Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 76

Devanagari script

एतद्वः सर्वमाख्यातं मयादित्यस्य संभवम् । माहात्म्यं श्रवणाद्यस्य नरः पापाद्विमुच्यते

Transliteration

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ mayādityasya saṃbhavam | māhātmyaṃ śravaṇādyasya naraḥ pāpādvimucyate

Translation

នេះទាំងអស់ ខ្ញុំបានប្រាប់អ្នករាល់គ្នាអំពីកំណើតនៃអាទិត្យ (ព្រះអាទិត្យ)។ ដោយស្តាប់ និងអំពើដូចគ្នា (សូត្រ រំលឹក) នូវមហិមានេះ មនុស្សម្នាក់ត្រូវបានដោះលែងពីអំពើបាប។

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम (here: object of ‘told’)

• वः: to you (all)
• वः: सम्प्रदान (Recipient)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (6th/4th), बहुवचन; enclitic pronoun (to you/for you)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण

• आख्यातम्: has been told
• आख्यातम्: क्रिया (Predicative)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि भाव (told/declared)

• मया: by me
• मया: कर्ता (Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम

• आदित्यस्य: of Āditya (the Sun)
• आदित्यस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• संभवम्: originating from / connected with
• संभवम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सम् + भू (धातु) → सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘etad’)

• माहात्म्यम्: the greatness (māhātmya)
• माहात्म्यम्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• श्रवण-आद्यस्य: of (which) begins with hearing (i.e., hearing etc.)
• श्रवण-आद्यस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: श्रवण (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; तत्पुरुष (śravaṇam ādiḥ yasya = whose beginning is hearing; i.e., hearing etc.)

• नरः: a man
• नरः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• पापात्: from sin
• पापात्: अपादान (Ablative/from)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन

• विमुच्यते: is freed
• विमुच्यते: क्रिया (Result)
• Type: Verb
• Root: वि + मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)

Speaker

Narratorial voice (Purāṇic narrator concluding a portion of the account; likely Sūta’s narration in this section)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ratnāditya-māhātmya (as a textual tīrtha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Not explicit (plural audience)

Visual Art Cues

Scene: A sage-narrator concludes the account of Āditya’s origin before attentive listeners; manuscripts, rosaries, and a calm hermitage setting suggest transmission of sacred geography through speech.

Characters & Entities

• Āditya
• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (devout listening) to sacred māhātmyas is itself a purifying practice that dissolves sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Ratnāditya-related sacred narrative within Hāṭakeśvara-kṣetra in the Nāgarakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa—hearing (and allied practices like recitation and remembrance) of the māhātmya.