Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

Devanagari script

यथैव बधिरस्याग्रे गीतं नृत्यमचक्षुषः । तद्वन्मातृमतादन्यकृतं पुत्रस्य धर्मजम्

Transliteration

yathaiva badhirasyāgre gītaṃ nṛtyamacakṣuṣaḥ | tadvanmātṛmatādanyakṛtaṃ putrasya dharmajam

Translation

ដូចជាចម្រៀងច្រៀងមុខអ្នកថ្លង់ និងរបាំសម្រាប់អ្នកគ្មានភ្នែក ដូច្នោះដែរ កិច្ចធម៌របស់កូនប្រុសដែលធ្វើផ្ទុយពីបំណងម្តាយ មិនឲ្យផលពិតឡើយ។

Word by Word

• यथा: as
• यथा: Upamana (Simile marker/उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय (as/like)

• एव: indeed/just
• एव: Avadharana (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)

• बधिरस्य: of a deaf (person)
• बधिरस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: बधिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; (of a deaf person)

• अग्रे: in front/presence
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• गीतम्: song
• गीतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गीत (√गै, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्तान्त-शब्दः (song)

• नृत्यम्: dance
• नृत्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अचक्षुषः: of a blind (person)
• अचक्षुषः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अ-चक्षुस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; नञ्-समासान्त-शब्दः (one without eyes/blind)

• तद्वत्: likewise
• तद्वत्: Upamana (Comparison/उपमानार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: तद्वत् (अव्यय)
• Form: तुल्यतावाचक-अव्यय (likewise)

• मातृमतात्: from the mother's opinion
• मातृमतात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक) + मत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मातुः मतम् = mother's opinion); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• अन्यकृतम्: done by another (i.e., not by mother)
• अन्यकृतम्: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक) + कृत (√कृ, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अन्येन कृतम् = done by another); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• पुत्रस्य: of the son
• पुत्रस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• धर्मजम्: dharma-born act/merit
• धर्मजम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + ज (√जन्, क-प्रत्यय/ज-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मात् जातम्/धर्मेण जातम् = born of dharma); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Unspecified in snippet (didactic voice)

Visual Art Cues

Scene: Two similes: a singer performing before a deaf person and a dancer performing for a blind person; beside them, a son offering ritual acts while the mother turns away—signifying ‘anyathā-kṛta’ dharma becoming fruitless.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is not merely action but right relationship and obedience; acts opposed to the mother’s rightful intent become ineffective.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse; it serves as a moral illustration within the larger tīrtha-mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse evaluates the fruitfulness of dharmic acts rather than prescribing a rite.