Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

अब्रवीच्च पुनः पुष्पं प्रसन्न वदनः स्थितः । अनेनैव विधानेन यः करोति कुशंडिकाम्

Transliteration

abravīcca punaḥ puṣpaṃ prasanna vadanaḥ sthitaḥ | anenaiva vidhānena yaḥ karoti kuśaṃḍikām

Translation

ហើយម្តងទៀត ព្រះអង្គឈរនៅទីនោះ ដោយមុខស្ងប់ស្ងាត់ប្រកបដោយព្រះគុណ ហើយមានព្រះវាចាទៅកាន់ ពុស្ស្បៈ៖ «អ្នកណាធ្វើពិធី គុសណ្ឌិកា តាមវិធីនេះដដែល…»

Word by Word

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्त्यर्थक अव्यय (adverb)

• पुष्पम्: to Puṣpa (name)/flower
• पुष्पम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• प्रसन्नवदनः: (he) whose face was serene
• प्रसन्नवदनः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न-वदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहिः ‘यस्य वदनं प्रसन्नम्’

• स्थितः: standing/remaining
• स्थितः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृविशेषण

• अनेन: by this/with this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)

• विधानेन: by the procedure/rite
• विधानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धसूचक

• करोति: does/performs
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• कुशण्डिकाम्: the kuśaṇḍikā rite (kuśa-offering ritual)
• कुशण्डिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुशण्डिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

Speaker

Sūrya

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Puṣpa

Visual Art Cues

Scene: Sūrya stands with a tranquil, smiling face, addressing Puṣpa. A ritual setup is nearby: kuśa grass, a small fire altar, ladles, water pot. The moment is pedagogical—transmission of a repeatable rite.

Characters & Entities

• Sūrya
• Puṣpa (brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic dharma emphasizes correct procedure (vidhi) and the transmitting of ritual knowledge by a divine authority.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya stream of Nāgara Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performance of the kuśaṇḍikā rite according to the same prescribed method (vidhāna).