Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

चकाराधरपानं सा मीलिताक्ष्यतिलोलुपा । यावत्तावदभूद्राजन्रूपं जालंधराकृति

Transliteration

cakārādharapānaṃ sā mīlitākṣyatilolupā | yāvattāvadabhūdrājanrūpaṃ jālaṃdharākṛti

Translation

នាងបិទភ្នែក ដោយក្តីប្រាថ្នាខ្លាំង បានផឹកទឹកឃ្មុំពីបបូរមាត់របស់គេ។ ក្នុងចន្លោះនោះឯង ព្រះរាជា អង្គមួយបានកើតឡើង មានរូបរាងដូចជាជាលន្ធរ។

Word by Word

• चकार: did / performed
• चकार: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• अधरपानम्: drinking/sipping of the lips
• अधरपानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अधर + पान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (अधरस्य पानम्)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मीलिताक्षी: with closed eyes
• मीलिताक्षी: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मीलित (√मील्/मिल् + क्त, कृदन्त) + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (मीलिते अक्षिणी यस्याः सा)

• अतिलोलुपा: very eager/greedy
• अतिलोलुपा: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय-उपसर्गवत्) + लोलुप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• यावत्: as long as
• यावत्: Kala (Limit/अवधि)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
• Form: परिमाण/अवधि-वाचक-अव्यय (as long as/so much as)

• तावत्: so long
• तावत्: Kala (Correlative/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
• Form: तावदर्थक-अव्यय (so long/that much)

• अभूत्: became
• अभूत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (अद्यतनभूत/आorist), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• रूपम्: the form
• रूपम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जालन्धराकृति: having the appearance of Jālandhara
• जालन्धराकृति: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जालन्धर + आकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (रूपस्य); तत्पुरुष-समास (जालन्धरस्य आकृतिः)

Speaker

Narrator addressing a king (indicated by ‘rājan’)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Citraśālā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājā

Visual Art Cues

Scene: On the divine couch, she kisses/drinks the nectar of his lips with eyes closed; in the same instant a new form arises—marked by the visage of Jālandhara—half-erotic, half-ominous miracle.

Characters & Entities

• Vṛndā
• Jālandhara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas often show that forms can shift through māyā and divine arrangement; discernment and dharma ultimately govern the outcome.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage is within a Tīrthamāhātmya frame, but this verse itself focuses on the miraculous event in the Citraśālā episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.