Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

माघमासे नरः स्नानं प्रातरुत्थाय तत्र यः । करोति सततं मर्त्यः स प्रयागफलं लभेत्

Transliteration

māghamāse naraḥ snānaṃ prātarutthāya tatra yaḥ | karoti satataṃ martyaḥ sa prayāgaphalaṃ labhet

Translation

ក្នុងខែមាឃ (Māgha) មនុស្សណាភ្ញាក់ព្រឹកហើយងូតទឹកនៅទីនោះជានិច្ច នោះនឹងទទួលបានផលបុណ្យដូចព្រាយាគ (Prayāga)។

Word by Word

• माघ-मासे: in the month of Māgha
• माघ-मासे: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक) + मास (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रातः: in the morning
• प्रातः: Kriya-vishesana (Temporal modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb: in the morning)

• उत्थाय: having risen
• उत्थाय: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: उत्+स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive): having risen

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (there)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• करोति: does, performs
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सततम्: continually
• सततम्: Kriya-vishesana (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: सतत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् प्रयोग; क्रियाविशेषण (adverb: continually)

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (नरस्य पुनरुक्ति-रूपेण)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रयाग-फलम्: the fruit (merit) of Prayāga
• प्रयाग-फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narrator (phalaśruti; exact speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viṣṇupadī (contextual)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Pre-dawn Māgha scene: pilgrims wrapped in simple cloth descend steps to the water; faint sunrise line; breath mist; lamps on the ghat; a priest chants while devotees immerse repeatedly.

Characters & Entities

• Māgha (month)
• Prayāga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seasonal discipline—especially Māgha observances—magnifies tīrtha merit and aligns daily practice with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Viṣṇupadī tīrtha (the ‘there’ of the chapter), whose bathing-fruit is equated with Prayāga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Prātaḥ-snāna (early morning bathing) performed regularly during the Māgha month.