Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

निर्लोमान्वर्जयेच्छ्राद्धे य इच्छेत्पितृगौरवम् । परदाररता ये च तथा यो वृषली पतिः

Transliteration

nirlomānvarjayecchrāddhe ya icchetpitṛgauravam | paradāraratā ye ca tathā yo vṛṣalī patiḥ

Translation

ប្រសិនបើបុគ្គលណាម្នាក់ចង់បានកិត្តិយសពិតប្រាកដដល់បុព្វបុរស ត្រូវដកចេញពីពិធីស្រាទ្ធនូវអ្នកដែលគ្មានរោម អ្នកដែលញៀននឹងប្រពន្ធអ្នកដទៃ និងប្ដីរបស់ស្ត្រីដែលមានវណ្ណៈទាប។

Word by Word

• nir-lomān: hairless (persons)
• nir-lomān: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: nir + loman (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; ‘निर्लोम’ (=अलोम) इति नञ्/निर्-पूर्वक-तत्पुरुषसमासः

• varjayet: should avoid
• varjayet: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vṛj (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• śrāddhe: in the śrāddha rite
• śrāddhe: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: śrāddha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• yaḥ: who
• yaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम

• icchet: should desire
• icchet: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: iṣ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• pitṛ-gauravam: reverence for the ancestors
• pitṛ-gauravam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: pitṛ (प्रातिपदिक) + gaurava (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पितॄणां गौरवम्)

• para-dāra-ratāḥ: those attached to others’ wives
• para-dāra-ratāḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: para (प्रातिपदिक) + dāra (प्रातिपदिक) + rata (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘परदार’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः, तत्र ‘रता’ इति तद्धित/कृदन्त-समासान्तः

• ye: who (those who)
• ye: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ca: and
• ca: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• tathā: likewise
• tathā: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (adverb: likewise)

• yaḥ: who
• yaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• vṛṣalī: of a śūdra-woman / low-caste woman
• vṛṣalī: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: vṛṣalī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; (सम्बन्धः—‘वृषल्याः’)

• patiḥ: husband
• patiḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pati (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A śrāddha host draws a ritual boundary; a figure symbolizing paradāra-rati is shown turning away in shame; the eligible brāhmaṇa sits composed; the atmosphere is morally serious rather than punitive.

Characters & Entities

• Pitṛs
• Śrāddha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverence to ancestors is inseparable from moral restraint, especially fidelity and self-control.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A prohibition: exclude specified persons from śrāddha invitations/participation to preserve ritual sanctity.