Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42
Devanagari script
यथा शृंगं रुरोः काये वर्धमानस्य वर्धते । एवं तृष्णापि यत्नेन वर्धमानेन वर्धते
Transliteration
yathā śṛṃgaṃ ruroḥ kāye vardhamānasya vardhate | evaṃ tṛṣṇāpi yatnena vardhamānena vardhate
Translation
ដូចស្នែងលើកាយសត្វក្តាន់ កើនឡើងតាមការលូតលាស់របស់វា ដូច្នោះដែរ តណ្ហាក៏កើនឡើង—កើនឡើងដោយការខិតខំតាមរកវាផ្ទាល់។
Word by Word
यथाas
यथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक
शृङ्गम्horn
शृङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
रुरोःof the antelope (ruru)
रुरोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
कायेin the body
काये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
वर्धमानस्यof the growing (one)
वर्धमानस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवर्धमान (कृदन्त; वर्ध् धातु + शानच्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; वर्तमानकाले शानच्; विशेषण (of one that is growing)
वर्धतेgrows
वर्धते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवर्ध् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
तृष्णाcraving/desire
तृष्णा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतृष्णा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
यत्नेनby effort
यत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
वर्धमानेनby (its) growing
वर्धमानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootवर्धमान (कृदन्त; वर्ध् धातु + शानच्)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण (by/with one growing; i.e., when it is being indulged)
वर्धतेgrows
वर्धते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवर्ध् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
Speaker
Atithi (inferred)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: null
Visual Art Cues
Scene: A deer (ruru) stands in a forest clearing; its horn is emphasized as it grows, while a human figure reflects on how craving grows through effort.
FAQs
Craving grows by being pursued; redirecting effort toward dharma and inner discipline curbs it.
The instruction appears within the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya narrative frame.
None explicitly; it teaches self-restraint and wise use of effort.