Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

यस्तं पश्येन्नरो भक्त्या माघे षष्ठ्यां सिते द्विजाः । सर्व रोगविनिर्मुक्तः प्राप्नोति परमं पदम्

Transliteration

yastaṃ paśyennaro bhaktyā māghe ṣaṣṭhyāṃ site dvijāḥ | sarva rogavinirmuktaḥ prāpnoti paramaṃ padam

Translation

ឱ ព្រះទ្វិជៈទាំងឡាយ! អ្នកណាឃើញព្រះអង្គដោយសទ្ធា នៅថ្ងៃសុទ្ធទី៦ ក្នុងខែមាឃៈ នោះរួចផុតពីជំងឺទាំងអស់ ហើយបានដល់ស្ថានដ៏អធិឧត្តម។

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)

• तम्: him/that (one)
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; संकेत-सर्वनाम (demonstrative pronoun)

• पश्येत्: should see
• पश्येत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• माघे: in (the month of) Māgha
• माघे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; मासवाचक

• षष्ठ्याम्: on the sixth (lunar day)
• षष्ठ्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: षष्ठी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तिथिवाचक

• सिते: in the bright (fortnight)
• सिते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (शुक्लपक्षे इति)

• द्विजाः: O twice-born (Brahmins)
• द्विजाः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बोधनार्थे (vocative-sense address)

• सर्व: all
• सर्व: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण

• रोग: diseases
• रोग: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन/समाहारार्थे; समासपूर्वपद

• विनिर्मुक्तः: freed from (diseases)
• विनिर्मुक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि-निर्-मुक्त (कृदन्त; मुच् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण; समासः: रोग-विनिर्मुक्त (षष्ठी-तत्पुरुष/निर्धारणार्थ)

• प्राप्नोति: attains
• प्राप्नोति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण

• पदम्: state/abode
• पदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijāḥ (twice-born sages/learned listeners)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim approaches a sanctified shrine in Māgha’s bright fortnight; lamps and white flowers; the deity’s presence radiates healing, while priests recite blessings for ārogya and mokṣa.

Characters & Entities

• Sūta
• Naleśvara
• Māgha
• Śukla-ṣaṣṭhī (bright sixth tithi)
• Dvipra (twice-born)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right time (Māgha śukla-ṣaṣṭhī) joined with devotion magnifies tīrtha-darśana into both healing and liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Naleśvara, the deity near the Hāṭakeśvara-kṣetra tīrtha complex, is praised for his darśana-fruit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Devotional darśana on Māgha bright-half sixth (śukla-ṣaṣṭhī) is specified as the auspicious observance.