Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 271›Shloka 26
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

प्रत्यूषे वैष्णवं भावि पापहारि च वासरम् । उपवासः प्रकर्त्तव्यो मुक्त्वा वृद्धं च बालकम् । अन्यथा निग्रहिष्यामि भोजनं यः करिष्यति

Transliteration

pratyūṣe vaiṣṇavaṃ bhāvi pāpahāri ca vāsaram | upavāsaḥ prakarttavyo muktvā vṛddhaṃ ca bālakam | anyathā nigrahiṣyāmi bhojanaṃ yaḥ kariṣyati

Translation

នៅពេលព្រលឹម គាត់បានប្រកាសថា៖ «ថ្ងៃស្អែកជាវាសរៈវៃષ્ણវៈ ជាថ្ងៃបំបាត់បាប។ ត្រូវតែអនុវត្តអុបវាស (ការតមអាហារ) លើកលែងតែអ្នកចាស់ និងកុមារ។ បើមិនដូច្នោះទេ ខ្ញុំនឹងដាក់ទោសអ្នកណាដែលបរិភោគអាហារ»។

Word by Word
प्रत्यूषेat dawn
प्रत्यूषे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रत्यूष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
वैष्णवम्Vaiṣṇava, pertaining to Viṣṇu
वैष्णवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवैष्णव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण (qualifier)
भाविforthcoming, to occur
भावि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootभव् (धातु) → भाविन्/भावि (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकृदन्त-प्राय (future/impending sense: 'about to be')
पापहारिsin-removing
पापहारि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपाप + हारिन् (प्रातिपदिक; √हृ (धातु) से)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
वासरम्day
वासरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवासर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
उपवासःfasting
उपवासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
प्रकर्त्तव्यःmust be performed
प्रकर्त्तव्यः:
Vidhi (Injunction/विधि)
TypeAdjective
Rootप्र + कृ (धातु) → कर्तव्य (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तव्य-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory: 'to be done')
मुक्त्वाexcluding, leaving aside
मुक्त्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial to action/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): 'having left/excluding'
वृद्धम्an old person
वृद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
बालकम्a child
बालकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबालक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/विपर्ययवाचक (adverb: otherwise)
निग्रहिष्यामिI will restrain/punish
निग्रहिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + ग्रह् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
भोजनम्eating, food-intake
भोजनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यःwho (whoever)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)
करिष्यतिwill do
करिष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker

Indradyumna (as king issuing a public proclamation; attribution inferred from nearby verses naming him)

Visual Art Cues

Scene: At dawn, the king’s heraldic proclamation: citizens gathered, hands folded; banners of Viṣṇu; the king’s stern yet protective stance; elders and children shown being cared for.

Characters & Entities
V
Viṣṇu
V
Vaiṣṇava-vāsara
U
Upavāsa (fasting)
V
Vṛddha
B
Bāla

FAQs

Vrata is a communal discipline meant to purify; yet dharma remains compassionate by exempting the vulnerable.

No specific tīrtha is named here; the emphasis is on a Vaiṣṇava observance within the wider tīrtha-mahātmya narrative.

Mandatory fasting on a Vaiṣṇava day, with exemptions for the elderly and children; enforcement against violation.

←Previous Verse
Next Verse→