Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

प्रीता विष्णोः पदं यांति शाश्वतं यन्निरामयम् । अन्यत्रापि धरादानात्प्रकुर्याच्चक्रवर्तिताम्

Transliteration

prītā viṣṇoḥ padaṃ yāṃti śāśvataṃ yannirāmayam | anyatrāpi dharādānātprakuryāccakravartitām

Translation

ដោយសេចក្តីរីករាយពីទាននោះ ពួកគេបានទៅដល់ព្រះនិវាសនៃព្រះវិṣṇុ ដែលអស់កល្បជានិច្ច និងគ្មានទុក្ខវេទនា។ ទោះនៅទីផ្សេងទៀត ការបរិច្ចាគដីក៏អាចនាំឲ្យបានស្ថានភាពចក្រវត្តិន (cakravartin) ផងដែរ។

Word by Word

• प्रीताः: pleased, satisfied
• प्रीताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √प्री)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• पदम्: abode, state, footstep
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• यान्ति: they go, attain
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• शाश्वतम्: eternal
• शाश्वतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शाश्वत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying)

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• निरामयम्: free from disease/sorrow
• निरामयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निरामय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण

• अन्यत्र: elsewhere
• अन्यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• धरादानात्: from (the act of) gifting land
• धरादानात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: धरादान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; समासः—धरा + दान (षष्ठी/कर्मधारय-भावे; 'भूमेः दानम्')

• प्रकुर्यात्: would accomplish/bring about
• प्रकुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रकृ (धातु; प्र + √कृ)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• चक्रवर्तिताम्: sovereignty, status of a universal ruler
• चक्रवर्तिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्रवर्तिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; भाववाचक (state/condition)

Speaker

Sūta (deduced; concluding the promised fruits)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Two-tiered fruit imagery: on one side a universal monarch with a peaceful realm; on the other a luminous ascent toward Viṣṇu’s abode—serene, timeless, free from suffering.

Characters & Entities

• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity is framed as a bridge from worldly order (sovereignty) to ultimate liberation (attaining Viṣṇu’s eternal, sorrowless state).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse remains within the Gautameśvara Māhātmya connected to Hāṭakeśvara-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dharā-dāna/pṛthvī-dāna is the named act; its fruits are described both for this world and the next.