Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21
Devanagari script
हठाद्यावत्प्रवेशं स चकार निजमंदिरे । तावच्च दण्डकाष्ठेन मस्तके तेन ताडितः
Transliteration
haṭhādyāvatpraveśaṃ sa cakāra nijamaṃdire | tāvacca daṇḍakāṣṭhena mastake tena tāḍitaḥ
Translation
ប៉ុន្តែនៅពេលដែលគាត់បានចូលទៅក្នុងផ្ទះរបស់គាត់ដោយបង្ខំ ដោយសារតែភាពរឹងរូស នៅពេលនោះគាត់ត្រូវបានគេវាយក្បាលដោយដំបង។
Word by Word
हठात्out of obstinacy
हठात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootहठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (Masculine, Ablative, Singular); हेतौ (out of)
यावत्as far as, to the extent that
यावत्:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/अवधिबोधक (as much as/so far as)
प्रवेशम्entry
प्रवेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रवेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
चकारhe did/made
चकार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन (Perfect, 3rd person, Singular)
निजown
निज:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (समासपूर्वपद), एकवचन; विशेषण (in compound)
मन्दिरेin (his) own house/temple
मन्दिरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्दिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (Neuter, Locative, Singular); कर्मधारय/तत्पुरुष (निजं मन्दिरम् → निजमन्दिरे)
तावत्then, at that time
तावत्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formअव्यय; तावत्-यावत् सहसंबन्ध (correlative: then/so much)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
दण्डकाष्ठेनwith a staff/club
दण्डकाष्ठेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदण्डकाष्ठ (प्रातिपदिक; दण्ड + काष्ठ)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Neuter, Instrumental, Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (दण्डस्य काष्ठम्)
मस्तकेon the head
मस्तके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमस्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (Neuter, Locative, Singular)
तेनby him
तेन:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Instrumental, Singular)
ताडितःstruck, beaten
ताडितः:
Kriya (Result state/क्रिया)
TypeVerb
Root√ताड् (धातु) + क्त (ताडित)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Past passive participle; Masc Nom Sg)
Speaker
Unspecified narrator within the Tīrthamāhātmya episode (narrative description)
Visual Art Cues
Scene: Maṇibhadra lunges through the doorway; the eunuch swings a wooden staff downward; the blow lands on the crown of Maṇibhadra’s head, capturing the instant of impact and shock.
FAQs
Haṭha (obstinate force) leads to immediate harm; dharma counsels restraint and respect for boundaries.
Not specified here; the verse serves the moral narrative inside the Tīrthamāhātmya chapter.
None.