Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

पुनश्चिन्तापरा जाता विश्वस्य क्षोभकारणे । पद्मासनगता भूत्वा प्राणायामपरायणाः

Transliteration

punaścintāparā jātā viśvasya kṣobhakāraṇe | padmāsanagatā bhūtvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ

Translation

ម្តងទៀត ពួកគេបានក្លាយជាអ្នកផ្តោតចិត្តលើការសមាធិ ដោយគិតអំពីមូលហេតុនៃការរំខានរបស់លោក; អង្គុយក្នុងបដ្មាសនៈ ហើយឧទ្ទិសខ្លួនដល់ប្រាណាយាម។

Word by Word

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb)

• चिन्तापराः: intent on contemplation/anxious
• चिन्तापराः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चिन्ता (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (चिन्तायां पराः/चिन्तापराः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृपदस्य विशेषणम्

• जाताः: became
• जाताः: Kriyā (Predicative action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘become/having become’ (finite sense in context)

• विश्वस्य: of the world
• विश्वस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (genitive singular)

• क्षोभकारणे: in/at the cause of agitation
• क्षोभकारणे: Adhikaraṇa (Cause-context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षोभ (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (क्षोभस्य कारणम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative singular)

• पद्मासनगताः: seated in lotus posture
• पद्मासनगताः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पद्मासन (प्रातिपदिक; पद्म+आसन) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: तत्पुरुष (पद्मासने गताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive)

• प्राणायामपरायणाः: devoted to breath-control
• प्राणायामपरायणाः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राणायाम (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (प्राणायामे परायणाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Brahmā (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amarakantaka

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: After consecration, the brāhmaṇas sit in padmāsana on a clean riverbank platform, eyes half-closed, hands in dhyāna-mudrā, practicing prāṇāyāma as the Narmadā murmurs nearby; the atmosphere is still, charged with tapas.

Characters & Entities

• Padmāsana
• Prāṇāyāma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma integrates ritual with inner discipline—meditation and prāṇāyāma—to address cosmic and personal disorder.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode continues in the Amarakantaka tīrtha setting, though this verse focuses on yogic practice.

What ritualistic prescription is mentioned?

Adopting padmāsana and practicing prāṇāyāma as a spiritual discipline.