឥន្ទ្រា ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា បានបំពេញវាដោយធូលី។
Verse 29
ततो गजाह्वयात्तूर्णं समानीय धनं बहु । शोधयामास तत्स्थानं दिवारात्रमतन्द्रितः
បន្ទាប់មក គាត់បាននាំយកទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើនពី កជាហ្វយ (ហស្តិនាបុរ) មកយ៉ាងរហ័ស ហើយសម្អាតទីនោះទាំងថ្ងៃទាំងយប់ ដោយមិននឿយហត់។
Verse 30
ततो विलोक्य तान्देवान्हर्षेण महतान्वितः । प्रासादं निर्ममे तेषां योग्यं साध्वभिसंस्थितम्
បន្ទាប់មក ពេលបានឃើញទេវតាទាំងនោះ គាត់ពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ហើយបានសង់ប្រាសាទមួយសមរម្យសម្រាប់ពួកទេវតា ដោយរៀបចំត្រឹមត្រូវ និងបង្កើតឲ្យមាំមួន។
Verse 31
कैलासशिखराकारं भास्करार्थे महामुनिः । जटामध्यगतं दृष्ट्वा वटस्य च महेश्वरम्
ដើម្បីបូជាព្រះអាទិត្យ មហាមុនីបានឃើញព្រះមហేశ్వర នៅក្នុងដើមវត់ ស្ថិតនៅកណ្ដាលសក់ជតា ហើយបានស្រមៃទ្រង់ក្នុងរូបរាងដូចកំពូលភ្នំកៃលាស។
Verse 32
प्रासादं नाकरोत्तत्र लिंगं यावन्न चालयेत् । वासुदेवस्य योग्यां च कृत्वा शालां बृहत्तराम्
គាត់មិនបានលើកសង់ប្រាសាទនៅទីនោះទេ ដរាបណាលិង្គមិនត្រូវរំខានឲ្យផ្លាស់ទី; ហើយគាត់ក៏បានសង់សាលាធំទូលាយ សមរម្យ សម្រាប់ព្រះវាសុទេវផងដែរ។
Verse 33
दत्त्वा वृत्तिं च संहृष्टो ब्राह्मणेभ्यो निवेद्य च । जगाम स्वाश्रमं भूयो विप्रानामंत्र्य तांस्ततः
ដោយបានប្រទានជីវភាពគាំទ្រ ហើយមានចិត្តរីករាយ បាននាំយកទៅបូជាថ្វាយដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍តាមគួរ; បន្ទាប់មក គាត់បានសុំលាព្រះវិប្រទាំងនោះ ហើយត្រឡប់ទៅអាស្រមរបស់ខ្លួនវិញ។