Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 80

Devanagari script

तत्र यः कुरुते स्नानं प्रतिपद्दिवसे स्थिते । सूर्यवारेण मुच्येत यक्ष्मणा सेवितोऽपि वा

Transliteration

tatra yaḥ kurute snānaṃ pratipaddivase sthite | sūryavāreṇa mucyeta yakṣmaṇā sevito'pi vā

Translation

អ្នកណាដែលងូតទឹកនៅទីនោះ ក្នុងថ្ងៃប្រតិបទ (Pratipad) ហើយបើត្រូវនឹងថ្ងៃអាទិត្យ នឹងរួចផុត—ទោះបីត្រូវទុក្ខដោយយក្ខ្មា ក៏ដោយ។

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: स्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• कुरुते: does/performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• स्नानम्: bath
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्रतिपत्-दिवसे: on the Pratipad day
• प्रतिपत्-दिवसे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रतिपत् (प्रातिपदिक) + दिवस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रतिपदः दिवसे)

• स्थिते: when it has occurred/being present
• स्थिते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (क्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (दिवसे)

• सूर्यवारेण: by/with Sunday
• सूर्यवारेण: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + वार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सूर्यस्य वारः)

• मुच्येत: would be freed
• मुच्येत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)

• यक्ष्मणा: by consumption (TB)
• यक्ष्मणा: Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: यक्ष्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• सेवितः: afflicted
• सेवितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सेव् (धातु) → सेवित (क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्तरि/कर्मणि-भावे 'afflicted/served by'

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावन/अपवादार्थक-अव्यय (even/also)

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or)

Speaker

Sūta (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims bathe at a serene tīrtha on Pratipad under a radiant Sunday sun; a formerly sick devotee emerges renewed, while priests chant on the bank.

Characters & Entities

• Yakṣma
• Pratipad (tithi)
• Sūryavāra (Sunday)
• Tīrtha (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s grace, approached with proper time and faith, is said to dissolve even severe afflictions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Yakṣma-tīrtha (within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya of Nāgara Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna at the tīrtha on Pratipad, specifically when it coincides with Sunday (Sūryavāra).