Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

सर्वेषामपि विप्राणां वर्षांते समुपस्थिते । शुद्धिः कार्या प्रयत्नेन स्वस्थानस्य विशुद्धये

Transliteration

sarveṣāmapi viprāṇāṃ varṣāṃte samupasthite | śuddhiḥ kāryā prayatnena svasthānasya viśuddhaye

Translation

សម្រាប់ព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងអស់ផងដែរ ពេលចុងរដូវភ្លៀងមកដល់ ត្រូវអនុវត្តពិធីសុទ្ធសាធដោយខិតខំ ដើម្បីបរិសុទ្ធទីលំនៅ និងសហគមន៍របស់ខ្លួន។

Word by Word

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सर्व-शब्दः (genitive plural)

• अपि: also/even
• अपि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थे ‘also/even’

• विप्राणाम्: of the Brahmins
• विप्राणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• वर्षान्ते: at the end of the rainy season
• वर्षान्ते: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्षान्त (प्रातिपदिक: वर्ष + अन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; वर्षस्य अन्तः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• समुपस्थिते: when it has arrived
• समुपस्थिते: Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सम्+उप+स्था (धातु) → समुपस्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘समुपस्थिते’ = ‘when (it) has arrived/present’ (locative absolute sense with वर्षान्ते)

• शुद्धिः: purification
• शुद्धिः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• कार्या: to be done/should be performed
• कार्या: Predicate (Vidhi/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कार्य (कृदन्त)
• Form: भविष्यत्कृदन्त/विधेय-विशेषण (तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थे ‘to be done’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शुद्धिः इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• प्रयत्नेन: with effort
• प्रयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण-भावे

• स्वस्थानस्य: of one’s own place
• स्वस्थानस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वस्थान (प्रातिपदिक: स्व + स्थान)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘स्वं स्थानम्’ इति कर्मधारयः

• विशुद्धये: for complete purification
• विशुद्धये: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: विशुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; प्रयोजनार्थे (dative of purpose)

Speaker

Bhartṛyajña

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Garttā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A post-monsoon village/tīrtha precinct being ritually purified: swept courtyards, washed thresholds, lamps rekindled; brāhmaṇas preparing for a formal śuddhi rite near a sacred water spot.

Characters & Entities

• Vipras (Brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity is not only personal but communal; periodic renewal sustains the sanctity of sacred living spaces and dharmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the verse frames a general tīrtha-culture principle of maintaining purity in one’s locale.

What ritualistic prescription is mentioned?

A seasonal injunction: at varṣānta (end of the rainy season), brāhmaṇas should perform śuddhi with effort for the purification of their own settlement.